న దేశకాలబోధాయ తథా సర్గాశ్ చితి స్థితాః । భేదబోధో హి సర్గత్వమ్ అహన్తాదిభ్రమోదయః
దేశకాల జ్ఞానం కోసం సృష్టులు చైతన్యంలో నిలవవు. భేద భావనే సృష్టి, అది అహంకారాది మాయ వల్ల కలుగుతుంది.
హేమసంవిత్పరిత్యాగే కటకాదిభ్రమో యథా । కటకాదిభ్రమో హేమ్ని దేశాదేస్ సమ్భవాద్ భవేత్
బంగారం జ్ఞానం విడిచిపెట్టినప్పుడు, కంకణాది భ్రమ కలుగుతుంది. బంగారంలో కంకణాది రూపాలు ప్రాంతం మొదలైన కారణాల వల్ల కనిపిస్తాయి.
త్వద్దర్శనపరీతాత్ తు నావిద్యాస్తి పృథక్ పరా । కటకాదిమహాభేదమ్ ఏకం బ్రహ్మ తథామలమ్
నీ దృష్టి సర్వత్రా నిండినప్పుడు, వేరుగా ఉన్న పరమ అవిద్యా ఉండదు. కంకణాది అనేక భేదాలు కూడా ఒక్కటే, పవిత్రమైన బ్రహ్మమే.
బోధైకత్వాద్ అయం సర్గస్ సత్తైవాసద్ భవత్య్ అలమ్ । సేనా మృత్సంవిదా చిత్రా మృణ్మాత్రమ్ ఇవ మృణ్మయీ
బోధ ఒక్కటే ఉన్నందున ఈ సృష్టి ఉన్నదే, లేనిదే కాదు. మట్టితో చేసిన సైన్యం ఎలా ఒక్క మట్టే అయినా అనేకంగా కనిపిస్తుందో, ఇదీ అలాగే ఉంది.
జలమ్ ఏకం తరఙ్గాది దార్వ్ ఏకం సాలభఞ్జికాః । మృణ్మాత్రమ్ ఏకం కుమ్భాది బ్రహ్మైకం త్రిజగద్భ్రమః
నీరు ఒక్కటే అయినా తరంగాలు మొదలైనవి కనిపిస్తాయి; కలప ఒక్కటే అయినా సాలవృక్షపు శిల్పాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి; మట్టి ఒక్కటే అయినా కుండలు మొదలైనవి తయారవుతాయి. అలాగే, బ్రహ్మమే ఈ మూడు లోకాల మాయ.
సమ్బన్ధే ద్రష్టృదృశ్యానాం మధ్యే ద్రష్టుర్ హి యద్ వపుః । ద్రష్టృదర్శనదృశ్యాదివర్జితం తద్ ఇదం పరమ్
చూసేవాడు, కనిపించేది వీటి సంబంధంలో మధ్యలో ఉన్న అసలు తత్వం, చూస్తున్నవాడు, చూడటం, కనిపించేది అన్నిటినీ దాటి ఉన్నది — అదే పరమార్థం.
దేశాద్ దేశం గతే చిత్తే మధ్యే యశ్ చేతసో వపుః । అజాడ్యసంవిన్మననం తన్మయో భవ సర్వదా
మనస్సు ఒక చోటు నుంచి మరొక చోటుకు పోయినప్పుడు, ఆ మధ్యలో ఉన్న అసలు తత్వం — అది మూర్ఖత్వం లేని జ్ఞానం. నీవు ఎప్పుడూ దానిలో లీనమై ఉండాలి.
అజాగ్రత్స్వప్ననిద్రస్య యత్ తే రూపం సనాతనమ్ । అచేతనం చాజడం చ తన్మయో భవ సర్వదా
నీవు మేల్కొనడం, కలలు కనడం, గాఢ నిద్ర — ఇవన్నిటికీ అతీతమైన, శాశ్వతమైన నీ స్వరూపంతో ఎప్పుడూ ఏకమై ఉండు. అది చైతన్యం లేని, చలనం లేని, జడత్వం లేని స్వరూపం.
జడతాం వర్జయిత్వైకాం శిలాయా హృదయం హి యత్ । అక్షుబ్ధో వాథవా క్షుబ్ధస్ తన్మయో భవ రాఘవ
రాఘవా, రాయి గుండె లాంటి మూర్ఖత్వాన్ని తప్పించి, నీవు చలించకపోయినా, చలించిపోయినా, ఆ స్వరూపంతోనే ఏకమై ఉండు.
కస్యచిత్ కిఞ్చనాపీహ నోదేతి న విలీయతే । అక్షుబ్ధో వాథవా క్షుబ్ధస్ స్వస్థస్ తిష్ఠ యథాసుఖమ్
ఇక్కడ ఎవరికీ ఏదీ పుట్టదు, ఏదీ లయమవదు. నీవు చలించకపోయినా, చలించిపోయినా, నీ సహజ స్వభావంలో సంతోషంగా స్థిరంగా ఉండు.
