సర్వశక్తిమతా రాజ్ఞా యద్ యత్ సమ్పాద్యతే యథా । తత్ తత్ తథా భవత్య్ ఆశు స ఏవోదేతి తత్తయా
అన్ని శక్తులు కలిగిన రాజు ఏది ఎలా చేయగలడో, అది అలాగే వెంటనే జరుగుతుంది; ఆ రాజే ఆ రూపంలో కనిపిస్తాడు.
యథా మధురసోల్లాసష్ షణ్డో భవతి భాసురః । రసతామ్ అజహచ్ చైవ ఫలపుష్పదలోన్నతః
ఎలాగో ఒక పొడిసిన చెట్టు తీపి ఆనందంతో ప్రకాశవంతంగా మారి, తన స్వరూపాన్ని కోల్పోకుండా పండ్లు, పువ్వులు, ఆకులతో పైకి ఎదుగుతుందో,
చిదుల్లాసస్ తథా జీవో భూత్వా భవతి దేహకః । చిన్మాత్రతాం తామ్ అజహద్ ఏవ దర్శనదృఙ్మయః
అలాగే, చైతన్య ఆనందంతో జీవుడు శరీరాన్ని ధరించి కనిపించినా, తన స్వచ్ఛమైన చైతన్యాన్ని ఎప్పుడూ వదలడు; అతడు జ్ఞానదృష్టితోనే ఉన్నవాడు.
నానాషణ్డసహస్రౌఘైర్ అద్వితీయైర్ నిజాత్మనః । యథోదేతి రసో భౌమశ్ చిత్ తథోదేత్య్ అహమ్భ్రమైః
ఎలా భూమిలో ఎన్నో వేరు వేరు వేర్లు కలిసినప్పుడు రుచి పుట్టుకొస్తుందో, అలాగే మన మనస్సులో ఎన్నో రకాల మాయలు కలిసినప్పుడు 'నేను' అనే భావన కలుగుతుంది.
చిద్రసోల్లాసవృక్షాణాం కచతామ్ ఆత్మనాత్మని । దృశ్యశాఖాశతాఢ్యానామ్ ఇహ నాన్తో ఽవగమ్యతే
ఈ మనస్సు అనుభూతి రసంతో ప్రకాశించే చెట్లు, వందల కొద్దీ కనిపించే కొమ్మలతో అలంకరించబడి ఉంటాయి. అయినా, మనలో వాటి పరిమితి ఎక్కడ ముగుస్తుందో ఇక్కడ తెలుసుకోలేం.
షణ్డః ప్రత్యేకమ్ ఏవాన్తర్ యథా రసచమత్కృతిమ్ । స్వాదయత్య్ ఏవమ్ ఏషా చిత్ పృథక్ పశ్యతి సంసృతీః
ప్రతి వేరు తనలోని రుచిని తాను ఆస్వాదించునట్లు, ఈ మనస్సు కూడా వేర్వేరు జన్మ మరణ చక్రాలను తానుగా చూస్తూ ఆస్వాదిస్తుంది.
యా యోదేతి యథా యస్యా జీవశక్తేస్ స్వసంసృతిః । తామ్ తాం తథైతి సా స్వాన్తశ్ చిద్ భూతభువనస్థితిమ్
ఏ జీవశక్తిలో ఏ రూపంలో జీవితం పుట్టుకొస్తుందో, అదే స్థితిని మనస్సు తనలోనే స్వీకరించి, అన్ని జీవులు, లోకాలు ఉండేలా స్థాపిస్తుంది.
జీవసంసృతయః కాశ్చిత్ ప్రమిలన్తి పరస్పరమ్ । స్వయం విహృత్య సంసారే శామ్యన్తి చిరకాలతః
కొన్ని జీవుల జనన మరణ చక్రాలు పరస్పరం కలిసిపోతాయి. వారు స్వేచ్ఛగా ఈ లోకంలో సంచరిస్తూ, చాలా కాలం తరువాత విశ్రాంతి పొందుతారు.
సూక్ష్మయా పరయా దృష్ట్యా స్వం పశ్యస్య్ అనయా తథా । జగజ్జాలసహస్రాణి పరమాణ్వన్తరేష్వ్ అపి
ఈ సూక్ష్మమైన, పరమమైన దృష్టితో నీవు నీను కూడా అలాగే చూస్తావు. అలాగే, అణువులో కూడా వేలాది లోక సమూహాలను గమనించగలవు.
భిత్తౌ నభసి పాషాణే జ్వాలాయామ్ అనిలే జలే । సన్తి సంసారలక్ష్యాణి తిలే తైలమ్ ఇవాఖిలే
ఎలా ప్రతి నువ్వులో నూనె ఉంటుందో, అలాగే గోడలో, ఆకాశంలో, రాయిలో, అగ్నిలో, గాలిలో, నీటిలో కూడా సంసార లక్షణాలు ఉంటాయి.
