కో ఽహం కథమ్ ఇదం వేతి యావన్ న ప్రవిచారితమ్ । సంసారాడమ్బరం తావద్ అన్ధకారోపమం స్థితమ్
నేను ఎవరు? ఇది ఏమిటి? అని మనిషి విచారించని వరకు, సంసారపు కలకలం చీకటి లాంటిది, అలాగే ఉంటుంది.
మిథ్యాభ్రమభరోద్భూతం శరీరం పదమ్ ఆపదామ్ । ఆత్మభావనయా నేదం యః పశ్యతి స పశ్యతి
అబద్ధమైన అపోహల బరువుతో పుట్టిన ఈ శరీరం, కష్టాలకు మూలం. దీనిని ఆత్మగా చూడని వాడే నిజంగా చూడగలడు.
దేశకాలవశోత్థాని న మమేతి గతభ్రమమ్ । శరీరసుఖదుఃఖాని యః పశ్యతి స పశ్యతి
దేశం, కాలం వల్ల కలిగే శరీర సుఖదుఃఖాలను, 'ఇవి నాది కావు' అని మాయ పోయినవాడు చూస్తే, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
ఆత్మానమ్ ఇతరచ్ చైవ దృశా నిత్యావిభిన్నయా । సర్వం చిజ్జ్యోతిర్ ఏవేతి యః పశ్యతి స పశ్యతి
యవడు తనను, ఇతరులను ఎప్పుడూ విడదీయని చూపుతో చూస్తాడో, ప్రతి దానిలో కూడా చైతన్యపు వెలుగే కనిపిస్తుందనుకుంటాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
అపారపర్యన్తనభో దిక్కాలాదిక్రియాన్వితమ్ । అహమ్ ఏవేతి సర్వత్ర యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఎడారిలో, ఆకాశంలో, దిక్కుల్లో, కాలంలో, అన్ని కార్యాలలో కూడా 'నేనే ఉన్నాను' అని ఎక్కడైనా చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
వాలాగ్రలక్షభాగాత్ తు కోటిశః పరికల్పితః । అహం సూక్ష్మ ఇతి వ్యాపీ యః పశ్యతి స పశ్యతి
వెన్నెల వెంట్రుక చివరి భాగంలో కూడా లక్షల రకాలుగా ఊహించబడే సూక్ష్మమైన 'నేను' అన్న భావనను వ్యాపించి ఉందని ఎవరైనా చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
సర్వశక్తిర్ అనన్తాత్మా సర్వభావాన్తరస్థితః । అద్వితీయశ్ చిద్ ఇత్య్ అన్తర్ యః పశ్యతి స పశ్యతి
అన్నీ చేయగల, అనంతమైన ఆత్మను, అన్ని స్థితులలోనూ ఉన్నదిగా, ద్వంద్వం లేని చైతన్యంగా తనలో ఎవరైనా చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
ఆధివ్యాధిభయోద్విగ్నో జరామరణజన్మవాన్ । దేహో ఽహమ్ ఇతి న ప్రాజ్ఞో యః పశ్యతి స పశ్యతి
బాధలు, వ్యాధులు, భయాలు, వృద్ధాప్యం, మరణం, జననం ఇవన్నీ కలిగిన ఈ శరీరమే నేనని ఎవడు చూస్తాడో, అతడు నిజంగా జ్ఞానంతో చూడటం కాదు.
తిర్యగ్ ఊర్ధ్వమ్ అధస్తాచ్ చ వ్యాపకో మహిమా మమ । న ద్వితీయో మమాస్తీతి యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఈ లోకమంతా, పైకీ, కిందకీ, అడ్డంగా నా మహిమ వ్యాపించి ఉంది; నాకు రెండవది ఎవ్వరూ లేరు అని ఎవడు చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
మయి సర్వమ్ ఇదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ । చిత్తన్తుర్ అహమ్ ఏవేతి యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఈ సృష్టి అంతా నాలోనే మణిపూసలు దారం మీద ఉండినట్టు కలిసిపోయి ఉంది, నేను మనస్సులో అంతరాత్మనే అని ఎవడు చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
నాహం న చాన్యద్ అస్తీహ బ్రహ్మైవాస్తి న చాస్తి తత్ । ఇత్థం సదసతోర్ మధ్యం యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఇక్కడ నేను లేను, వేరే ఏదీ లేదు, బ్రహ్మమే ఉంది, అది తప్ప మరొకటి లేదు అని, ఉండడానికీ లేనిదానికీ మధ్యను ఎవడు చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
యన్ నామ కిఞ్చిత్ త్రైలోక్యే స ఏకో ఽవయవో మమ । తరఙ్గో ఽబ్ధావ్ ఇవేత్య్ అన్తర్ యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఈ మూడు లోకాలలో ఏ పేరుతో ఉన్నదైనా, ఏ వస్తువైనా, అవన్నీ నా ఒక్క భాగమే — సముద్రంలో అలలలా. ఈ విషయాన్ని తనలోనే గమనించే వాడు నిజంగా చూచేవాడే.