నాభివాఞ్ఛతి న ద్వేష్టి దేహే కిఞ్చిత్ క్వచిత్ పుమాన్ । స్వస్థస్ తిష్ఠ నిరాశఙ్కం దేహవృత్తిమ్ ఉపాగతః
మనిషి తన శరీరంలో ఎప్పుడూ ఏదైనా కోరడు, ద్వేషించడు. నీవు ఎలాంటి ఆందోళన లేకుండా, శరీర ధర్మాన్ని అనుసరిస్తూ, నీలోనే స్థిరంగా ఉండు.
భవిష్యద్గ్రామకగ్రామ్యకార్యే తిష్ఠసి నో యథా । చిత్తవృత్తిషు మా తిష్ఠ తథా తథ్యాత్మతాం గతః
భవిష్యత్తులోని ఊరు, పట్టణం విషయాల్లో మనం ఎలా మనసు పెట్టం, అలాగే నీవు నీ నిజమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్న తర్వాత, మనసు ఆలోచనల్లో కూడా అలానే నిశ్చలంగా ఉండాలి.
యథా దేశాన్తరనరో యథా కాష్ఠం యథోపలః । తథైవ పశ్య చిత్తం త్వమ్ అచిత్తైవ యథాత్మతా
ఎలా పరదేశంలో ఉన్న మనిషి, లేదా మట్టికట్ట, లేదా రాయి భావం కలిగి ఉంటాయో, అలాగే నీవు నీ మనసును కూడా చైతన్యం లేని వస్తువుల్లా చూస్తూ, నీ నిజమైన స్వరూపంలో నిలవాలి.
యథా దృషది నాస్త్య్ అమ్బు యథామ్భస్య్ అనలస్ తథా । స్వాత్మన్య్ ఏవాస్తి నో చిత్తం పరమాత్మని తత్ కుతః
ఎలా రాయిలో నీరు ఉండదు, నీటిలో అగ్ని ఉండదు, అలాగే నీ స్వరూపంలో మనస్సు ఉండదు. పరమాత్మలో మనస్సు ఎక్కడుండగలదు?
ప్రేక్ష్యమాణం న యత్ కిఞ్చిత్ తేన యత్ క్రియతే క్వచిత్ । కృతం భవతి తన్ నేతి మత్వా చిత్తాతిగో భవ
ఏదివల్ల ఏదీ కనిపించదు, ఏదీ చేయబడదు, అది తెలుసుకుని నీవు మనస్సు దాటి ఉన్నవాడివని గ్రహించు.
అత్యన్తానాత్మభూతస్య చేచ్ చిత్తస్యానువర్తసే । పర్యన్తవాసినః కస్మాన్ న మ్లేచ్ఛస్యానువర్తసే
నీ మనసు అసలు నీది కాదు, అది నీవు కాదని తెలిసినా, దాన్ని ఎందుకు అనుసరిస్తున్నావు? అలా అయితే, ఊరికి చివరన ఉన్న పరాయివాడిని ఎందుకు అనుసరించవు?
నిరన్తరమ్ అనాదృత్య త్వమ్ ఆరాచ్ చిత్తపుక్కసమ్ । స్వస్థమ్ ఆస్స్వ నిరాశఙ్కం పఙ్కేనేవ కృతో జడః
మనసు కలుషితాన్ని ఎప్పుడూ పట్టించుకోకుండా, దూరంగా ఉంచి, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, మట్టిలో మునిగినవాడిలా నిశ్చలంగా నీలోనే స్థిరంగా ఉండిపో.
చిత్తం నాస్త్య్ ఏవ మే భూతం మృతమ్ ఏవాద్య వేతి చ । భవ నిశ్చయవాన్ భూత్వా శిలాపురుషనిశ్చలః
నాకు మనసు లేదు, అది పోయింది, ఈ రోజు చనిపోయినట్టే. నువ్వు కూడా నిశ్చయంగా, శిల్పంలా అచంచలంగా నిలబడిపో.
ప్రేక్షాయామ్ అస్తి నో చిత్తం తద్విహీనో ఽసి తత్త్వతః । తత్ కిమర్థమ్ అనర్థేన తదర్థేన కదర్థ్యసే
పరిశీలనలో మనసు కనిపించదు, నిజంగా నువ్వు దానితో సంబంధం లేని వాడివి. అప్పుడు ఎందుకు అర్థం లేని విషయాలకు, దాని కారణంగా కలిగే బాధలకు నువ్వు బాధపడుతున్నావు?
అసతా చిత్తయక్షేణ యే ఽథవాతివశీకృతాః । తేషాం పేలవబుద్ధీనాం చన్ద్రాద్ అశనిర్ ఉత్థితా
అసత్యమైన మనస్సు అనే పాశానికి లోనై, దుర్బలమైన బుద్ధి కలిగినవారికి, చంద్రుని నుండి వజ్రాయుధం వచ్చిందన్నట్లు, అనర్థాలు కలుగుతాయి.