శుద్ధిమ్ ఏతి యదా చేతస్ తదా జీవో భవేచ్ చితిః । శుద్ధా చ సా సర్వగతా తేన సమ్మేలనం మిథః
మనసు పవిత్రతను పొందినప్పుడు, జీవుడు చైతన్యస్వరూపుడవుతాడు. ఆ చైతన్యం అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి ఉండడంతో, పరస్పరం కలిసిపోతారు.
సర్వేషాం పద్మజాదీనాం స్వసత్తాభ్రమపూరకః । జగద్దీర్ఘమహాస్వప్నస్ స్వయమ్ అన్తస్ సముత్థితః
పద్మలోకుడు బ్రహ్మ మొదలుకొని అన్ని జీవులలో వారి స్వంత జీవనాన్ని మాయగా నింపే ఈ ప్రపంచం అనేది ఒక పొడవైన, గొప్ప కలలా, మన అంతరంలో తానే తాను ఉద్భవిస్తుంది.
స్వప్నాత్ స్వప్నాన్తరం యాన్తి కాశ్చిద్ భూతపరమ్పరాః । తేనోపలమ్భః కుడ్యాదావ్ ఆసాం దృఢతరస్ స్థితః
కొన్ని జీవుల పరంపరలు ఒక కల నుండి మరొక కలలోకి మారిపోతుంటాయి. అందువల్ల, వాటి గ్రహికలు గోడలు వంటి వాటిలో బలంగా స్థిరంగా ఉంటాయి.
యద్ యత్ర చిద్ భావయతి తత్ తత్రాశు భవత్య్ అలమ్ । తయా స్వప్నే ఽపి యద్ దృష్టం తత్కాలే సత్యమ్ ఏవ తత్
మనస్సు ఎక్కడ ఏదైనా ఊహిస్తే, అది అక్కడ వెంటనే నిజమవుతుంది. అందువల్ల, కలలో ఏది కనిపిస్తే, ఆ సమయంలో అది నిజంగానే ఉంటుంది.
చిదణోర్ అన్తరే సన్తి సమస్తానుభవాణవః । యథా బీజాన్తరే పత్త్రలతాపుష్పఫలాణవః
మనస్సు యొక్క సూక్ష్మ అణువులో అన్ని అనుభవాల కణాలు ఉంటాయి. అది విత్తనంలో ఆకులు, కొమ్మలు, పువ్వులు, ఫలాలు ఉండినట్లే.
పరమాణుం జగద్ అన్తర్ ధత్తే చిత్పరమాణుకః । లీనమ్ ఆకాశమ్ ఆకాశే ద్వైతైక్యభ్రమమ్ ఉత్సృజ
అత్యంత సూక్ష్మమైన చైతన్య కణం ఈ జగత్తును తనలోనే ఉంచుకుంటుంది. ఇది ఎలా అంటే, ఆకాశం ఆకాశంలో కలిసిపోయినట్లు. కాబట్టి, ద్వైతం, ఏకత్వం అనే భ్రమను వదిలేయి.
దేశకాలక్రియాద్యాఖ్యైస్ స్వైర్ ఏవాణుభిర్ ఏవ చిత్ । అణూన్ అనుభవత్య్ అన్తర్ ఇతరాణోర్ అసమ్భవాత్
చైతన్యం తన స్వంత సూక్ష్మ భాగాలతోనే దేశం, కాలం, క్రియ వంటి భేదాలను తనలోనే అనుభవిస్తుంది. ఎందుకంటే ఒక కణం మరొక కణాన్ని అనుభవించడం అసాధ్యం.
స్వయం సర్వస్య కచితస్ స్వచ్ఛశ్ చిదణుషణ్డకః । బ్రహ్మాదేః కీటనిష్ఠస్య దేహదృష్ట్యానుభావితః
అన్ని చోట్ల వ్యాపించి, నిర్మలంగా ఉన్న చైతన్య కణాల సమూహమే బ్రహ్మ నుండి చిన్న పురుగు వరకు ప్రతి ఒక్కరికీ వారి వారి దృష్టికి తగినట్టు శరీరంగా అనిపిస్తుంది.
కచితం కిఞ్చిద్ ఏవేహ వస్తుతస్ తు న కిఞ్చన । స్వయం స్వత్వం స్వాదయన్తే ద్వైతం చిత్పరమాణవః
ఇక్కడ బయటకు కొంత మాత్రమే ఏర్పడినట్టు కనిపిస్తుంది కానీ వాస్తవానికి ఏమి లేదు. చైతన్య పరమాణువులు తాము తాము, తమ స్వభావాన్ని, ద్వైతాన్ని అనుభవించుకుంటూ ఉంటాయి.
స్వయం ప్రకచతి స్ఫారదేహశ్ చిదణుషణ్డకః । నేత్రాదికుసుమద్వారైస్ సంవిదామోదమ్ ఉద్గిరన్
తెలియని సూక్ష్మ కణాలతో కూడిన ప్రకాశవంతమైన చైతన్యమయమైన శరీరం, కన్నులు మొదలైన ఇంద్రియ ద్వారాల ద్వారా ఆ జ్ఞానానందాన్ని స్వయంగా వెలిగిస్తూ వెలువరిస్తుంది.
