న లోకాన్తరతా కాచిన్ న చ సర్గాదితా క్వచిత్ । న మేరుతా నామ్బరతా న మనస్తా న దేహతా
ఇతర లోకాల స్వభావమూ లేదు, సృష్టి మొదలైనవి ఎక్కడా లేవు, మేరుపర్వత స్వరూపమూ లేదు, ఆకాశ స్వభావమూ లేదు, మనస్సు స్వభావమూ లేదు, శరీర స్వభావమూ లేదు.
న మహాభూతతా కాచిన్ న చ కారణతా క్వచిత్ । న చర్తుకాలకలనా న భావాభావవస్తుతా
పాంచభూతాల స్వభావమూ లేదు, కారణ స్వభావమూ ఎక్కడా లేదు, ఋతువుల లెక్కింపూ లేదు, ఉండటం లేకపోవడం అనే స్వభావమూ లేదు.
త్వత్తాహన్తాత్మతా తత్తా సత్తాసత్తా న కాశ్చన । న క్వచిద్ భేదకలనా న భావాభావరఞ్జనా
నీవు, నేను, ఆత్మ, అది, ఉండటం, లేకపోవడం అనే స్వభావాలు ఏవీ లేవు; ఎక్కడా భేద భావన లేదు, ఉండటం లేకపోవడం అనే రంగు కూడా లేదు.
సర్వం శాన్తం నిరాలమ్భం జ్ఞమ్ అచ్ఛం శాశ్వతం శివమ్ । అనామయమ్ అనాభాసమ్ అనామకమ్ అకారణమ్
అన్నీ ప్రశాంతంగా ఉన్నాయి, ఆధారమేమీ లేవు, స్వచ్ఛమైన చైతన్యం, నిర్మలమైనది, శాశ్వతమైనది, మంగళకరమైనది, బాధలేదీ, రూపం లేనిది, పేరులేనిది, కారణం లేనిది.
న సన్ నాసన్ న మధ్యాన్తం న సర్వం సర్వమ్ ఏవ చ । మనోవచోభిర్ అగ్రాహ్యం శూన్యాశూన్యం సుశాశ్వతమ్
అది ఉనికికాదు, లేనిదికాదు, మధ్యమో చివరో కాదు; అది మొత్తం కాదు, అయినా అంతా అదే; మనస్సుతో గానీ మాటలతో గానీ అందుకోవడం సాధ్యం కాదు; అది శూన్యమో, అశూన్యమో కాదు, అత్యంత శాశ్వతమైనది.
అవబుద్ధం మహాబ్రహ్మన్ సర్వమ్ ఏతన్ మయాధునా । తథాపి భూయః కథయ సర్గః కిమ్ అవలోక్యతే
ఓ మహాబ్రహ్మన్, నేను ఇవన్నీ ఇప్పుడు గ్రహించాను; అయినా, సృష్టి ఏదిగా కనిపిస్తుంది అని మళ్లీ చెప్పండి.
పరే శాన్తం పరం నామ స్థితమ్ ఇత్థమ్ ఇదన్తయా । నేహ సర్గో న సర్గాఖ్యా కాచనాస్తి కదాచన
పరమమైన ప్రశాంతత, పరమ స్థితి ఇలా 'ఇది' అని నిలిచివుంటుంది; ఇక్కడ ఎప్పుడూ సృష్టి లేదు, సృష్టి అనే భావన కూడా లేదు.
మహార్ణవామ్భసీవామ్బు సంస్థితం పరమే పదే । జలం ద్రవత్వాత్ స్పన్దీవ నిస్స్పన్దం పరమం పదమ్
ఎలా సముద్రంలో నీరు స్థిరంగా ఉంటుందో, అలాగే పరమ పదంలో కూడా అంతా స్థిరంగా ఉంటుంది. నీరు ద్రవత్వం వల్ల కదిలినట్టు కనిపిస్తుంది, కానీ పరమ స్థితి మాత్రం ఎప్పుడూ నిశ్చలంగా ఉంటుంది.
భాస్వాత్మనీవ కచతి న కచచ్ చైవ తత్ పదమ్ । భాసతే కచనం భాసాం పరం త్వ్ అకచనం విదుః
ఎలా వెలుగు తనలో తానే ప్రకాశిస్తుంది, అలాగే ఆ పరమ స్థితి ప్రకాశించదీ, అప్రకాశించదీ కాదు. ఏది వెలిగిపోతుందో దానిని వెలుగు అంటారు, కానీ పరమ స్థితిని మాత్రం అప్రకాశమయమైందిగా తెలుసుకుంటారు.
అధ ఊర్ధ్వం వర్జయిత్వా యథాబ్ధేర్ ఉదరే పయః । స్ఫురత్య్ ఏవం పరే చిత్త్వాద్ ఇదం నానేవ తత్పరమ్
పైకీ, కిందకీ వదిలిపెడితే, ఎలా సముద్రంలో నీరు కదిలినట్టు కనిపిస్తుందో, అలాగే పరమ చైతన్యంలో ఈ సృష్టి నానావిధంగా కనిపిస్తుంది. అయినా అది పరమ స్థితే.
