అథైనం పరిపప్రచ్ఛుః పురోగా మన్త్రిణస్ తథా । ప్రలయోల్లాససన్త్రస్తం మార్కాణ్డేయమ్ ఇవామరాః
తర్వాత, అతని ముఖ్యమంత్రులు కూడా అతన్ని ప్రశ్నించారు. అది ప్రళయపు కలకలంతో భయపడిన మార్కండేయుని దేవతలు అడిగినట్టు ఉండింది.
త్వయీత్థం సంస్థితే దేవ వయమ్ అత్యన్తమ్ ఆకులాః । అభేద్యమ్ అపి భిన్దన్తి నిర్నిమిత్తభ్రమా మనః
ప్రభూ, మిమ్మల్ని ఇలాంటి స్థితిలో చూసి మేమంతా చాలా బాధపడుతున్నాము. కారణం లేకుండానే కలిగే అయోమయం, ఎంత స్థిరంగా ఉండే మనసును అయినా కుదిపేస్తుంది.
ఆపాతరమణీయేషు పర్యన్తవిరసేషు చ । భోగేష్వ్ ఇవ వికల్పేషు కేషు తే లుఠితం మనః
మొదట మధురంగా అనిపించి చివరికి రుచిలేని ఆనందాలలో, పరస్పరం విరుద్ధమైన అనుభవాలలో, మీ మనస్సు ఎక్కడ తిరుగుతూ అలమటించిందో చెప్పగలరా?
సతతోదారవృత్తాసు కథాసు పరిశీలితమ్ । మనస్ తే నిర్మలం కస్మాత్ సమ్భ్రమేషు నిమజ్జతి
ఎప్పుడూ ఉత్తమమైన కథల్లో నిమగ్నమై, శుద్ధమైన మీ మనస్సు ఇప్పుడు ఎందుకు అయోమయంలో మునిగిపోతుంది?
తుచ్ఛాలమ్బనమ్ ఆలూనవిశీర్ణం లోకవృత్తిషు । మనో మోహమ్ ఉపాదత్తే న మహత్త్వవిజృమ్భితమ్
లోకంలో లభించే లఘువైన, విచ్ఛిన్నమైన ఆధారాలపై ఆధారపడే మనస్సు మాయలో పడిపోతుంది; అది గొప్పదనంలో విస్తరించదు.
సాతత్యేన హి యైవాస్య మనసో వృత్తిర్ ఉత్థితా । శరీరమదమత్తాసు తామ్ ఏవానువిధావతి
ఎప్పుడూ మనసులో ఏ భావన కలుగుతుందో, ఆ గర్వంతో మత్తులో ఉన్న శరీరం కూడా అదే దిశగా నడుస్తుంది.
అతుచ్ఛాలమ్బనం శుద్ధం ప్రబుద్ధం గుణహారి చ । తవాపి హి మనశ్ చిత్రమ్ ఆలూనమ్ ఇవ లక్ష్యతే
నీ మనసు కూడా ఎంతో విశేషంగా, మచ్చలేని పవిత్రంగా, జాగృతంగా, ఆకర్షణీయమైన గుణాలతో, చిన్నచిన్న విషయాల్లో ఆగకుండా కనిపిస్తోంది.
అనభ్యస్తవివేకం హి దేశకాలవశానుగమ్ । మన్త్రౌషధవశం యాతి మనో నోదారవృత్తిమత్
వివేకాన్ని అభ్యసించని మనసు స్థలం, కాలం ప్రభావానికి లోనై, మంత్రాలు లేదా ఔషధాల వశమవుతుంది. కానీ ఉన్నతమైన స్వభావం ఉన్న మనసుకు అవి ప్రభావం చూపవు.
నిత్యమ్ ఆత్తవివేకస్య కథమ్ ఆలూనశీర్ణతా । దునోతి వితతం చేతో వాత్యేవ విబుధాచలమ్
ఎప్పుడూ వివేకం ఉన్నవాడికి ఎలాంటి మచ్చలు లేదా లోపాలు ఎలా కలుగుతాయి? విస్తృతమైన మనసు గాలికి కదిలిపోని పర్వతంలా స్థిరంగా ఉంటుంది.
ఇతి జాతాసు గీర్ష్వ్ అస్య భూపతేః కాన్తిర్ ఆననమ్ । భూషయామ్ ఆస శీతాంశుం మాసాన్త ఇవ పూర్ణతా
ఆ మాటలు వినిపించగానే ఆ రాజు ముఖం ప్రకాశంతో మెరిసింది. అది మాసాంతంలో పూర్ణమైన చంద్రునిలా అందంగా కనిపించింది.
రరాజ రాజా సాశ్చర్యమ్ ఉన్మీలితవిలోచనః । గతే హిమర్తౌ ప్రోల్లాసిపుష్పౌఘ ఇవ మాధవః
ఆశ్చర్యంతో కన్నులు పెద్దవిగా తెరిచి ఆ రాజు ఎంతో అందంగా మెరిసిపోయాడు. మంచు కాలం పోయిన తర్వాత పుష్పాలు విరబూసిన వసంతదేవుడిలా కనిపించాడు.
