యస్మిన్ ఘననవస్నేహం ముఖే పత్త్రాఙ్కురశ్రియః । కాన్తేన రచితా బ్రహ్మఞ్ శీర్యతే తత్ తు జఙ్గలే
ఓ బ్రహ్మన్, thick ointmentలు మరియు మొగ్గల వంటి పెదవులతో ప్రియుడు అలంకరించిన ఆ ముఖం, అడవిలో చివరికి క్షీణించిపోతుంది.
కేశాశ్ శ్మశానవృక్షేషు యాన్తి చామరలేశతామ్ । అస్థీన్య్ ఉడువద్ ఆభాన్తి దినైర్ అవనిమణ్డలే
శ్మశానవృక్షాలపై జుట్టు కామరాల్లా మారిపోతుంది; ఎముకలు తారలవలె మెరుస్తూ, కొన్ని రోజుల్లోనే భూమిమీద చెలరేగిపోతాయి.
పిబన్తి పాంసవో రక్తం క్రవ్యాదాశ్ చాప్య్ అనేకశః । చర్మానలశిఖా భుఙ్క్తే ఖం యాన్తి ప్రాణవాయవః
ధూళి రక్తాన్ని పీలుస్తుంది, మాంసాహారులు దాన్ని ఎన్నో విధాలుగా తింటారు; మంట చర్మాన్ని తినేస్తుంది, ప్రాణవాయువులు ఆకాశంలోకి వెళ్ళిపోతాయి.
ఇత్య్ ఏషా లలనాఙ్గానామ్ అచిరేణైవ భావినీ । స్థితిర్ మయా వః కథితా కిం భ్రాన్తిమ్ అనుధావథ
ఇలా ఈ శరీరాల భవిష్యత్తు త్వరలో ఎలా ఉండబోతుందో నేను మీకు వివరించాను. మరి మీరు ఎందుకు మాయను వెంబడిస్తున్నారు?
భూతపఞ్చకసఙ్ఘట్టసంస్థానం లలనాభిధమ్ । రసాద్ అభివహత్వ్ ఏతత్ కథం నామ ధియాన్వితః
ఈ శరీరం అనేది ఐదు భూతాల కలయికతో ఏర్పడింది, రుచిని మోయగలదేమో గానీ, దీనికి బుద్ధి ఎలా ఉంటుందో చెప్పండి.
శాఖావితానగహనా కట్వమ్లఫలశాలినీ । ప్రతానోత్తాలతామ్ ఏతి చిన్తా కాన్తానుసారిణీ
ఆశను అనుసరించే ఆలోచన, విస్తరించిన కొమ్మలతో, చేదు పులుపు ఫలాలతో ఉన్న చెట్టు లాగా పొడవుగా, దట్టంగా పెరుగుతుంది.
క్వచిద్ భూతతయా చేతో ధనగర్ధాన్ధమ్ ఆకులమ్ । పరం మోహమ్ ఉపాదత్తే యూథభ్రష్టో మృగో యథా
కొన్నిసార్లు మనస్సు ధనంపై ఆశతో మత్తులో పడిపోతుంది, లోభంతో అంధమై, తీవ్రమైన మోహంలో చిక్కుకుంటుంది. ఇది గుంపు నుండి విడిపోయిన జింకలా అయిపోతుంది.
శోచ్యతాం పరమామ్ ఏతి తరుణస్ తరుణీరతః । నిబద్ధః కరిణీలోభాద్ విన్ధ్యఖాతే యథా ద్విపః
యువకుడు యువతితో ఆనందాలలో మునిగిపోతూ, ఆడ ఏనుగు కోసం మోహపడిన ఏనుగు వింధ్య పర్వతాల్లో గోతిలో పడినట్లుగా, అత్యంత దయనీయ స్థితికి చేరుతాడు.
యస్య స్త్రీ తస్య భోగేచ్ఛా నిస్స్త్రీకస్య న భోగభూః । స్త్రియం త్యక్త్వా జగత్ త్యక్తం జగత్ త్యక్త్వా సుఖీ భవేత్
స్త్రీ ఉన్నవాడికి అనుభవాలపై ఆశ ఉంటుంది; స్త్రీ లేనివాడికి ఆనందానికి ఆధారం ఉండదు. స్త్రీని వదిలితే ఈ లోకాన్ని వదిలినట్లే; లోకాన్ని వదిలితే నిజమైన సంతోషం లభిస్తుంది.
ఆపాతమాత్రరమణేషు దురన్తరేషు భోగేషు నాహమ్ అలిపక్షతిపేలవేషు । బ్రహ్మన్ రమే మరణరోగజరాదిభీత్యా శామ్యామ్య్ అహం పరమ్ ఉపైమి వనం ప్రయత్నాత్
ఒక్కసారిగా కలిగే చిన్న ఆనందాల్లో, కష్టంగా దొరికే భోగాల్లో, తేనెటీగల పొగడాల్లో నాకు ఆసక్తి లేదు. ఓ బ్రహ్మన్, మరణం, వ్యాధి, వృద్ధాప్య భయంతో నేను ఆనందాన్ని వదిలి, పరమశాంతిని పొందేందుకు ప్రయత్నంతో అడవిలోకి వెళ్ళిపోతాను.
