యస్య స్వస్సున్దరీగీతా లోకపాలచిరశ్రుతాః । విరిఞ్చహంసైర్ ధ్వన్యన్తే స్వాభ్యాసాద్ గుణగీతయః
అతని సొంత అందమైన భార్యలు పాడిన పాటలు లోకపాలులకు ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందుతాయి. ఆ పాటలను బ్రహ్మహంసలు కూడా ఎప్పటికప్పుడు అలవాటుగా ఆలపిస్తుంటారు.
స్వప్నేష్వ్ అపి న సామాన్యా యస్యోదారచమత్కృతేః । రామ దృష్టాశ్ శ్రుతా వాపి దైన్యదోషమరీచయః
ఓ రామా, ఎవరి గొప్ప ఆశ్చర్యాలు అద్భుతంగా ఉంటాయో, వారి మనసులో బాధల చాయ కూడా, కనీసం కలల్లో కూడా, కనిపించదు గానీ వినిపించదు గానీ.
జిహ్మతాం యో న జానాతి న దృష్టా యేన గృధ్నుతా । ఉదారతా యేన ధృతా బ్రహ్మణేవాక్షమాలికా
ఎవరికి వక్రత తెలియదో, ఎవడు లోభాన్ని ఎప్పుడూ చూడలేదో, అతని ఉదారత బ్రహ్మదేవుడు చేతిలో పట్టుకున్న జపమాలలా ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉంటుంది.
దినాష్టభాగ ఆకాశ ఆగతే దివసాధిపే । కదాచిత్ స సభాస్థానే సింహాసనగతో ఽభవత్
రోజు ఎనిమిదవ భాగంలో సూర్యుడు ఆకాశంలోకి వచ్చినప్పుడు, అప్పుడప్పుడూ అతడు సభలో సింహాసనంపై కూర్చుంటాడు.
సుఖోపవిష్టే తత్రాస్మిన్ రాజనీన్దావ్ ఇవామ్బరే । ప్రవిశన్తీషు సామన్తసేనాసు చ ససమ్భ్రమమ్
అతడు అక్కడ సుఖంగా కూర్చున్నప్పుడు, ఆకాశంలో నక్షత్రాల మధ్య చంద్రుడు ఉన్నట్టు, అనేక సామంతసేనలు ఆనందంతో సభలోకి ప్రవేశిస్తాయి.
గాయన్తీష్వ్ అథ కాన్తాసు సూపవిష్టేషు రాజసు । మనోహరతి సాహ్లాదే వీణావంశకలారవే
అందమైన స్త్రీలు పాటలు పాడుతుండగా, రాజులు సౌకర్యంగా కూర్చున్నప్పుడు, వీణా, వంశీ లయల మధురమైన, ఆనందదాయకమైన శబ్దాలు అందరి మనసును ఆకట్టుకున్నాయి.
చారుచామరహస్తాసు సవిలాసాసు రాజని । దేవాసురగురుప్రఖ్యే విశ్రాన్తే మన్త్రిమణ్డలే
సుందరమైన చామరాలు చేతబట్టి, కాంతివంతంగా, వినోదంగా ఉన్న రాణులు సేవ చేస్తుండగా, దేవతలూ, అసురుల గురువులకు సమానమైన మంత్రివర్గం దగ్గరే విశ్రాంతిగా ఉన్నారు.
ప్రస్తుతేషు ప్రకృష్టేషు రాజకార్యేషు మన్త్రిభిః । ప్రోక్తాసు దేశవార్తాసు నిపుణైశ్ చారతన్త్రిభిః
మంత్రులు ముఖ్యమైన రాజకార్యాలను చురుకుగా చర్చిస్తుండగా, నిపుణులైన గూఢచారులు ప్రాంతాల వార్తలు తెలుపుతున్నారు.
ఇతిహాసమయే పుణ్యే వాచ్యమానే చ పుస్తకే । పఠత్సు చ స్తుతీః పుణ్యాః పురఃప్రహ్వేషు వన్దిషు
పుణ్యమైన సమయాన, పురాణాలు చదువుతుండగా, పవిత్ర గ్రంథాలు వినిపించగా, రాజు ముందు వందనంగా నిలబడి వందులు పవిత్రమైన స్తోత్రాలు పాడుతున్నారు.
సభాం వివేశ సాటోపః కశ్చిత్ తామ్ ఐన్ద్రజాలికః । వర్షణాహితసంరమ్భో వసుధామ్ ఇవ వారిదః
ఆ సమయానికి, గర్వంతో నిండిన ఒక మాంత్రికుడు సభలోకి ప్రవేశించాడు. అతడు భూమిపై వర్షం కురిపించేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్న మేఘంలా కనిపించాడు.
