న తథా సుఖయన్త్య్ అన్తర్ నిర్మలామృతవృష్టయః । యథా ప్రహర్షయన్త్య్ ఏతా మహతామ్ ఏవ దృష్టయః
అంతగా ఆనందాన్ని కలిగించేది అంతరాంతరాలలో కురిసే అమృతవర్షాలు కాదు; మహానుభావులను దర్శించడమే నిజమైన హర్షాన్ని ఇస్తుంది.
చరణాభ్యామ్ ఇమం దేశం భవన్తౌ భూరితేజసౌ । కౌ పవిత్రితవన్తౌ నశ్ శశాఙ్కార్కావ్ ఇవామ్బరమ్
మీ ఇద్దరూ గొప్ప తేజస్సుతో ఈ భూమిని మీ పాదాలతో పవిత్రం చేసారు. ఇది చంద్రుడు, సూర్యుడు ఆకాశాన్ని పవిత్రం చేసినట్లే.
ఇత్య్ ఉక్తవన్తం ప్రోవాచ భృగుర్ జన్మాన్తరాత్మజమ్ । స్మరాత్మానం ప్రబుద్ధో ఽసి నాజ్ఞో ఽసీతి రఘూద్వహ
అలా అన్నవాడిని భృగువు ఇలా అన్నాడు: 'నీ గత జన్మను గుర్తు పెట్టుకో. నీవు మేలుకొన్నవాడివి, అజ్ఞాని కాదవు, రఘువంశశ్రేష్ఠుడా.'
ప్రబోధితో ఽసౌ భృగుణా జన్మాన్తరదశా నిజాః । ముహూర్తమాత్రం సస్మార ధ్యానోన్మీలితలోచనః
భృగువు మేల్కొలిపిన వెంటనే, అతడు తన గత జన్మల స్థితులను క్షణమాత్రం ధ్యానంలో కన్నులు తెరిచి గుర్తు చేసుకున్నాడు.
అథాసౌ విస్మయస్మేరముఖో ముదితమానసః । వితర్కమన్థరాం వాచమ్ ఉవాచ వదతాం వరః
తర్వాత, ఆశ్చర్యంతో చిరునవ్వుతో, ఆనందంతో మనసుతో, ఆ గొప్ప వక్త ఆలోచనతో నెమ్మదిగా మాటలు చెప్పాడు.
జయత్య్ అవిరతారమ్భా నియతిః పరమాత్మనః । యద్వశాద్ ఇదమ్ ఆభోగి జగచ్చక్రం వివర్తతే
సర్వలోకానికి ఆనందాన్ని ప్రసాదించే పరమాత్ముని నిత్యక్రియాశక్తికి జయము. ఆయన సంకల్పంతో ఈ ప్రపంచచక్రం ఎప్పటికప్పుడు తిరుగుతూ ఆనందాన్ని పంచుతోంది.
మమానన్తాన్య్ అతీతాని జన్మాన్య్ అవిదితాని హ । తాని తాన్తదశాఢ్యాని సంస్మృతాన్య్ ఉచితాని చ
నా గత జన్మలు ఎన్నో, అవన్నీ నాకు తెలియవు. ఆ జన్మల్లోని అనుభవాలన్నీ ఇప్పుడు అవసరమైనట్టుగా గుర్తుకు వచ్చాయి.
భుక్తాని బహుకార్యాణి విచిత్రవిభవాన్య్ అతి । దశాఫలాన్య్ అనన్తాని కల్పాన్తకలితాని చ
నేను ఎన్నో కార్యాలను, విచిత్రమైన ఐశ్వర్యాలను అనుభవించాను. ఎన్నో స్థితుల ఫలితాలను, అంతులేని యుగాల వరకూ వచ్చిన అనుభవాలను పొందాను.
దృష్టాః కఠినసంరమ్భా విభవోపార్జనభ్రమాః । విహృతం వీతశోకాసు చిరం మేరుస్థలీషు చ
ధన సంపాదన కోసం జరిగిన కఠినమైన పోరాటాలను, మాయలను చూశాను. శోకమేమీ లేకుండా, చాలా కాలం మెరు పర్వతపు ప్రదేశాల్లో కూడా సంచరించాను.
పీతమ్ ఆమోది మన్దారకుసుమారుణితం పయః । మన్దాకిన్యాస్ సకల్హారం తటేష్వ్ అమరభూభృతః
మందాకినీ నది తీరాల్లో, దేవతలు పరిమళభరితమైన పాలను, మందారపువ్వులతో అరుణంగా మారినదాన్ని, రకరకాల రుచికరమైన వంటకాలతో కలిసి ఆస్వాదించారు.
