ఆధివ్యాధిమహావర్తే గర్తే సంసారవర్త్మని । మమతోగ్రాన్ధకూపే ఽస్మిన్ మా పతాతపదాయిని
ఈ సంసారమార్గంలో ఉన్న బాధలు, వ్యాధుల మహాసముద్రంలో, మమకారపు లోతైన అంధకూపంలో పడిపోకూడదు, పరమమార్గాన్ని కోరువాడా.
న త్వం భావేషు నో భావాస్ త్వయి తామరసేక్షణ । శుద్ధబుద్ధస్వభావస్ త్వమ్ ఆత్మసంస్థస్ స్థిరో భవ
తామరపువ్వు కన్నులవాడా, నీవు వస్తువుల్లో లేవు, వస్తువులు నీలో లేవు. నీ స్వభావం శుద్ధమైనది, జ్ఞానంతో నిండినది, నీవు నీలోనే నిలకడగా ఉండే వాడవు. అలా స్థిరంగా ఉండు.
వ్యపగతమమతామహాన్ధకారం పదమ్ అమలం విగతైషణం సమేత్య । ప్రభవసి యది చేతసో మహాత్మంస్ తద్ అతిధియే మహతే సతే నమస్ తే
ఓ మహాత్మా, మమకారమనే పెద్ద చీకటి పోయి, ఆశలు లేని, మలినతలేని ఆ స్థితిని నీవు పొందితే, నీ మనస్సు ప్రకాశవంతంగా ఉంటే, నిజంగా గొప్పవాడవు, నీకు నా వందనం.
సమఙ్గాతాపసీమ్ ఏతాం తనుం సన్త్యజ్య భార్గవ । ప్రవిశేమాం తనుం సాధో నగరీమ్ ఇవ పార్థివః
ఓ భార్గవా, రాజు నగరంలోకి ప్రవేశించినట్టు, ఈ ఎండ వేడి తట్టుకున్న శరీరాన్ని వదిలిపెట్టి, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, మనం ఈ కొత్త శరీరంలోకి ప్రవేశిద్దాం.
కాలే పూర్వజయా తన్వా తపః కృత్వానయా పునః । గురుత్వమ్ అసురేన్ద్రాణాం కర్తవ్యం భవతానఘ
సరైన సమయంలో, పూర్వపు శరీరంతో తపస్సు చేసి, మళ్లీ, పాపరహితుడవైన నీవు, అసురాధిపతుల గొప్పతనాన్ని స్వీకరించాలి.
మహాకల్పాన్త ఆయాతే భవతా భార్గవీ తనుః । అపునర్గ్రహణాయైషా త్యాజ్యా ప్రమ్లానపుష్పవత్
భార్గవా, మహాకల్పాంతం వచ్చినప్పుడు ఈ శరీరం మళ్లీ ఎప్పుడూ తీసుకోకుండా, వాడిపోయిన పువ్వులా వదిలేయాలి.
జీవన్ముక్తపదం ప్రాప్తస్ తన్వా ప్రాక్తనరూపయా । మహాసురేన్ద్రగురుతాం కుర్వంస్ తిష్ఠ మహామతే
జీవన్ముక్త స్థితిని పొందినవాడవు కాబట్టి, మునుపటి శరీరంతోనే మహాసురేంద్రులకు గురువుగా ఉండు, మహామతివంతుడా.
కల్యాణమ్ అస్తు వాం యామో వయం త్వ్ అభిమతాం దిశమ్ । న కిఞ్చిద్ అపి తచ్ చిత్తం యస్య నాభిమతం భవేత్
మీరిద్దరికీ శుభం కలగాలి. మేము మనసుకు నచ్చిన దిశగా వెళ్తాము. ఎవరి మనస్సుకు నచ్చని విషయం ఏదైనా ఉందా?
ఇత్య్ ఉక్త్వా ముఞ్చతోః పుష్పం తయోస్ సో ఽన్తరధీయత । తప్తాంశుర్ ఇవ రోదస్యోస్ సమమ్ అంశుభిర్ అంశుమాన్
ఇలా చెప్పి, వారు పువ్వును వదిలినప్పుడు, ఆ మహాత్ముడు ఆకాశంలో సూర్యుడు తన కిరణాలతో కలిసి కనబడకపోయినట్టు అంతర్ధానమయ్యాడు.
గతే తస్మిన్ భగవతి తామ్ ఉక్త్వా భవితవ్యతామ్ । విచార్య భార్గవో ఽభేద్యాం నియతాం నియతేర్ గతిమ్
ఆ ఘనుడు తన విధిని చెప్పి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, భృగువు ఆ విధిని మార్చలేమని, అది ఎప్పటికీ అలాగే కొనసాగుతుందని లోతుగా ఆలోచించాడు.