స ననామ మహీపాలం శిఖరోదారకన్ధరమ్ । పాదోపాన్తగతః కాన్తం శైలం ఫలతరుర్ యథా
ఆ మాంత్రికుడు పర్వతశిఖరంలా ఉన్న గొప్ప మెడ కలిగిన రాజును నమస్కరించాడు. అతడు రాజు పాదాల దగ్గర, అందమైన పర్వతం ముందు నిలిచిన ఫలభరిత వృక్షంలా నిలబడ్డాడు.
సచ్ఛాయస్యోన్నతాంసస్య ఫలినః పుష్పధారిణః । సంవివేశ పురో రాజ్ఞస్ తరోర్ అగ్రే కపిర్ యథా
ఛాయ, ఎత్తైన కొమ్మలు, పండ్లు, పువ్వులు కలిగిన వృక్షం ముందు కూర్చున్న కోతి లాగ, ఆ మాంత్రికుడు రాజు ఎదుట కూర్చున్నాడు.
చపలో లమ్పటో ఽర్థానాం సామోదసుఖమారుతమ్ । ఉవాచోత్కన్ధరం భూపం స పద్మమ్ ఇవ షట్పదః
బహుమతుల కోసం ఆశతో, చంచలంగా, ఆనందకరమైన గాలి వీస్తున్నప్పుడు పద్మాన్ని పలికే తేనెటీగలా, ఆ మాంత్రికుడు మెడ ఎత్తుగా ఉన్న రాజును ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
విలోకయ విభో తావద్ ఏకామ్ ఇహ ఖరోలికామ్ । పీఠస్థ ఏవ సాశ్చర్యాం వ్యోమ్నశ్ చన్ద్ర ఇవావనిమ్
ఓ ప్రభూ, ఈ బోర్డు మీద ఒక్క దంతాన్ని చూడు. అది అక్కడే ఉండగానే ఎంత అద్భుతంగా ఉందో! ఆకాశంలో నుండి భూమిపై కనిపించే చంద్రునిలా మెరిసిపోతోంది.
ఇత్య్ ఉక్త్వా భ్రమితా తేన పిఞ్ఛికా భ్రమదాయినీ । నానావిరచనాబీజం మాయేవ పరమాత్మనా
అని చెప్పి, అతడు ఆ దంతాన్ని తిప్పే పరికరాన్ని తిప్పాడు. అది దంతాలను తిప్పేలా చేసింది. అది పరమాత్మ తన మాయతో ఎన్నో సృష్టులను తిప్పుతున్నట్టు అనిపించింది.
తాం దదర్శ మహీపాలస్ తేజోరేఖావిరాజితామ్ । శక్రస్ సురవిమానస్థస్ స్వకార్ముకలతామ్ ఇవ
ఆ రాజు దాన్ని చూశాడు. అది ఒక వెలుగురేఖతో మెరిసిపోతూ కనిపించింది. అది ఇంద్రుడు తన స్వర్గవిమానంలో తన విల్లు పట్టుకుని నిలబడ్డట్టు అనిపించింది.
సభాం సైన్ధవసామన్తో వివేశాస్మిన్ క్షణే తదా । తారాపతికరాకీర్ణాం వ్యోమవీథీమ్ ఇవామ్బుదః
అదే సమయంలో, రాజు తన సింధు దేశపు అనుచరులతో కూడి సభలోకి ప్రవేశించాడు. అది నక్షత్రాలు, గ్రహాలతో నిండిన ఆకాశమార్గంలో మేఘం ప్రవేశించినట్టు కనిపించింది.
తం చైవానుజగామాశ్వశ్ శస్యః పరమవేగవాన్ । దేవలోకోన్ముఖస్ త్వ్ అబ్ధేశ్ శక్రమ్ ఉచ్చైశ్శ్రవా ఇవ
ఆ అశ్వం ఎంతో వేగంగా, ఉత్తమంగా రాజును అనుసరించసాగింది. అది దేవతల లోకాన్ని చేరాలని తపించుకుంటున్నట్టు, సముద్రాధిపతి ఇంద్రుడిని ఉచ్చైశ్రవ అనే అశ్వం అనుసరించినట్లు కనిపించింది.
స తమ్ అశ్వమ్ ఉపాదాయ పార్థివం సమువాచ హ । సోచ్చైశ్శ్రవా ఇవ క్షీరసాగరో మరుతాం పతిమ్
ఆ అశ్వాన్ని తీసుకుని, అతడు రాజును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు. అది ఉచ్చైశ్రవ అనే అశ్వాన్ని కలిగి ఉన్న క్షీరసాగరం, వాయుదేవుడైన ఇంద్రుడితో మాట్లాడినట్టే ఉండింది.
ఇదమ్ ఉచ్చైశ్శ్రవఃప్రఖ్యం హయరత్నం మహీపతే । జవే జయనశీలే తు మూర్తిమాన్ ఇవ మారుతః
ఓ మహారాజా! ఈ అశ్వం ఉచ్చైశ్రవతో సమానమైన అశ్వమణి. వేగంలో, విజయశీలతలో ఇది మూర్తిరూపం ధరించిన వాయువు లాంటిది.