భ్రాన్తం సన్తానకుఞ్జేషు ఫుల్లహేమలతాలిషు । మేరౌ కల్పతరుచ్ఛాయాపుష్పసున్దరసానుషు
వారు మేరు పర్వత శిఖరాల్లో, కల్పవృక్షాల నీడలో, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన ప్రాంతాల్లో, పసిడి వల్లి చెట్లు, ఎత్తయిన తాళపాములు ఉన్న తోటల్లో సంచరించారు.
న తద్ అస్తి న యద్ భుక్తం న తద్ అస్తి న యత్ కృతమ్ । న తద్ అస్తి న యద్ దృష్టమ్ ఇష్టానిష్టాసు దృష్టిషు
ఇక్కడ అనుభవించని దేనీ లేదు, చేయని పనీ లేదు, చూడని దృశ్యమూ లేదు — ఇష్టమైనా, ఇష్టంకాని దృశ్యాలైనా అన్నీ చూశాం.
జ్ఞాతం జ్ఞాతవ్యమ్ అధునా దృష్టం ద్రష్టవ్యమ్ అక్షతమ్ । విశ్రాన్తో ఽస్మి చిరశ్రాన్తో గతో మే సకలో భ్రమః
ఇప్పుడు తెలిసినదంతా తెలుసుకున్నాను, చూడవలసినదంతా హానిలేకుండా చూశాను. చాలా కాలంగా అలసిపోయిన నేను విశ్రాంతి పొందాను, నా మాయ అంతా పోయింది.
ఉత్తిష్ఠ తాత గచ్ఛామః పశ్యామో మన్దరస్థితామ్ । తాం తనుం తావద్ ఆశుష్కాం శుష్కాం వనలతామ్ ఇవ
ఎలే నా బిడ్డా, లేచి పోదాం. మనం మంద్రపర్వతంపై ఉన్న ఆ శరీరాన్ని చూసేద్దాం. అది ఇప్పుడు ఎండిపోయిన అడవి తాడిపండు లతలా వాడిపోయింది.
నాసమీహితమ్ అస్తీహ న సమీహితమ్ అస్తి మే । నియతే రచనాం ద్రష్టుం కేవలం విహరామ్య్ అహమ్
ఇక్కడ నాకు కోరినదేమీ లేదు, దూరం చేయాలనుకున్నదేమీ లేదు. నేను కేవలం విధి ఆటను చూస్తూ తిరుగుతున్నాను.
కిమ్ ఇతి సుభగమ్ ఆర్యసేవితం తత్ స్థిరమ్ అనుయామి మదేకభావబుద్ధ్యా । తద్ అలమ్ అభిమతామతైర్ మమాస్తు ప్రకృతమ్ ఇమం వ్యవహారమ్ ఆచరామి
బహుమానమైనవారు ఇష్టపడే దాన్ని, మనసు ఒక్కటే అన్న భావనతో, నేను ఎందుకు వెంబడించాలి? నాకు నచ్చిన అభిప్రాయాలు నాకు ఉండనివ్వు. నేను సహజంగా ఎలా ఉంటానో అలా ప్రవర్తిస్తున్నాను.
క్రమాద్ ఆకాశమ్ ఆక్రమ్య నిర్గత్యామ్బుదకోటరైః । సమ్ప్రాపుస్ సిద్ధమార్గేణ మన్దరం హేమకన్దరమ్
వారు క్రమంగా ఆకాశంలోకి ఎక్కుతూ, మేఘాల మధ్య దారుల ద్వారా వెళ్లి, సిద్ధుల మార్గంలో మంద్రపర్వతాన్ని, ఆ బంగారు గుహలతో ఉన్న పర్వతాన్ని చేరుకున్నారు.
అధిత్యకాయాం తస్యాద్రేర్ ఆర్ద్రపర్ణావగుణ్ఠితామ్ । దదర్శ భార్గవశ్ శుష్కాం పూర్వజన్మోద్భవాం తనుమ్
ఆ పర్వతపు అడివిలోని పొలంలో, భృగువు ఒక ఎండిపోయిన శరీరాన్ని చూశాడు. ఆ శరీరం తడి ఆకులతో కప్పబడి ఉండి, గత జన్మలో పుట్టినదే.
ఉవాచ చేదం హే తాత తన్వీ తనుర్ ఇయం హి సా । యా త్వయా సుఖసమ్భోగైః పురా సమభిలాలితా
అతడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ ప్రియమైనవాడా, ఈ సన్నని శరీరమే, నువ్వు ఒకప్పుడు సుఖభోగాలతో ఎంతో ప్రేమగా చూసుకున్నదే."
ఇయం సా మత్తనుర్ యస్యా మన్దారకుసుమోత్కరైః । రచితాశ్ శీతలాశ్ శయ్యా మేరూపవనభూమిషు
ఇదే ఆ మత్తులో మునిగిపోయిన శరీరం, దానికి మేరు తోటల భూముల్లో మందారపువ్వులతో చల్లని మంచాలు వేసేవారు.