ఈషద్విదన్ స్వయం చిత్త్వాద్ అన్యతామ్ ఇవ పశ్యతి । బుధ్యతే సర్గ ఇత్య్ ఏవ శమాచ్ ఛామ్యతి శాశ్వతమ్
చిన్న కదలికతో చైతన్యం వేరుగా ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది. ఇదే సృష్టిగా తెలుసుకుంటారు. శాంతి ద్వారా అది మళ్లీ శాశ్వతమైన స్థితిలో లీనమవుతుంది.
సర్గస్ తు పరమార్థస్య సఞ్జ్ఞేత్య్ ఏవ వినిశ్చయః । న నాస్తి నాయమ్ అస్త్య్ అన్తర్ అమ్బరస్య యథామ్బరమ్
సృష్టి అనేది పరమార్థానికి పెట్టిన పేరు మాత్రమే అని నిర్ణయం. అది లోపల లేదు, బయట లేదు — ఆకాశంలో ఆకాశం ఉన్నట్టు కాదు.
చిత్త్వాత్ సర్గసమాపత్తిర్ అచిత్త్వాత్ సర్గసఙ్క్షయః । పరే పరమం సంశాన్తే హేమ్నీవ కటకభ్రమః
మనస్సు వల్ల సృష్టి ఉద్భవిస్తుంది; మనస్సు లేకపోతే సృష్టి అంతమవుతుంది. పరమమైన, పూర్తిగా శాంతమైన స్థితిలో, బంగారంలో కంకణాన్ని ఊహించుకున్నట్టు సృష్టి కూడా ఒక మాయ మాత్రమే.
సన్న్ ఏవ సర్గో ఽసర్గత్వమ్ ఏతి విత్త్వశమోదయే । అసత్ సత్తామ్ అవాప్నోతి స్వతస్ సంవేదనోదయే
సృష్టి ఉన్నట్టే ఉన్నా, స్వంతత్వ భావం పోయినప్పుడు అది సృష్టి కాదిగా మారుతుంది. ఆత్మజ్ఞానం ఉద్భవించినప్పుడు అసత్యం కూడా సత్యంగా మారిపోతుంది.
సంవేదనమ్ అహమ్భావసర్గసమ్భవసమ్భ్రమః । అసంవేదనమ్ ఆశాన్తం పరం విద్ధి న తజ్ జడమ్
అహంభావం కలిగి సృష్టి ఉద్భవించడమే జ్ఞానం. జ్ఞానం లేని స్థితి పూర్తిగా శాంతమైనది — అది జడత్వం కాదు అని తెలుసుకో.
నానేన సర్గో నానాయం జ్ఞాస్యైకాత్మా శివాత్మకః । పుస్తకర్మకృతా సేనా మృణ్మయీ శిల్పినాం యథా
ఈ సృష్టి అనేకంగా లేదు, అనేకత్వమూ లేదు; తెలుసుకునే వాడు ఒక్కడే, ఆయన శుభ స్వరూపుడే. ఇది మట్టి తోరణం చేసిన సైన్యం లాంటిది, అది పుస్తకంలోనో, శిల్పులు చేతితో చేసినట్లే ఉంటుంది.
ఇదం పూర్ణమ్ అనారమ్భమ్ అనన్తమ్ అనవోదయమ్ । పూర్ణే పూర్ణం పరాపూరైః పూర్వమ్ ఏవావతిష్ఠతే
ఇది సంపూర్ణమైనది, దీనికి ఆరంభం లేదు, అంతం లేదు, పుట్టుక కూడా లేదు. సంపూర్ణంలో మరొక సంపూర్ణత కలిసినా, మొదటి నుంచే అది స్థిరంగా ఉంటుంది.
యద్ అయం లక్ష్యతే సర్గస్ తద్ బ్రహ్మ బ్రహ్మణి స్థితమ్ । నభో నభసి విశ్రాన్తం శాన్తం శాన్తే శివం శివే
ఈ సృష్టి ఏదైతే కనిపిస్తుందో, అది బ్రహ్మమే, బ్రహ్మలోనే నిలిచిఉంటుంది. ఆకాశం ఆకాశంలోనే ఉండేలా, శాంతి శాంతిలోనే, శుభం శుభంలోనే నిలిచిఉంటుంది.
మకురప్రతిబిమ్బస్థే నగరే నగరం జనే । యథా దూరమ్ అదూరం చ తథేశే తదతత్క్రమః
కన్నడంలో ప్రతిబింబించిన నగరం, జనాలకు ఆ ప్రతిబింబంలోనే కనిపించడంలా, పరమేశ్వరునిలో దగ్గరదూరాలు, ఇది-అది అన్న భేదాలన్నీ ఆయనలోనే స్థిరంగా ఉంటాయి.
అసద్ అభ్యుత్థితం విశ్వం సద్ అప్య్ అభ్యుదితం సదా । ప్రతిభాసాత్ సదాభాసమ్ అవస్తుత్వాద్ అసన్మయమ్
ఈ జగత్తు అసత్యం నుంచి పుట్టింది. అది నిజంగా కనిపించినా, ఎప్పుడూ కేవలం ఒక భ్రమే. అది కేవలం ఒక ప్రతిబింబంలా ఉండి, వాస్తవంగా అసత్యమే.
