అయమ్ అహమ్ ఇతి నిశ్చయో వృథా యస్ తమ్ అలమ్ అపాస్య మహామతే సుబుద్ధ్యా । యద్ ఇతరద్ అవలమ్బ్య తత్ పదం త్వం వ్రజ పిబ భుఙ్క్ష్వ న బధ్యసే ఽమనస్కః
మహామతి, 'నేనే ఈ శరీరం' అని అనుకునే అబద్ధమైన భావనను పూర్తిగా వదిలిపెట్టు. నిజమైన జ్ఞానంతో, వేరే ఉన్నదాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని, ఆ స్థితిని చేరుకో. తిను, త్రాగు, కానీ మనస్సులో బంధించబడకుండా స్వేచ్ఛగా ఉండు.
అస్మిన్ విహరతో లోకే లోకారామస్య ధీమతః । శ్రేయసే తిష్ఠతో యత్నమ్ ఉత్తమార్థాభిపాతినః
ఈ లోకంలో జీవిస్తూ, లోకసుఖాలను జ్ఞానంతో అనుభవిస్తూ, ఉత్తమమైన లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి ప్రయత్నించు. మంచిదైనదానిలో స్థిరంగా ఉండి, శ్రేయస్సు కోసం ప్రయత్నించు.
దామవ్యాలకటన్యాయో మా తే భవతు రాఘవ । భీమభాసద్రుటస్థిత్యా తవాస్త్వ్ అతివిశోకతా
రాఘవా, దారాన్ని పాము అని భావించడంలా నీవు అపోహకు లోనవ్వకూడదు. భయంకరమైన కాంతిలో కాలిపోయిన చెట్టు లాగా, నీకు అత్యంత దుఃఖరహిత స్థితి కలగాలి.
దామవ్యాలకటన్యాయో మా భవత్వ్ ఇత్య్ ఉదాహృతమ్ । బ్రహ్మన్ కిమ్ ఏతద్ భవతా భవతాపాపహారిణా
దోరను, పామును, కర్రను ఉదాహరణగా చెప్పిన 'అది కలగకూడదు' అనే మాటను మీరు, లోకబంధన బాధను తొలగించేవారు, ఎందుకు చెప్పారు బ్రహ్మన్?
ఉదారయైతయా శుద్ధం సమ్ప్రబోధయ మాం గిరా । ఘనతాపాపహారిణ్యా ప్రావృషేవ కలాపినమ్
ఈ పవిత్రమైన, గొప్ప మాటలతో నన్ను బోధించండి. వర్షాకాలంలో మేఘం తీవ్రమైన వేడిని తొలగించి, నవరసాన్ని మయూరాన్ని మేల్కొల్పినట్లు, మీరు కూడా నన్ను మేల్కొనిపర్చండి.
దామవ్యాలకటన్యాయం భీమభాసద్రుటస్థితిమ్ । శ్రుత్వా రాఘవ తత్ పశ్చాద్ యద్ ఇష్టం తత్ సమాచర
రాఘవా, దోర, పాము, కర్ర ఉదాహరణను, భయంకరమైన కాంతిలో కాలిన చెట్టు లాంటి స్థిరతను వినిన తరువాత, నీకు ఇష్టమైనదాన్ని చేయు.
ఆసీత్ పాతాలకుహరే సర్వాశ్చర్యమనోహరే । శమ్బరో నామ దైత్యేన్ద్రో మాయామణిమహార్ణవః
ఒకప్పుడు పాతాళంలోని అద్భుతమైన, మనోహరమైన గుహలో శంబరుడు అనే మాయామణుల సముద్రమైన దైత్యరాజు నివసించేవాడు.
ఆకాశనగరోద్యానరచితాసురమన్దిరః । కృత్రిమోత్తమచన్ద్రార్కభూషితాత్మీయమణ్డలః
ఆకాశంలో నగరాలు, ఉద్యానవనాలు నిర్మించి, వాటిలో దేవతల ఆలయాలను కట్టించాడు. అతని రాజ్యంలో అత్యుత్తమమైన నకిలీ చంద్రులు, సూర్యులు అలంకారంగా మెరిసేవి.
శిలాశకలసమ్భూతపద్మాఢ్యరమణాచలః । అనన్తవిభవారమ్భపరిపూరితదానవః
అతని వద్ద విలువైన రాళ్లతో తయారైన కమలాలతో నిండిన ఆహ్లాదకరమైన పర్వతాలు ఉండేవి. అతని ఐశ్వర్యం అంతులేని ధనంతో, అనేక రకాల నిధులతో నిండిపోయి ఉండేది.
