హిమవత్కన్దరోద్గీర్ణాశ్ చణ్డా హేమన్తవాయవః । అఙ్గే నిరమ్బరే సోఢా మృత్యుముక్తా ఇవేషవః
హిమవంతం గుహల నుంచి ఊదుకొచ్చే భయంకరమైన శీతకాల గాలులు, ఒంటిపై దుస్తులు లేకుండా భరించాల్సి వచ్చాయి. అవి మరణం నుంచి విడిపడిన బాణాల్లా నన్ను తాకాయి.
జరజ్జరఢమూఢేన మూలాని క్షీణభూరుహామ్ । సుకృతానామ్ ఇవైకేన సముత్ఖాతాని భూరిశః
వృద్ధుడైన, బలహీనుడైన, మూర్ఖుడైన వాడు, ఎండిపోయిన చెట్ల వేర్లను మళ్లీ మళ్లీ తవ్వి తీయడం, మంచిపనులు చేసినవారి పుణ్యాన్ని ఒక్కొక్కటి తీసేసినట్టు ఉంది.
శరావకేష్వ్ అటవ్యాం చ పలలం పక్వమ్ ఆదరాత్ । అమృష్టేన జనైర్ భుక్తం కుకలత్రవతా మయా
అడవిలో చిన్న పాత్రల్లో, పచ్చగా ఉడికించిన మట్టిని, సరిగ్గా కడగని వాళ్లతో కలిసి, దుష్టమైన భార్యతో ఉండినట్టు, ఆశతో తిన్నాను.
గ్రహీతృతేజఃక్షతయే బహువక్త్రవికారిణా । భాగధేయమ్ ఇవాత్మీయం విక్రీతం పణ్యమ్ అన్యతః
తినేవాడి బలాన్ని తగ్గించేందుకు, నా వంతు భాగాన్ని — అది నా అదృష్టంలా — ఎవరో ఎన్నో నోళ్ళతో, వంకర ముఖాలతో, వేరే చోట అమ్మేశారు.
ప్రాణ్యఙ్గవపుషస్ స్వస్య ప్రోత్కృత్యోత్కృత్య పేశయః । ఆయుషః పరి విక్రీతా విన్ధ్యపక్కణభూమిషు
నా ప్రాణంతో కూడిన శరీర మాంసాన్ని, మళ్లీ మళ్లీ కోసి, వింధ్య పర్వతాల దగ్గర ఉన్న పక్కనపల్లెలో, అది నా ఆయుష్షు లాంటిదిగా, అమ్మేశారు.
జన్మాన్తరసహస్రోత్థం స్వం పాపమ్ ఇవ వృద్ధయే । అవకీర్ణం చ సఙ్కీర్ణం మణ్డలారామభూమిషు
వెయ్యి జన్మల్లో కూడిన నా పాపంలా, అది పెరగాలని, ఉద్యానవనాల్లో, పార్కుల్లో చెల్లాచెదురుగా కలిసిపోయింది.
దృష్టం కుద్దాలకం దృష్ట్యా ఋజ్వ్యా స్నేహసముత్కయా । రౌరవాపతితేనేవ తత్కాకస్ స్నిగ్ధతాం గతః
నేను ఆ గొడ్డలిని నేరుగా, ప్రేమతో చూశాను; రౌరవ నరకంలో పడిపోయినవాడిలా, ఆ కాకి మృదుత్వాన్ని పొందింది.
విన్ధ్యకన్దరగుల్మానాం బన్ధుత్వమ్ ఇవ గచ్ఛతా । పులిన్దవపుషా పత్త్రపఙ్క్తయో ఽఙ్గే సమర్పితాః
వింధ్య పర్వతపు పొదలు, ముల్లు తోటల్లో తిరుగుతూ, అడవి ప్రజలతో బంధుత్వం ఏర్పడినట్టు, ఆకుల వరుసలు నా శరీరంపై వేసుకున్నాను.
తర్పితా లగుడాస్ఫాలజితకౌలేయరంహసా । పుత్రదారాః కదన్నేన గ్రామ్యకాద్ యాచితేన చ
పల్లెటూరి వాళ్ల దగ్గర అడిగి, లేదా దండతో బలవంతంగా తెచ్చిన ముద్దపాటి అన్నంతో, నా భార్య పిల్లలు తృప్తిగా ఉండేవారు.
ధారాసారరణత్పత్త్రశుష్కతాలతలే నిశాః । నీతా రణితదన్తేన సార్ధం విపినవానరైః
వర్షపు రాత్రుల్లో, ఎండిపోయిన తాళపాకల మీద, అడవి కోతులతో కలిసి, జంతువుల అరుపులతో నిండిన చోట, నా పళ్లూ వణుకుతూ రాత్రులు గడిపాను.