అశ్వో ఽయమ్ అస్మత్ప్రభుణా ప్రభో సమ్ప్రహితస్ త్వయి । రాజతే హి పదార్థశ్రీర్ మహతామ్ అర్పణాచ్ ఛుభా
ప్రభూ! ఈ అశ్వాన్ని మా యజమాని మీకు పంపించారు. గొప్పవారు ఇచ్చిన వస్తువుల ఔజస్యం మరింత ప్రకాశిస్తుంది.
ఇత్య్ ఉక్తవతి తస్మింస్ తు ప్రత్యువాచైన్ద్రజాలికః । జలదస్తనితే శాన్తే చాతకో భూధరం యథా
అతను ఇలా చెప్పిన వెంటనే, ఆ మాయగాడు మబ్బులు గర్జన ఆగిన తర్వాత చాతకపక్షి పర్వతాన్ని చూసినట్టు సమాధానమిచ్చాడు.
సదశ్వమ్ ఏనమ్ ఆరుహ్య భువనం విహర ప్రభో । స్వప్రతాపాహితానల్పశోభామ్ ఉర్వీం రవిర్ యథా
ఈ మంచి గుర్రాన్ని ఎక్కి, ప్రభూ, నీవు నీ తేజంతో భూమిని అలంకరించే సూర్యునిలా లోకమంతా సంచరించు.
అశ్వమ్ ఆలోకయామ్ ఆస తేనోక్త ఇతి పార్థివః । నిర్హ్రాదసూచితం మేఘం స మయూర ఇవోత్సుకః
రాజు ఆ మాయగాడు చెప్పిన మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆ గుర్రాన్ని ఆసక్తిగా చూస్తూ, గర్జనతో మేఘాన్ని గుర్తించిన మయూరంలా నిలిచాడు.
అథానిమేషయా దృష్ట్యా రాజా చిత్రోపమాకృతిః । బభూవాలోకయన్న్ అశ్వం లిపికర్మార్పితోపమమ్
తర్వాత, రాజు తన కళ్లను ముడిపెట్టకుండా, చిత్రంలా అద్భుతమైన రూపంతో, ఆ గుర్రాన్ని చూస్తూ, బొమ్మలో వేసిన ఆకృతిలా నిలిచిపోయాడు.
క్షణమ్ ఆలోక్య పిఞ్ఛాశ్వౌ తస్థౌ స స్థగితేక్షణః । దృష్టక్షుబ్ధసముద్రాద్రిర్ భీరుర్ ఏకతరో యథా
ఆ గుఱ్రాన్ని కొంతసేపు నిశ్శబ్దంగా చూస్తూ, తన చూపును దాచుకొని, అలలతో కలకలలాడే సముద్రాన్ని ఎదుర్కొంటున్న భయపడిన కొండలా, అతడు అచలంగా నిలిచిపోయాడు.
తస్థౌ ముహూర్తయుగ్మం తు ధ్యానాసక్త ఇవాత్మని । వీతరాగో మునిర్ బుద్ధః పరానన్ద ఇవ స్థితః
అతడు రెండు క్షణాలు అక్కడే నిలబడి, తనలో తానే ధ్యానం చేస్తున్నవాడిలా, రాగద్వేషాలు లేని మునిలా, పరమానందంలో నిలిచిన బోధిసత్వుడిలా ఉండిపోయాడు.
బోధితః కేనచిన్ నాసౌ స్వప్రతాపజితోర్జితః । భయాత్ కామ్ అప్య్ అయం భూపశ్ చిన్తాం చిన్తయతీతి హ
ఎవరూ అతడిని మేల్కొలిపే ప్రయత్నం చేయలేదు, ఎందుకంటే అతడు తన మహిమతో తానే మునిగిపోయాడు. అయినా, భయంతో ఈ రాజు ఏదో ఆందోళనలో తలదూర్చి ఆలోచిస్తున్నాడేమో.
బభూవుః కేవలం తత్ర నిస్స్పన్దసితచామరాః । చామరిణ్యో హి శర్వర్యస్ స్తమ్భితేన్దుకరా ఇవ
అక్కడ కేవలం చామరాలు మాత్రమే నిశ్చలంగా నిలిచిపోయాయి. అవి రాత్రి స్వయంగా కదలకుండా నిలిచినట్లు, నిలిచిపోయిన చంద్రుని చేతుల్లా కనిపించాయి.
విరేజుర్ విస్మయాపూర్ణా నిస్స్పన్దాస్ తే సభాసదః । నిస్స్పన్దకిఞ్జల్కదలాః పద్మాః పఙ్కకృతా ఇవ
ఆ సభలో ఉన్నవారు ఆశ్చర్యంతో నిశ్చలంగా మెరిసిపోతూ, మట్టిలో పెరిగిన పద్మపువ్వుల విత్తనాలు ఎలాంటి కదలిక లేకుండా ఉండేలా ఉన్నట్టు కనిపించారు.