నాస్య బన్ధో న మోక్సో ఽస్తి తన్మయశ్ చైవ లక్ష్యతే । గ్రస్తం నిత్యమ్ అసత్యేన మాయామయమ్ అహో జగత్
ఆయనకు బంధమూ లేదు, విముక్తి కూడా లేదు. అయినా, ఆయన వాటిలోనే లీనమైనట్లు కనిపిస్తాడు. హాయ్! ఈ జగత్తు ఎప్పుడూ అసత్యంతో మాయలో మునిగిపోయి ఉంటుంది.
యదైవ చిత్తం కలితమ్ అకలేన కిలాత్మనా । కోశకీటవద్ ఆత్మాయమ్ అనేనావలితస్ తదా
ఎప్పుడు మనస్సు పరిమితులు లేని నిజమైన ఆత్మతో మలచబడితే, అప్పుడు ఆ మనస్సు, పట్టు పురుగు తాను తానే కప్పుకునే రీతిలో, ఆ ఆత్మను పూర్తిగా చుట్టేస్తుంది.
అనన్యరూపాస్ త్వ్ అన్యత్వవికల్పితశరీరకాః । మనశ్శక్తయ ఏతస్మాద్ ఇమా నిర్యాన్తి కోటిశః
ఇవి మనస్సు శక్తులు, వేరొకదని భావించి అనేక రూపాలు, శరీరాలు ధరించేవి, ఇవన్నీ ఆ మనస్సు నుంచే లక్షల సంఖ్యలో బయటికొస్తాయి.
తత్స్థాస్ తజ్జాః పృథగ్రూపాస్ సముద్రాద్ ఇవ వీచయః । తత్స్థాస్ తజ్జాః పృథక్స్థాశ్ చ చన్ద్రాద్ ఇవ మరీచయః
అందులోనే ఉండేవి, దానినుంచే పుట్టేవి, వేర్వేరు రూపాల్లో ఉండేవి, సముద్రంలో నుంచి వచ్చే అలలవంటివి. అలాగే, అందులోనే ఉండేవి, దానినుంచే పుట్టేవి, వేరుగా ఉండేవి, చంద్రుని నుంచి వచ్చే కిరణాలవంటివి.
అస్మిన్ స్పన్దమయే స్ఫారే పరమాత్మమహామ్బుధౌ । చిజ్జలే వితతాభోగే చిన్మాత్రరసశాలిని
ఈ విస్తారమైన, చైతన్య తరంగాలతో నిండిన పరమాత్మ యొక్క మహాసముద్రంలో, శుద్ధమైన జ్ఞానరసంతో పరిపూర్ణంగా విస్తరించి ఉంది.
కాశ్చిత్ స్థితా హరిబ్రహ్మరుద్రచిద్వలనాధికాః । లహర్యః ప్రస్ఫురన్త్య్ ఏతాస్ స్వభావోద్భావితాత్మికాః
కొన్ని అలలు హరి, బ్రహ్మ, రుద్రుల కాంతితో మెరిసిపోతూ, తమ సహజ స్వభావం వల్లే ఉద్భవించి ప్రకాశిస్తుంటాయి.
కాశ్చిద్ యమమహేన్ద్రార్కవహ్నివైశ్రవణాదికాః । ఘ్నన్తి కుర్వన్తి తిష్ఠన్తి లహర్యశ్ చపలైషణాః
కొన్ని అలలు యముడు, ఇంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని, కుబేరుడు మొదలైనవారికి సంబంధించినవిగా ఉండి, చంచలమైన కోరికలతో నాశనం చేస్తూ, సృష్టిస్తూ, నిలిచి ఉంటూ తిరుగుతుంటాయి.
కాశ్చిత్ కిన్నరగన్ధర్వవిద్యాధరసురాదికాః । ఉత్పతన్తి పతన్త్య్ ఉగ్రా లహర్యః పరివల్గితాః
కొన్ని అలలు కిన్నరులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, దేవతలు మొదలైనవారితో సంబంధం కలిగి, ఉగ్రంగా తిప్పుకుంటూ పైకి ఎగిరి, క్రింద పడిపోతుంటాయి.