ఆదర్శనగరాకారే మృగతృష్ణామ్బుభాస్వరే । ద్విచన్ద్రవిభ్రమాభాసే సర్గే ఽస్మిన్ కేవ సత్యతా
ఈ సృష్టి అద్దంలో పట్టణం కనిపించడంలా, మృగతృష్ణలో నీటి మెరుపులా, లేదా రెండు చంద్రులు కనిపించడంలా భ్రమతో ఉంది. ఇలాంటి లోకంలో నిజమైన వాస్తవం ఎక్కడ ఉంది?
మాయాచూర్ణపరిక్షేపాద్ యథా వ్యోమ్ని పురభ్రమః । తథా సంవిది సంసారస్ సారో ఽసారశ్ చ భాసతే
మాయా పొడి చల్లితే ఆకాశంలో ఊహా నగరం కనిపించడంలా, మనసులో కూడా సంసారం యొక్క సారం, అసారం రెండూ భ్రమగా కనిపిస్తాయి.
యావద్ విచారదహనేన సమూలదాహం దగ్ధా న జర్జరలతేవ బలాద్ అవిద్యా । శాఖాప్రతానగహనా గహనాని తావన్ నానావిధాని సుఖదుఃఖవనాని సూతే
విచారణ అనే అగ్ని ద్వారా మూలంతో కూడిన అవిద్యను పూర్తిగా కాల్చివేయకపోతే, ఆ అవిద్య దట్టమైన కొమ్మలు, పొదలతో ఎన్నో రకాల సుఖదుఃఖాల అరణ్యాలను సృష్టిస్తూనే ఉంటుంది.
హేమోర్మికాదివన్ మిథ్యా కచితాయాః క్షయోన్ముఖమ్ । త్వమ్ అహన్త్వమ్ అవిద్యాయాశ్ శృణు రాఘవ కీదృశమ్
ఓ రాఘవా, బంగారు అలల వలె అబద్ధంగా ఏర్పడిన అజ్ఞానం ఎలా క్రమంగా నశించిపోతుందో, 'నేను', 'నాది' అనే భావాలు ఎలా మాయమవుతాయో విను.
లవణో ఽసౌ మహీపాలస్ తదా దృష్ట్వా తథా భ్రమమ్ । ద్వితీయే దివసే గన్తుం ప్రవృత్తస్ తాం మహాటవీమ్
ఆ రాజు లవణుడు, అలా అయోమయం చూశాక, రెండవ రోజు ఆ మహావనంలోకి వెళ్లేందుకు బయలుదేరాడు.
యత్ తద్ దృష్టం మయా దుఃఖమ్ అరణ్యానీం స్మరామి తామ్ । చిత్తాదర్శగతా చిత్త్వాత్ కదాచిల్ లభ్యతే చ సా
ఆ అడవిలో నేను చూసిన బాధ ఇప్పటికీ గుర్తొస్తుంది; అది మనసు అద్దంలో అప్పుడప్పుడు కనిపిస్తుంది, కొన్నిసార్లు అనుభూతి కూడా అవుతుంది.
ఇతి నిశ్చిత్య సచివైస్ స యయౌ దక్షిణాపథమ్ । పునర్ దిగ్విజయాయైవ ప్రాప విన్ధ్యమహీధరమ్
అలా మంత్రులతో కలిసి నిర్ణయించుకుని, అతడు దక్షిణ దిశగా ప్రయాణమయ్యాడు; మళ్లీ దిక్విజయానికి వింద్యపర్వతాలను చేరుకున్నాడు.
పూర్వదక్షిణపాశ్చాత్యమహార్ణవతటస్థలీమ్ । బభ్రామ కౌతుకాత్ సర్వాం వ్యోమవీథీమ్ ఇవోష్ణరుక్
ఆతడు ఆసక్తితో తూర్పు, దక్షిణ, పడమర వైపులా ఉన్న మహాసముద్ర తీరప్రాంతమంతా సూర్యుడు ఆకాశంలో ప్రయాణించే మార్గంలా తిరిగాడు.
అథైకస్మిన్ ప్రదేశే తాం భిత్తావ్ ఇవ పురోగతామ్ । దదర్శోగ్రామ్ అరణ్యానీం పరలోకమహీమ్ ఇవ
ఒక చోట, తన ముందుగా ఉన్న ఆ అడవిని గోడలా, పరలోక భూమిలా చూశాడు.
సర్వత్ర విహరంస్ తాంస్ తాన్ వృత్తాన్తాన్ సకలాన్ అపి । దృష్టవాన్ దృష్టవాంశ్ చైవ జ్ఞాతవాంశ్ చ విసిస్మయే
అతడు ఎక్కడికక్కడ తిరుగుతూ, అక్కడ జరిగిన అన్ని సంఘటనలను చూశాడు, గ్రహించాడు, వాటిని తెలుసుకుని ఆశ్చర్యపోయాడు.