సమ్పశ్యతీతరాన్ కశ్చిద్ బహీరూపేణ చిద్ఘనాన్ । సర్వగత్వాద్ అనాశత్వాద్ దృశ్యబీజస్య వై చితేః
ఎవరైనా, చైతన్యం అన్నింటిలో వ్యాపించి, నాశనం కానిది, కనబడే ప్రతి దానికి మూలమైనదిగా ఉండటం వల్ల, బయట ఉన్న ఇతర రూపాలను ఘనమైన చైతన్యపు సమూహాల్లా చూస్తారు.
అన్తర్ ఏవాఖిలం కశ్చిత్ పశ్యత్య్ అవికలం జగత్ । తత్రాతికాలం కలనాద్ ఉన్మజ్జతి నిమజ్జతి
మరొకరు, అంతర్గతంగా, ఏ విభాగం లేకుండా మొత్తం జగత్తును చూస్తారు; అక్కడ కాలాన్ని లెక్కించడంవల్ల ఎప్పుడూ పైకి లేచి, మళ్ళీ క్రింద పడిపోతుంటారు.
స్వప్నాత్ స్వప్నాన్తరం తత్ర తథా పశ్యన్ పునః పునః । మిథ్యావటేషు లుఠితశ్ శిలేవ శిఖరచ్యుతా
అక్కడ, ఒక కల నుండి మరో కలలోకి మళ్ళీ మళ్ళీ చూస్తూ, అబద్ధపు లోకాలలో పర్వత శిఖరం నుండి పడిన రాయి లా తిప్పబడుతూ ఉంటారు.
కేచిత్ సమ్మీలితాః కేచిద్ ఆత్మన్య్ ఏవ భ్రమే స్థితాః । మగ్నాస్ స్వసంవిద్రసతస్ స్ఫురన్తో దేహిషణ్డకాః
కొంతమంది లోపలికే మూసుకుని ఉంటారు, మరికొందరు తమలోనే అయోమయంలో మునిగిపోతారు. తమ స్వబోధలో లీనమై ఉన్న ఈ జీవ సమూహాలు ప్రకాశిస్తూ కనిపిస్తాయి.
స్వయమ్ అన్తః ప్రపశ్యన్తి యే జగజ్జీవసమ్భ్రమమ్ । తైః కైశ్చిత్ తత్ తథా దృశ్యమ్ అసత్స్వప్నవద్ ఆశ్రితమ్
ఎవరైనా తమలోపల ఈ జగత్తు, జీవుల కలకలాన్ని గమనిస్తే, వారిలో కొందరికి అది కలలాంటిది, అసత్యమై కనిపిస్తుంది.
సర్వాత్మత్వాత్ స్వభావస్య తద్ దృశ్యం సత్యమ్ ఆత్మని । సర్వగో విద్యతే యత్ర తత్ర సర్వమ్ ఉదేతి హి
అందరి స్వభావం సమస్తాన్ని కలిగి ఉండటంతో, కనిపించేది మనలో నిజమే. సమస్తాన్ని వ్యాపించినది ఎక్కడ ఉన్నా, అక్కడ అన్నీ ఉద్భవిస్తాయి.
జీవాన్తః ప్రతిభాసస్య సర్గస్య పునర్ అన్తరే । జీవషణ్డ ఉదేత్య్ ఉచ్చైస్ తస్యాన్తర్ ఇతరో ఽపి చ
జీవులలో సృష్టి ప్రతిభాసం మధ్యలో జీవ సమూహం బలంగా ఉద్భవిస్తుంది; దాని లోపల ఇంకొకటి కూడా పుట్టుకొస్తుంది.
జీవాన్తర్ జాయతే జీవస్ తస్యాన్తర్ అపి జీవకః । సర్వత్ర రమ్భాదలవజ్ జీవబీజం ప్రజీవతి
ఒక జీవిలో మరొక జీవి పుడుతుంది; ఆ జీవిలో కూడా ఇంకొక జీవి ఉంటుంది. ఎక్కడ చూసినా అరటి ఆకుల పొరల్లా జీవబీజం ఎప్పటికీ మొలుస్తూనే ఉంటుంది.
దృశ్యబుద్ధిపరావృద్ధి సమమ్ ఏతద్ అనన్తకమ్ । హేమ్నీవ కటకాదిత్వం పరిజ్ఞప్త్యైవ నశ్యతి
దృష్టి, బుద్ధి పెరుగుదల, తగ్గుదల రెండూ కలిసే ఎప్పటికీ జరుగుతుంటాయి; బంగారం ఆభరణాల రూపం దాల్చినట్టు, మన ఊహ వల్ల ఇవి అంతమవుతాయి.
విచారో యస్య నోదేతి కో ఽహం కిమ్ ఇదమ్ ఇత్య్ అలమ్ । తస్యాద్యన్తావిముక్తో ఽసౌ దీర్ఘో జీవజ్వరభ్రమః
'నేను ఎవరు? ఇది ఏమిటి?' అనే విచారణ కలగని వారికి, ఆది అంతం లేని దీర్ఘమైన జీవబ్రాంతి బాధ ఎప్పటికీ కొనసాగుతుంది.