సద్రూపమ్ అపి నిశ్శూన్యం తేజస్ సౌరమ్ ఇవామ్బరే । రత్నాభాజాలమ్ ఇవ ఖే దృశ్యమానమ్ అభిత్తిమత్
రూపం ఉన్నప్పటికీ, అది శూన్యత లేని ప్రకాశంగా, ఆకాశంలో సూర్యుడి కాంతిలా ఉంటుంది. ఖగోళంలో రత్నాల సమూహంలా కనిపించినా, దానికి ఆధారం ఉండదు.
సఙ్కల్పపురవత్ ప్రౌఢమ్ అనుభూతమ్ అసన్మయమ్ । కథార్థప్రతిభానాత్మ న క్వచిత్ స్థితమ్ అస్తి చ
మనసులో ఊహించుకున్న నగరంలా, ఇది నిజంగా అనుభవించినట్టే అనిపిస్తుంది కానీ అసలు ఏదీ లేదు. కథలో భావం ఉన్నట్టు కనిపిస్తేను, వాస్తవంగా ఎక్కడా లేదు, ఉన్నట్టు మాత్రమే తోస్తుంది.
నిస్సారమ్ అప్య్ అతీవాన్తస్సారం స్వప్నాచలోపమమ్ । భూతాకాశమ్ ఇవాకారభాసురం శూన్యమాత్రకమ్
దీనిలో అసలు సారం లేకపోయినా, లోపల ఏదో ఉందన్న భావన కలుగుతుంది. కలలో పర్వతంలా, ఆకారాలతో మెరిసిపోతుంది కానీ ఆకాశంలా ఖాళీగా ఉంటుంది, నిండా శూన్యమే.
శరదభ్రమ్ ఇవాగ్రస్థమ్ అలక్ష్యక్షయమ్ ఆక్షయి । వర్ణో వ్యోమతలస్యేవ దృశ్యమానమ్ అవస్తుకమ్
శరదృతువులో దూరంగా కనిపించే మేఘంలా, ఇది ఎలా కనబడకుండా పోతుందో ఎవరికీ తెలియదు. ఆకాశంలో రంగుల్లా, కనిపించినా వాస్తవంగా ఏదీ లేదు.
స్వప్నాఙ్గనారతాకారమ్ అర్థనిష్ఠమ్ అనర్థకమ్ । చిత్రోద్యానమ్ ఇవోత్ఫుల్లమ్ అరసం సరసాకృతి
కలలోని స్త్రీ ఆలింగనంలా, అర్థమున్నట్టు అనిపిస్తుంది కానీ వాస్తవంగా అర్థం లేదు. మనస్సులో పుష్పించిన తోటలా, ఆనందంగా కనిపించినా అసలు రుచి లేదు.
ప్రకాశమ్ ఇవ నిస్తేజశ్ చిత్రార్కానలవత్ స్థితమ్ । అనుభూతం మనోరాజ్యమ్ ఇవాసత్యమ్ అవాస్తవమ్
ఇది వెలుగు ఉన్నా, తేజస్సు లేని వెలుగులా, చిత్రంగా వేసిన సూర్యుడు లేదా అగ్నిలా కనిపిస్తుంది. మనసులో ఊహించుకున్న రాజ్యంలా, ఇది అనుభూతి అయినా నిజంగా లేదు, వాస్తవం కాదు.
చిత్రపద్మాకర ఇవ సారసౌగన్ధ్యవర్జితమ్ । శూన్యే ప్రకచితం నానావర్ణమ్ ఆకారితాత్మకమ్
ఇది చిత్రంగా వేసిన తామరపూల చెరువులా, కానీ తామరపూల సువాసన లేకుండా ఉంటుంది. ఖాళీగా ఉన్న చోట రంగులతో అలంకరించబడి, రూపం మాత్రమే ఉన్నదిగా కనిపిస్తుంది.