కాశ్చిత్ కిఞ్చిత్స్థితాకారా యథా కమలజాదికాః । కాశ్చిద్ ఉత్పన్నవిధ్వస్తా యథా సురనరాదికాః
కొన్ని అలలు కొంత స్థిరంగా ఉండి, పద్మంలో జన్మించిన బ్రహ్మ మొదలైనవారిలా కనిపిస్తాయి. మరికొన్ని అలలు దేవతలు, మనుషులు మొదలైనవారి వలె పుట్టి, మళ్లీ నశించిపోతుంటాయి.
క్రిమికీటపతఙ్గాదిగోనాసాజగరాదికాః । కాశ్చిత్ తస్మిన్ మహామ్భోధౌ స్ఫురన్త్య్ ఏతేషు బిన్దువత్
అందులోని ఆ మహా సముద్రంలో పురుగులు, కీటకాలు, పురపోకలు, పశువులు, నక్కలు, ఇంకా ఇలాంటి కొన్ని జంతువులు అలల మధ్య నీటి చినుకుల్లా మెరుస్తూ కనిపిస్తాయి.
కాశ్చిచ్ చలాననమృగగృధ్రవఞ్జులకాదయః । స్ఫురన్తి గిరికుఞ్జేషు వేలావనతటేష్వ్ ఇవ
ఇంకా కొన్ని, చంచలమైన ముఖాలున్న జింకలు, గద్దలు, కోతులు వంటివి, కొండల అడవుల్లో, అలలు తాకిన తీరం వలె, మెరిసిపోతూ కనిపిస్తాయి.
సుదీర్ఘజీవితాః కాశ్చిత్ కాశ్చిద్ అత్యల్పజీవితాః । స్వతుచ్ఛభావనాత్ తుచ్ఛాత్ కాశ్చిత్ తుచ్ఛశరీరికాః
కొన్ని జీవులు చాలా దీర్ఘాయుష్షుతో ఉంటాయి, మరికొన్ని చాలా తక్కువ ఆయుష్షుతో ఉంటాయి; తమ స్వంత శూన్యమైన భావనల వల్ల, కొన్ని జీవులు అతి చిన్నదైన శరీరాలతో ఉంటాయి.
సంసారస్వప్నసంరమ్భే కాశ్చిత్ స్థైర్యేణ భావితాః । స్వవికల్పహతాః కాశ్చిచ్ ఛఙ్కన్తే సుస్థిరం జగత్
సంసార స్వప్నపు కలలో కొన్ని జీవులు స్థిరంగా స్థాపితమై ఉంటాయి; మరికొన్ని తమ ఊహల వల్ల మోసపోయి, ఈ లోకం నిజంగా స్థిరంగా ఉందో లేదో అనుమానిస్తుంటారు.
అల్పాల్పభావనాః కాశ్చిద్ దైన్యదోషవశీకృతాః । కృశో ఽతిదుఃఖీ మూఢో ఽహమ్ ఇతి దుఃఖైర్ దృఢీకృతాః
కొంతమంది చిన్నచిన్న ఆలోచనలతో, దుఃఖాల వల్ల దిగజారిపోయి, 'నేను బలహీనుడిని, చాలా బాధపడుతున్నాను, మూర్ఖుడినే' అని భావిస్తూ, ఆ బాధల్లోనే మునిగిపోతారు.
కాశ్చిత్ స్థావరతాం యాతాః కాశ్చిద్ దేవత్వమ్ ఆగతాః । కాశ్చిత్ పురుషతాం ప్రాప్తాః కాశ్చిద్ దానవతాం గతాః
కొంతమంది స్థావర జీవులుగా మారిపోయారు, మరికొందరు దేవతల స్థితికి చేరుకున్నారు; ఇంకొందరు మానవ జన్మ పొందారు, మరికొందరు దానవులుగా మారిపోయారు.
