తథా స్వప్నో ఽపి భవతి కాలో దేశః క్రియాపి చ । వ్యవహారగతేస్ త్వ్ అస్యాస్ సత్తాస్తి ప్రతిభాసతః
అదే విధంగా, కలలో కూడా ఒక సమయం, ఒక చోటు, కొన్ని చర్యలు ఉంటాయి. ఆ కలలో జరిగే విషయాల ద్వారా అది ఉన్నట్టుగా అనిపిస్తుంది.
సత్తా సర్వపదార్థానాం నాన్యా సంవేదనాద్ ఋతే । సంవేదనే ఽన్తర్ ఆభాతి విచిత్రా సర్గసన్తతిః
ప్రపంచంలోని అన్ని వస్తువుల ఉనికీ అనుభూతి తప్ప మరొకటి కాదు. ఆ అనుభూతిలోనే ఈ రకరకాల సృష్టి వరుసగా కనిపిస్తుంది.
భూతభవ్యభవిష్యత్స్థా తరుబీజే తరుర్ యథా । తస్యాస్ సత్త్వమ్ అసత్త్వం చ న సన్ నాసద్ ఇతి స్థితమ్
ఎలా చెట్టు తన విత్తనంలో గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు రూపాల్లో ఉంటుంది, అలాగే దాని ఉనికీ, లేనిపోవడమూ — అవి ఏదీ పూర్తిగా ఉండదు, పూర్తిగా ఉండదూ కాదు.
సత్ సద్ ఏవ హి సంవిత్తేర్ అసంవిత్తేర్ న సన్మయమ్ । నావిద్యా విద్యతే కిఞ్చిత్ తైలాది సికతాస్వ్ ఇవ
జ్ఞానంలో ఉన్నది నిజంగా సత్యమే; అవిజ్ఞానంలో ఏదీ సత్యస్వరూపంగా ఉండదు. అజ్ఞానం అసలు ఉండదు, ఇసుకలో నూనె ఉండనట్టే.
హేమ్నః కిం కటుకత్వం తద్ అన్యత్ స్యాద్ ధేమతాం వినా । అవిద్యయాత్మనో ఽచ్ఛస్య సమ్బన్ధో నోపపద్యతే
బంగారం ఎప్పుడైనా చేదుగా ఉంటుందా? అలా అయితే అది బంగారం కాదు. స్వచ్ఛమైన ఆత్మకు అజ్ఞానంతో ఎలాంటి సంబంధమూ ఉండదు.
సమ్బన్ధస్ సదృశానాం యస్ స స్ఫుటస్ సో ఽనుభూతిదః । జతుకాష్ఠాదిసమ్బన్ధో యస్ స నో సమయోర్ అతః
ఒకే విధమైన వాటి మధ్య ఉన్న సంబంధం స్పష్టంగా అనుభూతిని ఇస్తుంది. కానీ జతుకతో చెక్క మధ్య ఉన్నట్టు భిన్నమైన వాటి మధ్య సంబంధం ఉండదు, అలాగే ఆత్మకు అజ్ఞానంతో సంబంధం లేదు.
నాన్యోఽన్యానుభవాత్మాసౌ తద్ ఏకాస్పదమాత్రకమ్ । పరమార్థమయం సర్వం యదా తేనోపలాదయః
ఒకటి మరొకదాన్ని అనుభవించే ఆత్మ లేదు; అన్నీ ఒకే ఆధారంగా ఉంటాయి. ఈ సర్వం పరమార్థ స్వరూపమే, అందుకే అన్ని భేదాలు దానిలో నుంచే ఉద్భవిస్తాయి.
చితా సమభిచేత్యన్తే సమ్బన్ధవశతస్ సమాత్ । యదా చిన్మాత్రసన్మాత్రమయాస్ సర్వే జగద్గతాః
అవగాహన అనుసంధాన శక్తితో తనను తాను అనేకంగా భావిస్తుంది. కానీ, ఈ లోకంలోని అన్నీ కూడా నిత్యమైన చైతన్యంతో, సత్యంతోనే నిండిపోయి ఉంటాయి.
భావాస్ తదా విభాన్త్య్ ఏతే మిథస్ స్వానుభవస్థితౌ । న సమ్భవతి సమ్బన్ధో విషమాణాం నిరన్తరః
అప్పుడు ఈ భూతాలు ఒక్కొక్కటి తమ అనుభవంలో స్థిరంగా కనిపిస్తాయి. కానీ, పరస్పరం భిన్నమైన వాటికీ ఎప్పటికీ అనుసంధానం ఉండదు.
న పరస్పరసమ్బన్ధాద్ వినానుభవనం మిథః । సదృశే సదృశం వస్తు క్షణాద్ గత్వైకతామ్ అలమ్
పరస్పర అనుసంధానం లేకుండా ఒకదానికొకటి అనుభవించటం జరగదు. ఒకే విధమైనవి కలిసినప్పుడు వెంటనే ఏకత్వాన్ని పొందుతాయి.
