పుష్పభారపినద్ధాఙ్గాన్ వృక్షాన్ పవనకమ్పితాన్ । క్షీవాన్ ఇవ మధుప్రాప్తౌ ఘూర్ణన్మధుకరేక్షణాన్
పువ్వుల భారంతో వంగిన కొమ్మలతో, గాలికి ఊగిపోతున్న చెట్లు, తేనె వచ్చిన ఆనందంలో అలసిపోయినట్టు, వాటి చుట్టూ తేనెటీగలు చుట్టుముట్టి తిరుగుతూ కనిపిస్తాయి.
శైలరాజశ్రియం స్ఫీతాం పశ్యన్తౌ తావ్ ఇతస్ తతః । ప్రాప్తవన్తౌ వసుమతీం పురపత్తనమణ్డితామ్
పర్వతరాజు యొక్క మహిమను విస్తారంగా చూస్తూ, వారు ఇద్దరూ ఇక్కడ అక్కడ సంచరిస్తూ, నగరాలు పట్టణాలతో అలంకరించబడిన భూమిని చేరుకున్నారు.
క్షణాద్ అవాపతుస్ తత్ర పుష్పలోలతరఙ్గిణీమ్ । సమఙ్గాం సరితం సాధూ సర్వపుష్పమయీమ్ ఇవ
అక్కడ వారు క్షణంలోనే పువ్వులతో ఆడుకుంటున్న అలలతో, అందంగా, సంపూర్ణంగా, మొత్తం పుష్పాలతో నిండినట్టు కనిపించే ఒక నదిని చేరారు.
దదర్శాథ తటే తస్యాః కస్మింశ్చిత్ తనయం భృగుః । దేహాన్తరపరావృత్తం భావమ్ అన్యమ్ ఉపాగతమ్
ఆ నది తీరంలో, భృగువు ఒక యువకున్ని చూశాడు. అతడు తన మునుపటి శరీరాన్ని వదిలిపెట్టి, మరో స్థితిని పొందినవాడిగా ఉన్నాడు.
శాన్తేన్ద్రియం సమాధిస్థమ్ అచఞ్చలమనోమృగమ్ । సుచిరాద్ ఇవ విశ్రాన్తం సుచిరం శ్రమశాన్తయే
అతని ఇంద్రియాలు శాంతంగా, ధ్యానంలో స్థిరంగా, మనస్సు చలనం లేకుండా ఉండగా, చాలా కాలం విశ్రాంతి పొందినవాడిలా, దీర్ఘకాలపు శ్రమకు ఉపశమనం పొందినవాడిగా కనిపించాడు.
చిన్తయన్తమ్ ఇవానన్తాశ్ చిరభుక్తాశ్ చిరోజ్ఝితాః । సంసారసాగరగతీర్ హర్షశోకనిరన్తరాః
ఈ లోకజీవిత ప్రయాణాలు ఎప్పటికీ ముగియని వంటివి, ఎప్పుడూ సంతోషం, దుఃఖంతో నిండినవి. ఇవన్నీ ఎన్నోసార్లు అనుభవించబడి, ఇప్పుడు చాలా కాలంగా వదిలేయబడ్డవిగా, మనసులో తలపోస్తున్నట్టు అనిపించాయి.
నూనం నిశ్చలతాం యాతమ్ అతిభ్రమితచక్రవత్ । అనన్తజగదావర్తవివర్తాతిశయాద్ ఇవ
ఇది నిశ్చలంగా మారిపోయిందని స్పష్టంగా కనిపించింది. చాలా వేగంగా తిరిగిన చక్రంలా, అనంతమైన లోకాల తిరుగుడి వల్ల ఇప్పుడు అది ఆగిపోయినట్టు అనిపించింది.
ఏకాన్తసంస్థితం కాన్తం కాన్త్యైకాకినమ్ ఆశ్రితమ్ । ఉపశాన్తేహితం త్యక్తచిత్తసమ్భ్రమసఙ్గమమ్
అతడిని పూర్తిగా ఒంటరిగా, తన స్వంత కాంతిలోనే వెలిగుతూ, శాంతంగా, మనసు కలవరానికి దూరంగా, ఏ కలత లేకుండా ఉన్నట్టుగా చూశాడు.
నిర్వికల్పసమాధిస్థం విరతం ద్వన్ద్వవృత్తితః । హసన్తమ్ అఖిలా లోకగతీశ్ శీతలయా ధియా
అతడు ఆలోచనలన్నింటినీ దాటి, సమతా స్థితిలో కూర్చుని, ద్వంద్వాల ప్రభావం లేకుండా, చల్లని మనసుతో, అన్ని లోకాల మార్గాలను చిరునవ్వుతో చూస్తూ ఉన్నాడు.
