కలత్రచిన్తాహతయా ధియా సన్దహ్యమానయా । దృష్టాః కష్టసమారమ్భా దిశః ప్రజ్వలితా ఇవ
భార్య కోసం కలిగిన ఆందోళనతో నా మనసు లోపల మండిపోతూ, ఎటు చూసినా దిక్కులు అన్నీ బాధతో మండుతున్నట్లుగా కనిపించాయి.
క్షౌమానేకసమాక్షీణపటఖణ్డకధారిణా । కాష్ఠభారో వనే వ్యూఢో యో మూర్తమ్ ఇవ దుష్కృతమ్
అతడు ఎన్నో ముక్కలతో చేర్చిన పాత వస్త్రాన్ని ధరించి, అడవిలో మంటలు మోస్తూ, దురదృష్టానికి రూపంగా కనిపించాడు.
యౌకకీర్ణజరక్లిన్నగన్ధికౌపీనవాససా । ఆఢ్యాస్పదవలీకానాం తలే నీతా ఘనాగమాః
పాతదనం, మలినత వల్ల తడిగా, దుర్వాసనతో ఉన్న కౌపీనాన్ని ధరించి, ధనికుల ఇళ్ల కింద గాఢమైన మేఘాలు చేరిన చోటికి తీసుకుపోయాడు.
కలత్రాపూరణోత్కేన జర్జరేణ హిమానిలైః । హేమన్తే దుర్దురేణేవ నిలీనం వనకుక్షిషు
తన భార్యతో కలిసి, వృద్ధత్వంతో బలహీనుడై, చలికాలపు గాలులకు వణికిపోతూ, అడవి లోతుల్లో దాగి ఉన్నాడు.
నానాకలహకల్లోలతాపప్రసరవిద్రుతాః । బాష్పవ్యాజేన నిర్ముక్తా నేత్రాభ్యాం రక్తబిన్దవః
వివిధ కలహాల కలకలతో, గొడవల వేడితో బాధపడి, కన్నీటి రూపంలో కళ్ల నుంచి రక్తబిందువులు జారిపడ్డాయి.
యామిన్యో విపినే క్లిన్నవరాహామిషభోజినా । శిలాతలకుటీకోణే నీతా జలదవిప్లుతాః
ఆ అడవిలో, వర్షం బాగా కురిసినప్పుడు, ఆడవారు అడవి పంది మాంసం తింటూ, రాళ్ల మీద కట్టిన చిన్న గుడిసెల మూలల్లోకి తీసుకుపోయారు.
కాలే క్షయం గతే స్నేహే కలత్రే ఽఘనతాం గతే । అసౌహార్దేన బన్ధూనాం కలహైశ్ చాతిసన్తతైః
కాలక్రమంలో భార్యపై ప్రేమ తగ్గిపోయి, ఆమె మనసు మూసుకుపోయినప్పుడు, బంధువుల మధ్య స్నేహం లేకపోవడం, ఎప్పటికప్పుడు కలహాలు జరగడం వల్ల
సర్వత్ర జాతశఙ్కేన కులీలాముఖరార్భకే । మయా కృపణచిత్తేన నీతాః పరగృహే సమాః
ప్రతి చోటా అనుమానం పెరిగి, పిల్లలు పిట్టల మాదిరిగా గోల చేస్తూ, నేను దుఃఖభరితమైన హృదయంతో ఇతరుల ఇళ్లలో సంవత్సరాలు గడిపాను.
చణ్డాలీకలహోద్విగ్నచణ్డచణ్డాలతర్జనైః । ముఖం జర్జరతాం యాతమ్ ఇన్దూ రాహురదైర్ ఇవ
చండాలుల గొడవలు, వారి ఉగ్రమైన దూషణలు నన్ను కలవరపరిచాయి. దాంతో నా ముఖం రాహువు పట్టు పడిన చంద్రుడిలా మురికిగా, వాడిపోయింది.
చర్వితాః ఖర్వితోష్ఠేన ద్వీపీపిశితపేశయః । నరకాహృతవిక్రీతా నారక్యో రసనా ఇవ
పిసికి పోయిన పెదవితో నమిలిన చిరుత మాంసపు తుక్కులు, నరకంలో ఉండే వారికి కొనిపట్టి తినిపించే నాలుకల్లా కనిపించేవి.
