అన్ధకారమయీ మూఢా జాడ్యజర్జరితాన్తరా । తనుతామ్ ఏతి సంసారవాసనేవ ప్రగే క్షపా
చీకటి, మూర్ఖత్వం, మాంద్యం లోపల నిండినప్పుడు, సంసారాసక్తి ఉదయాన్నప్పుడు రాత్రి క్రమంగా తగ్గిపోతున్నట్టు క్షీణిస్తుంది.
దృష్టచిద్భాస్కరా ప్రజ్ఞాపద్మినీ పుణ్యపల్లవా । వికసత్య్ అమలోద్ద్యోతా ప్రాతర్ ద్యౌర్ ఇవ రూపిణీ
బుద్ధి సూర్యుడు కనిపించినప్పుడు, జ్ఞాన పద్మం పుణ్య మొగ్గలతో అలంకరించబడి, నిర్మలమైన వెలుగుతో ఉదయపు ఆకాశంలా వికసిస్తుంది.
ప్రజ్ఞా హృదయహారిణ్యో భువనాహ్లాదనక్షమాః । సత్త్వలక్ష్మ్యః ప్రవర్తన్తే సకలేన్దోర్ ఇవాంశవః
జ్ఞానం హృదయాన్ని ఆకట్టుకొని, లోకాన్ని ఆనందింపజేసే శక్తి కలిగి, సద్గుణ సంపదగా ప్రబలుతుంది; అది పూర్ణచంద్రుని కిరణాల్లా విరాజిల్లుతుంది.
బహునాత్ర కిమ్ ఉక్తేన జ్ఞాతజ్ఞేయో మహామతిః । నోదేతి నైవ యాత్య్ అస్తమ్ అభూతాకాశకోశవత్
ఇక్కడ ఇంకా ఎంత చెప్పాలి? తెలుసుకోవాల్సినదాన్ని తెలిసిన మహత్తరమైన మనస్సు, ఆకాశంలోని ఖాళీ స్థలంలా, ఎప్పుడూ neither ఉదయించదు, nor అస్తమించదు.
విచారణాపరిజ్ఞాతస్వభావస్యోదితాత్మనః । అనుకమ్ప్యా భవన్త్య్ ఏతే బ్రహ్మవిష్ణ్విన్ద్రశఙ్కరాః
విచారణ ద్వారా తన స్వభావాన్ని గ్రహించి, ఆత్మజ్ఞానం పొందినవారికి, బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్ర, శంకరులు కూడా కరుణకు పాత్రులు అవుతారు.
ప్రకటాకారమ్ అప్య్ అన్తర్ నిరహఙ్కారచేతసమ్ । నాప్నువన్తి వికల్పాస్ తం మృగతృష్ణామ్బ్వ్ ఇవైణకాః
బయటకు ఏదైనా స్పష్టంగా కనిపించినా, అహంకారం లేని మనసున్నవారిని ఆలోచనలు తాకవు. అది ఎలాగంటే, మృగత్రిష్ణలో నీరు కనిపించినా, ఆ మృగానికి అది చేరనట్టే.
తరఙ్గవద్ అమీ లోకాః ప్రయాన్త్య్ ఆయాన్తి చాభితః । క్రోడీకురుత ఆత్మోత్థే న జ్ఞం మరణజన్మనీ
ఈ లోకాలు అలలవంటి వొచ్చిపోతూ ఉంటాయి. కానీ, ఆత్మజ్ఞానిని పుట్టుక, మరణం కలవరపరచవు; అవన్నీ అతని లోపలే కలిసిపోతాయి.
ఆవిర్భావతిరోభావౌ సంసారో నేతరః క్రమః । ఇతి తాభ్యాం సమాలోకే రమతే న స ఖిద్యతే
పుట్టడం, లయమవడం — ఇదే సంసార మార్గం, ఇంకేమీ కాదు. ఇవి రెండూ స్పష్టంగా చూసి, ఆత్మజ్ఞాని ఆనందంగా ఉంటాడు, బాధపడడు.
న జాయతే న మ్రియతే కుమ్భే కుమ్భనభో యథా । భూషితే దూషితే వాపి దేహే తద్వద్ ఇహాత్మవాన్
ఒక కుండలో ఉన్న ఆకాశం, ఆ కుండను అలంకరించినా లేదా పగిలిపోయినా, పుట్టదు, చావదు. అలాగే, ఈ శరీరంలో ఉన్న ఆత్మకు కూడా అవి వర్తించవు.