గృహరత్నాఙ్గనాగేయజితామరవధూధ్వనిః । చన్ద్రబిమ్బఫలాపూర్ణక్రీడోపవనపాదపః
అతని రత్నాలతో నిర్మించిన గృహాలలోని స్త్రీల సంగీతం, దేవతల అప్సరసల పాటలను మించేది. అతని వినోదవనాల్లోని చెట్లు, పూర్ణ చంద్రబింబంలా నిండిన ఫలాలను కాయించేవి.
ఫుల్లనీలోత్పలవ్యూహజటాలరమణాలయః । రత్నహంససమాహూతహేమామ్బురుహసారసః
పుష్పించిన నీలకమల సమూహాలతో అతని అందమైన నివాసాలు చుట్టుముట్టబడి ఉండేవి. రత్నాల వలె మెరిసే హంసలు, బంగారు కమలాలు మరియు బంగారు సరసాలను పిలిచేవి.
హేమపాదపశాఖాగ్రకృతామ్భోరుహకుట్మలః । కరఞ్జజాలజనితమన్దారకుసుమోత్కరః
ఆ స్వర్ణవృక్షాల కొమ్మల చివరల్లో కమలపు ముక్కులు మెరిసేవి, కరంజ వనాలు మంద్రపుష్పాల వర్షాన్ని కురిపించేవి.
సర్వర్తుకుసుమోద్యానజితనన్దననన్దనః । మాయాసర్పహృతవ్యాలమలయాచలచన్దనః
అతని తోటలు అన్ని ఋతువుల్లో పుష్పించేవి, దేవతల నందనవనాన్నికూడా మించిపోయేవి. మాయాసర్పాలు, అడవి జంతువుల నుండి మలయాచల చంద్రనం రక్షించబడేది.
హేమస్త్రీలోకలావణ్యజిహ్మితాన్తఃపురాఙ్గనః । క్రీడార్థస్పర్ధయేశానహతచక్రగదాధరః
ఆ స్వర్ణమయ అంతఃపురంలో ఉన్న స్త్రీలు మూడు లోకాల అందాన్ని మించిపోయేవారు. చక్రాయుధుడు, గదాయుధుడు వంటి దేవతలకూ ఆటలో అతడితో పోటీ చేయడం సాధ్యపడేది కాదు.
అజస్రోడ్డీనరత్నౌఘతారాఢ్యస్వపురామ్బరః । నానాకుసుమసమ్భారజానుదఘ్నకృతాఙ్గనః
అతని పట్టణం ఎప్పుడూ మెరిసే రత్నాల ప్రవాహాలతో నక్షత్రాల్లా అలంకరించబడింది. అక్కడి స్త్రీలు ఎన్నో రకాల పువ్వులతో అలంకరించబడి,膝వరకూ పుష్పాల సమృద్ధి తాకేది.
నిశాస్వ్ అఖిలపాతాలశతచన్ద్రనభస్తలః । స్వసాలభఞ్జికాలోకగీతిగీతగుణోత్కరః
రాత్రివేళల్లో, పాతాళాల ఆకాశం వందల చంద్రులతో ప్రకాశించేది, అక్కడి స్వసలభంజికలు పాడే మధురమైన పాటలు, సంగీతం ప్రతిధ్వనించేవి.
మాయైరావణనాగేన్ద్రవిద్రుతామరవారణః । త్రైలోక్యవిభవోత్కర్షపూరితాన్తఃపురాన్తరః
ఆయన మాయ వల్ల ఇంద్రుని ఏరావతం అక్కడికి చేరలేకపోయింది; అంతఃపురాలు మూడు లోకాల ఐశ్వర్యంతో నిండిపోయాయి.
సర్వసమ్పత్తిసుభగస్ సర్వైశ్వర్యసమన్వితః । సమస్తదైత్యసామన్తవన్దితాగ్ర్యానుశాసనః
అతడు అన్ని సంపదలతో, పరిపూర్ణ ఐశ్వర్యంతో ఉండేవాడు; సమస్త దైత్యాధిపతులు అతని ఆజ్ఞలకు వినయంగా తలవంచేవారు.
మహాభుజవనచ్ఛాయావిశ్రాన్తాసురమణ్డలః । సర్వామ్బుధిగుహాసారరత్నకుణ్డలమణ్డితః
అతని బలమైన భుజాల నీడలో దేవతల సమూహం విశ్రాంతి పొందేది; సముద్రాల లోపలి గుహలలోని మణుల సారంతో చేసిన కుండలాలు అతడిని అలంకరించేవి.
తస్యోత్సాదితదేవస్య కఠినోడ్డామరాకృతేః । బభూవ విపులం సైన్యమ్ ఆసురం సురనాశనమ్
అక్కడ నుండి వెళ్లిపోవలసి వచ్చిన ఆ దేవుని కోసం, భయంకరమైన రూపంతో, దేవతలను నాశనం చేయాలని ఉద్దేశించిన గొప్ప రాక్షస సైన్యం ఏర్పడింది.