పరమార్థేన శుష్యద్భిర్ భూతపేలవపల్లవైః । తతం జడమ్ అసారాత్మ కదలీస్తమ్భభాసురమ్
నిజంగా చూస్తే, ఇది వాడిపోయిన, బలహీనమైన ప్రకృతి కొమ్మలతో వ్యాపించి ఉంటుంది. అసలు జీవం లేకుండా, నిస్సారంగా, అరటి కాండంలా వెలిగిపోతుంది.
స్ఫారితేక్షణదృశ్యాన్ధకారచక్రకవత్ తతమ్ । అత్యన్తమ్ అభవద్రూపమ్ అపి ప్రత్యక్షవత్ స్థితమ్
పూర్తిగా తెరిచిన కళ్లకు కనబడే చీకటి వలయంలా ఇది వ్యాపించి ఉంటుంది. ఇది పూర్తిగా అసత్యమైన రూపం అయినా, మన కళ్లకు ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తున్నట్టు అనిపిస్తుంది.
వార్ బుద్బుద ఇవాభోగి శూన్యమ్ అన్తస్ స్ఫురద్వపుః । రసాత్మకం సత్యరసమ్ అవిచ్ఛిన్నక్షయోదయమ్
నీటిమీద గుబ్బురువంటి, అనుభవించని, లోపల ఖాళీగా ఉన్నా, వెలుగుతో నిండిన రూపంతో కనిపించేదిది. దాని అసలు స్వభావం రుచి, అది నిజమైన ఆనందంగా, ఎప్పుడూ ఆగకుండా పుట్టి పోతూ ఉంటుంది.
నీహార ఇవ విస్తారి గృహీతం సన్ న కిఞ్చన । జడం శూన్యాస్పదం శూన్యం కేషాఞ్చిత్ పరమాణువత్
మబ్బులా విస్తరించి ఉన్నా, పట్టుకుంటే ఏమీ కనిపించదు. అది జడంగా, ఖాళీకి నిలయంగా, కొందరికి పూర్తిగా శూన్యంగా, అణువంత చిన్నదిగా ఉంటుంది.
కిఞ్చిద్ భూతమయో ఽస్తీతి స్థితం శూన్యమ్ అభూతకమ్ । గృహ్యమాణమ్ అసద్రూపం నిశాతమ ఇవోత్థితమ్
కొంత భాగం భూతాలతో ఏర్పడింది అని అంటారు. కానీ శూన్యం భూతాలతో తయారైనది కాదు. దాన్ని పట్టుకోవాలనుకుంటే అది అసత్యంగా, ఆకస్మికంగా మెరుస్తూ కనిపించే కత్తివలె ఉంటుంది.
మహాకల్పక్షయే దృశ్యమ్ ఆస్తే బీజ ఇవాఙ్కురమ్ । పరే భూయ ఉదేత్య్ ఏతత్ తత ఏవేతి కిం వద
మహాకల్పాంతంలో కనిపించేది విత్తనంలో మొక్కలా ఉంటుంది. తర్వాత అదే విత్తనం నుండి మళ్లీ పుట్టుకొస్తుంది. ఇదేమిటో చెప్పు.
ఏవమ్బోధాః కిమ్ అజ్ఞాస్ స్యుర్ ఉత తజ్జ్ఞా ఇతి స్ఫుటమ్ । యథావద్ భగవన్ బ్రూహి సర్వసంశయశాన్తయే
ఇలాంటి జ్ఞానం ఉన్నవారు అజ్ఞానులా, లేక నిజమైన జ్ఞానమున్నవారా? భగవంతుడా, దయచేసి స్పష్టంగా చెప్పు, మా అన్ని సందేహాలు తొలగిపోవడానికి.
ఇదం బీజే ఽఙ్కుర ఇవ దృశ్యమ్ ఆస్తే మహాక్షయే । బ్రూతే యః పరమ్ అజ్ఞత్వమ్ ఏతత్ తస్యాతిశైశవాత్
బీజంలో మొలక ఎలా కనిపిస్తుందో, మహాప్రళయానంతరం ఇదీ అలాగే కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ పరమ అజ్ఞానం ఉందని చెప్పేవాడు, అతడు పూర్తిగా చిన్నపిల్లలా అజ్ఞానంతోనే మాట్లాడుతున్నాడు.