చిత్తం దూరే పరిత్యజ్య యో ఽసి సో ఽసి స్థిరో భవ । భవ భావనయా ముక్తో యుక్త్యా పరమయాన్వితః
మనస్సును దూరంగా వదిలేసి, నీవెవరో ఆ స్థితిలో నిలబడిపో. ధ్యానం ద్వారా, అత్యుత్తమమైన వివేకంతో, బంధనాల నుండి విముక్తుడవు.
అసతో యే ఽనువర్తన్తే చేతసో ఽసత్త్వరూపిణః । వ్యోమకాననకర్మైకనీతకాలాన్ ధిగ్ అస్తు తాన్
అసత్యమైన, స్థిరతలేని మనస్సును అనుసరించే వారు, ఆకాశం అడవుల్లో వ్యర్థమైన పనుల్లో కాలం గడిపేవారు, వారు నిందించబడతారు.
వ్యపగలితమనా మహానుభావో భవ భవపారమ్ ఉపాగతామలాత్మా । సుచిరమ్ అపి విచారితం న లబ్ధమలమ్ అలమ్ ఆత్మని మానసాత్మ కిఞ్చిత్
మనస్సు లయమైనవాడవై, మహాత్ముడవై, జన్మమరణాల సముద్రాన్ని దాటి, నిర్మలాత్ముడవు. ఎంతకాలమైనా విచారించినా, మనస్సులో ఏ మలినత కూడా కనబడదు.
నాభినన్దతి సమ్ప్రాప్తం నాప్రాప్తమ్ అభిశోచతి । కేవలం విగతాశఙ్కస్ సమ్ప్రాప్తమ్ అనువర్తతే
వచ్చినదానిలో ఆనందించడు, రాని దానికోసం బాధపడడు. ఎలాంటి ఆందోళన లేకుండా, వచ్చినదాన్ని నిశ్చలంగా అనుసరిస్తాడు.
త్వయాపి రాఘవ జ్ఞాతం జ్ఞాతవ్యమ్ అఖిలాన్తరమ్ । మన్యే తే సర్వకార్యేభ్యో వాసనాస్ తనుతాం గతాః
రాఘవా, నీవు తెలిసినదంతా తెలుసుకున్నావు. నీకు అన్ని పనుల పట్ల ఆకాంక్షలు చాలా తగ్గిపోయాయని నేను అనుకుంటున్నాను.
శరీరాతీతవృత్తిస్ త్వం శరీరస్థో ఽథవా భవ । మా గాశ్ శోకం చ హర్షం చ త్వమ్ ఆత్మా విగతామయః
నీవు శరీరానికి అతీతంగా ఉండొచ్చు, లేక శరీరంలోనే ఉండొచ్చు. నీవు శోకానికీ, ఆనందానికీ లోనవ్వకూడదు. నీవు వ్యాధులేని ఆత్మవే.
త్వయ్య్ ఆత్మని స్థితే స్వచ్ఛే సర్వగే సతతోదితే । కుతో దుఃఖసుఖే రామ కుతో మరణజన్మనీ
రామా, నీలో స్వచ్ఛమైన, అన్నింటినీ వ్యాపించిన, ఎప్పుడూ ప్రకాశించే ఆత్మ నిలిచినప్పుడు, అక్కడ దుఃఖం, సుఖం, మరణం, జననం ఎలా ఉంటాయి?
అబన్ధుర్ అపి కస్మాత్ త్వం బన్ధుదుఃఖాని శోచసి । అద్వితీయే స్థితే హ్య్ అస్మిన్ బాన్ధవాః క ఇవాత్మని
నీకు బంధువులు లేనప్పుడు, బంధువుల బాధలకోసం ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఈ జగత్తులో ఒక్కటే ఆత్మ ఉన్నప్పుడు, ఆత్మలో బంధువులు ఎవరు?
దృశ్యతే కేవలం దేహపరమాణుచయః పరమ్ । దేశకాలాన్యతాపత్తేర్ నాత్మోదేతి న లీయతే
మనకు కనబడేది కేవలం ఈ శరీరంలోని అణువుల సముదాయం మాత్రమే. దేశం, కాలం, భేదం వల్లే ఇవన్నీ కనిపిస్తున్నాయి కాని, ఆత్మ ఎప్పుడూ neither పుట్టదు, nor నశించదు.
అవినాశో ఽపి కస్మాత్ త్వం వినశ్యామీతి శోచసి । అమృత్యువశిని స్వచ్ఛే వినాశః క ఇవాత్మని
నీవు నశించని వాడివి, అయినా 'నేను నశించిపోతున్నాను' అని ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? మరణం తాకని, నిర్మలమైన ఆత్మలో నాశనం ఎక్కడ ఉంటుంది?