కాశ్చిత్ స్థితా జగతి కల్పశతాన్య్ అనల్పాః కాశ్చిద్ వ్రజన్తి పరమం పురుషం సుశుద్ధాః । బ్రహ్మార్ణవాత్ సముదితా లహరీవిలోలాశ్ చిత్సంవిదో హి మననాపరనామవత్యః
కొంతమంది ఈ లోకంలో అనేక కల్పాల పాటు ఉంటారు, మరికొందరు పవిత్రులై పరమపురుషుని చేరుకుంటారు; బ్రహ్మాండ సముద్రం నుంచి ఉప్పొంగిన, ఎప్పుడూ మారుతూ ఉండే చైతన్య తరంగాలవంటి వారు, ధ్యానంలో నిమగ్నులై ఉంటారు.
మిథ్యాభావనయా బ్రహ్మన్ స్వవికల్పకలఙ్కితాః । న బ్రహ్మ వయమ్ ఇత్య్ అన్తర్నిశ్చయేన హ్య్ అధోగతాః
బ్రహ్మన్, తప్పుడు ఊహలతో, తమ స్వంత కల్పనల వల్ల మచ్చపడినవారు, 'మనం బ్రహ్మం కాదము' అనే లోపలి నమ్మకంతో దిగజారిపోతారు.
బ్రహ్మణో వ్యతిరిక్తత్వం బ్రహ్మార్ణవగతా అపి । భావయన్త్యో విముహ్యన్తి భీమాసు భవభూమిషు
బ్రహ్మాన్ని వదిలి వేరే ఏదైనా ఉందని భావించే వారు, బ్రహ్మాండంలోనే మునిగిపోయినా, ఈ భయంకరమైన సంసారంలో మాయలో పడిపోతారు.
యా ఏతాస్ సంవిదో బ్రాహ్మ్యో మునే నైకకలఙ్కితాః । ఏతత్ తత్ కర్మణాం బీజమ్ అథ కర్మైవ విద్ధి వా
ఓ మునీశ్వరా, ఈ నిర్మలమైన బ్రహ్మచైతన్యాలు అనేక విధాలుగా మచ్చలేకుండా ఉంటాయి. ఇవే అన్ని క్రియలకు మూలం. లేదా, క్రియలే ఇవని తెలుసుకో.
సఙ్కల్పరూపయైవాన్తర్ మునే కలనయైతయా । కర్మజాలకరఞ్జానాం బీజముష్ట్యా కరాలయా
ఓ మునీ, మనసులో కల్పన వల్లే, కర్మల గుబురులోని విత్తనాన్ని గట్టిగా పట్టుకుని ఉంచుతారు.
ఇమా జగతి విస్తీర్ణే శరీరోపలపఙ్క్తయః । తిష్ఠన్తి పరివల్గన్తి రుదన్తి చ హసన్తి చ
ఈ విస్తారమైన లోకంలో, శరీరధారులు వరుసగా నిలబడి, తిరుగుతూ, ఏడుస్తూ, నవ్వుతూ ఉంటారు.
ఆబ్రహ్మస్తమ్బపర్యన్తం స్పన్దనైః పవనో యథా । ఉల్లసన్తి నియచ్ఛన్తి మ్లాయన్తి విహసన్తి చ
బ్రహ్మదేవుడు నుండి గడ్డి దాకా, ఈ ప్రపంచంలోని జీవులు గాలివాటిలా కదిలిపోతూ, ఆనందిస్తాయి, ఆగిపోతాయి, మురిసిపోతాయి, మళ్లీ సంతోషిస్తాయి.
తా ఏతాః కాశ్చిద్ అత్యచ్ఛా యథా హరిహరాదయః । కాశ్చిద్ అల్పవిమోహస్థా యథోరగనరామరాః
వాటిలో కొన్ని జీవులు చాలా పవిత్రంగా ఉంటాయి, హరిహరులు లాంటి వారు; మరికొన్ని కొంతమంది సర్పాలు, మనుషులు, దేవతలు లాగా స్వల్పమైన మాయలో ఉంటారు.