కాలకారణసంశుష్కాం భావిపుష్పఫలోదయామ్ । వివేశ తాం తనుం బాలాం సులతామ్ ఇవ మాధవః
కాల కారణాలతో వాడిపోయిన, భవిష్యత్తులో పుష్పాలు, ఫలాలు పుట్టించబోయే ఆ యవ్వనమైన, কোমలమైన శరీరంలో మాధవుడు తోటలోని మల్లెతొగ వంటి దానిలో ప్రవేశించినట్లు ప్రవేశించాడు.
సా బ్రాహ్మణతనుర్ భూమౌ వివర్ణవదనాఙ్గికా । పపాత కమ్పితా తూర్ణం ఛిన్నమూలా లతా యథా
ఆ బ్రాహ్మణుని శరీరం ముఖం, అవయవాలు వాడిపోయి, వణికుతూ, వేర్లు కోసిన తోటలోని లతా ఎలా నేలపై పడిపోతుందో, అలాగే త్వరగా నేలపై పడిపోయింది.
తస్యాం ప్రవిష్టజీవాయాం పుత్రతన్వాం మహామునిః । చకారాప్యాయనం మన్త్రైస్ సకమణ్డలువారిభిః
ఆ మహర్షి తన కుమారుని శరీరంలో జీవాన్ని ప్రవేశపెట్టిన తర్వాత, మంత్రాలతో, కమండలులోని నీటితో ఆయుష్కరమైన క్రియను నిర్వహించాడు.
సర్వనాడ్యస్ తతస్ తన్వ్యాస్ తస్యాః పూర్ణా విరేజిరే । సరితః ప్రావృషీవామ్బుపూరపూరితకోటరాః
ఆ సన్నని దేహవతి యొక్క అన్ని నాడులు, వర్షాకాలంలో నీటితో నిండిపోయిన నదీ గర్భాల్లా, పూర్తిగా నిండిపోయి ప్రకాశించాయి.
నలినీ ప్రావృషీవాసౌ మధావ్ ఇవ నవా లతా । యదా పూర్ణా తదా తస్యాః ప్రాణాః పల్లవితా బభుః
ఆమె వర్షాకాలంలో కమలంలా, వసంతంలో కొత్త వల్లి లాగా కనిపించింది. ఆమె అంతా నిండినప్పుడు, ఆమె ప్రాణశక్తులు పుష్పించాయి.
అథ శుక్రస్ సముత్తస్థౌ వహత్ప్రాణసమీరణః । రసమారుతసంయోగాద్ ఆపూర్ణ ఇవ వారిదః
తర్వాత శుక్రం, ప్రాణవాయువుతో నడిపించబడుతూ, రసం మరియు గాలి కలిసినప్పుడు మేఘం నిండినట్లు, పైకి వచ్చేసింది.
పురో ఽభివాదయామ్ ఆస పితరం పావనాకృతిః । ప్రథమోల్లాసితో మేఘస్ స్తనితేనేవ పర్వతమ్
ఆ పవిత్ర స్వరూపుడు తన తండ్రిని గౌరవంగా నమస్కరించాడు. కొత్తగా మేల్కొన్న మేఘం పర్వతాన్ని తొలిసారి మోగిన గర్జనతో పలకరించినట్లు.
పితాథ ప్రాక్తనీం తస్యాప్య్ ఆలిలిఙ్గ తనుం తతః । స్నేహార్ద్రవృత్తిర్ జలదశ్ చిరాద్ గిరితటీమ్ ఇవ
ఆ తండ్రి, తన కుమార్తె యొక్క మునుపటి శరీరాన్ని ప్రేమతో ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. అతని హృదయం మమకారంతో నిండి, చాలా కాలం తర్వాత వర్షమేఘం కొండ దట్టాన్ని ఆలింగనం చేసినట్లుగా మారింది.
భృగుర్ దదర్శ సస్నేహం ప్రాక్తనీం తానయీం తనుమ్ । మత్తో జాతో ఽయమ్ ఇత్య్ ఆస్థా హరత్య్ అపి మహామతిమ్
భృగువు తన కుమార్తె యొక్క మునుపటి శరీరాన్ని ప్రేమతో చూశాడు. 'ఇవాళ నా నుంచే పుట్టింది' అనే భావన, ఎంత పెద్ద జ్ఞానికైనా మమకారాన్ని కలిగిస్తుంది.
మత్పుత్రో ఽయమ్ ఇతి స్నేహో భృగుమ్ అప్య్ అహరత్ తదా । పరతాత్మీయతా చేయం యావదాకృతి భావినీ
'ఇతడు నా కుమారుడు' అనే ప్రేమభావం ఆ సమయంలో భృగువుని కూడా ఆక్రమించింది. రూపం ఉన్నంతవరకు, 'ఇది నాది' అనే భావన మనలో ఉండిపోతుంది.
