దరీనిగిరణైకోత్కసింహభ్రమణభీషణమ్ । అన్యోఽన్యగ్రసనోద్యుక్తలోకమల్లకృతాహవమ్
అక్కడ సింహాలు ఒక్క ముక్కలో జింకలను మింగేస్తూ భయంకరంగా తిరుగుతున్నాయి; ప్రజలు పరస్పరం ఒకరినొకరు చంపుకుంటూ, మల్లయుద్ధంలో పడినవారిలా పోరాడుతున్నారు.
నిష్పత్త్రపాదపోడ్డీనపూతాఙ్గారమయానిలమ్ । రక్తపానోత్కమార్జారలీఢధాతుతలావని
చెట్లు ఆకులు రాలిపోయి, కాండాలు కాలిపోయి నల్లగా మారాయి. గాలి అంతా బూడిదతో నిండిపోయింది. నేలపై రక్తం తాగే పిల్లులు నాకిన మిగతా అవయవాల మచ్చలు కనిపిస్తున్నాయి.
జ్వాలాఘనఘనాటోపసావతంసవనానిలమ్ । సర్వస్ఖలజ్జ్వలద్వహ్నిపుఞ్జపిఞ్జరజఙ్గలమ్
అడవి గాలులు ఎక్కడ చూసినా మంటల మోతతో కూడి ఉన్నాయి. ఎక్కడ చూసినా ఎగసిపడే అగ్ని ముద్దల వలన అడవి పసుపు రంగులో మెరుస్తోంది.
దగ్ధాజగరకుఞ్జోత్థధూమమాంసలగుల్మకమ్ । మారుతావలితజ్వాలాసన్ధ్యాభ్రవలితామ్బరమ్
కాలిపోయిన పాముల గూళ్ళ నుంచి పొగతో కూడిన మాంసపు ముద్దలు పైకి వస్తున్నాయి. గాలి తాకిన అగ్ని జ్వాలల వలయాలతో ఆకాశం మబ్బులతో చారలు పడినట్లు కనిపిస్తోంది.
ఉడ్డామరమరుద్భ్రాన్తభాస్మనస్తమ్భమణ్డలమ్ । సాక్రన్దనరదన్తాగ్రశీర్ణార్భకకృతారవమ్
గాలి బలంగా వీచి బూడిదతో కూడిన స్తంభాలు ఎగురుతున్నాయి. పురుషుల అరుపుల మధ్య, పళ్లను కోసుకున్న పిల్లల ఏడుపు వినిపిస్తోంది.
సమ్భ్రాన్తపురుషవ్యూహదన్తకృత్తమహాశవమ్ । మాంసభోగజవగ్రస్తరక్తరక్తనిజాఙ్గులి
అక్కడ మనుషుల గందరగోళంలో పళ్లను కోసివేసిన ఒక పెద్ద శవం పడుకుని ఉంది. దాని మాంసాన్ని రక్తంతో ముడిపడిన వేలులు వేగంగా తినేస్తున్నాయి.
నీలపత్త్రలతాశబ్దపీతధూమఘనచ్ఛవి । భ్రమద్గృధ్రనిగీర్ణోగ్రనభోభ్రాన్తోల్ముకామిషమ్
ఆ శవం పొగతో నలుపుగా, ఆకులు, లతలు కదిలే శబ్దంతో పసుపు రంగులో కనిపించింది. గద్దలు చుట్టూ తిరుగుతూ దాని మాంసాన్ని తింటున్నాయి, ఆకాశంలో ఉల్కలు సంచరిస్తున్నాయి.
ఇతరేతరభిన్నాఙ్గలోకవిద్రవణాకులమ్ । జ్వలితాగ్నిటనత్కారవిదీర్ణహృదయోదరమ్
ఒకదానితో ఒకటి విరిగిపడిన అవయవాలతో, అక్కడ అంతా భయంతో పరుగులు తీస్తున్నారు. మండుతున్న అగ్నికి మంటలు చెలరేగి, దాని గుండె, పొత్తికడుపు చీలిపోయాయి.
గతమారుతభాఙ్కారభీమదావాగ్నివల్గనమ్ । భీతాజగరఫూత్కారపతదఙ్గారపాదపమ్
వాయువు గర్జనతో భయంకరంగా మ్రోగుతున్న అరణ్యాగ్ని అక్కడ ఎగిసిపడుతోంది. భయపడిన పాములు ఊపిరాడిస్తూ ఉండగా, చెట్లు అగ్నికణాల్లా నేలకూలిపోతున్నాయి.
తద్ అకాణ్డం స్ఫుటం ప్రాప్య స దేశశ్ శుష్కకోటరః । ద్వాదశార్కాగ్నిదగ్ధస్య జగతో ఽనుకృతిం యయౌ
ఆ ప్రాంతం పూర్తిగా పాడై, లోపల ఖాళీగా, పొడిబారినట్టుగా మారిపోయింది. అది పన్నెండు సూర్యుల తాపానికి కాలిన ప్రపంచాన్ని తలపించేది.
