అశ్వో ఽయమ్ అస్మత్ప్రభుణా ప్రభో సమ్ప్రహితస్ త్వయి । రాజతే హి పదార్థశ్రీర్ మహతామ్ అర్పణాచ్ ఛుభా
ప్రభూ! ఈ అశ్వాన్ని మా యజమాని మీకు పంపించారు. గొప్పవారు ఇచ్చిన వస్తువుల ఔజస్యం మరింత ప్రకాశిస్తుంది.
ఇత్య్ ఉక్తవతి తస్మింస్ తు ప్రత్యువాచైన్ద్రజాలికః । జలదస్తనితే శాన్తే చాతకో భూధరం యథా
అతను ఇలా చెప్పిన వెంటనే, ఆ మాయగాడు మబ్బులు గర్జన ఆగిన తర్వాత చాతకపక్షి పర్వతాన్ని చూసినట్టు సమాధానమిచ్చాడు.
సదశ్వమ్ ఏనమ్ ఆరుహ్య భువనం విహర ప్రభో । స్వప్రతాపాహితానల్పశోభామ్ ఉర్వీం రవిర్ యథా
ఈ మంచి గుర్రాన్ని ఎక్కి, ప్రభూ, నీవు నీ తేజంతో భూమిని అలంకరించే సూర్యునిలా లోకమంతా సంచరించు.
అశ్వమ్ ఆలోకయామ్ ఆస తేనోక్త ఇతి పార్థివః । నిర్హ్రాదసూచితం మేఘం స మయూర ఇవోత్సుకః
రాజు ఆ మాయగాడు చెప్పిన మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆ గుర్రాన్ని ఆసక్తిగా చూస్తూ, గర్జనతో మేఘాన్ని గుర్తించిన మయూరంలా నిలిచాడు.
అథానిమేషయా దృష్ట్యా రాజా చిత్రోపమాకృతిః । బభూవాలోకయన్న్ అశ్వం లిపికర్మార్పితోపమమ్
తర్వాత, రాజు తన కళ్లను ముడిపెట్టకుండా, చిత్రంలా అద్భుతమైన రూపంతో, ఆ గుర్రాన్ని చూస్తూ, బొమ్మలో వేసిన ఆకృతిలా నిలిచిపోయాడు.
క్షణమ్ ఆలోక్య పిఞ్ఛాశ్వౌ తస్థౌ స స్థగితేక్షణః । దృష్టక్షుబ్ధసముద్రాద్రిర్ భీరుర్ ఏకతరో యథా
ఆ గుఱ్రాన్ని కొంతసేపు నిశ్శబ్దంగా చూస్తూ, తన చూపును దాచుకొని, అలలతో కలకలలాడే సముద్రాన్ని ఎదుర్కొంటున్న భయపడిన కొండలా, అతడు అచలంగా నిలిచిపోయాడు.
తస్థౌ ముహూర్తయుగ్మం తు ధ్యానాసక్త ఇవాత్మని । వీతరాగో మునిర్ బుద్ధః పరానన్ద ఇవ స్థితః
అతడు రెండు క్షణాలు అక్కడే నిలబడి, తనలో తానే ధ్యానం చేస్తున్నవాడిలా, రాగద్వేషాలు లేని మునిలా, పరమానందంలో నిలిచిన బోధిసత్వుడిలా ఉండిపోయాడు.
బోధితః కేనచిన్ నాసౌ స్వప్రతాపజితోర్జితః । భయాత్ కామ్ అప్య్ అయం భూపశ్ చిన్తాం చిన్తయతీతి హ
ఎవరూ అతడిని మేల్కొలిపే ప్రయత్నం చేయలేదు, ఎందుకంటే అతడు తన మహిమతో తానే మునిగిపోయాడు. అయినా, భయంతో ఈ రాజు ఏదో ఆందోళనలో తలదూర్చి ఆలోచిస్తున్నాడేమో.
బభూవుః కేవలం తత్ర నిస్స్పన్దసితచామరాః । చామరిణ్యో హి శర్వర్యస్ స్తమ్భితేన్దుకరా ఇవ
అక్కడ కేవలం చామరాలు మాత్రమే నిశ్చలంగా నిలిచిపోయాయి. అవి రాత్రి స్వయంగా కదలకుండా నిలిచినట్లు, నిలిచిపోయిన చంద్రుని చేతుల్లా కనిపించాయి.
విరేజుర్ విస్మయాపూర్ణా నిస్స్పన్దాస్ తే సభాసదః । నిస్స్పన్దకిఞ్జల్కదలాః పద్మాః పఙ్కకృతా ఇవ
ఆ సభలో ఉన్నవారు ఆశ్చర్యంతో నిశ్చలంగా మెరిసిపోతూ, మట్టిలో పెరిగిన పద్మపువ్వుల విత్తనాలు ఎలాంటి కదలిక లేకుండా ఉండేలా ఉన్నట్టు కనిపించారు.
