అచిన్తయత ఏవాస్య భవిష్యత్తాబలం తతః । కాలం ప్రతి బభూవాశు కోపః పరమదారుణః
ఆ తర్వాత తన కుమారుని పోయిన యవ్వనాన్ని మాత్రమే ఆలోచించాడు. వెంటనే కాలాన్ని చూసి అతనిలో తీవ్రమైన, భయంకరమైన కోపం పుట్టింది.
అకాల ఏవ మత్పుత్రో నీతః కిమ్ ఇతి కోపితః । కాలాయ శాపమ్ ఉత్స్రష్టుం భగవాన్ ఉపచక్రమే
అకాలంలోనే తన కుమారుడిని తీసుకెళ్లాడని కోపంతో, ఆ ప్రభువు కాలాన్ని శపించేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
అథాకలితరూపో ఽసౌ కాలః కవలితప్రజః । ఆధిభౌతికమ్ ఆస్థాయ వపుర్ మునిమ్ ఉపాయయౌ
అప్పుడు, అందరినీ మింగే కాలుడు, తన అసలు రూపాన్ని విడిచిపెట్టి, భౌతిక శరీరం ధరించి ఆ మునిని దగ్గరికి వచ్చాడు.
ఖడ్గపాశధరశ్ శ్రీమాన్ కుణ్డలీ కవచాన్వితః । షడ్భుజష్ షణ్ముఖో బహ్వ్యా వృతః కిఙ్కరసేనయా
ఆయన చేతిలో ఖడ్గం, పాశం పట్టుకుని, చెవుల్లో కుండలాలు, శరీరంపై కవచంతో, ఆరు చేతులు, ఆరు ముఖాలు కలిగి, అనేక సేవకులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
యచ్ఛరీరసముత్థేన జ్వాలాజాలేన వల్గతా । ఫుల్లకింశుకవృక్షస్య బభారాద్రేశ్ శ్రియం నభః
ఆయన శరీరం నుంచి ఎగసిపడే అగ్నిజ్వాలలు, పర్వతంపై పుష్పించిన కింశుకవృక్షం లా ఆకాశాన్ని అందంగా అలంకరించాయి.
యత్కరస్థత్రిశూలాగ్రనిష్ఠ్యూతైర్ అగ్నిమణ్డలైః । విరేజుర్ ఉదితైర్ ఆశాః కానకైర్ ఇవ కుణ్డలైః
ఆ మహాశక్తి త్రిశూలపు అగ్రభాగాల నుంచి వెలువడిన అగ్ని వలయాలు, ఆకాశంలో మెరిసే బంగారు కుండలాలా అన్ని దిక్కులలో ప్రకాశించాయి.
యత్పాశశ్వసనాయస్తశిఖరా మేదినీభృతః । దోలామ్ ఇవ సమారూఢాశ్ చేలుః పేతుశ్ చ ఘూర్ణితాః
ఆయన పాశశ్వాసంతో బంధించబడిన భూమిపర్వత శిఖరాలు ఊయలపై కూర్చున్నట్టు ఊగిపోతూ, తిరుగుతూ, ఒక్కసారిగా కిందపడిపోయాయి.
యత్ఖడ్గమణ్డలోద్ద్యోతశ్యామం బిమ్బం వివస్వతః । కల్పదగ్ధజగద్ధూమపర్యాకులమ్ ఇవాబభౌ
ఆయన ఖడ్గపు వెలుగుతో ముదురు బడిన సూర్యబింబం, యుగాంతంలో కాలబలికి కాలిపోయిన లోకపు పొగతో కప్పబడినట్టు కనిపించింది.
స ఉపేత్య మహాబాహుః కుపితం తం మహామునిమ్ । కల్పక్షుబ్ధాబ్ధిగమ్భీరం సాన్త్వపూర్వమ్ ఉవాచ హ
ఆ మహాబాహువు ఆగ్రహంతో సముద్రమంత లోతుగా ఉన్న ఆ మహామునిని దగ్గరకు వచ్చి, ముందుగా శాంతిపూర్వకంగా మాటలు చెప్పాడు.
విజ్ఞాతలోకస్థితయో మునే దృష్టపరావరాః । హేతునాపి న ముహ్యన్తి కిమ్ ఉ హేతుమ్ వినోత్తమాః
ఓ మునీశ్వరా, ఈ లోకంలో ఏది పైది, ఏది క్రింది అని పూర్తిగా తెలుసుకున్నవారు, కారణాల వల్ల కూడా మాయలో పడరు. అలాంటివారు ఎలాంటి కారణం లేకుండా మరింత స్థిరంగా ఉంటారు కదా!