ఇయం సా మత్తనుర్ మత్తదేవస్త్రీగణలాలితా । సరీసృపముఖక్షుణ్ణా పశ్య శేతే ధరాతలే
ఇదే ఆ మత్తులో ఉన్న శరీరం, దేవతా స్త్రీలతో ఆడుకున్నదే. ఇప్పుడు అది పురుగుల నోటికి నలిగిపోయి నేలపై పడివుంది, చూడు.
నన్దనోద్యానషణ్డేషు మమ తన్వా యయానయా । చిరం విలసితం సేయం శుష్కకఙ్కాలతాం గతా
నందనవనాల్లో నా ఈ దేహంతో ఎన్నో కాలాలు ఆనందంగా విహరించాను. ఇప్పుడు అది ఎండిపోయిన ఎముకల కట్టయింది.
సురాఙ్గనాఙ్గసంసఙ్గాద్ ఉత్తుఙ్గానఙ్గరఙ్గయా । చేతోవృత్త్యా రహితయా తన్వేహ మమ శుష్యతే
దేవతా స్త్రీలతో కలయికలో, పరమానందంలో మునిగిపోయిన మనస్సుతో గడిపిన నా ఈ శరీరం, ఇప్పుడు ఆ ఆలోచనలు లేక ఎండిపోతుంది.
తేషు తేషు విలాసేషు తాసు తాసు దశాసు చ । తథా తా భావనా బద్ధ్వా కథం స్వస్థో ఽసి దేహక
అన్ని రకాల ఆనందాల్లో, ఎన్నో స్థితుల్లో నువ్వు ఆ భావాలతో బంధించుకున్నావు. ఇప్పుడు, ఓ శరీరా, నీవు ఎలా నిశ్చలంగా ఉన్నావు?
హా తనో క్వావభగ్నాసి తాపసంశోషమ్ ఆగతా । కరఙ్కతాం ప్రయాతాసి మాం భావయసి దుర్భగే
హాయ్ దేహమా, నువ్వు ఎక్కడ పడిపోయావు? తపస్సు వల్ల పూర్తిగా ఎండిపోయి, ఎముకల కట్టగా మారిపోయావు. దురదృష్టవశాత్తు నన్ను ఆలోచనలో పడేస్తున్నావు.
దేహేనాహం విలాసేషు యేనైవ ముదితో ఽభవమ్ । కఙ్కలతామ్ ఉపగతాత్ తస్మాద్ ఏవ బిభేమ్య్ అహమ్
ఈ శరీరంతోనే నేను ఒకప్పుడు ఆనందంగా విహరించాను. ఇప్పుడు అదే శరీరం ఎముకల కట్టగా మారిపోయి, దాన్ని చూసి భయపడుతున్నాను.
తారాజాలసమాకారో యత్ర హారో ఽభవత్ పురా । మమోరసి నిలీయన్తే పశ్య తత్ర పిపీలకాః
ఒకప్పుడు నా ఛాతీపై నక్షత్రాల వలె మెరిసే హారం మెరిసేది. ఇప్పుడు అక్కడ చూడూ, చీమలు గూడు కట్టుకుంటున్నాయి.
ద్రవత్కాఞ్చనకాన్తేన లోభం నీతా వరాఙ్గనాః । యేన మద్వపుషా తేన పశ్య కఙ్కలతోహ్యతే
నా శరీరం బంగారు వర్ణంతో మెరిసి అందమైన యువతులను ఆకర్షించేది. ఇప్పుడు అదే శరీరం ఎముకల కట్టగా మారి, అందరూ దానిని హేళనగా చూస్తున్నారు.
పశ్యేమే వితతాస్యేన తాపసంశుష్కకృత్తినా । మత్కఙ్కాలకువక్త్రేణ విత్రాస్యన్తే వనే మృగాః
ఇదిగో, నా నోరు వెడల్పుగా తెరుచుకుని, తపస్సు వల్ల చర్మం ఎండిపోయి, నా ఎముకల ముఖాన్ని చూసి అడవిలోని జంతువులు కూడా భయపడుతున్నాయి.
పశ్యాతిసంశుష్కతయా శవోదరదరీ మమ । ప్రకాశార్కాంశుజాలేన వివేకేనేవ శోభతే
ఎంతగా ఎండిపోయిందో చూడు, నా శవదేహపు పొట్టలోని ఖాళీ భాగం, సూర్యకిరణాల వెలుతురుతో మెరిసిపోతున్నట్టు కనిపిస్తోంది. అది వివేకంతో వెలుగునిచ్చినట్లుగా ఉంది.