ప్రశశామ సభాస్థానే జనకోలాహలశ్ శనైః । ప్రశాన్తప్రావృషో వ్యోమ్నస్ సామ్భోదమ్ ఇవ గర్జితమ్
ఆ సభలోని జనుల కలహం మెల్లగా తగ్గిపోయింది, వానలు ఆగిన తర్వాత ఆకాశంలో మేఘగర్జన ఎలా మౌనమవుతుందో అలా.
సన్దేహసాగరోన్మగ్నా జగ్ముశ్ చిన్తాం సుమన్త్రిణః । విషీదతి గదాపాణావ్ అసురాజావ్ ఇవామరాః
పండితులు సందేహాల సముద్రంలో మునిగి, ఆందోళనలో పడిపోయారు; గదా పట్టిన రాక్షసరాజు నిరాశతో ఉన్నప్పుడు దేవతలు ఎలా దిగులుగా ఉంటారో అలా.
వితతవిస్మయజిహ్మతయా తయా జనతయా భవమోహనిషణ్ణయా । స్తిమితచక్షుషి భూమిపతౌ స్థితే ముకులితాబ్జవనస్య ధృతా ద్యుతిః
ఆ జనులు ఆశ్చర్యంతో వంగిపోయి, భవమోహంలో చిక్కుకుని, రాజు నిశ్చల దృష్టితో కూర్చున్నప్పుడు, పద్మవనపు కాంతి మసకబారినట్టుగా కనిపించింది.
ముహూర్తద్వితయేనాథ బోధమ్ ఆప మహీపతిః । ప్రావృషేణ్యామ్బునిర్ముక్తమ్ అమ్భోరుహమ్ ఇవోత్తమమ్
రెండు క్షణాల తర్వాత, రాజు మళ్లీ స్పృహను పొందాడు. వానకాలపు నీటిలోనుంచి బయటపడిన అందమైన తామరపువును పోలి, ఆయన మళ్లీ వెలుగుని పొందాడు.
ఆసనాత్ సాఙ్గదోత్తంసః ప్రబుద్ధో ఽసావ్ అకమ్పత । సవనాభోగశృఙ్గాగ్రో భూకమ్ప ఇవ పర్వతః
బాహువళ్లు, కిరీటం ధరించిన ఆ రాజు, మెలకువ వచ్చి, తన ఆసనంనుండి లేవబోతూ, భూకంపంలో అడవులతో కూడిన పర్వతశిఖరం వణికినట్లు, కొంత వణికిపోయాడు.
బభావ్ అర్ధప్రబుద్ధో ఽసావ్ ఆసనే పరికమ్పితః । విక్షుబ్ధ ఇవ పాతాలావరణే మన్దరాచలః
ఆయన ఇంకా పూర్తిగా మేలుకోక, తన ఆసనంపై కూర్చుని, వణికిపోతూ ఉండిపోయాడు. పాతాళంలో కలకలం కలిగినప్పుడు మందారపర్వతం ఎలా కంపించదో, ఆయన కూడా అలా వణికాడు.
పతన్తం ధారయామ్ ఆసుస్ తం పురోగా నృపం భుజైః । మేరుం ప్రలయవిక్షుబ్ధం కులశైలాస్ తటైర్ ఇవ
రాజు కింద పడిపోతున్నప్పుడు, ముందున్న సేవకులు తమ చేతులతో ఆయనను పట్టుకున్నారు. ప్రళయ సమయంలో మేరు పర్వతం వణికినప్పుడు, పక్కనున్న పర్వతశ్రేణులు దానిని ఎలా అడ్డుకుంటాయో, వారు కూడా ఆయనను అలా నిలబెట్టారు.
పురోగైర్ ధార్యమాణో ఽసౌ పర్యాకులమతిర్ నృపః । వీచివిక్షోభితస్యేన్దోర్ బభార వదనే శ్రియమ్
తన సేవకులు అండగా ఉండగా, ఆ రాజు మనసు బాగా కలవరం చెందినది. అలలు తాకిన చంద్రునిలా, అతని ముఖంలో ఒక వెలుగు మెరిసింది.
కో ఽయం ప్రదేశః కస్యేయం సభేతి స నృపశ్ శనైః । దధ్వాన మజ్జదమ్భోజకోశస్థ ఇవ షట్పదః
"ఇది ఏ ప్రదేశం? ఈ సభ ఎవరిది?" అని ఆ రాజు నెమ్మదిగా ఆలోచించాడు. ఒక తేనెటీగ పద్మపు పువ్వులో తేలుతూ ఎక్కడ కూర్చోవాలో తెలియక తడబడినట్టు అతను సందేహపడ్డాడు.