జ్వలదనలజటాలవృక్షషణ్డః ప్రసృతమరుత్ప్రసరాపనున్నలోకః । జ్వలనతపనభాస్కరాత్మజానాం రమణగృహానుకృతిం జగామ దేశః
అక్కడి అడవి అంతా మంటలు ఎగిసిపడే చెట్లతో, అగ్నిజ్వాలల వలె కనిపించేది. గాలులు ఎక్కడికక్కడికి ఊదిపోసేవి. అది సూర్యుని పిల్లల ఆనంద గృహాలు కాలినట్టుగా మారిపోయింది.
తస్మింస్ తదా వర్తమానే కష్టే విధివిపర్యయే । అకాలోల్బణకల్పాన్తే నితాన్తాతపదాయిని
ఆ సమయంలో, ఆ ప్రదేశంలో, దుర్భరమైన పరిస్థితుల్లో, కలియుగాంతంలో, భయంకరమైన వేడి అంతటా వ్యాపించింది.
జనాః కేచన నిష్క్రమ్య సకలత్రసుహృజ్జనాః । గతా దేశాన్తరం వ్యోమ్నశ్ శరదీవ పయోధరాః
కొంతమంది జనులు తమ భార్యలు, స్నేహితులతో కలిసి అక్కడినుండి వేరే ప్రాంతాలకు వెళ్లిపోయారు. అవి శరదృతువులో ఆకాశంలో నుండి మేఘాలు విడివిడిగా పోయినట్టు ఉండేది.
దేహావయవసంలీనపుత్రదారాగ్ర్యబాన్ధవాః । శీర్ణాః కేచన తత్రైవ చ్ఛిన్నా ఇవ వనే ద్రుమాః
కొంతమంది తమ శరీర భాగాలు, పిల్లలు, భార్యలు, అత్యంత సన్నిహిత బంధువులతో కలిసిపోయి అక్కడే పడిపోయారు. అటవిలో నరికివేసిన చెట్లు ఎలా ఉంటాయో, వారు కూడా అలాగే నశించారు.
భుక్తాః కేచన దిగ్వ్యాఘ్రైర్ నిర్గచ్ఛన్తస్ స్వమన్దిరాత్ । అజాతపక్షకాశ్ శ్యేనైః ఖగా నీడోద్గతా ఇవ
కొంతమందిని అడవి పులులు తమ ఇళ్లనుంచి బయటికి వస్తుండగా తినేశాయి. గూడు వదిలి బయటకు వస్తున్న పిల్ల పక్షులను గద్దలు పట్టుకుపోతాయిగా, అలాగే వారు కూడా బలయ్యారు.
ప్రవిష్టాః కేచిద్ అనలం జ్వలితం శలభా ఇవ । కేచిచ్ ఛ్వభ్రేషు పతితాశ్ శిలాశ్ శైలచ్యుతా ఇవ
కొంతమంది మోతెలు మంటలో పడి పోయినట్లు, మండుతున్న అగ్నిలోకి దూకారు. మరికొందరు కొండపై నుంచి జారిపడే రాళ్లలా లోతైన గోతుల్లో పడిపోయారు.
అహం తు తాన్ పరిత్యజ్య శ్వశురాదీన్ స్వకాఞ్ జనాన్ । కలత్రమాత్రమ్ ఆదాయ కృచ్ఛ్రాద్ దేశాద్ వినిర్గతః
కానీ నేను మాత్రం నా మామగారు మొదలైన బంధువులను, సొంతవారిని వదిలిపెట్టి, భార్యను మాత్రమే తీసుకుని, ఎంతో కష్టపడి ఆ దేశాన్ని విడిచిపెట్టాను.
అనలాన్ అనిలాంశ్ చైవ రక్షకాన్ భక్షకాన్ అపి । వఞ్చయిత్వా భయాన్ మృత్యోస్ సదారో ఽహం వినిర్గతః
అగ్నులు, గాలులు, కాపలాదారులు, మృగాలు — ఇవన్నీ తప్పించుకొని, మరణ భయాలను దాటి, నా భార్యతో కలిసి బయటికి వచ్చాను.
ప్రాప్య తద్దేశపర్యన్తం తత్ర తాలతరోస్ తలే । అవరోప్య సుతాన్ స్కన్ధాత్ తాన్ అనర్థాన్ ఇవోల్బణాన్
ఆ ప్రాంత సరిహద్దు చేరుకొని, ఒక తాటి చెట్టు కింద, నా భుజాలపై నుండి పిల్లలను దించాను. అది నాకున్న పెద్ద కష్టాలను దూరం పెట్టినట్టే అనిపించింది.
విశ్రాన్తో ఽస్మి చిరశ్రాన్తో రౌరవాద్ ఇవ నిర్గతః । గ్రీష్మదావనిదాఘార్తో గ్రీష్మే పద్మ ఇవాజలః
చాలా కాలం శ్రమించి అలసిపోయి, నరకం నుంచి బయటపడినవాడిలా విశ్రాంతి తీసుకున్నాను. వేసవి అరణ్యంలో దహనమైన, నీరు లేకుండా ఉన్న తామరపువ్వులా ఉన్నాను.