వివేక ఉదితే శీతే మిథ్యాభ్రమభరోదితా । క్షీయతే వాసనా సాభ్రే మృగతృష్ణా మరావ్ ఇవ
వివేకం కలిగినప్పుడు, అజ్ఞానపు చలి, అబద్ధమైన అపోహల బరువుతో వచ్చినది, తొలగిపోతుంది. మేఘాలతో కమ్మిన మనసులో, మృగత్రిష్ణ వానంలో మాయమైపోయినట్లు, కోరికలు కూడా మాయమవుతాయి.
కో ఽహం కథమ్ ఇదం వేతి యావన్ న ప్రవిచారితమ్ । సంసారాడమ్బరం తావద్ అన్ధకారోపమం స్థితమ్
నేను ఎవరు? ఇది ఏమిటి? అని మనిషి విచారించని వరకు, సంసారపు కలకలం చీకటి లాంటిది, అలాగే ఉంటుంది.
మిథ్యాభ్రమభరోద్భూతం శరీరం పదమ్ ఆపదామ్ । ఆత్మభావనయా నేదం యః పశ్యతి స పశ్యతి
అబద్ధమైన అపోహల బరువుతో పుట్టిన ఈ శరీరం, కష్టాలకు మూలం. దీనిని ఆత్మగా చూడని వాడే నిజంగా చూడగలడు.
దేశకాలవశోత్థాని న మమేతి గతభ్రమమ్ । శరీరసుఖదుఃఖాని యః పశ్యతి స పశ్యతి
దేశం, కాలం వల్ల కలిగే శరీర సుఖదుఃఖాలను, 'ఇవి నాది కావు' అని మాయ పోయినవాడు చూస్తే, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
ఆత్మానమ్ ఇతరచ్ చైవ దృశా నిత్యావిభిన్నయా । సర్వం చిజ్జ్యోతిర్ ఏవేతి యః పశ్యతి స పశ్యతి
యవడు తనను, ఇతరులను ఎప్పుడూ విడదీయని చూపుతో చూస్తాడో, ప్రతి దానిలో కూడా చైతన్యపు వెలుగే కనిపిస్తుందనుకుంటాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
అపారపర్యన్తనభో దిక్కాలాదిక్రియాన్వితమ్ । అహమ్ ఏవేతి సర్వత్ర యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఎడారిలో, ఆకాశంలో, దిక్కుల్లో, కాలంలో, అన్ని కార్యాలలో కూడా 'నేనే ఉన్నాను' అని ఎక్కడైనా చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
వాలాగ్రలక్షభాగాత్ తు కోటిశః పరికల్పితః । అహం సూక్ష్మ ఇతి వ్యాపీ యః పశ్యతి స పశ్యతి
వెన్నెల వెంట్రుక చివరి భాగంలో కూడా లక్షల రకాలుగా ఊహించబడే సూక్ష్మమైన 'నేను' అన్న భావనను వ్యాపించి ఉందని ఎవరైనా చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
సర్వశక్తిర్ అనన్తాత్మా సర్వభావాన్తరస్థితః । అద్వితీయశ్ చిద్ ఇత్య్ అన్తర్ యః పశ్యతి స పశ్యతి
అన్నీ చేయగల, అనంతమైన ఆత్మను, అన్ని స్థితులలోనూ ఉన్నదిగా, ద్వంద్వం లేని చైతన్యంగా తనలో ఎవరైనా చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
ఆధివ్యాధిభయోద్విగ్నో జరామరణజన్మవాన్ । దేహో ఽహమ్ ఇతి న ప్రాజ్ఞో యః పశ్యతి స పశ్యతి
బాధలు, వ్యాధులు, భయాలు, వృద్ధాప్యం, మరణం, జననం ఇవన్నీ కలిగిన ఈ శరీరమే నేనని ఎవడు చూస్తాడో, అతడు నిజంగా జ్ఞానంతో చూడటం కాదు.
తిర్యగ్ ఊర్ధ్వమ్ అధస్తాచ్ చ వ్యాపకో మహిమా మమ । న ద్వితీయో మమాస్తీతి యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఈ లోకమంతా, పైకీ, కిందకీ, అడ్డంగా నా మహిమ వ్యాపించి ఉంది; నాకు రెండవది ఎవ్వరూ లేరు అని ఎవడు చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
మయి సర్వమ్ ఇదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ । చిత్తన్తుర్ అహమ్ ఏవేతి యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఈ సృష్టి అంతా నాలోనే మణిపూసలు దారం మీద ఉండినట్టు కలిసిపోయి ఉంది, నేను మనస్సులో అంతరాత్మనే అని ఎవడు చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
నాహం న చాన్యద్ అస్తీహ బ్రహ్మైవాస్తి న చాస్తి తత్ । ఇత్థం సదసతోర్ మధ్యం యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఇక్కడ నేను లేను, వేరే ఏదీ లేదు, బ్రహ్మమే ఉంది, అది తప్ప మరొకటి లేదు అని, ఉండడానికీ లేనిదానికీ మధ్యను ఎవడు చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూస్తున్నవాడు.