తస్మిన్ మాయాబలే సుప్తే దేశాన్తరగతే తథా । తత్సైన్యాన్తరమ్ ఆజగ్ముశ్ ఛిద్రం ప్రాప్య కిలామరాః
ఆ మాయావి మరో దేశానికి వెళ్లి నిద్రిస్తున్నప్పుడు, ఆ సైన్యంలో ఒక అవకాశాన్ని గమనించిన దేవతలు లోపలికి ప్రవేశించారు.
అథ శమ్బరదైత్యేన దుద్రికహ్వద్రుమాదయః । రక్షార్థం మత్తసామన్తాస్ స్వసేనాసు నియోజితాః
ఆ సమయంలో శంబరాసురుడు, దుద్రికుడు, హ్వద్రుముడు వంటి బలమైన సేనాధిపతులను తన సైన్యాన్ని కాపాడేందుకు నియమించాడు.
తాన్ అప్య్ అన్తరమ్ ఆసాద్య జఘ్నుర్ గీర్వాణనాయకాః । వ్యోమాన్తరచరాశ్ శ్యేనాః కలవిఙ్కాన్ ఇవాకులాన్
అయితే, ఆ సమయంలో దేవతల నాయకులు, ఆ సైన్యంలోని బలహీనతను గుర్తించి, ఆకాశంలో గందరగోళంగా ఎగురుతున్న చిన్న పక్షులను పీడించే గద్దలవలె వారిపై దాడి చేశారు.
సేనాపతీన్ పునశ్ చాన్యాంశ్ చకారాసురసత్తమః । చపలాన్ ఉద్భటారావాంస్ తరఙ్గాన్ ఇవ సాగరః
అసురులలో ప్రథముడు మరలా మరికొంతమందిని సేనాధిపతులుగా నియమించాడు. వారు అలజడిగా, గొంతెత్తి అరుస్తూ, సముద్రపు అలలలా ఉండేవారు.
దేవాస్ తాన్ అపి తస్యాశు జఘ్నుస్ తేన స కోపవాన్ । జగామామరనాశాయ పరిపూర్ణస్ త్రివిష్టపమ్
దేవతలు వారినీ వెంటనే సంహరించారు. దాంతో అతడు కోపంతో నిండిపోయి, ఆకాశలోని లోకాన్ని నాశనం చేయాలని ఉద్దేశంతో త్రివిష్టపానికి దూసుకెళ్లాడు.
తత్రాస్య మాయాభీతాస్ తే సురా అన్తర్ధిమ్ ఆయయుః । మేరుకాననకుఞ్జేషు మృగా గౌరీగురోర్ ఇవ
అక్కడ అతని మాయకు భయపడి ఆ దేవతలు కనబడకుండా పోయారు. అవి మెరుపర్వతపు అడవుల్లోకి పరిగెత్తే జింకలవలె కనుమరుగయ్యాయి.
క్రన్దత్క్షుద్రామరగణం బాష్పక్లిన్నసురీముఖమ్ । శూన్యం దదర్శ స స్వర్గం కల్పక్షీణజగత్సమమ్
అతడు ఆ స్వర్గాన్ని చూస్తే, అక్కడ చిన్న చిన్న అమరులు ఏడుస్తూ, దేవతల ముఖాలు కన్నీళ్లతో తడిసిపోయి, అంతా ఖాళీగా, యుగాంతంలో ఉన్న లోకంలా కనిపించింది.
విహృత్య కుపితస్ తత్ర లబ్ధమ్ ఆహృత్య శమ్బరః । లోకపాలపురీర్ దగ్ధ్వా జగామాత్మీయమ్ ఆలయమ్
అక్కడ కోపంతో తిరిగిన శంబరుడు, తనకు దొరికినదాన్ని తీసుకొని, లోకపాలుల నగరాలను కాల్చివేసి, తిరిగి తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
ఏవం దృఢతరీభూతే ద్వేషే దానవదేవయోః । దేవాస్ స్వర్గం పరిత్యజ్య దిక్షు జగ్ముర్ అదర్శనమ్
దేవతలు, దానవుల మధ్య ద్వేషం మరింత పెరిగినప్పుడు, దేవతలు స్వర్గాన్ని వదిలేసి, దిశలన్నిటిలో కనిపించకుండా పోయారు.
అథ శమ్బరదైత్యేన యే యే సేనాధినాయకాః । క్రియన్తే యత్నతస్ తాంస్ తాఞ్ జఘ్నుర్ యత్నపరాస్ సురాః
తర్వాత, శంబరాసురుడు ఎంత శ్రమపడి ఎవరి పేరును సేనాధిపతిగా పెట్టినా, ఆ వారిని దేవతలు ఎంతో ప్రయత్నంతో సంహరించారు.