రోమభిః కోటిషు ప్రోచ్చైశ్ శీతేనోద్ధృషితస్య మే । వర్షాసు ముక్తాకణవద్ ధృతాస్ సలిలబిన్దవః
వర్షకాలంలో తీవ్రమైన చలితో నా శరీరంపై వెంట్రుకలు నిక్కబొడుచుకున్నప్పుడు, నీటి బొట్లు ముత్యాల హారంలా అంటుకుని ఉండేవి.
అజాజిమూలఖణ్డార్థం క్షుత్క్షోభక్షీణకుక్షిణా । కలత్రేణ మహాటవ్యాం కృతః కలహ ఆకులః
ఒక పెద్ద అడవిలో, ఆకలితో కడుపు చిన్నదైపోయిన నా భార్యతో, అల్లం ముక్క కోసం గొడవపడి, మనసు కలవరంగా అయిపోయింది.
వనే రణితదన్తేన శీతకేకరచక్షుషా । మషీమలినగాత్రేణ వేతాలస్వజనాయితమ్
అడవిలో, చలితో పళ్లెత్తుతూ, కన్నులు పెద్దవిగా వెలిగిపోతూ, శరీరం బొగ్గు మచ్చలతో మురికిగా మారి, నా కుటుంబానికి నేనే ఒక పిశాచంలా కనిపించాను.
సరిత్తీరేషు మత్స్యార్థం భ్రాన్తం బడిశధారిణా । కల్పే జగత్సు భూతార్థం కృతాన్తేనేవ పాశినా
నదికట్టల వద్ద, చేప కోసం గాలంతో తిరుగుతూ, ప్రాణులను వెతుకుతూ పాశంతో తిరిగే యమధర్మరాజు లాగానే ఉన్నాను.
పీతం బహూపవాసేన సమ్యక్కృత్తాన్ మృగోరసః । తత్కాలకోష్ణం రుధిరం మాతుస్ స్తనపయో యథా
ఎన్నో ఉపవాసాల తరువాత, కొంతసేపటి క్రితమే చంపిన జంతువు రక్తాన్ని, ఆ వేడిగా ఉండగానే, తల్లి పాలను పిల్లు తాగినట్టు తాగాను.
శ్మశానసంస్థితాన్ మత్తో రక్తరక్తాత్ పలాశినః । విద్రుతా వనవేతాలాశ్ చణ్డికాభిద్రుతా ఇవ
శ్మశానాల్లో నివసిస్తూ, మత్తులో మునిగి, రక్తంతో మురికి పడి, పలాశ పత్రాలు ధరించిన వారు, భయంకరమైన దేవత చేత వెంబడింపబడిన అడవి పిశాచుల్లా పరుగెత్తారు.
వాగురా విపినే వ్యుప్తా బన్ధార్థం మృగపక్షిణామ్ । ఆశా ఇవ వివృద్ధ్యర్థం పుత్రదారకలత్రజాః
మృగాలు, పక్షులను పట్టుకోవడానికి అడవిలో వల విసిరినట్లు, మనుషులు పిల్లలు, భార్యలు, కుటుంబం ద్వారా ఎదుగుదలకు ఆశను విస్తరించుకుంటారు.
మయా మాయామయైర్ లోకాస్ సూత్రజాలమయైః ఖగాః । జాలైర్ జర్జరతాం నీతా దిశశ్ చ సుకృతాయుషామ్
నేను మాయతో కూడిన లోకాలను, దారాలతో నేసిన పక్షులను, వలలను నాశనం చేశాను; అలాగే సత్కర్మలు చేసిన వారి దిక్కులు కూడా నశించాయి.
తత్రాతిదత్తప్రసరే మనసో దుష్కృతోదయే । ఆశా ప్రసారితా దూరం ప్రావృషీవ తరఙ్గిణీ
అక్కడ మనస్సు దుష్కర్మాల వైపు వేగంగా పరుగెత్తినప్పుడు, ఆశ వర్షాకాలంలో నదిలా దూరంగా విస్తరించిపోతుంది.
కరభ్యా ఇవ సర్పేణ విద్రుతం దూరతో హ్రియా । దూరే త్యక్తా దయా దేహాద్ భుజఙ్గేనేవ కఞ్చుకమ్
పాము తన చర్మాన్ని చేతుల దగ్గర నుంచి త్వరగా వదిలిపెట్టినట్టు, దయ కూడా సిగ్గుతో శరీరం నుంచి దూరంగా పారేసి వదిలిపెట్టబడుతుంది.
