రోమభిః కోటిషు ప్రోచ్చైశ్ శీతేనోద్ధృషితస్య మే । వర్షాసు ముక్తాకణవద్ ధృతాస్ సలిలబిన్దవః
వర్షకాలంలో తీవ్రమైన చలితో నా శరీరంపై వెంట్రుకలు నిక్కబొడుచుకున్నప్పుడు, నీటి బొట్లు ముత్యాల హారంలా అంటుకుని ఉండేవి.
అజాజిమూలఖణ్డార్థం క్షుత్క్షోభక్షీణకుక్షిణా । కలత్రేణ మహాటవ్యాం కృతః కలహ ఆకులః
ఒక పెద్ద అడవిలో, ఆకలితో కడుపు చిన్నదైపోయిన నా భార్యతో, అల్లం ముక్క కోసం గొడవపడి, మనసు కలవరంగా అయిపోయింది.
వనే రణితదన్తేన శీతకేకరచక్షుషా । మషీమలినగాత్రేణ వేతాలస్వజనాయితమ్
అడవిలో, చలితో పళ్లెత్తుతూ, కన్నులు పెద్దవిగా వెలిగిపోతూ, శరీరం బొగ్గు మచ్చలతో మురికిగా మారి, నా కుటుంబానికి నేనే ఒక పిశాచంలా కనిపించాను.
సరిత్తీరేషు మత్స్యార్థం భ్రాన్తం బడిశధారిణా । కల్పే జగత్సు భూతార్థం కృతాన్తేనేవ పాశినా
నదికట్టల వద్ద, చేప కోసం గాలంతో తిరుగుతూ, ప్రాణులను వెతుకుతూ పాశంతో తిరిగే యమధర్మరాజు లాగానే ఉన్నాను.
పీతం బహూపవాసేన సమ్యక్కృత్తాన్ మృగోరసః । తత్కాలకోష్ణం రుధిరం మాతుస్ స్తనపయో యథా
ఎన్నో ఉపవాసాల తరువాత, కొంతసేపటి క్రితమే చంపిన జంతువు రక్తాన్ని, ఆ వేడిగా ఉండగానే, తల్లి పాలను పిల్లు తాగినట్టు తాగాను.
శ్మశానసంస్థితాన్ మత్తో రక్తరక్తాత్ పలాశినః । విద్రుతా వనవేతాలాశ్ చణ్డికాభిద్రుతా ఇవ
శ్మశానాల్లో నివసిస్తూ, మత్తులో మునిగి, రక్తంతో మురికి పడి, పలాశ పత్రాలు ధరించిన వారు, భయంకరమైన దేవత చేత వెంబడింపబడిన అడవి పిశాచుల్లా పరుగెత్తారు.
వాగురా విపినే వ్యుప్తా బన్ధార్థం మృగపక్షిణామ్ । ఆశా ఇవ వివృద్ధ్యర్థం పుత్రదారకలత్రజాః
మృగాలు, పక్షులను పట్టుకోవడానికి అడవిలో వల విసిరినట్లు, మనుషులు పిల్లలు, భార్యలు, కుటుంబం ద్వారా ఎదుగుదలకు ఆశను విస్తరించుకుంటారు.
మయా మాయామయైర్ లోకాస్ సూత్రజాలమయైః ఖగాః । జాలైర్ జర్జరతాం నీతా దిశశ్ చ సుకృతాయుషామ్
నేను మాయతో కూడిన లోకాలను, దారాలతో నేసిన పక్షులను, వలలను నాశనం చేశాను; అలాగే సత్కర్మలు చేసిన వారి దిక్కులు కూడా నశించాయి.
తత్రాతిదత్తప్రసరే మనసో దుష్కృతోదయే । ఆశా ప్రసారితా దూరం ప్రావృషీవ తరఙ్గిణీ
అక్కడ మనస్సు దుష్కర్మాల వైపు వేగంగా పరుగెత్తినప్పుడు, ఆశ వర్షాకాలంలో నదిలా దూరంగా విస్తరించిపోతుంది.
కరభ్యా ఇవ సర్పేణ విద్రుతం దూరతో హ్రియా । దూరే త్యక్తా దయా దేహాద్ భుజఙ్గేనేవ కఞ్చుకమ్
పాము తన చర్మాన్ని చేతుల దగ్గర నుంచి త్వరగా వదిలిపెట్టినట్టు, దయ కూడా సిగ్గుతో శరీరం నుంచి దూరంగా పారేసి వదిలిపెట్టబడుతుంది.
క్రౌర్యం ముఖరసంరమ్భి శరవర్షి నినాది చ । అఙ్గీకృతం నిదాఘాన్తే నభసేవాసితామ్బుదః
క్రూరత, గొంతెత్తిన కోపం, బాణాల వర్షం ఇవన్నీ వేసవికాలం చివర ఆకాశంలో నల్ల మేఘాలు చేరినట్టు అంగీకరించబడతాయి.