హిమవత్కన్దరోద్గీర్ణాశ్ చణ్డా హేమన్తవాయవః । అఙ్గే నిరమ్బరే సోఢా మృత్యుముక్తా ఇవేషవః
హిమవంతం గుహల నుంచి ఊదుకొచ్చే భయంకరమైన శీతకాల గాలులు, ఒంటిపై దుస్తులు లేకుండా భరించాల్సి వచ్చాయి. అవి మరణం నుంచి విడిపడిన బాణాల్లా నన్ను తాకాయి.
జరజ్జరఢమూఢేన మూలాని క్షీణభూరుహామ్ । సుకృతానామ్ ఇవైకేన సముత్ఖాతాని భూరిశః
వృద్ధుడైన, బలహీనుడైన, మూర్ఖుడైన వాడు, ఎండిపోయిన చెట్ల వేర్లను మళ్లీ మళ్లీ తవ్వి తీయడం, మంచిపనులు చేసినవారి పుణ్యాన్ని ఒక్కొక్కటి తీసేసినట్టు ఉంది.
శరావకేష్వ్ అటవ్యాం చ పలలం పక్వమ్ ఆదరాత్ । అమృష్టేన జనైర్ భుక్తం కుకలత్రవతా మయా
అడవిలో చిన్న పాత్రల్లో, పచ్చగా ఉడికించిన మట్టిని, సరిగ్గా కడగని వాళ్లతో కలిసి, దుష్టమైన భార్యతో ఉండినట్టు, ఆశతో తిన్నాను.
గ్రహీతృతేజఃక్షతయే బహువక్త్రవికారిణా । భాగధేయమ్ ఇవాత్మీయం విక్రీతం పణ్యమ్ అన్యతః
తినేవాడి బలాన్ని తగ్గించేందుకు, నా వంతు భాగాన్ని — అది నా అదృష్టంలా — ఎవరో ఎన్నో నోళ్ళతో, వంకర ముఖాలతో, వేరే చోట అమ్మేశారు.
ప్రాణ్యఙ్గవపుషస్ స్వస్య ప్రోత్కృత్యోత్కృత్య పేశయః । ఆయుషః పరి విక్రీతా విన్ధ్యపక్కణభూమిషు
నా ప్రాణంతో కూడిన శరీర మాంసాన్ని, మళ్లీ మళ్లీ కోసి, వింధ్య పర్వతాల దగ్గర ఉన్న పక్కనపల్లెలో, అది నా ఆయుష్షు లాంటిదిగా, అమ్మేశారు.
జన్మాన్తరసహస్రోత్థం స్వం పాపమ్ ఇవ వృద్ధయే । అవకీర్ణం చ సఙ్కీర్ణం మణ్డలారామభూమిషు
వెయ్యి జన్మల్లో కూడిన నా పాపంలా, అది పెరగాలని, ఉద్యానవనాల్లో, పార్కుల్లో చెల్లాచెదురుగా కలిసిపోయింది.
దృష్టం కుద్దాలకం దృష్ట్యా ఋజ్వ్యా స్నేహసముత్కయా । రౌరవాపతితేనేవ తత్కాకస్ స్నిగ్ధతాం గతః
నేను ఆ గొడ్డలిని నేరుగా, ప్రేమతో చూశాను; రౌరవ నరకంలో పడిపోయినవాడిలా, ఆ కాకి మృదుత్వాన్ని పొందింది.
విన్ధ్యకన్దరగుల్మానాం బన్ధుత్వమ్ ఇవ గచ్ఛతా । పులిన్దవపుషా పత్త్రపఙ్క్తయో ఽఙ్గే సమర్పితాః
వింధ్య పర్వతపు పొదలు, ముల్లు తోటల్లో తిరుగుతూ, అడవి ప్రజలతో బంధుత్వం ఏర్పడినట్టు, ఆకుల వరుసలు నా శరీరంపై వేసుకున్నాను.
తర్పితా లగుడాస్ఫాలజితకౌలేయరంహసా । పుత్రదారాః కదన్నేన గ్రామ్యకాద్ యాచితేన చ
పల్లెటూరి వాళ్ల దగ్గర అడిగి, లేదా దండతో బలవంతంగా తెచ్చిన ముద్దపాటి అన్నంతో, నా భార్య పిల్లలు తృప్తిగా ఉండేవారు.
ధారాసారరణత్పత్త్రశుష్కతాలతలే నిశాః । నీతా రణితదన్తేన సార్ధం విపినవానరైః
వర్షపు రాత్రుల్లో, ఎండిపోయిన తాళపాకల మీద, అడవి కోతులతో కలిసి, జంతువుల అరుపులతో నిండిన చోట, నా పళ్లూ వణుకుతూ రాత్రులు గడిపాను.
