సీత్కారోచ్ఛ్వాసమాత్రేణ భుజఙ్గదలనోత్కయా । కాన్తయోద్ధ్రియతే జన్తుః కరభ్యేవోరగో బిలాత్
ప్రియురాలు అంత తేలికగా ఊపిరి తీసే సరికి, పాము పుట్టలోనుండి ఏనుగు చేతులతో లాగినట్టు, మనిషిని ఆకర్షిస్తుంది.
కామనామ్నా కిరాతేన వితీర్ణా ముగ్ధచేతసామ్ । నార్యో నరవిహఙ్గానామ్ అఙ్గబన్ధనవాగురాః
కామం అనే వేటగాడు అమాయకుల కోసం వలలు వేసినట్టు, స్త్రీలు పురుషపక్షుల కాళ్లు కట్టే మాయవలలు.
లలనావిపులాలానే మనోమత్తమతఙ్గజః । రతిశృఙ్ఖలయా బ్రహ్మన్ బద్ధస్ తిష్ఠతి మూకవత్
బ్రహ్మన్, విస్తారమైన నడుము గల స్త్రీ కోసం మనస్సు ఏనుగు మత్తులో ఉండి, రతి అనే గొలుసుతో మౌనంగా బంధించబడి నిలుస్తుంది.
జన్మపల్వలమత్స్యానాం కర్మకోటరచారిణామ్ । పుంసాం దుర్వాసనారజ్జుర్ నారీ బడిశపిణ్డికా
పుట్టుక అనే చెరువులో ఈదే, కర్మల్లో తిరిగే మత్స్యాలాంటి మనుషులకు, చెడు అలవాట్లు తాడు అయితే, స్త్రీ బండిపెట్టి వేసిన గాలిపటం.
మన్దురేవ తురఙ్గానామ్ ఆలానమ్ ఇవ దన్తినామ్ । పుంసామ్ అబ్జమ్ ఇవాలీనాం బన్ధనం వామలోచనాః
పురుషులకు స్త్రీలు బంధనంగా ఉంటారు, ఇది గుర్రాలకు కట్టె ఎలా ఉంటుందో, ఏనుగులకు గొలుసు ఎలా ఉంటుందో, కమలానికి మట్టికట్టె ఎలా ఉంటుందో అలాగే.
నానారసమయీ చిత్రా భోగభూమిర్ ఇయం మునే । స్త్రియమ్ ఆశ్రిత్య సంయాతా పరామ్ ఇహ హి సంస్థితిమ్
ఓ మునీశ్వరా! ఈ అనేకరకాల ఆనందాల లోకం ఎంతో విచిత్రంగా ఉంది. ఇది స్త్రీలను ఆధారంగా చేసుకుని ఇక్కడ పరమ స్థితిని పొందుతుంది.
సర్వేషాం దోషరత్నానాం సుసముద్గికయానయా । దుఃఖశృఙ్ఖలయా నిత్యమ్ అలమ్ అస్తు మమ స్త్రియా
అన్ని దోషాల రత్నాల్ని గుప్పిట్లో పెట్టిన పెట్టెవలె, ఎప్పుడూ బాధల గొలుసుగా ఉండే స్త్రీల నుండి నేను శాశ్వతంగా విముక్తుడిగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
కిం స్తనేన కిమ్ అక్ష్ణా వా కిం నితమ్బేన కిం భ్రువా । మాంసమాత్రైకసారేణ కరోమ్య్ అహమ్ అవస్తునా
ఒక వక్షస్సు, కన్ను, నితంబం, కనుబొమ్మ—ఇవి మాంసమే తప్ప వాస్తవంగా ఏమి లేవు కదా, వాటితో నాకు ఏమి ఉపయోగం?
ఇతో మాంసమ్ ఇతో రక్తమ్ ఇతో ఽస్థీని చ వాసరైః । బ్రహ్మన్ కతిపయైర్ ఏవ యాతి స్త్రీ విశరారుతామ్
ఇక్కడ మాంసం ఉంది, ఇక్కడ రక్తం ఉంది, ఇక్కడ ఎముకలు ఉన్నాయి. బ్రహ్మన్, కొద్ది రోజుల్లోనే ఒక స్త్రీ పూర్తిగా కరుగిపోతుంది.
యాస్ తా నిష్పరుషైస్ తూలైర్ లాలితాః పతిభిస్ స్త్రియః । తా మునే ప్రవిభక్తాఙ్గ్యస్ స్వపన్తి పితృభూమిషు
ఓ మునీ, భర్తలు మృదువైన పత్తిలా ఎంతో ప్రేమగా చూసుకున్న ఆ స్త్రీలు, ఇప్పుడు వారి శరీరాలు విడివిడిగా పితృభూమిలో పడివున్నాయి.