క్రౌర్యం ముఖరసంరమ్భి శరవర్షి నినాది చ । అఙ్గీకృతం నిదాఘాన్తే నభసేవాసితామ్బుదః
క్రూరత, గొంతెత్తిన కోపం, బాణాల వర్షం ఇవన్నీ వేసవికాలం చివర ఆకాశంలో నల్ల మేఘాలు చేరినట్టు అంగీకరించబడతాయి.
వికాసిన్యో ఽక్షతాకారా దూరం పరిహృతా జనైః । శ్వభ్రేణేవ కుమఞ్జర్యశ్ చిరమ్ ఊఢా మయాపదః
పుష్పించే, ఎలాంటి గాయం లేని వారు జనులు దూరంగా పార避స్తారు; అది నేను ఎప్పటినుంచో భరించిన దురదృష్టం లోతైన బొరియంలో దాగినట్టే.
శ్వకాకాకులకోణాసు నరకోడ్డారభూమిషు । ఉప్తా దుష్కృతబీజానాం ముష్టయో మోహవృష్టయః
కుక్కలు, కాకులు కిక్కిరిసిన మూలల్లో, మానవ బాధల పొలాల్లో, చెడు పనుల విత్తనాలు మోసపూరిత వర్షాలతో చల్లబడతాయి.
వాగురాసిమతా విన్ధ్యకన్దరస్థేన నిర్దయమ్ । భూతేష్వ్ ఇవ కృతాన్తేన మృగేషు పరివల్గితమ్
వింధ్య పర్వత గుహలో దయలేని వేటగాడు వల వేసినట్టు, నేను జంతువుల మధ్య మరణదేవుడు జీవుల మధ్య సంచరించినట్టు తిరిగాను.
పామరీకణ్ఠకుడ్యేషు విశ్రాన్తశిరసా మయా । సుప్తమ్ అస్తవివేకేన శేషాఙ్గేష్వ్ ఇవ శౌరిణా
పేదవారి మట్టికట్ట గోడలకు అలసటతో తల ఆనించి, అజ్ఞానంలో నిద్రించాను. అది యథా విష్ణువు నిద్రిస్తున్నప్పుడు పాము ఆయన అవయవాలపై విశ్రాంతి తీసుకున్నట్టు.
విలోలపర్ణామ్బరయా శరావోల్లాసిధూమయా । మమ తన్వా సనీహారవిన్ధ్యకచ్ఛగుహాయితమ్
తడబడు ఆకుల దుస్తులు ధరించి, బాణాల మెరుపుతో పొగమంచు కమ్ముకున్నట్టుగా, నా శరీరం వింధ్య పర్వతపు చల్లని గుహల్లో నివసించేది.
కృష్ణదేహేన యౌకాఢ్యా కన్థా స్కన్ధే మయా చిరమ్ । గ్రీష్మేషూఢా బలోద్భూతా వరాహేణ యథోర్వరా
చిరకాలం నల్లటి మురికిగల పాత దుస్తిని భుజంపై వేసుకొని తిరిగాను. అది వేసవిలో భూమి అడవి పంది భారాన్ని మోయగలిగినట్టు ఉండేది.
బహుశో ఽహం వనోత్థాగ్నినిర్దగ్ధప్రాణిమణ్డలః । కల్పాగ్నిభుక్తజగతః కాలస్యానుకృతిం గతః
ఎన్నోసార్లు నేను అడవిలోని ప్రాణులను కాలిపోతూ, యుగాంతంలో అగ్ని ప్రపంచాన్ని దహించేదిలా, కాలమంతా నాశనం చేసే తీరును అనుసరించాను.
లోహలిఙ్గా యథా రోగాన్ అనర్థాన్ ఇవ దుర్గ్రహాః । ప్రసూతాస్ తత్ర మే దారా దుఃఖాన్య్ అపి సుతాన్ అపి
అక్కడ నాకు భార్యలు, పిల్లలు పుట్టారు. అవి ఇనుప సంకెళ్లలా, దురదృష్టాల్లా, అదుపులోకి రాని బాధలు తెచ్చాయి.
త్రిబాలపుత్రికేణైకతనయేన తదా మయా । నీతా నీరన్ధ్రదోషేణ షష్టిః కల్పసమాస్ సమాః
అప్పుడు నాకు ఒక చిన్న అబ్బాయి మాత్రమే ఉండెను. అతనితోనే, నయం కాని దోషాలతో బాధపడుతూ, అరవై చిన్న సంవత్సరాలు అక్కడ గడిపాను.