స్పర్శే కిం తద్ అసమ్బద్ధం కథమ్ ఏతద్ అవాస్తవమ్ । విపరీతో బోధ ఏష వక్తుశ్ శ్రోతుశ్ చ మౌర్ఖ్యకృత్
స్పర్శలో ఏమి అసంబద్ధంగా ఉంటుంది? ఇది ఎలా అసత్యమవుతుంది? ఇలాంటి తప్పుడు భావన మాట్లాడేవారికీ, వినేవారికీ మూర్ఖత్వానికి కారణమవుతుంది.
బీజకాలే ఽఙ్కుర ఇవ జగద్ ఆస్త ఇతీహ యా । బుద్ధిస్ సాసత్ప్రలాపార్థా మూఢా శృణు కథం కిల
బీజంలో మొలకలా జగత్తు ఉంది అనేది మాయలోని మాట. ఇది ఎలా అర్థంలేనిదో, విను, నేను చెప్పుతున్నాను.
బీజం భవేత్ స్వయం దృశ్యం చిత్తాదీన్ద్రియగోచరః । వటధానాది ధాన్యాది యుక్తమ్ అత్రాఙ్కురోద్భవః
విత్తనం అనేది మన కంటికి కనిపించే, మనసు, ఇంద్రియాలకు అందుబాటులో ఉండే వస్తువు. అది మట్టి, ధాన్యాలు వంటి వాటితో కలిసినప్పుడు మాత్రమే మొక్క మొలకెత్తుతుంది.
మనష్షష్ఠేన్ద్రియాతీతం యః ఖాద్ అతితరామ్ అపి । బీజం తద్ భవితుం శక్తం స్వయమ్భూర్ జగతః కథమ్
కానీ మనస్సు, ఆరు ఇంద్రియాలకు అందని దానికంటే ఇంకా దాటి ఉన్నది, స్వయంగా ఉన్నదే ఈ జగత్తుకు విత్తనంగా ఎలా మారగలదు?
ఆకాశాద్ అపి సూక్ష్మస్య పరస్య పరమాత్మనః । సర్వాక్షానుపలభ్యస్య కీదృశీ బీజతా కథమ్
ఆకాశానికి కన్నా సూక్ష్మమైనది, అందరికీ అతీతమైనది, ఏ ఇంద్రియానికీ అందని పరమాత్మలో విత్తన స్వభావం ఎలా ఉండగలదు?
సత్ సూక్ష్మమ్ అసదాభాసమ్ అసద్ ఏవ హ్య్ అతద్దృశామ్ । కీదృశీ బీజతా తత్ర బీజాభావే కుతో ఽఙ్కురః
సూక్ష్మమైన సత్త, అసత్తుగా కనిపించేది, చూడలేని వారికి నిజంగా లేనట్టే ఉంటుంది. అలాంటి చోట విత్తనం ఎలా ఉంటుంది? విత్తనం లేకుండా మొలక ఎలా పుడుతుంది?
గగనాఙ్గాద్ అపి స్వచ్ఛే శూన్యే తత్ర పరే పదే । కథం సన్తి జగన్మేరుసముద్రగగనాదయః
అత్యున్నతమైన ఆ స్థితిలో, ఆకాశ తత్త్వాన్ని కూడా మించిపోయే స్వచ్ఛమైన శూన్యంలో, ఈ లోకం, మేరు పర్వతం, సముద్రాలు, ఆకాశం లాంటి వాటికి ఎలా స్థానం ఉంటుంది?
నకిఞ్చిద్ యత్ కథం కిఞ్చిత్ తత్రాస్తే వస్త్వ్ అవస్తుని । అస్తి చేత్ తత్ కథం తత్ర విద్యమానం న దృశ్యతే
ఏమీ లేని దానిలో ఏదైనా ఎలా ఉండగలదు? అక్కడ ఏదైనా ఉంటే, అది ఎందుకు కనిపించదు?