యస్మిన్ ఘననవస్నేహం ముఖే పత్త్రాఙ్కురశ్రియః । కాన్తేన రచితా బ్రహ్మఞ్ శీర్యతే తత్ తు జఙ్గలే
ఓ బ్రహ్మన్, thick ointmentలు మరియు మొగ్గల వంటి పెదవులతో ప్రియుడు అలంకరించిన ఆ ముఖం, అడవిలో చివరికి క్షీణించిపోతుంది.
కేశాశ్ శ్మశానవృక్షేషు యాన్తి చామరలేశతామ్ । అస్థీన్య్ ఉడువద్ ఆభాన్తి దినైర్ అవనిమణ్డలే
శ్మశానవృక్షాలపై జుట్టు కామరాల్లా మారిపోతుంది; ఎముకలు తారలవలె మెరుస్తూ, కొన్ని రోజుల్లోనే భూమిమీద చెలరేగిపోతాయి.
పిబన్తి పాంసవో రక్తం క్రవ్యాదాశ్ చాప్య్ అనేకశః । చర్మానలశిఖా భుఙ్క్తే ఖం యాన్తి ప్రాణవాయవః
ధూళి రక్తాన్ని పీలుస్తుంది, మాంసాహారులు దాన్ని ఎన్నో విధాలుగా తింటారు; మంట చర్మాన్ని తినేస్తుంది, ప్రాణవాయువులు ఆకాశంలోకి వెళ్ళిపోతాయి.
ఇత్య్ ఏషా లలనాఙ్గానామ్ అచిరేణైవ భావినీ । స్థితిర్ మయా వః కథితా కిం భ్రాన్తిమ్ అనుధావథ
ఇలా ఈ శరీరాల భవిష్యత్తు త్వరలో ఎలా ఉండబోతుందో నేను మీకు వివరించాను. మరి మీరు ఎందుకు మాయను వెంబడిస్తున్నారు?
భూతపఞ్చకసఙ్ఘట్టసంస్థానం లలనాభిధమ్ । రసాద్ అభివహత్వ్ ఏతత్ కథం నామ ధియాన్వితః
ఈ శరీరం అనేది ఐదు భూతాల కలయికతో ఏర్పడింది, రుచిని మోయగలదేమో గానీ, దీనికి బుద్ధి ఎలా ఉంటుందో చెప్పండి.
శాఖావితానగహనా కట్వమ్లఫలశాలినీ । ప్రతానోత్తాలతామ్ ఏతి చిన్తా కాన్తానుసారిణీ
ఆశను అనుసరించే ఆలోచన, విస్తరించిన కొమ్మలతో, చేదు పులుపు ఫలాలతో ఉన్న చెట్టు లాగా పొడవుగా, దట్టంగా పెరుగుతుంది.
క్వచిద్ భూతతయా చేతో ధనగర్ధాన్ధమ్ ఆకులమ్ । పరం మోహమ్ ఉపాదత్తే యూథభ్రష్టో మృగో యథా
కొన్నిసార్లు మనస్సు ధనంపై ఆశతో మత్తులో పడిపోతుంది, లోభంతో అంధమై, తీవ్రమైన మోహంలో చిక్కుకుంటుంది. ఇది గుంపు నుండి విడిపోయిన జింకలా అయిపోతుంది.
శోచ్యతాం పరమామ్ ఏతి తరుణస్ తరుణీరతః । నిబద్ధః కరిణీలోభాద్ విన్ధ్యఖాతే యథా ద్విపః
యువకుడు యువతితో ఆనందాలలో మునిగిపోతూ, ఆడ ఏనుగు కోసం మోహపడిన ఏనుగు వింధ్య పర్వతాల్లో గోతిలో పడినట్లుగా, అత్యంత దయనీయ స్థితికి చేరుతాడు.
యస్య స్త్రీ తస్య భోగేచ్ఛా నిస్స్త్రీకస్య న భోగభూః । స్త్రియం త్యక్త్వా జగత్ త్యక్తం జగత్ త్యక్త్వా సుఖీ భవేత్
స్త్రీ ఉన్నవాడికి అనుభవాలపై ఆశ ఉంటుంది; స్త్రీ లేనివాడికి ఆనందానికి ఆధారం ఉండదు. స్త్రీని వదిలితే ఈ లోకాన్ని వదిలినట్లే; లోకాన్ని వదిలితే నిజమైన సంతోషం లభిస్తుంది.
ఆపాతమాత్రరమణేషు దురన్తరేషు భోగేషు నాహమ్ అలిపక్షతిపేలవేషు । బ్రహ్మన్ రమే మరణరోగజరాదిభీత్యా శామ్యామ్య్ అహం పరమ్ ఉపైమి వనం ప్రయత్నాత్
ఒక్కసారిగా కలిగే చిన్న ఆనందాల్లో, కష్టంగా దొరికే భోగాల్లో, తేనెటీగల పొగడాల్లో నాకు ఆసక్తి లేదు. ఓ బ్రహ్మన్, మరణం, వ్యాధి, వృద్ధాప్య భయంతో నేను ఆనందాన్ని వదిలి, పరమశాంతిని పొందేందుకు ప్రయత్నంతో అడవిలోకి వెళ్ళిపోతాను.