అథాతిసమ్భ్రమాశ్చర్యఖిన్నస్మితముఖో బభౌ । ఆసన్నమృత్యుమ్ ఆలోక్య రాహుమ్ ఇన్దుర్ ఇవామ్బరే
ఆశ్చర్యంతో అలసిపోయి, కొంత గందరగోళంతో నవ్వుతూ ఆ రాజు ముఖం మెరిసింది. రాహువు దగ్గరగా వచ్చి చూస్తున్నప్పుడు ఆకాశంలో చంద్రుడు కనిపించడంలా ఆయన కనిపించాడు.
ఐన్ద్రజాలికమ్ ఆలోక్య ప్రోవాచాథ హసన్న్ ఇవ । బభ్రుం హింసాత్మకం దృష్ట్వా సర్పరూపీవ తక్షకః
ఆ మాయాజాలాన్ని చూసి, నవ్వుతున్నట్టు ఆ రాజు మాట్లాడాడు. హానికరమైన బొబ్బర్లను చూసిన పాము ఎలా మాట్లాడుతుందో, ఆయన కూడా అలా మాట్లాడాడు.
జాల్మ జాలం జటాలేన కిమ్ ఏతద్ భవతా కృతమ్ । మీనస్పన్దాప్రసన్నో ఽబ్ధిః క్షణాద్ ఏతి ప్రసన్నతామ్
ఓ దుర్మార్గుడా, నీవు నీ జటలతో ఏదో వల నేసినట్టు ఎందుకు చేశావు? చేపలు ఊగిసలాడినప్పుడు సముద్రం కొంత కలతకు లోనైనా, వెంటనే మళ్లీ ప్రశాంతంగా మారిపోతుంది.
చిత్రం చిత్రా హి దేవస్య పదార్థశతశక్తయః । సుశక్తమ్ అపి మే చిత్తమ్ ఆభిర్ మోహే నివేశితమ్
ఈ లోకాన్ని నడిపించే దేవుని శక్తులు ఎంత అద్భుతంగా, ఎన్నో విధాలుగా ఉన్నాయో చూడండి! నా మనస్సు ఎంత బలమైనదైనా, వాటి ప్రభావంతో మాయలో పడిపోయింది.
క్వ వయం లోకపర్యాయవృత్తాన్తపరిదేవినః । క్వ మనోమోహదాయిన్యో వితతాః ప్రాకృతాపదః
మనము ఈ లోకంలో జరిగే ఎన్నో పరిణామాలను గురించి బాధపడుతూ ఉన్నాము; మనస్సుకు మాయను కలిగించే ఈ సహజమైన కష్టాలు ఎక్కడ, మనం ఎక్కడ?
అప్య్ అభ్యస్తమహాజ్ఞానం మనస్ తిష్ఠతి దేహకే । కదాచిన్ మోహమ్ ఆదత్తే క్షణం మతిమతామ్ అపి
ఎంతటి గొప్ప జ్ఞానం సాధించిన మనస్సైనా, శరీరంలో ఉన్నంతవరకు, కొన్నిసార్లు క్షణకాలానికి అయినా మాయలో పడిపోవడం జరుగుతుంది, తెలివైనవారికైనా ఇది సంభవిస్తుంది.
ఇదమ్ ఆశ్చర్యమ్ ఆఖ్యానం శృణుతాథ సభాసదః । మమ శామ్బరికేణేహ యన్ ముహూర్తం ప్రదర్శితమ్
సభలోని అందరూ వినండి, నాకు ఇక్కడ శాంబరి మాయతో క్షణంలో చూపించిన ఈ ఆశ్చర్యకరమైన కథను చెబుతాను.
దృష్టవాన్ అహమ్ ఏతస్మిన్ బహ్వీః కార్యదశాశ్ చలాః । ముహూర్తే ప్రోత్థితధ్వస్తశక్రాస్ సృష్టీర్ ఇవాబ్జజః
ఆ చిన్న క్షణంలోనే ఎన్నో మారుతున్న పరిస్థితులను చూశాను. ఇంద్రుని శక్తి పోయిన తర్వాత బ్రహ్మదేవుడు లోకాలను సృష్టించి లయంచేసే విధంగా, అంత త్వరగా అన్నీ మారిపోతున్నట్లు అనిపించింది.
ఇత్య్ ఉక్త్వోన్ముఖనేత్రేషు సభ్యేషు స హసన్న్ ఇవ । రాజా వర్ణయితుం చిత్రం వృత్తాన్తమ్ ఉపచక్రమే
అలా చెప్పి, సభలోని అందరి దృష్టి తనవైపు ఉన్నప్పుడు, రాజు చిరునవ్వుతో ఆ అద్భుతమైన కథను వివరించడం ప్రారంభించాడు.