త్వమ్ అనన్తతపా విప్రో వయం నియతిపాలకాః । తేన సమ్పూజ్యసే పూజ్య సాధో నేతరయేచ్ఛయా
నీవు అనంతమైన తపస్సు కలిగిన బ్రాహ్మణుడవు. మేము విధిని కాపాడేవారము. అందుకే, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, నిన్ను గౌరవించాలి. ఇది ఎవరి ఇష్టానుసారం కాదు.
మా తపః క్షపయ క్షుబ్ధైః కల్పకాలమహానలైః । యో న దగ్ధో ఽస్మి మే తస్య కిం త్వం శాపేన ధక్ష్యసి
కోపంతో కల్పాంతంలో వచ్చే అగ్నిలా తీవ్రమైన తపస్సు చేసి నీ శక్తిని వృథా చేసుకోకు. అలాంటి అగ్నులు నన్ను కాల్చలేకపోయినప్పుడు, నీ శాపంతో నన్ను ఎలా కాల్చగలవు?
సంసారావలయో గ్రస్తా నిగీర్ణా రుద్రకోటయః । భుక్తాని విష్ణువృన్దాని కేన శప్తా వయం మునే
ఈ సంసారపు పాశాలు అనేక రుద్రులను మింగేశాయి, ఎన్నో విష్ణువులను కూడా గ్రహించాయి. ఓ మునీశ్వరా, అలాంటి మేము ఎవరిచేత శపించబడ్డాము?
భోక్తారో హి వయం బ్రహ్మన్ భోజనం యుష్మదాదయః । స్వయం నియతిర్ ఏషా హి నావయోర్ ఏతద్ ఈహితమ్
బ్రాహ్మణా, మేమే అనుభవించేవారు, మీరు లాంటి జీవులు భోజనం వంటివారు. ఇది మనిద్దరిదీ కాదుగానీ, విధి తానే ఇలా నడిపిస్తుంది.
స్వయమ్ ఊర్ధ్వం ప్రయాత్య్ అగ్నిస్ స్వయం యాన్తి పయాంస్య్ అధః । భోక్తారం భోజనం యాతి సృష్టిశ్ చాప్య్ అన్తకం స్వయమ్
అగ్ని తానే పైకి ఎగురుతుంది, నీరు తానే క్రిందికి పోతుంది, భోజనం తానే అనుభవించేవాడివద్దకు చేరుతుంది, సృష్టి తానే అంతానికి చేరుతుంది — ఇవన్నీ వాటి స్వభావప్రకారమే జరుగుతాయి.
ఇదమ్ ఇత్థం మునే రూపమ్ అస్యేహ పరమాత్మనః । స్వాత్మని స్వయమ్ ఏవాత్మా స్వత ఏవ విజృమ్భతే
మునీశ్వరా, ఇక్కడ పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం ఇదే. ఆత్మ తానే తనలో తాను వెలుగుతుంది, తానే తానుగా ప్రబలుతుంది.
నేహ కర్తా న భోక్తాస్తి దృష్ట్యా నష్టకలఙ్కయా । బహవశ్ చేహ కర్తారో దృష్ట్యానష్టకలఙ్కయా
ఇక్కడ నిర్మలమైన దృష్టితో చూస్తే, చేయువాడు లేదా అనుభవించేవాడు ఎవ్వరూ లేరు. కానీ మలినమైన దృష్టితో చూస్తే, అనేకమంది చేయువాళ్లు ఉన్నట్లు కనిపిస్తారు.
కర్తృతాకర్తృతే బ్రహ్మన్ కేవలం పరికల్పితే । అసమ్యగ్దర్శనేనైవ న సమ్యగ్దర్శనేన వః
ఓ బ్రహ్మన్, చేయడమూ చేయకపోవడమూ అన్న భావనలు కేవలం మన ఊహల్లోనే కలుగుతాయి. ఇవన్నీ తప్పు దృష్టి వల్లే వస్తాయి, నిజమైన జ్ఞానం వల్ల కాదు.
పుష్పాణి తరుషణ్డేషు భూతాని భువనేషు చ । స్వయమ్ ఆయాన్తి యాన్తీహ కల్ప్యతే హేతుతా విధేః
వృక్షాల్లో పువ్వులు, లోకంలో జీవులు తాము తామే కలుగుతాయి. ఇక్కడ కారణం అనేది మన ఊహలో మాత్రమే ఉంది; అది విధి పని అని ఊహించబడుతుంది.
అబ్బిమ్బితస్య చన్ద్రస్య చలనే కర్త్రకర్తృతే । న సత్యే నానృతే యద్వత్ తద్వత్ కాలస్య సృష్టిషు
నీటిలో ప్రతిబింబించిన చంద్రుని కదలికలో చేయడమూ చేయకపోవడమూ అనే భావాలు నిజమూ కావు, అబద్ధమూ కావు. కాలం సృష్టుల్లో కూడా ఇదే విధంగా ఉంటుంది.