రూపమ్ ఆస్ఫారయత్య్ ఏకమ్ ఏకత్వాద్ ఏవ నాన్యథా । చిచ్ చితా మిలితా దృశ్యరూపయోదేతి చేతనమ్
ఒక రూపం ఏకత్వం వల్లే వెలుగులోకి వస్తుంది, వేరేలా కాదు. చైతన్యంతో అవగాహన కలిసినప్పుడు, చూడబడే రూపం జ్ఞానంగా ప్రబలుతుంది.
జడం జడేన మిలితం జడం సమ్పద్యతే ఘనమ్ । న చ చిజ్జడయోర్ ఐక్యం వైలక్షణ్యాత్ క్వచిద్ భవేత్
జడమైనది జడంతో కలిసినప్పుడు, అది మరింత గాఢమైన జడత్వంగా మారుతుంది. కానీ, చైతన్యం మరియు జడత్వం వేర్వేరు గుణాలు కలవని కారణంగా, వాటిద్దరికీ ఎక్కడా ఏకత్వం కలగదు.
చిజ్జడౌ చేత్ స్త ఏకత్ర న తౌ సమ్మిలతః క్వచిత్ । చిన్మయత్వాచ్ చిదాలేహే చిదాలేహేన వేదనమ్
చైతన్యం మరియు జడత్వం ఒకేచోట ఉన్నా, అవి నిజంగా కలిసిపోవు. ఎందుకంటే చైతన్యం అనేది జ్ఞానం స్వరూపం, జ్ఞానం ఎప్పుడూ చైతన్యంనుంచే ఉద్భవిస్తుంది.
దారుపాషాణభేదానాం న తు హ్య్ ఏతే చిదాత్మకాః । పదార్థో హి పదార్థేన పరిణమ్యానుభూయతే
చెక్క మరియు రాయి వేర్వేరు స్వభావాలు కలవి, అవి చైతన్య స్వరూపాలు కావు. ఒక వస్తువు మరొక వస్తువుతోనే మార్పు చెందుతుంది, అనుభవించబడుతుంది.
జిహ్వయేవ రసస్ సా చ సజాతీయోదయా చలా । ఐక్యం చ విద్ధి సమ్బన్ధం నాస్త్య్ అసారససారయోః
ఎలాగైతే రుచి నాలుకతోనే గ్రహించబడుతుందో, అదే విధంగా, ఒకే స్వభావం కలిగిన వాటి మధ్యే సంబంధం ఉంటుంది. అసారమైనది మరియు సారమైనది కలిసే అవకాశం లేదు అని తెలుసుకో.
జడచేతనయోస్ తేన నోపలాది జడం మతమ్ । చిద్ ఏవోపలకుడ్యాదిరూపిణీ మిలితా చితా
అజ్ఞానమైనది, చైతన్యమైనదిగా రెండింటి మధ్య ఏకత్వం కలగదు. జడమని భావించేది కూడా, రాళ్లు, గోడలు మొదలైన రూపాల్లో చైతన్యమే చైతన్యంతో కలిసినట్టు కనిపిస్తుంది.
ఏకీభావం గతా ద్రష్టృదృశ్యాది కురుతే భ్రమమ్ । కాష్ఠోపలాద్య్ అశేషం హి పరమార్థమయం యదా
ఒకటిగా మిళితమైనప్పుడు, చూసేవాడు, చూసేది మొదలైనవి కలిసిపోయి మాయగా అనిపిస్తాయి. కలప, రాళ్లు మొదలైన ప్రతిదీ పరమార్థ స్వరూపమే అయినప్పుడు,
తదాత్మనాన్తస్సమ్బద్ధం దృశ్యత్వేనోపలభ్యతే । సర్వం సర్వప్రకారాఢ్యమ్ అనన్తమ్ ఇవ యత్ తతమ్
అప్పుడు అది తనంతట తానే అనుసంధానమై, చూసేదిగా అనుభవించబడుతుంది. అన్ని విధాలా, అన్ని రూపాల్లో, అంతులేని విధంగా విస్తరించి ఉంటుంది.
విశ్వం సన్మాత్రమ్ ఏవైతద్ విద్ధి తత్త్వవిదాం వర । అసతాప్య్ అఙ్గ విశ్వేన విశ్వలక్షశతభ్రమైః
నిజాన్ని తెలుసుకునే వారిలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, ఈ జగత్తు కేవలం సత్త్వమే అని తెలుసుకో. అసత్యమైనదీ, ఓ ప్రియమా, అనేక రూపాల మాయ వల్ల జగత్తుగా అనిపిస్తుంది.
పూరితశ్ చిచ్చమత్కారో న చ కిఞ్చన పూరితమ్ । సఙ్కల్పనగరా నౄణాం మిథః పశ్యతి నో యథా
చైతన్యం ఆశ్చర్యంతో నిండినప్పుడు, వేరే ఏదీ నిజంగా నిండదు. మనుషుల ఊహల నగరం పరస్పరం కనిపించినా, అది నిజంగా ఉన్నట్టు కాదు.