విదితాఖిలవృత్తాన్తం విగతాశేషకౌతుకమ్ । నిరస్తకల్పనాజాలమ్ ఆలమ్బితమహాపదమ్
అతడు అన్నీ విషయాలు తెలిసినవాడు, అతని మనసులో ఇక ఏ ఆశ్చర్యం లేదు, ఊహలన్నీ తొలగిపోయాయి, అతడు పరమ స్థితిని ఆశ్రయించాడు అని చూశాడు.
అనన్తవిశ్రాన్తితతే పదే విశ్రాన్తమ్ ఆత్మని । ప్రతిబిమ్బమ్ అగృహ్ణన్తం సితం మణిమ్ ఇవ స్థితమ్
అతడు అనంత విశ్రాంతి స్థితిలో, తనలోనే నిలిచి, ప్రతిబింబాలను పట్టుకోకుండా, నిర్మలమైన మణిలా నిశ్చలంగా ఉన్నాడని చూశాడు.
హేయోపాదేయసఙ్కల్పవికల్పాభ్యాం సముజ్ఝితమ్ । సుప్రబుద్ధమతిం ధీరం దదర్శ తనయం భృగుః
త్యాగం, స్వీకారం అనే భావాలు లేని, పూర్తిగా మేలుకున్న, స్థిరమైన మనస్సుతో ఉన్న తన కుమారుడిని భృగువు చూశాడు.
తమ్ ఆలోక్య భృగోః పుత్రం కాలో భృగుమ్ ఉవాచ హ । వాక్యమ్ అబ్ధిధ్వనినిభం తవ పుత్రస్ త్వ్ అసావ్ ఇతి
భృగువు తన కుమారుణ్ని చూసినప్పుడు, కాలుడు సముద్రధ్వని లాంటి మాటలతో, 'ఇతడే నీ కుమారుడు' అని భృగువుతో అన్నాడు.
విబుధ్యతామ్ ఇతి గిరా సమాధేర్ విరరామ సః । భార్గవో ఽమ్భోదఘోషేణ శనైర్ ఇవ శిఖణ్డభృత్
‘లేచి రా’ అన్న మాట విన్న వెంటనే భార్గవుడు సమాధి నుండి మెల్లగా బయటికొచ్చాడు. అది మేఘగర్జన వింటూ గరుడుడు నిద్రలేచినట్టు ఉండింది.
ఉన్మీల్య నేత్రే సో ఽపశ్యద్ అగ్రే కాలభృగూ ప్రభూ । సమోదయావ్ ఇవాయాతౌ దేవౌ శశిదివాకరౌ
కళ్లను తెరిచి చూసిన భార్గవుడు, తన ముందే ఇద్దరు మహాశక్తివంతులైన కాలభృగువులను చూశాడు. వారు ఒకేసారి కనిపించిన చంద్రుడు, సూర్యుడు లాగా ప్రకాశవంతంగా ఉన్నారు.
కదమ్బలతికాపీఠాద్ అథోత్థాయ ననామ తౌ । సమం సమాగతౌ కాన్తౌ విప్రౌ హరిహరావ్ ఇవ
కదంబలతికల మంటపం మీద ఉన్న తన ఆసనం నుండి లేచి, ఆ ఇద్దరు అందమైన బ్రాహ్మణులకు భార్గవుడు నమస్కరించాడు. వారు ఇద్దరూ కలిసిన హరి, హరులు లాగా కనబడుతున్నారు.
మిథః కృతసమాచారాశ్ శిలాయాం సముపావిశన్ । మేరుపృష్ఠే జగత్పూజ్యా బ్రహ్మవిష్ణుహరా ఇవ
తప్పకుండా పరస్పరం శుభాకాంక్షలు చెప్పుకుని, అందరూ కలసి ఒక రాయిమీద కూర్చున్నారు. వారు మేరు పర్వత శిఖరంపై బ్రహ్మ, విష్ణు, హరులు కూర్చున్నట్టు అందరికీ పూజ్యులుగా కనిపించారు.
అథ శాన్తతపా నామ స సమఙ్గాతటే ద్విజః । తావ్ ఉవాచ వచశ్ శాన్తమ్ అమృతస్యన్దసున్దరమ్
ఆ సమయంలో, శాంతతప అనే బ్రాహ్మణుడు నది ఒడ్డున ఉన్న వారిని అమృతం లాంటి మధురమైన, మృదువైన మాటలతో ఇలా సంభోదించాడు.
భవతోర్ దర్శనేనాహమ్ అద్య నిర్వృతిమ్ ఆగతః । సమమ్ ఆగతయోర్ లోకం శీతలోష్ణరుచోర్ ఇవ
మీరిద్దరిని చూసిన ఈ రోజు నాకు పరమ సంతృప్తి కలిగింది. చల్లని చంద్రుడు, వేడిగా వెలిగే సూర్యుడు ఒకేసారి కనిపిస్తే లోకానికి కలిగే ఆనందం నాకు కలిగింది.