అపర్యాప్తం హి బాలత్వం బాల్యం పిబతి యౌవనమ్ । యౌవనం చ జరా పశ్చాత్ పశ్య కర్కశతాం మిథః
పిల్లవయసు తక్కువే, ఆ బాల్యాన్ని యువకవయసు మింగేస్తుంది. ఆ యువకాన్ని మళ్ళీ వృద్ధాప్యం వెంటాడుతుంది. వీటి మార్పు ఎంత కఠినంగా జరుగుతుందో చూడు.
హిమాశనిర్ ఇవామ్భోజం వాత్యేవ శరదమ్బుదమ్ । దేహం జరా జరయతి సరిత్ తీరతరుం యథా
మంచు తామరపువును వాడిపోయేలా చేస్తుంది, గాలివాన శరదృతువులో మేఘాలను చెదరగొట్టినట్టు, వృద్ధాప్యం మన శరీరాన్ని నదికట్టపై వృక్షాన్ని కొట్టినట్టు క్రమంగా నశింపజేస్తుంది.
శిథిలాదీర్ఘసర్వాఙ్గం జరాజీర్ణకలేవరమ్ । సమం పశ్యన్తి కామిన్యః పురుషం కరభం తథా
వృద్ధాప్యంతో శరీరం బలహీనంగా, పొడవుగా మారిన పురుషుడిని స్త్రీలు ఏనుగును చూసినట్టు చూస్తారు.
శ్వాసాయాసకదర్థిన్యా గృహీతే జరసా జనే । పలాయ్య గచ్ఛతి ప్రజ్ఞా సపత్న్యేవ హతాఙ్గనా
ఒకరిని వృద్ధాప్యం పట్టుకుని, ఊపిరితిత్తులతో బాధపెడితే, జ్ఞానం ఓడిపోయిన భార్యలా పారిపోతుంది.
దాసాః పుత్రాస్ స్త్రియశ్ చైవ బాన్ధవాస్ సుహృదస్ తథా । హసన్త్య్ ఉన్మత్తకమ్ ఇవ నరం వార్ద్ధకకమ్పితమ్
దాసులు, కుమారులు, భార్యలు, బంధువులు, స్నేహితులు — వీళ్లందరూ వృద్ధాప్యంలో వణికిపోతున్న మనిషిని పిచ్చివాడిలా నవ్వుతారు.
దుష్ప్రజ్ఞం జరఢం దీనం హీనం గుణపరాక్రమైః । గృధ్రో వృక్షమ్ ఇవాదీర్ఘం గర్ధో హ్య్ అభ్యేతి వృద్ధతామ్
తెలివిలేని, వృద్ధుడైన, దుఃఖంతో ఉన్న, గుణాలు, శక్తి లేని మనిషిని, పాత చెట్టును గద్దపక్షి చేరినట్టు, వృద్ధాప్యం చేరుతుంది.
దైన్యదోషమయీ దీర్ఘా హృది దాహప్రదాయినీ । సర్వాపదామ్ ఏకసఖీ వర్ధతే వార్ద్ధకే స్పృహా
వృద్ధాప్యంలో ఆశలు పెరుగుతాయి; అవి దుఃఖం, దోషాలతో నిండినవి, హృదయంలో మంటను కలిగించేవి, అన్ని అపాయాలకు ఒక్కటే తోడు అవుతాయి.
కర్తవ్యం కిం మయా కష్టం పరత్రేత్య్ అతిదారుణమ్ । అప్రతీకారయోగ్యం హి వర్ధతే వార్ద్ధకే భయమ్
ఇంకా నేను ఏ బాధాకరమైన పని చేయాలి? పరలోకంలో ఏమి ఎదురవుతుందో అనే భయం వృద్ధాప్యంలో పెరుగుతుంది; దాన్ని ఎదుర్కోవడం అసాధ్యం.
కో ఽహం వరాకః కిమ్ ఇవ కరోమి కథమ్ ఏవ వా । తిష్ఠామి మౌనమ్ ఏవేతి దీనతోదేతి వార్ద్ధకే
నేను ఎవరు, ఈ దురదృష్టవంతుడిని? నేను ఏమి చేస్తున్నాను, ఎలా బ్రతుకుతున్నాను? నేను మౌనంగా ఉండిపోతున్నాను — ఇలాంటి నిరాశ వృద్ధాప్యంలో కలుగుతుంది.
గర్ధో ఽభ్యుదేతి సోల్లాసమ్ ఉపభోక్తుం న శక్యతే । హృదయం దహ్యతే నూనం శక్తిదౌస్స్థ్యేన వార్ద్ధకే
ఆకలి ఉత్సాహంగా వస్తుంది, కానీ దాన్ని ఆస్వాదించలేను; వృద్ధాప్యంలో బలహీనత వల్ల నా హృదయం నిజంగా మంటపడుతుంది.