అథోవాచ సభా దేవ కిమ్ ఏతద్ ఇతి సాదరమ్ । రణన్మధుకరీ భానుం దృష్టరాహుమ్ ఇవాబ్జినీ
అప్పుడు ఆ సభ గౌరవంగా అడిగింది: "ప్రభూ, ఇది ఏమిటి?" అని. అది మ్రోగుతున్న తేనెటీగ సూర్యుడిని అడిగినట్టు, లేదా గ్రహణం తీరిన తర్వాత పద్మం సూర్యుణ్ణి చూసినట్టు ఉండింది.
అథైనం పరిపప్రచ్ఛుః పురోగా మన్త్రిణస్ తథా । ప్రలయోల్లాససన్త్రస్తం మార్కాణ్డేయమ్ ఇవామరాః
తర్వాత, అతని ముఖ్యమంత్రులు కూడా అతన్ని ప్రశ్నించారు. అది ప్రళయపు కలకలంతో భయపడిన మార్కండేయుని దేవతలు అడిగినట్టు ఉండింది.
త్వయీత్థం సంస్థితే దేవ వయమ్ అత్యన్తమ్ ఆకులాః । అభేద్యమ్ అపి భిన్దన్తి నిర్నిమిత్తభ్రమా మనః
ప్రభూ, మిమ్మల్ని ఇలాంటి స్థితిలో చూసి మేమంతా చాలా బాధపడుతున్నాము. కారణం లేకుండానే కలిగే అయోమయం, ఎంత స్థిరంగా ఉండే మనసును అయినా కుదిపేస్తుంది.
ఆపాతరమణీయేషు పర్యన్తవిరసేషు చ । భోగేష్వ్ ఇవ వికల్పేషు కేషు తే లుఠితం మనః
మొదట మధురంగా అనిపించి చివరికి రుచిలేని ఆనందాలలో, పరస్పరం విరుద్ధమైన అనుభవాలలో, మీ మనస్సు ఎక్కడ తిరుగుతూ అలమటించిందో చెప్పగలరా?
సతతోదారవృత్తాసు కథాసు పరిశీలితమ్ । మనస్ తే నిర్మలం కస్మాత్ సమ్భ్రమేషు నిమజ్జతి
ఎప్పుడూ ఉత్తమమైన కథల్లో నిమగ్నమై, శుద్ధమైన మీ మనస్సు ఇప్పుడు ఎందుకు అయోమయంలో మునిగిపోతుంది?
తుచ్ఛాలమ్బనమ్ ఆలూనవిశీర్ణం లోకవృత్తిషు । మనో మోహమ్ ఉపాదత్తే న మహత్త్వవిజృమ్భితమ్
లోకంలో లభించే లఘువైన, విచ్ఛిన్నమైన ఆధారాలపై ఆధారపడే మనస్సు మాయలో పడిపోతుంది; అది గొప్పదనంలో విస్తరించదు.
సాతత్యేన హి యైవాస్య మనసో వృత్తిర్ ఉత్థితా । శరీరమదమత్తాసు తామ్ ఏవానువిధావతి
ఎప్పుడూ మనసులో ఏ భావన కలుగుతుందో, ఆ గర్వంతో మత్తులో ఉన్న శరీరం కూడా అదే దిశగా నడుస్తుంది.
అతుచ్ఛాలమ్బనం శుద్ధం ప్రబుద్ధం గుణహారి చ । తవాపి హి మనశ్ చిత్రమ్ ఆలూనమ్ ఇవ లక్ష్యతే
నీ మనసు కూడా ఎంతో విశేషంగా, మచ్చలేని పవిత్రంగా, జాగృతంగా, ఆకర్షణీయమైన గుణాలతో, చిన్నచిన్న విషయాల్లో ఆగకుండా కనిపిస్తోంది.
అనభ్యస్తవివేకం హి దేశకాలవశానుగమ్ । మన్త్రౌషధవశం యాతి మనో నోదారవృత్తిమత్
వివేకాన్ని అభ్యసించని మనసు స్థలం, కాలం ప్రభావానికి లోనై, మంత్రాలు లేదా ఔషధాల వశమవుతుంది. కానీ ఉన్నతమైన స్వభావం ఉన్న మనసుకు అవి ప్రభావం చూపవు.
నిత్యమ్ ఆత్తవివేకస్య కథమ్ ఆలూనశీర్ణతా । దునోతి వితతం చేతో వాత్యేవ విబుధాచలమ్
ఎప్పుడూ వివేకం ఉన్నవాడికి ఎలాంటి మచ్చలు లేదా లోపాలు ఎలా కలుగుతాయి? విస్తృతమైన మనసు గాలికి కదిలిపోని పర్వతంలా స్థిరంగా ఉంటుంది.
ఇతి జాతాసు గీర్ష్వ్ అస్య భూపతేః కాన్తిర్ ఆననమ్ । భూషయామ్ ఆస శీతాంశుం మాసాన్త ఇవ పూర్ణతా
ఆ మాటలు వినిపించగానే ఆ రాజు ముఖం ప్రకాశంతో మెరిసింది. అది మాసాంతంలో పూర్ణమైన చంద్రునిలా అందంగా కనిపించింది.