బభూవతుః పితాపుత్రౌ తావ్ అథాన్యోఽన్యశోభితౌ । నిశావసానముదితావ్ అర్కపద్మాకరావ్ ఇవ
తర్వాత వారు తండ్రి కుమారులుగా మారి, ఒకరినొకరు మరింత ప్రకాశవంతంగా చేశారు. రాత్రి ముగిసినప్పుడు సూర్యుడు, కమలపు చెరువు ఆనందించేలా వారు సంతోషించారు.
చిరసఙ్గమసమ్బద్ధావ్ ఇవ చక్రాహ్వదమ్పతీ । ఘనాగమఘనస్నేహౌ మయూరజలదావ్ ఇవ
ఎక్కువ కాలం విడిపోయి, మళ్లీ కలిసిన చక్రం అనే దంపతుల్లా, మేఘాలు వచ్చి, మయూరంతో గాఢమైన అనురాగంతో కలిసినట్లుగా ఉన్నారు.
చిరకాలదృఢోత్కణ్ఠయోగ్యయా కథయా తయా । స్థిత్వా తత్ర ముహూర్తం తావ్ అథోత్థాయ మహామతీ
ఆ దీర్ఘకాలపు, బలమైన ఆశతో కూడిన కథను చెప్పుకుంటూ, కొంతసేపు అక్కడ ఉండి, ఆ జ్ఞానవంతుడు అక్కడినుంచి లేచాడు.
సమఙ్గాద్విజదేహం తం భస్మసాత్ తత్ర చక్రతుః । కో హి నామ జగజ్జాత ఆచారం నానుతిష్ఠతి
వాళ్లు ఇద్దరూ కలసి ఆ ద్విజుని శరీరాన్ని అక్కడ బూడిదగా మార్చారు. ఈ లోకంలో ఎవరు సదాచారాన్ని పాటించరని చెప్పగలరు?
ఏవం తౌ కాననే తస్మిన్ పావనే భృగుభార్గవౌ । సంస్థితౌ తపసా దీప్తౌ దివీవ శశిభాస్కరౌ
అలా ఆ పవిత్రమైన అడవిలో భృగువు, భార్గవుడు ఇద్దరూ తపస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశంలో చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నట్లుగా నిలిచారు.
చేరతుర్ జ్ఞాతవిజ్ఞేయౌ జీవన్ముక్తౌ జగద్గురూ । దేశకాలదశౌఘేషు సుగమం సుస్థిరం తపః
తెలియవలసినదంతా తెలుసుకొని, బ్రహ్మజ్ఞానంతో జీవన్ముక్తులై, లోకానికి గురువులుగా, వారు ఏ ప్రాంతం, ఏ కాలం, ఏ పరిస్థితి వచ్చినా, తాము చేసే తపస్సు సులభంగా, స్థిరంగా కొనసాగించారు.
అథాసురగురుత్వం స శుక్రః కాలేన లబ్ధవాన్ । భృగుర్ అప్య్ ఆత్మనో యోగ్యే పదే ఽతిష్ఠద్ అనామయే
తర్వాత, కాలక్రమంలో శుక్రుడు అసురులకు గురువు స్థానం పొందాడు. భృగువు కూడా తనకు తగిన, నిష్కళంకమైన స్థితిలో ఉండిపోయాడు.
శుక్రో ఽసౌ ప్రథమమ్ ఇతి క్రమేణ జాత ఏతస్మాత్ పరమపదాద్ ఉదారకీర్తిః । స్వేనాశు స్మృతిపదవిభ్రమేణ పశ్చాద్ ఏవం చ ప్రవిలులితో దశాన్తరేషు
శుక్రుడు మొదట ఆ పరమ స్థితి నుండి ఇలా జన్మించాడు. తరువాత తన స్వంత మరిచిపోవడం వల్ల, అనేక ఇతర స్థితుల్లోకి పడిపోయాడు.
ఇదమ్ప్రథమమ్ ఉత్పన్నా సా తదా బ్రహ్మణః పదాత్ । శుద్ధా మతిర్ భార్గవస్య నాన్యజన్మకలఙ్కితా
మొదట, భార్గవుని ఆ పవిత్రమైన మనస్సు బ్రహ్మ స్థితి నుండి ఉద్భవించింది; అది మరే ఇతర జన్మ కలంకం లేకుండా నిర్మలంగా ఉండింది.
సర్వైషణానాం సంశాన్తౌ శుద్ధా చిత్తస్య యా స్థితిః । తత్ సత్త్వమ్ ఉచ్యతే సైషా విమలా చిద్ ఉదాహృతా
అన్ని కోరికలు శాంతించిపోయినప్పుడు, మనస్సు పవిత్రంగా ఉన్నప్పుడు కలిగే స్థితిని సత్త్వం అంటారు. ఇదే మలినతలేని చైతన్యంగా చెప్పబడింది.