యో న శాస్త్రైర్ న తపసా న జ్ఞానేన న విద్యయా । వినష్టో మే మనోమోహః క్షీణో ఽసౌ దర్శనేన వామ్
శాస్త్రాలు, తపస్సు, జ్ఞానం, విద్య — ఇవేవీ తొలగించలేని నా మనస్సులోని మాయను, మీ దర్శనం ఇప్పుడు పూర్తిగా పోగొట్టింది.
న తథా సుఖయన్త్య్ అన్తర్ నిర్మలామృతవృష్టయః । యథా ప్రహర్షయన్త్య్ ఏతా మహతామ్ ఏవ దృష్టయః
అంతగా ఆనందాన్ని కలిగించేది అంతరాంతరాలలో కురిసే అమృతవర్షాలు కాదు; మహానుభావులను దర్శించడమే నిజమైన హర్షాన్ని ఇస్తుంది.
చరణాభ్యామ్ ఇమం దేశం భవన్తౌ భూరితేజసౌ । కౌ పవిత్రితవన్తౌ నశ్ శశాఙ్కార్కావ్ ఇవామ్బరమ్
మీ ఇద్దరూ గొప్ప తేజస్సుతో ఈ భూమిని మీ పాదాలతో పవిత్రం చేసారు. ఇది చంద్రుడు, సూర్యుడు ఆకాశాన్ని పవిత్రం చేసినట్లే.
ఇత్య్ ఉక్తవన్తం ప్రోవాచ భృగుర్ జన్మాన్తరాత్మజమ్ । స్మరాత్మానం ప్రబుద్ధో ఽసి నాజ్ఞో ఽసీతి రఘూద్వహ
అలా అన్నవాడిని భృగువు ఇలా అన్నాడు: 'నీ గత జన్మను గుర్తు పెట్టుకో. నీవు మేలుకొన్నవాడివి, అజ్ఞాని కాదవు, రఘువంశశ్రేష్ఠుడా.'
ప్రబోధితో ఽసౌ భృగుణా జన్మాన్తరదశా నిజాః । ముహూర్తమాత్రం సస్మార ధ్యానోన్మీలితలోచనః
భృగువు మేల్కొలిపిన వెంటనే, అతడు తన గత జన్మల స్థితులను క్షణమాత్రం ధ్యానంలో కన్నులు తెరిచి గుర్తు చేసుకున్నాడు.
అథాసౌ విస్మయస్మేరముఖో ముదితమానసః । వితర్కమన్థరాం వాచమ్ ఉవాచ వదతాం వరః
తర్వాత, ఆశ్చర్యంతో చిరునవ్వుతో, ఆనందంతో మనసుతో, ఆ గొప్ప వక్త ఆలోచనతో నెమ్మదిగా మాటలు చెప్పాడు.
జయత్య్ అవిరతారమ్భా నియతిః పరమాత్మనః । యద్వశాద్ ఇదమ్ ఆభోగి జగచ్చక్రం వివర్తతే
సర్వలోకానికి ఆనందాన్ని ప్రసాదించే పరమాత్ముని నిత్యక్రియాశక్తికి జయము. ఆయన సంకల్పంతో ఈ ప్రపంచచక్రం ఎప్పటికప్పుడు తిరుగుతూ ఆనందాన్ని పంచుతోంది.
మమానన్తాన్య్ అతీతాని జన్మాన్య్ అవిదితాని హ । తాని తాన్తదశాఢ్యాని సంస్మృతాన్య్ ఉచితాని చ
నా గత జన్మలు ఎన్నో, అవన్నీ నాకు తెలియవు. ఆ జన్మల్లోని అనుభవాలన్నీ ఇప్పుడు అవసరమైనట్టుగా గుర్తుకు వచ్చాయి.
భుక్తాని బహుకార్యాణి విచిత్రవిభవాన్య్ అతి । దశాఫలాన్య్ అనన్తాని కల్పాన్తకలితాని చ
నేను ఎన్నో కార్యాలను, విచిత్రమైన ఐశ్వర్యాలను అనుభవించాను. ఎన్నో స్థితుల ఫలితాలను, అంతులేని యుగాల వరకూ వచ్చిన అనుభవాలను పొందాను.
దృష్టాః కఠినసంరమ్భా విభవోపార్జనభ్రమాః । విహృతం వీతశోకాసు చిరం మేరుస్థలీషు చ
ధన సంపాదన కోసం జరిగిన కఠినమైన పోరాటాలను, మాయలను చూశాను. శోకమేమీ లేకుండా, చాలా కాలం మెరు పర్వతపు ప్రదేశాల్లో కూడా సంచరించాను.
పీతమ్ ఆమోది మన్దారకుసుమారుణితం పయః । మన్దాకిన్యాస్ సకల్హారం తటేష్వ్ అమరభూభృతః
మందాకినీ నది తీరాల్లో, దేవతలు పరిమళభరితమైన పాలను, మందారపువ్వులతో అరుణంగా మారినదాన్ని, రకరకాల రుచికరమైన వంటకాలతో కలిసి ఆస్వాదించారు.