నకిఞ్చిదాత్మనః కిఞ్చిత్ కథమ్ ఏతి కుతో ఽథ వా । శూన్యరూపాద్ ఘటాకాశాజ్ జాతో ఽద్రిః క్వ కుతః కదా
ఏమీ లేని దానిలో ఏదైనా ఎలా పుట్టగలదు? అది ఎక్కడి నుంచి, ఎప్పుడు, ఎలా వస్తుంది? ఒక గడిలోని శూన్య స్థలం నుంచి పర్వతం పుట్టడం ఎలా సాధ్యం?
ప్రతిపక్షే కథం కిఞ్చిద్ ఆస్తే ఛాయాతపే యథా । కథమ్ ఆస్తే తమో భానౌ కథమ్ ఆస్తే హిమే ఽనలః
విపరీతంగా, ఏదైనా ఉండటం ఎలా సాధ్యం? ఎలా వెలుతురు, నీడ రెండూ కలిసుండవు, అలాగే సూర్యంలో చీకటి ఉండటం ఎలా? మంచులో అగ్ని ఉండటం ఎలా?
మేరుర్ ఆస్తే కథమ్ అణౌ కుతః కిఞ్చిద్ అనాకృతౌ । తదతద్రూపయోర్ ఐక్యం క్వ చ్ఛాయాతపయోర్ ఇవ
ఒక అణువులో మెరుపర్వతం ఎలా ఉంటుందో, ఆకారం లేనిదానిలో ఏదైనా ఎలా ఉంటుందో చెప్పడం అసాధ్యం. ఉన్నదీ, లేనిదీ కలిసిపోవడం, నీడకూ, వెలుతురుకీ కలయిక సాధ్యమేనా అన్నట్టే.
సాకారే వటధానాదావ్ అఙ్కురో ఽస్తీతి యుక్తిమత్ । అనాకారే మహాకారం జగద్ అస్తీత్య్ అయుక్తిమత్
వటవృక్షం వంటి విత్తనంలో మొక్క ఉంటుంది అని చెప్పడం సమంజసం. కానీ, రూపం లేనిదానిలో ఈ విశాలమైన లోకం ఉంది అని చెప్పడం సమంజసం కాదు.
దేశాన్తరే యచ్ చ నరాన్తరే చ బుద్ధ్యాదిసర్వేన్ద్రియశక్త్యదృశ్యమ్ । నాస్త్య్ ఏవ తత్తద్విధబుద్ధిబోధే నకిఞ్చిద్ ఇత్య్ ఏవ తద్ ఉచ్యతే చ
ఒక చోటో, ఇంకొక మనిషిలోనో మనస్సు లేదా ఇంద్రియాలు గ్రహించని వాటిని, ఆ మనస్సు తెలిసిన పరిధిలో అవి లేవనే చెప్పాలి. ఇదే చెప్పబడింది.
కార్యస్య తత్ కారణతాం ప్రయాతం వక్తీతి యస్ తస్య విమూఢబోధః । కైర్ నామ తత్కార్యమ్ ఉదేతి తస్మాత్ స్వైః కారణౌఘైస్ సహకారిరూపైః
ఫలితం తిరిగి కారణమవుతుందని ఎవడు అంటాడో, అతని జ్ఞానం అయోమయంగా ఉంది. ఆ ఫలితం, దానికి తోడుగా సహాయపడే కారణాలతో కలసి, ఎలా ఉద్భవించగలదు?
దుర్బుద్ధిభిః కారణకార్యభావం సఙ్కల్పితం దూరతరే వ్యుదస్య । యద్ ఏవ తత్ సత్యమ్ అనాదిమధ్యం జగత్ తద్ ఏవ స్థితమ్ ఇత్య్ అవేహి
కారణం–ఫలితాల మధ్య తేడా అనేది మూర్ఖులు ఊహించిందే, దాన్ని పూర్తిగా పక్కన పెట్టు. నిజంగా ఉన్నది, ఈ ఆదిమూ అంతమూ లేని ప్రపంచమే వాస్తవం అని తెలుసుకో.