అపర్యాప్తం హి బాలత్వం బాల్యం పిబతి యౌవనమ్ । యౌవనం చ జరా పశ్చాత్ పశ్య కర్కశతాం మిథః
పిల్లవయసు తక్కువే, ఆ బాల్యాన్ని యువకవయసు మింగేస్తుంది. ఆ యువకాన్ని మళ్ళీ వృద్ధాప్యం వెంటాడుతుంది. వీటి మార్పు ఎంత కఠినంగా జరుగుతుందో చూడు.
హిమాశనిర్ ఇవామ్భోజం వాత్యేవ శరదమ్బుదమ్ । దేహం జరా జరయతి సరిత్ తీరతరుం యథా
మంచు తామరపువును వాడిపోయేలా చేస్తుంది, గాలివాన శరదృతువులో మేఘాలను చెదరగొట్టినట్టు, వృద్ధాప్యం మన శరీరాన్ని నదికట్టపై వృక్షాన్ని కొట్టినట్టు క్రమంగా నశింపజేస్తుంది.
శిథిలాదీర్ఘసర్వాఙ్గం జరాజీర్ణకలేవరమ్ । సమం పశ్యన్తి కామిన్యః పురుషం కరభం తథా
వృద్ధాప్యంతో శరీరం బలహీనంగా, పొడవుగా మారిన పురుషుడిని స్త్రీలు ఏనుగును చూసినట్టు చూస్తారు.
శ్వాసాయాసకదర్థిన్యా గృహీతే జరసా జనే । పలాయ్య గచ్ఛతి ప్రజ్ఞా సపత్న్యేవ హతాఙ్గనా
ఒకరిని వృద్ధాప్యం పట్టుకుని, ఊపిరితిత్తులతో బాధపెడితే, జ్ఞానం ఓడిపోయిన భార్యలా పారిపోతుంది.
దాసాః పుత్రాస్ స్త్రియశ్ చైవ బాన్ధవాస్ సుహృదస్ తథా । హసన్త్య్ ఉన్మత్తకమ్ ఇవ నరం వార్ద్ధకకమ్పితమ్
దాసులు, కుమారులు, భార్యలు, బంధువులు, స్నేహితులు — వీళ్లందరూ వృద్ధాప్యంలో వణికిపోతున్న మనిషిని పిచ్చివాడిలా నవ్వుతారు.
దుష్ప్రజ్ఞం జరఢం దీనం హీనం గుణపరాక్రమైః । గృధ్రో వృక్షమ్ ఇవాదీర్ఘం గర్ధో హ్య్ అభ్యేతి వృద్ధతామ్
తెలివిలేని, వృద్ధుడైన, దుఃఖంతో ఉన్న, గుణాలు, శక్తి లేని మనిషిని, పాత చెట్టును గద్దపక్షి చేరినట్టు, వృద్ధాప్యం చేరుతుంది.
దైన్యదోషమయీ దీర్ఘా హృది దాహప్రదాయినీ । సర్వాపదామ్ ఏకసఖీ వర్ధతే వార్ద్ధకే స్పృహా
వృద్ధాప్యంలో ఆశలు పెరుగుతాయి; అవి దుఃఖం, దోషాలతో నిండినవి, హృదయంలో మంటను కలిగించేవి, అన్ని అపాయాలకు ఒక్కటే తోడు అవుతాయి.
కర్తవ్యం కిం మయా కష్టం పరత్రేత్య్ అతిదారుణమ్ । అప్రతీకారయోగ్యం హి వర్ధతే వార్ద్ధకే భయమ్
ఇంకా నేను ఏ బాధాకరమైన పని చేయాలి? పరలోకంలో ఏమి ఎదురవుతుందో అనే భయం వృద్ధాప్యంలో పెరుగుతుంది; దాన్ని ఎదుర్కోవడం అసాధ్యం.
కో ఽహం వరాకః కిమ్ ఇవ కరోమి కథమ్ ఏవ వా । తిష్ఠామి మౌనమ్ ఏవేతి దీనతోదేతి వార్ద్ధకే
నేను ఎవరు, ఈ దురదృష్టవంతుడిని? నేను ఏమి చేస్తున్నాను, ఎలా బ్రతుకుతున్నాను? నేను మౌనంగా ఉండిపోతున్నాను — ఇలాంటి నిరాశ వృద్ధాప్యంలో కలుగుతుంది.