అథ చణ్డాలకన్యాయాం విశ్రాన్తాయాం తరోస్ తలే । సుప్తాయాం శీతలచ్ఛాయే ద్వౌ సమాలిఙ్గ్య దారకౌ
అప్పుడు చండాలురాలి కుమార్తె ఆ చెట్టు కింద చల్లని నీడలో నిద్రపోతూ విశ్రాంతి తీసుకుంటుండగా, ఇద్దరు పిల్లలు ఆమెను ఆలింగనం చేసుకున్నారు.
థుత్థకో నామ తనయో మమైకః పురతస్ స్థితః । అత్యన్తవల్లభో ఽస్మాకం కనీయాన్ కాన్తిమాన్ ఇతి
నాకు తుత్థకుడు అనే కుమారుడు ఉన్నాడు. అతడు మా ముందర నిలబడి ఉన్నాడు. అతడు మా ఇంట్లో చిన్నవాడు, మాకు ఎంతో ప్రియమైనవాడు, ముఖంలో వెలుగు మెరిసే వాడు.
స మామ్ ఉవాచ దీనాత్మా బాష్పపూర్ణవిలోచనః । ఆప్త దేహ్య్ ఆశు మే మాంసం పానం చ రుధిరం క్షణాత్
అతడు కన్నీళ్లు నిండిన కళ్లతో, బాధతో నన్ను ఇలా అడిగాడు: 'తల్లి, నాకు వెంటనే మాంసం ఇవ్వు. రక్తం కూడా తాగించు.'
పునః పునర్ వదన్న్ ఏవం స బాలస్ తనయో మమ । ప్రాణాన్తికీం దశాం ప్రాప్తస్ సాక్రన్దో హి పునః క్షుధా
నా చిన్న కుమారుడు మళ్లీ మళ్లీ ఇదే మాట చెబుతూ, ఆకలితో ఏడుస్తూ, ప్రాణాలు పోయేంత స్థితికి చేరాడు.
తస్యోక్తం హి మయా పుత్ర మాంసం నాస్తీతి భూరిశః । తథాపి మాంసం దేహీతి వదత్య్ ఏవ సుదుర్మతిః
నేను అతనికి ఎన్నిసార్లు చెప్పినా, 'బిడ్డా, మాంసం లేదు' అని, అతడు మాత్రం మూర్ఖత్వంతో, 'నీ శరీరం నుంచైనా మాంసం ఇవ్వు' అని పట్టుబడుతూనే ఉన్నాడు.
అథ వాత్సల్యమూఢేన మయా దుఃఖాతిభారిణా । తస్యోక్తం పుత్ర మన్మాంసం పక్వం సమ్భుజ్యతామ్ ఇతి
అప్పుడు, ముద్దు తల్లితనంతో, తీవ్రమైన బాధతో నిండిన నేను, "బిడ్డా, నా వండిన మాంసాన్ని తిను" అని అతనితో చెప్పాను.
తద్ అప్య్ అఙ్గీకృతం తేన దేహీతి వదతా పునః । మన్మాంసభక్షణం క్షీణవృత్తినా శ్లథకృత్తినా
అతడు దానికీ ఒప్పుకొని, "నీ మాంసాన్ని ఇవ్వు" అని మళ్లీ అడిగాడు. తన శక్తి తగ్గిపోయి, అవయవాలు బలహీనంగా మారినవాడై, నా మాంసాన్ని తిన్నాడు.
సర్వదుఃఖాపనోదాయ స్నేహకారుణ్యమోహితః । మరణాయాత్తమిత్రాయ తతో ఽహం సహసోత్థితః
అన్ని బాధలు పోవాలని, ప్రేమతో, దయతో మాయలో పడి, మరణానికి దగ్గరగా ఉన్న తన కొడుకుకోసం నేను వెంటనే లేచాను.
గ్రీష్మతాపోపతప్తాని కాష్ఠాన్య్ ఆహృత్య జఙ్గలాత్ । మరణాయాత్మనస్ తత్ర చితా విరచితా మయా
వేసవి వేడితో కాలిన అడవిలోని కట్టెలు తెచ్చి, అక్కడే నా మరణం కోసం నేను ఒక చితను సిద్ధం చేసుకున్నాను.
లేలిహానానలజ్వాలా చితా ప్రజ్వాలితాథ సా । క్షణాచ్ చటచటాస్ఫోటైస్ స్థితా మదభికాఙ్క్షిణీ
ఆ వెంటనే చితికి మంటలు అంటించబడ్డాయి. ఆ మంటలు ఎగసిపడుతూ, ఒక్కసారిగా చుట్టూ చుట్టూ చప్పుళ్లు చేస్తూ, నా శరీరాన్ని ఆశగా ఎదురుచూస్తూ నిలిచిపోయింది.