ఆత్మతాపరతే త్వత్తామత్తే యస్య మహాత్మనః । భావాద్ ఉపరతే స్యాతాం స పశ్యతి సులోచనః
తాను, పరుడు, నీవు, నేను అనే భావాలు అంతా మనస్సులోంచి పూర్తిగా పోయిన మహాత్ముడికి, అంతా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
శోచ్యా పాల్యా మయైవేయం స్వసేయం మే కనీయసీ । త్రిలోకీ పేలవేత్య్ ఉచ్చైర్ యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఈ లోకాన్ని దయతో చూడాలి, కాపాడాలి, ఇది నా సొంతదిగా, నా చెల్లెలిగా భావించాలి. ఈ మూడు లోకాలు చాలా బలహీనమని గట్టిగా గ్రహించే వాడే నిజంగా చూచేవాడు.
చేత్యానుపాతరహితం చిద్భైరవమయం వపుః । ఆపూరితజగజ్జాలం యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఈ శరీరం ఏ వస్తువు లక్షణాలు లేకుండా, చైతన్య భయంతో నిండినదిగా, జగత్తు అంతా ఇందులో నిండి ఉన్నదిగా ఎవరు చూస్తారో, వారు నిజంగా చూచేవారు.
సుఖం దుఃఖం భవో ఽభావో ఽవివేకకలనాశ్ చ యాః । అహం న వేతి వా నూనం పశ్యన్ న పరిహీయతే
సుఖం, దుఃఖం, ఉనికీ, లేనితనమూ, వివేకం అనే తేడాలన్నీ — ఇవన్నీ నేనని లేదా నేనుకాదని స్పష్టంగా చూసేవాడు ఎప్పుడూ తగ్గిపోవడు.
స్వాత్మసత్తాపరాపూర్ణే జగత్య్ అన్యేన వర్జితే । కిం మే హేయం కిమ్ ఆదేయమ్ ఇతి పశ్యన్ సదృఙ్ నరః
ఈ జగత్తు అంతా తన స్వరూపంతో నిండిపోయి, వేరొకదేమీ లేని స్థితిలో — 'ఏది వదిలేయాలి? ఏది స్వీకరించాలి?' అని ప్రశ్నించేవాడు నిజమైన జ్ఞాని.
అప్రతర్క్యమ్ అనాభాసం సన్మాత్రమ్ ఇదమ్ ఇత్య్ అలమ్ । హేయోపాదేయకలనా యస్య క్షీణా నమామి తమ్
ఎవరికి ఈ సర్వం కేవలం శుద్ధమైన సత్త మాత్రమేగా, తర్కానికి, రూపానికి అతీతంగా అనిపిస్తుందో, వదిలే, తీసుకునే లెక్కలు పూర్తిగా పోయాయో — అలాంటి వానికి నేను నమస్కరిస్తాను.
య ఆకాశవద్ ఏకాత్మా సర్వభావగతో ఽపి సన్ । న భావరఞ్జనామ్ ఏతి స మహాత్మా మహేశ్వరః
ఎవరైతే ఆకాశంలా ఒకే స్వరూపుడై, అన్నిటిలోనూ ఉన్నా, ఏ స్థితిలోనూ కలుషితుడవడో, అలాంటి మహాత్ముడు పరమేశ్వరుడు.
తమఃప్రకాశకలనాముక్తః కాలాత్మతాం గతః । యస్ సోమ్యస్ సుసమస్ స్వస్థస్ తం నౌమి పదమ్ ఆగతమ్
చీకటి, వెలుగు అనే భావనలు దాటి, కాలస్వరూపాన్ని పొందినవాడు, సంతోషంగా, సమతా భావంతో, ఆరోగ్యంగా ఉన్నవాడు—ఆ స్థితిని చేరినవాడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
యస్యోదయాస్తమయసఙ్కలనాకలాసు చిత్రాసు చారువిభవాసు జగద్గతాసు । వృత్తిస్ సమైవ సకలైకగతేర్ అనన్తా తస్మై నమః పరమబోధవతే శివాయ
యావనికలో, ఉదయం, సాయంత్రం, ప్రపంచంలో ఎన్నో రకాల అందమైన రూపాల్లో, ఎలాంటి మార్పు లేకుండా, ఒకే దిశగా, అనంతంగా ఉండే ఆ పరమ జ్ఞానిని, శివుని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
తస్యేయం భోగమోక్షార్థం తజ్జ్ఞస్యోపవనోపమా । సుఖాయైవ న దుఃఖాయ స్వశరీరమహాపురీ
ఈ శరీరమనే మహానగరం, అనుభూతి, విముక్తి కోసం, ఆ జ్ఞానికి ఒక తోటలా ఉంటుంది; ఇది సుఖానికే, బాధకు కాదు.