న దేశకాలబోధాయ తథా సర్గాశ్ చితి స్థితాః । భేదబోధో హి సర్గత్వమ్ అహన్తాదిభ్రమోదయః
దేశకాల జ్ఞానం కోసం సృష్టులు చైతన్యంలో నిలవవు. భేద భావనే సృష్టి, అది అహంకారాది మాయ వల్ల కలుగుతుంది.
హేమసంవిత్పరిత్యాగే కటకాదిభ్రమో యథా । కటకాదిభ్రమో హేమ్ని దేశాదేస్ సమ్భవాద్ భవేత్
బంగారం జ్ఞానం విడిచిపెట్టినప్పుడు, కంకణాది భ్రమ కలుగుతుంది. బంగారంలో కంకణాది రూపాలు ప్రాంతం మొదలైన కారణాల వల్ల కనిపిస్తాయి.
త్వద్దర్శనపరీతాత్ తు నావిద్యాస్తి పృథక్ పరా । కటకాదిమహాభేదమ్ ఏకం బ్రహ్మ తథామలమ్
నీ దృష్టి సర్వత్రా నిండినప్పుడు, వేరుగా ఉన్న పరమ అవిద్యా ఉండదు. కంకణాది అనేక భేదాలు కూడా ఒక్కటే, పవిత్రమైన బ్రహ్మమే.
బోధైకత్వాద్ అయం సర్గస్ సత్తైవాసద్ భవత్య్ అలమ్ । సేనా మృత్సంవిదా చిత్రా మృణ్మాత్రమ్ ఇవ మృణ్మయీ
బోధ ఒక్కటే ఉన్నందున ఈ సృష్టి ఉన్నదే, లేనిదే కాదు. మట్టితో చేసిన సైన్యం ఎలా ఒక్క మట్టే అయినా అనేకంగా కనిపిస్తుందో, ఇదీ అలాగే ఉంది.
జలమ్ ఏకం తరఙ్గాది దార్వ్ ఏకం సాలభఞ్జికాః । మృణ్మాత్రమ్ ఏకం కుమ్భాది బ్రహ్మైకం త్రిజగద్భ్రమః
నీరు ఒక్కటే అయినా తరంగాలు మొదలైనవి కనిపిస్తాయి; కలప ఒక్కటే అయినా సాలవృక్షపు శిల్పాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి; మట్టి ఒక్కటే అయినా కుండలు మొదలైనవి తయారవుతాయి. అలాగే, బ్రహ్మమే ఈ మూడు లోకాల మాయ.
సమ్బన్ధే ద్రష్టృదృశ్యానాం మధ్యే ద్రష్టుర్ హి యద్ వపుః । ద్రష్టృదర్శనదృశ్యాదివర్జితం తద్ ఇదం పరమ్
చూసేవాడు, కనిపించేది వీటి సంబంధంలో మధ్యలో ఉన్న అసలు తత్వం, చూస్తున్నవాడు, చూడటం, కనిపించేది అన్నిటినీ దాటి ఉన్నది — అదే పరమార్థం.
దేశాద్ దేశం గతే చిత్తే మధ్యే యశ్ చేతసో వపుః । అజాడ్యసంవిన్మననం తన్మయో భవ సర్వదా
మనస్సు ఒక చోటు నుంచి మరొక చోటుకు పోయినప్పుడు, ఆ మధ్యలో ఉన్న అసలు తత్వం — అది మూర్ఖత్వం లేని జ్ఞానం. నీవు ఎప్పుడూ దానిలో లీనమై ఉండాలి.
అజాగ్రత్స్వప్ననిద్రస్య యత్ తే రూపం సనాతనమ్ । అచేతనం చాజడం చ తన్మయో భవ సర్వదా
నీవు మేల్కొనడం, కలలు కనడం, గాఢ నిద్ర — ఇవన్నిటికీ అతీతమైన, శాశ్వతమైన నీ స్వరూపంతో ఎప్పుడూ ఏకమై ఉండు. అది చైతన్యం లేని, చలనం లేని, జడత్వం లేని స్వరూపం.
జడతాం వర్జయిత్వైకాం శిలాయా హృదయం హి యత్ । అక్షుబ్ధో వాథవా క్షుబ్ధస్ తన్మయో భవ రాఘవ
రాఘవా, రాయి గుండె లాంటి మూర్ఖత్వాన్ని తప్పించి, నీవు చలించకపోయినా, చలించిపోయినా, ఆ స్వరూపంతోనే ఏకమై ఉండు.
కస్యచిత్ కిఞ్చనాపీహ నోదేతి న విలీయతే । అక్షుబ్ధో వాథవా క్షుబ్ధస్ స్వస్థస్ తిష్ఠ యథాసుఖమ్
ఇక్కడ ఎవరికీ ఏదీ పుట్టదు, ఏదీ లయమవదు. నీవు చలించకపోయినా, చలించిపోయినా, నీ సహజ స్వభావంలో సంతోషంగా స్థిరంగా ఉండు.