వికాసిన్యో ఽక్షతాకారా దూరం పరిహృతా జనైః । శ్వభ్రేణేవ కుమఞ్జర్యశ్ చిరమ్ ఊఢా మయాపదః
పుష్పించే, ఎలాంటి గాయం లేని వారు జనులు దూరంగా పార避స్తారు; అది నేను ఎప్పటినుంచో భరించిన దురదృష్టం లోతైన బొరియంలో దాగినట్టే.
శ్వకాకాకులకోణాసు నరకోడ్డారభూమిషు । ఉప్తా దుష్కృతబీజానాం ముష్టయో మోహవృష్టయః
కుక్కలు, కాకులు కిక్కిరిసిన మూలల్లో, మానవ బాధల పొలాల్లో, చెడు పనుల విత్తనాలు మోసపూరిత వర్షాలతో చల్లబడతాయి.
వాగురాసిమతా విన్ధ్యకన్దరస్థేన నిర్దయమ్ । భూతేష్వ్ ఇవ కృతాన్తేన మృగేషు పరివల్గితమ్
వింధ్య పర్వత గుహలో దయలేని వేటగాడు వల వేసినట్టు, నేను జంతువుల మధ్య మరణదేవుడు జీవుల మధ్య సంచరించినట్టు తిరిగాను.
పామరీకణ్ఠకుడ్యేషు విశ్రాన్తశిరసా మయా । సుప్తమ్ అస్తవివేకేన శేషాఙ్గేష్వ్ ఇవ శౌరిణా
పేదవారి మట్టికట్ట గోడలకు అలసటతో తల ఆనించి, అజ్ఞానంలో నిద్రించాను. అది యథా విష్ణువు నిద్రిస్తున్నప్పుడు పాము ఆయన అవయవాలపై విశ్రాంతి తీసుకున్నట్టు.
విలోలపర్ణామ్బరయా శరావోల్లాసిధూమయా । మమ తన్వా సనీహారవిన్ధ్యకచ్ఛగుహాయితమ్
తడబడు ఆకుల దుస్తులు ధరించి, బాణాల మెరుపుతో పొగమంచు కమ్ముకున్నట్టుగా, నా శరీరం వింధ్య పర్వతపు చల్లని గుహల్లో నివసించేది.
కృష్ణదేహేన యౌకాఢ్యా కన్థా స్కన్ధే మయా చిరమ్ । గ్రీష్మేషూఢా బలోద్భూతా వరాహేణ యథోర్వరా
చిరకాలం నల్లటి మురికిగల పాత దుస్తిని భుజంపై వేసుకొని తిరిగాను. అది వేసవిలో భూమి అడవి పంది భారాన్ని మోయగలిగినట్టు ఉండేది.
బహుశో ఽహం వనోత్థాగ్నినిర్దగ్ధప్రాణిమణ్డలః । కల్పాగ్నిభుక్తజగతః కాలస్యానుకృతిం గతః
ఎన్నోసార్లు నేను అడవిలోని ప్రాణులను కాలిపోతూ, యుగాంతంలో అగ్ని ప్రపంచాన్ని దహించేదిలా, కాలమంతా నాశనం చేసే తీరును అనుసరించాను.
లోహలిఙ్గా యథా రోగాన్ అనర్థాన్ ఇవ దుర్గ్రహాః । ప్రసూతాస్ తత్ర మే దారా దుఃఖాన్య్ అపి సుతాన్ అపి
అక్కడ నాకు భార్యలు, పిల్లలు పుట్టారు. అవి ఇనుప సంకెళ్లలా, దురదృష్టాల్లా, అదుపులోకి రాని బాధలు తెచ్చాయి.
త్రిబాలపుత్రికేణైకతనయేన తదా మయా । నీతా నీరన్ధ్రదోషేణ షష్టిః కల్పసమాస్ సమాః
అప్పుడు నాకు ఒక చిన్న అబ్బాయి మాత్రమే ఉండెను. అతనితోనే, నయం కాని దోషాలతో బాధపడుతూ, అరవై చిన్న సంవత్సరాలు అక్కడ గడిపాను.
ఆక్రుష్టమ్ ఉద్ధతరవం రుదితం విపత్సు భుక్తం కదన్నమ్ ఉషితం హతపక్కణేషు । కాలాన్తరం బహు మయోపహతేన తత్ర దుర్వాసనానిగడబన్ధగతేన సభ్యాః
అక్కడ చెడు అలవాట్ల సంకెళ్లలో బంధించబడి, గొంతెత్తి అరుపులు, కఠినమైన మాటలు, దురదృష్టంలో ఏడుపు, చెత్త భోజనం తినడం, పాడైన గుడిసెల్లో నిద్రపోవడం — ఇవన్నీ అనుభవించాను, మహనీయులారా.