గర్ధో ఽభ్యుదేతి సోల్లాసమ్ ఉపభోక్తుం న శక్యతే । హృదయం దహ్యతే నూనం శక్తిదౌస్స్థ్యేన వార్ద్ధకే
ఆకలి ఉత్సాహంగా వస్తుంది, కానీ దాన్ని ఆస్వాదించలేను; వృద్ధాప్యంలో బలహీనత వల్ల నా హృదయం నిజంగా మంటపడుతుంది.
జరాజీర్ణబకీ యావత్ కాసక్రేఙ్కారకారిణీ । రౌతి రోగోరగాకీర్ణా కాయద్రుమశిరస్స్థితా
వృద్ధాప్యమనే బలహీనమైన బకపక్షి, దగ్గు, గొంతు శబ్దాలు చేస్తూ, వ్యాధి అనే పాములతో బాధపడుతూ, శరీరమనే వృక్షపు పై భాగంలో ఉన్నంత కాలం,
తావద్ ఆగత ఏవాశు కుతో ఽపి పరిదృశ్యతే । ఘనాన్ధతిమిరాకాఙ్క్షీ మునే మరణకౌశికః
అంతవరకూ, ఎక్కడినుంచో త్వరగా, ముసలితనం కోరే మరణమనే గుడ్లగూబ కనబడుతుంది, మునివరా!
సాయంసన్ధ్యా ప్రజాతైవ తమస్ సమనుధావతి । జరా వపుషి దృష్టైవ మృతిం సమనుధావతి
సాయంకాలపు సంధ్య ఒక్కసారి వచ్చిన వెంటనే చీకటిని వెంటాడినట్టు, శరీరంలో వృద్ధాప్యం కనిపించినప్పుడు మరణం దాన్ని వెంటాడుతుంది.
జరాకుసుమితం దేహద్రుమం దృష్ట్వైవ దూరతః । మృతిభృఙ్గీ ద్రుతం బ్రహ్మన్ నరస్యాయాతి సూత్సుకా
ఓ బ్రహ్మన్, శరీరమనే వృక్షం వృద్ధాప్యపు పువ్వులతో దూరం నుంచి కనిపించినప్పుడు, మరణమనే తేనెటీగ మనిషివద్దకు వేగంగా, ఆత్రంగా చేరుతుంది.
శూన్యం నగరమ్ ఆభాతి భాతి చ్ఛిన్నలతో ద్రుమః । భాత్య్ అనావృష్టిమాన్ దేశో న జరాజర్జరం వపుః
ఖాళీ నగరం కనిపించవచ్చు, కొమ్మలు కోసిన చెట్టు కనిపించవచ్చు, వర్షం లేని భూమి కనిపించవచ్చు—కానీ వృద్ధాప్యంతో నలిగిన శరీరం మాత్రం కనిపించదు.
క్షణాన్ నిగిరణాయైవ కాసక్వణితకారిణీ । గృధ్రీవామిషమ్ ఆదత్తే తరసైవ నరం జరా
ఒక క్షణంలోనే, దగ్గు శబ్దం చేస్తూ, వృద్ధాప్యం గద్దె మాంసాన్ని ఎలా పట్టుకుపోతుందో అట్లే, మనిషిని బలవంతంగా పట్టేసుకుంటుంది.
దృష్ట్వైవ సోత్సుకేవాశు ప్రగృహ్య శిరసి క్షణాత్ । ప్రలునాతి జరా దేహం కుమారీ కైరవం యథా
బయటపడి, ఆసక్తిగా శరీరాన్ని చూసిన వెంటనే, వృద్ధాప్యం ఒక్క క్షణంలో తలపై పట్టుకుని శరీరాన్ని నాశనం చేస్తుంది. ఇది యువతి ఒక కలువను తీయడంలా ఉంటుంది.
సీత్కారకారిణీ పాంసుపరుషా పరిజర్జరమ్ । శరీరం శాతయత్య్ ఏషా వాత్యేవ తరుపల్లవమ్
దుమ్ముతో కఠినంగా, ఊపిరి తీసేలా శబ్దం చేస్తూ, ఈ వృద్ధాప్యం పాడైపోయిన శరీరాన్ని తుపాను చెట్టు కొత్త ఆకులను చింపినట్టు చీల్చేస్తుంది.
జరసోపహతో దేహో ధత్తే జర్జరతాం గతః । తుషారనికరాకీర్ణపరిమ్లానామ్బుజశ్రియమ్
వృద్ధాప్యం తాకిన శరీరం పూర్తిగా బలహీనమై, మంచు తాకిన, గుంపులుగా మంచు కప్పిన, వాడిపోయిన కమలాన్ని పోలి ఉంటుంది.
జరాజ్యోత్స్నోదితైవేయం శిరశ్శిఖరిపృష్ఠతః । వికాసయతి సంరబ్ధవాతాం కాసకుముద్వతీమ్
ఈ వృద్ధాప్యం చంద్రకాంతిలా తలపై నుంచి వెలిసిపడి, రాత్రిపూట వికసించే కమలంలా, దగ్గుతో కూడిన వేడిమి గాలిని వ్యాపింపజేస్తుంది.