ఇహ వివిధపదార్థసఙ్కులాయాం హ్రదనదపర్వతపత్తనాకులాయామ్ । కులశిఖరిసముద్రసఙ్కటాయాం భువి విభవావలితో ఽస్త్య్ అయం ప్రదేశః
ఈ భూమిపై ఎన్నో వస్తువులతో నిండిన, సరస్సులు, నదులు, పర్వతాలు, పట్టణాలు, వంశశిఖరాలు, సముద్రాలు కలిసిన ప్రదేశంలో, ఐశ్వర్యంతో అలంకరించబడిన ఒక ప్రాంతం ఉంది.
అస్తి తావద్ అయం దేశో నానావననదీయుతః । వసుధామణ్డలస్యాస్య సహోదర ఇవానుజః
ముందుగా, ఈ దేశం అనేక అడవులు, నదులతో అలంకరించబడి ఉంది. ఈ vasudhāmaṇḍala కు తమ్ముడిలా, ఈ భూమికి సోదరుడిలా కనిపిస్తుంది.
అస్మింశ్ చాయమ్ అహమ్ రాజా పౌరాభిమతవృత్తిమాన్ । ఇన్ద్రస్ స్వర్గ ఇవాస్యాం తు సభాయామ్ అద్య సంస్థితః
ఈ దేశంలో నేను రాజును, ప్రజల అభిప్రాయాన్ని అనుసరించి పాలిస్తున్నాను. ఇంద్రుడు స్వర్గంలో తన సభలో ఎలా ఉంటాడో, నేడు నేను ఇక్కడ అలానే ఉన్నాను.
యావద్ అభ్యాగతో దూరాత్ కశ్చిచ్ ఛామ్బరికస్ త్వ్ అయమ్ । రసాతలాద్ అభ్యుత్థితో మాయీ మయ ఇవ స్వయమ్
అప్పుడే దూరం నుంచి ఒకడు, శాంబరికుడు వచ్చాడు. అతడు రసాతలంలోంచి బయలుదేరినట్లుగా, మాయావాది మయుడు లాగా కనిపించాడు.
అనేన భ్రామితైషేహ పిఞ్ఛికా రాజిరాజితా । కల్పాన్తపవనాభ్రేణ శక్రచాపలతా యథా
అతని చేత ఈ నెమలి పిచ్చకత్తి ఇక్కడ తిప్పబడింది. దీని గీత రశ్మి ప్రకాశవంతంగా మారింది. కల్పాంతపు గాలిలో ఇంద్రుని మెరుపు ఎలా మెరుస్తుందో, అలా కనిపించింది.
ఆలోక్యైతామ్ అహం లోలామ్ అస్యాశ్వస్య పురస్స్థితేః । పృష్ఠమ్ ఆరూఢవాన్ ఏక ఆత్మనా భ్రాన్తమానసః
ఆశ్వాస్య ముందు ఉంచిన ఆ చంచలమైన వస్తువును చూసి, మనసు కలవరపడి, ఒంటరిగా దాని మీదకి ఎక్కాను.
తతో ఽద్రిం ప్రలయక్షుబ్ధం పుష్కరావర్తకో యథా । తథా చలన్తం చలితస్ స్వశ్వమ్ ఆరూఢవాన్ అహమ్
అప్పుడు, ప్రళయ సమయంలో పువ్వుల తుఫాను పర్వతాన్ని ఎలా ఊపేస్తుందో, అలాగే నా ఆశ్వాన్ని కలవరపడి, దాని మీదకి నేను ఎక్కాను.
గన్తుం ప్రవృత్తో మృగయామ్ ఏకో ఽహమ్ అథ రంహసా । ఉర్వరామ్ ఇవ నిర్భేత్తుం కల్లోలః ప్రలయామ్బుధేః
తర్వాత, నేను ఒంటరిగా వేగంగా వేటకు బయలుదేరాను. అది ప్రళయ సముద్రపు అల భూమిని పగులగొట్టడానికి పరుగెత్తినట్టు ఉండింది.
తేనానిలవిలోలేన దూరం నీతో ఽస్మి వాజినా । భోగాభ్యాసజడేనాజ్ఞో ముగ్ధస్ స్వమనసా యథా
ఆ గాలిలో ఊగిసలాడే గుర్రం నన్ను చాలా దూరం తీసుకెళ్లింది. అనుభవ భోగాల్లో మునిగిపోయి, తెలియని మనసుతో మాయలో పడిపోవడం ఎలా ఉంటుందో అలాగే.
అకిఞ్చనమనశ్శూన్యం స్త్రీచిత్తమ్ ఇవ దుర్భగమ్ । తతః ప్రలయనిర్దగ్ధజగదాస్పదభీషణమ్
నా మనసు పూర్తిగా ఖాళీగా, ఏమీ లేని స్థితిలో ఉంది. అది దురదృష్టవశాత్తు బాధపడే ఒక స్త్రీ హృదయంలా, ప్రళయంలో కాలిపోయిన లోకానికి నిలయం ఎంత భయంకరంగా ఉంటుందో అంతగా భయపెట్టేలా ఉంది.