అథ గచ్ఛతి కాలే ఽత్ర జరాజర్జరితాయుషి । తుషారపూర్ణశష్పౌఘసమశ్మశ్రుధృతే మయి
ఇక్కడ కాలం గడుస్తూ ఉండగా, వృద్ధాప్యంతో నా ఆయువు క్షీణించి, నా తలపాలు మంచు వలె తెల్లగా మారి, నా శరీరం తడి గడ్డి లాగ నిస్సత్తువైపోయింది.
కర్మవాతావనున్నేషు సరసేష్వ్ అరసేష్వ్ అపి । పతత్సు వాసరౌఘేషు శీర్ణపర్ణగణేష్వ్ ఇవ
కర్మ అనే గాలిలో నా పనులు ఇక్కడ అక్కడ తిప్పబడుతూ, స్వచ్ఛమైనవి అయినా మురికైనవి అయినా, రోజులు ఎండిపోయిన ఆకుల గుత్తుల్లా ఒక్కొక్కటిగా పడిపోతున్నాయి.
ఆజావ్ ఇవ శరౌఘేషు సుఖదుఃఖేష్వ్ అనారతమ్ । కలహేష్వ్ అథ కార్యేషు ఆగచ్ఛత్సు వ్రజత్సు చ
పోరుబాటలో బాణాలు గుంపులుగా చేరినట్టు, సుఖాలు, దుఃఖాలు, కలహాలు, పనులు ఎప్పుడూ వచ్చి పోతూ ఉంటాయి.
వికల్పకలనావర్తవర్తినీవ జగద్భ్రమే । సముద్ర ఇవ కల్లోలభరే భ్రమతి చేతసి
ఇహలోక మాయలో ఆలోచనలు చక్రంలా తిరిగిపోతున్నట్టు, నా మనసు సముద్రంలో అలలు ఎగిసిపడినట్టు అల్లాడుతూ ఉంటుంది.
చలం చిన్తాచితం చక్రమ్ ఆరూఢే భ్రాన్త ఆత్మని । ప్రోహ్యమానే తృణ ఇవ సావర్తే కాలసాగరే
ఆందోళనలతో నిండిన ఆలోచనల చక్రం, అయోమయంలో ఉన్న మనసులో తిరుగుతూ, కాలసముద్రపు ప్రవాహంలో గడ్డి తుప్పు మాదిరిగా ఎగిరిపడుతుంది.
విన్ధ్యోర్వీవ్రణకీటస్య గ్రామైకశరణస్య చ । ద్విబాహోర్ గర్దభస్యాత్ర క్షీణ ఇత్థం సమాగణే
వింధ్యపర్వతంలోని గాయంలో ఉన్న పురుగు లాగా, రెండు కాళ్లు మాత్రమే ఉన్న గాడిదలా, ఒకే ఊరే ఆశ్రయం ఉన్నవాడిలా, ఈ జనసమూహంలో నేను బలహీనుడిని అయ్యాను.
విస్మృతే మమ భూపత్వే శవస్యేవ మహాజ్వరే । చణ్డాలత్వే స్థిరీభూతే ఛిన్నపక్ష ఇవాచలే
నా రాజ్యాధికారం మరిచిపోయినప్పుడు, పెద్ద జ్వరంలో ఉన్న శవంలా, చండాల స్థితిలో స్థిరమై, కొండపై రెక్కలు విరిగిన పక్షిలా ఉన్నాను.
సంసారమ్ ఇవ కల్పాన్తో దావాగ్నిర్ ఇవ కాననమ్ । సాగరోర్మిస్ తటమ్ ఇవ శుష్కవృక్షమ్ ఇవాశనిః
ప్రపంచానికి యుగాంతం వచ్చినట్టు, అడవిని దహించే అగ్నిలా, ఒడ్డున తాకే సముద్రపు అలలా, మెరుపు తాకిన ఎండిపోయిన చెట్టులా ఉన్నాను.
అకాణ్డమరణోడ్డీనచణ్డచణ్డాలమణ్డలమ్ । నిరన్నతృణపత్త్రామ్బు విన్ధ్యకచ్ఛం తదా యయౌ
ఆ సమయంలో వింధ్య ప్రాంతం పూర్తిగా శూన్యంగా మారింది. అక్కడ ఎక్కడా తిండి, గడ్డి, ఆకులు, నీరు కనబడలేదు. చుట్టూ చుట్టూ భయంకరమైన మరణపు వలయం ఏర్పడింది.