యన్ నామ కిఞ్చిత్ త్రైలోక్యే స ఏకో ఽవయవో మమ । తరఙ్గో ఽబ్ధావ్ ఇవేత్య్ అన్తర్ యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఈ మూడు లోకాలలో ఏ పేరుతో ఉన్నదైనా, ఏ వస్తువైనా, అవన్నీ నా ఒక్క భాగమే — సముద్రంలో అలలలా. ఈ విషయాన్ని తనలోనే గమనించే వాడు నిజంగా చూచేవాడే.
ఆత్మతాపరతే త్వత్తామత్తే యస్య మహాత్మనః । భావాద్ ఉపరతే స్యాతాం స పశ్యతి సులోచనః
తాను, పరుడు, నీవు, నేను అనే భావాలు అంతా మనస్సులోంచి పూర్తిగా పోయిన మహాత్ముడికి, అంతా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
శోచ్యా పాల్యా మయైవేయం స్వసేయం మే కనీయసీ । త్రిలోకీ పేలవేత్య్ ఉచ్చైర్ యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఈ లోకాన్ని దయతో చూడాలి, కాపాడాలి, ఇది నా సొంతదిగా, నా చెల్లెలిగా భావించాలి. ఈ మూడు లోకాలు చాలా బలహీనమని గట్టిగా గ్రహించే వాడే నిజంగా చూచేవాడు.
చేత్యానుపాతరహితం చిద్భైరవమయం వపుః । ఆపూరితజగజ్జాలం యః పశ్యతి స పశ్యతి
ఈ శరీరం ఏ వస్తువు లక్షణాలు లేకుండా, చైతన్య భయంతో నిండినదిగా, జగత్తు అంతా ఇందులో నిండి ఉన్నదిగా ఎవరు చూస్తారో, వారు నిజంగా చూచేవారు.
సుఖం దుఃఖం భవో ఽభావో ఽవివేకకలనాశ్ చ యాః । అహం న వేతి వా నూనం పశ్యన్ న పరిహీయతే
సుఖం, దుఃఖం, ఉనికీ, లేనితనమూ, వివేకం అనే తేడాలన్నీ — ఇవన్నీ నేనని లేదా నేనుకాదని స్పష్టంగా చూసేవాడు ఎప్పుడూ తగ్గిపోవడు.
స్వాత్మసత్తాపరాపూర్ణే జగత్య్ అన్యేన వర్జితే । కిం మే హేయం కిమ్ ఆదేయమ్ ఇతి పశ్యన్ సదృఙ్ నరః
ఈ జగత్తు అంతా తన స్వరూపంతో నిండిపోయి, వేరొకదేమీ లేని స్థితిలో — 'ఏది వదిలేయాలి? ఏది స్వీకరించాలి?' అని ప్రశ్నించేవాడు నిజమైన జ్ఞాని.
అప్రతర్క్యమ్ అనాభాసం సన్మాత్రమ్ ఇదమ్ ఇత్య్ అలమ్ । హేయోపాదేయకలనా యస్య క్షీణా నమామి తమ్
ఎవరికి ఈ సర్వం కేవలం శుద్ధమైన సత్త మాత్రమేగా, తర్కానికి, రూపానికి అతీతంగా అనిపిస్తుందో, వదిలే, తీసుకునే లెక్కలు పూర్తిగా పోయాయో — అలాంటి వానికి నేను నమస్కరిస్తాను.
య ఆకాశవద్ ఏకాత్మా సర్వభావగతో ఽపి సన్ । న భావరఞ్జనామ్ ఏతి స మహాత్మా మహేశ్వరః
ఎవరైతే ఆకాశంలా ఒకే స్వరూపుడై, అన్నిటిలోనూ ఉన్నా, ఏ స్థితిలోనూ కలుషితుడవడో, అలాంటి మహాత్ముడు పరమేశ్వరుడు.
తమఃప్రకాశకలనాముక్తః కాలాత్మతాం గతః । యస్ సోమ్యస్ సుసమస్ స్వస్థస్ తం నౌమి పదమ్ ఆగతమ్
చీకటి, వెలుగు అనే భావనలు దాటి, కాలస్వరూపాన్ని పొందినవాడు, సంతోషంగా, సమతా భావంతో, ఆరోగ్యంగా ఉన్నవాడు—ఆ స్థితిని చేరినవాడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.