మనో మిథ్యాభ్రమాల్ లోకే కర్తృతాకర్తృతామయీమ్ । కరోతి కలనాం రజ్జ్వాం భ్రాన్తేక్షణ ఇవాహితామ్
మనస్సు తప్పుడు మాయ వల్ల లోకంలో చేయడమూ చేయకపోవడమూ అనే భావనలను సృష్టిస్తుంది. ఇది పాము అని తప్పుడు చూపుతో తాడు చూడటంలా ఉంటుంది.
తేన మా గా మునే కోపమ్ ఆపదామ్ ఈదృశః క్రమః । యద్ యథా తత్ తథైవాస్తు సత్యమ్ ఆలోకయాకులః
కాబట్టి, మునివరా, మీరు కోపపడవద్దు. ఇలాంటి కష్టకాలంలో విషయాలు ఇలా జరుగుతూనే ఉంటాయి. ఏది ఎలా ఉందో అలా ఉండనివ్వండి. గందరగోళంలోనూ నిజం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
న వయం ప్రభుతార్థేన నాభిమానవశీకృతాః । స్వతో హేవాకవశతః కేవలం నియతౌ స్థితాః
మేము అధికారంతోనో గర్వంతోనో నడిపించబడటం లేదు. మేము అవసరానికి లోబడే ఉంటాము, దాని సహజ శక్తికి మాత్రమే లోబడి ఉంటాము.
ప్రకృతవ్యవహారేహాం నియతాం నియతేర్ వశాత్ । ప్రాజ్ఞస్ సమనువర్తేత నాభిమానమహాతమాః
ప్రకృతిసిద్ధమైన పనులను అవసరానికి అనుగుణంగా చేయాలి. తెలివిగలవారు ఇలా చేస్తారు, గర్వంతో నడిచేవారు కాదు.
కర్తవ్యమ్ ఏవ క్రియతే కేవలం కార్యకోవిదైః । సౌషుప్తీం వృత్తిమ్ ఆశ్రిత్య కయాచిద్ అపి నాశయా
పనిలో నిపుణులు తమ కార్యాన్ని మాత్రమే చేస్తారు. వారు నిద్రావస్థను ఆధారంగా చేసుకుని, ఏ విధమైన నాశనకారణాన్ని ఆశ్రయించరు.
క్వ సా జ్ఞానమయీ దృష్టిః క్వ మహత్త్వం క్వ ధీరతా । మార్గే సర్వప్రసిద్ధే హి కిమ్ అన్ధ ఇవ ముహ్యసి
నీకు ఉన్న ఆ జ్ఞానదృష్టి ఎక్కడుంది? ఆ గొప్పతనం, ఆ స్థిరత ఏమైంది? అందరికీ బాగా తెలిసిన మార్గంలో, నీవు ఎందుకు అంధుడిలా అయోమయంగా తిరుగుతున్నావు?
త్రికాలామలదర్శిత్వం ధారయన్న్ అపి చేతసి । అవిచార్య జగద్యాత్రాం కిం మూర్ఖ ఇవ ముహ్యసి
మూడు కాలాల్లోని నిర్మలమైన దృష్టిని మనసులో ఉంచుకున్నప్పటికీ, ఈ లోక వ్యవహారాన్ని ఆలోచించకుండా, నీవు ఎందుకు మూర్ఖుడిలా అయోమయపడుతున్నావు?
స్వకర్మఫలపాకోత్థామ్ అవిచార్య దశాం సుతే । కిం మూర్ఖ ఇవ సర్వజ్ఞ ముధా మాం శప్తుమ్ అర్హసి
నీ కుమారుని స్థితి అతని స్వకర్మఫలాల పరిపక్వత వల్ల ఏర్పడిందని ఆలోచించకుండా, నీవు అన్నీ తెలిసినవాడివై, మూర్ఖుడిలా నన్ను వృథాగా శపించదలచుకుంటున్నావు ఎందుకు?
దేహినామ్ ఇహ సర్వేషాం శరీరం ద్వివిధం మునే । కిం న జానాసి వా దేహమ్ ఏకమ్ అన్యన్ మనోఽభిధమ్
మహర్షీ, ఈ లోకంలో ఉన్న ప్రతి జీవికి శరీరం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది అని నీకు తెలియదా? ఒకటి భౌతిక శరీరం, మరొకటి మనస్సుతో కూడిన శరీరం.
తత్ర దేహో జడో ఽత్యర్థం వినాశైకపరాయణః । మనస్ తూత్థాననియతం కదర్థాత్ క్షీయతే న వా
ఇందులో శరీరం జడమైనది, పూర్తిగా నశించడానికే ఉన్నది. కానీ మనస్సు చంచలంగా ఉండి, బాధల వల్ల తప్పనిసరిగా క్షీణించదు.