కాశ్చిద్ అత్యన్తమోహస్థా యథా తరుతృణాదయః । కాశ్చిద్ అజ్ఞానసమ్మూఢాః క్రిమికీటత్వమ్ ఆగతాః
మరికొన్ని జీవులు చెట్లు, గడ్డి లాగా తీవ్రమైన మాయలో ఉంటాయి; మరికొన్ని అజ్ఞానంతో పూర్తిగా మునిగి, పురుగులు, కీటకాలు అయిన స్థితికి చేరుకుంటాయి.
కాశ్చిత్ తృణవద్ ఉహ్యన్తే దూరే బ్రహ్మమహోదధేః । అప్రాప్తభూమికా ఏతా యథోరగనరాదయః
కొన్ని జీవులు గడ్డి లాగా బ్రహ్మమహాసముద్రానికి దూరంగా తేలిపోతుంటాయి; ఇవి ఇంకా తగిన స్థితికి చేరలేదు, సర్పాలు, మనుషులు లాంటివారు కూడా అలాగే.
తటమాత్రం సమాలోక్య కాశ్చిత్ ఖేదమ్ ఉపాగతాః । జాతాజాతా నిఖన్యన్తే కృతాన్తజరదాఖునా
కొంతమంది తీరాన్ని ఒక్కసారి చూసిన వెంటనే అలసటతో మునిగిపోతారు; పుట్టినవారు, ఇంకా పుట్టని వారు అందరూ మృత్యువు అనే ముసలి పంజాలతో నేలకింద పడిపోతారు.
కాశ్చిద్ అన్తరమ్ ఆసాద్య బ్రహ్మతత్త్వమహామ్బుధేః । గతాస్ తత్తామ్ అశోకాయ హరిబ్రహ్మహరాదికాః
ఇంకొంతమంది బ్రహ్మతత్త్వము అనే మహాసముద్ర మధ్యభాగానికి చేరుకొని, హరి, బ్రహ్మ, హరుడు మొదలైనవారితో కలిసి, ఆ తీరానికి వెళ్లి, దుఃఖం లేకుండా ఉన్నారు.
అల్పమోహాన్వితాః కాశ్చిత్ తమ్ ఏవ బ్రహ్మవారిధిమ్ । అదృష్టరాగరోగౌఘమ్ అవలమ్బ్య వ్యవస్థితాః
కొంతమందిలో చిన్న మాయ మాత్రమే ఉండి, వారు అదే బ్రహ్మసముద్రంలోనే ఉండిపోతూ, కనిపించని రాగాలూ, వ్యాధులూ కలిగించని ప్రవాహాన్ని దాటి, దానిపైనే ఆధారపడుతూ స్థిరంగా ఉంటారు.
కాశ్చిద్ భోక్తవ్యజన్మౌఘా భుక్తజన్మౌఘకోటయః । వన్ధ్యాః ప్రకాశతామస్యస్ సంస్థితా భూతజాతయః
కొంతమంది అనుభవించాల్సిన జన్మల అలలు, మరికొంతమంది ఇప్పటికే అనుభవించిన జన్మల కోటి అలలు; చీకటి వెలుగులో స్థిరంగా ఉన్న భూతజాతులు వృథా అయిపోతారు.
కాశ్చిద్ ఊర్ధ్వాద్ అధో యాన్తి తథాధస్తాన్ మహత్ పదమ్ । ఊర్ధ్వాద్ ఊర్ధ్వతరం కాశ్చిద్ అధస్తాత్ కాశ్చిద్ అప్య్ అధః
కొంతమంది క్రిందనుండి పైకి వెళ్తారు, అలాగే క్రిందనుండి గొప్ప స్థితికి చేరుకుంటారు. మరికొందరు పైకి పైకి ఎక్కుతుంటే, ఇంకొందరు క్రిందకి క్రిందకి పడిపోతుంటారు.