నగరీత్వం శరీరస్య కథం నామ మహామునే । ఏనాం చాధివసన్ యోగీ కథం రాజ్యసుఖైకభాక్
మహామునీ, ఈ శరీరాన్ని నగరంగా ఎలా చెప్పగలం? దీనిలో నివసించే యోగి, రాజ్యసుఖాన్ని ఎలా అనుభవిస్తాడు?
రమ్యేయం దేహనగరీ రామ సర్వగుణాన్వితా । జ్ఞస్యానన్తవిలాసాఢ్యా స్వాలోకార్కప్రకాశితా
రామా, ఈ శరీరరూపమైన నగరం ఎంతో అందంగా, అన్ని మంచి లక్షణాలతో నిండినది. జ్ఞానిని కోసం ఇది అనంతమైన ఆటలతో పరిపూర్ణంగా, తన స్వంత జ్ఞానరశ్ములతో ప్రకాశిస్తుంది.
నేత్రవాతాయనోద్ద్యోతప్రకాశభువనాన్తరా । కరప్రతోలీవిస్తారప్రాప్తపాదోపజఙ్గలా
కళ్లను విండోల్లా మెరిసేలా, లోపలి లోకాలు వెలుగుతో నిండినట్టు, చేతుల వీధులు విస్తరించి, పాదాలు నగరపు అంచులను తాకుతున్నట్టు ఉంది.
రోమరాజిలతాగుల్మా త్వగట్టాలకమాలితా । గుల్ఫగుల్గులువిశ్రాన్తజఙ్ఘోరుస్తమ్భమణ్డలా
రొమ్మలు తోటల్లా, జుట్టు దారాలు వేలు వేలా అలంకరించబడి, చర్మం గోడల్లా, మడమలు, కాలులు, తొడలు, మోకాళ్ళు ఈ నగరానికి బలమైన స్తంభాల్లా నిలిచాయి.
రేఖావిభక్తపాదోగ్రశిలాప్రథమనిర్మితా । చర్మమర్మసిరాసారసన్ధిసీమామనోరమా
పాదతళాలు గీతలతో, రాళ్లతో విభజించబడి, చర్మం, మర్మస్థానాలు, నరాలు, సంధులు ఈ నగరానికి అందమైన సరిహద్దుల్లా అలంకరించబడ్డాయి.
ఊరుద్వయకవాటాగ్రనిర్మితోపస్థనిర్గమా । కచత్కచావలీకాచదలప్రచ్ఛాదనావృతా
ఆమె రెండు తొడల చివరల దగ్గర ద్వారం లాగా ఉండి, అక్కడినుంచి ఆమె జననేంద్రియాలు బయటకు వచ్చి, చర్మపు మడతలు, వెంట్రుకలు వాటిని కప్పి, మాంసపు రేకలతో పూర్తిగా మూసబడి ఉన్నాయి.
భ్రూలలాటాస్యసచ్ఛాయవదనోద్యానశోభితా । దృష్టిపాతోత్పలాకీర్ణకపోలవిపులస్థలా
ఆమె ముఖం, కనుబొమ్మలు, నుదురు, నోటి వెలుగు వల్ల అందంగా మెరిసిపోతూ, ఆమె విస్తారమైన చెంపలు పూల తోటలా కనిపిస్తూ, చూపులు పడే చోట్ల తామర పువ్వుల్లా అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
వక్షస్స్థలసరస్స్యూతకుచపఙ్కజకోరకా । ఘనరోమావలిచ్ఛన్నస్కన్ధక్రీడాశిలోచ్చయా
ఆమె ఛాతి ఒక సరస్సు లాగా ఉండి, అక్కడ ఆమె వక్షోజాలు తామర ముక్కలవంటి మొగ్గలుగా మెరిసిపోతున్నాయి. ఆమె భుజాలు ఆటపాటల రాళ్లలా పైకి లేచి, దట్టమైన వెంట్రుకల వరుసలు వాటిని కప్పివున్నాయి.