రోమభిః కోటిషు ప్రోచ్చైశ్ శీతేనోద్ధృషితస్య మే । వర్షాసు ముక్తాకణవద్ ధృతాస్ సలిలబిన్దవః
వర్షకాలంలో తీవ్రమైన చలితో నా శరీరంపై వెంట్రుకలు నిక్కబొడుచుకున్నప్పుడు, నీటి బొట్లు ముత్యాల హారంలా అంటుకుని ఉండేవి.
అజాజిమూలఖణ్డార్థం క్షుత్క్షోభక్షీణకుక్షిణా । కలత్రేణ మహాటవ్యాం కృతః కలహ ఆకులః
ఒక పెద్ద అడవిలో, ఆకలితో కడుపు చిన్నదైపోయిన నా భార్యతో, అల్లం ముక్క కోసం గొడవపడి, మనసు కలవరంగా అయిపోయింది.
వనే రణితదన్తేన శీతకేకరచక్షుషా । మషీమలినగాత్రేణ వేతాలస్వజనాయితమ్
అడవిలో, చలితో పళ్లెత్తుతూ, కన్నులు పెద్దవిగా వెలిగిపోతూ, శరీరం బొగ్గు మచ్చలతో మురికిగా మారి, నా కుటుంబానికి నేనే ఒక పిశాచంలా కనిపించాను.
సరిత్తీరేషు మత్స్యార్థం భ్రాన్తం బడిశధారిణా । కల్పే జగత్సు భూతార్థం కృతాన్తేనేవ పాశినా
నదికట్టల వద్ద, చేప కోసం గాలంతో తిరుగుతూ, ప్రాణులను వెతుకుతూ పాశంతో తిరిగే యమధర్మరాజు లాగానే ఉన్నాను.
పీతం బహూపవాసేన సమ్యక్కృత్తాన్ మృగోరసః । తత్కాలకోష్ణం రుధిరం మాతుస్ స్తనపయో యథా
ఎన్నో ఉపవాసాల తరువాత, కొంతసేపటి క్రితమే చంపిన జంతువు రక్తాన్ని, ఆ వేడిగా ఉండగానే, తల్లి పాలను పిల్లు తాగినట్టు తాగాను.
శ్మశానసంస్థితాన్ మత్తో రక్తరక్తాత్ పలాశినః । విద్రుతా వనవేతాలాశ్ చణ్డికాభిద్రుతా ఇవ
శ్మశానాల్లో నివసిస్తూ, మత్తులో మునిగి, రక్తంతో మురికి పడి, పలాశ పత్రాలు ధరించిన వారు, భయంకరమైన దేవత చేత వెంబడింపబడిన అడవి పిశాచుల్లా పరుగెత్తారు.
వాగురా విపినే వ్యుప్తా బన్ధార్థం మృగపక్షిణామ్ । ఆశా ఇవ వివృద్ధ్యర్థం పుత్రదారకలత్రజాః
మృగాలు, పక్షులను పట్టుకోవడానికి అడవిలో వల విసిరినట్లు, మనుషులు పిల్లలు, భార్యలు, కుటుంబం ద్వారా ఎదుగుదలకు ఆశను విస్తరించుకుంటారు.
మయా మాయామయైర్ లోకాస్ సూత్రజాలమయైః ఖగాః । జాలైర్ జర్జరతాం నీతా దిశశ్ చ సుకృతాయుషామ్
నేను మాయతో కూడిన లోకాలను, దారాలతో నేసిన పక్షులను, వలలను నాశనం చేశాను; అలాగే సత్కర్మలు చేసిన వారి దిక్కులు కూడా నశించాయి.
తత్రాతిదత్తప్రసరే మనసో దుష్కృతోదయే । ఆశా ప్రసారితా దూరం ప్రావృషీవ తరఙ్గిణీ
అక్కడ మనస్సు దుష్కర్మాల వైపు వేగంగా పరుగెత్తినప్పుడు, ఆశ వర్షాకాలంలో నదిలా దూరంగా విస్తరించిపోతుంది.
కరభ్యా ఇవ సర్పేణ విద్రుతం దూరతో హ్రియా । దూరే త్యక్తా దయా దేహాద్ భుజఙ్గేనేవ కఞ్చుకమ్
పాము తన చర్మాన్ని చేతుల దగ్గర నుంచి త్వరగా వదిలిపెట్టినట్టు, దయ కూడా సిగ్గుతో శరీరం నుంచి దూరంగా పారేసి వదిలిపెట్టబడుతుంది.