శరీరషణ్డకోద్భూతా రమ్యా యౌవనవల్లరీ । లగ్నమ్ ఏవ మనోభృఙ్గం మదయత్య్ ఉన్నతిం గతా
శరీరపు గుట్ట నుంచి పుట్టిన ఆ అందమైన యవ్వన వల్లి, దానిలో అతుక్కున్న మనస్సు అనే తేనెటీగను మత్తులో ముంచుతుంది.
శరీరమరుతాపోత్థాం యువతామృగతృష్ణికామ్ । మనోమృగాః ప్రధావన్తః పతన్తి విషమావటే
శరీరపు వేడి నుంచి పుట్టే యువతుల మాయాజలాన్ని చూసి, మనస్సు అనే జింకలు పరుగెత్తి, ప్రమాదకరమైన లోయల్లో పడిపోతాయి.
శరీరశర్వరీజ్యోత్స్నా చిత్తకేసరిణస్ సటా । లహరీ జీవితామ్భోధేర్ యువతా మే న రోచతే
ఈ యవ్వనం శరీర రాత్రిలో చంద్రకాంతిలా, మనస్సు అనే సింహానికి జుట్టులా, జీవితం అనే సముద్రంలో అలలా ఉంది. ఇప్పుడు ఈ యవ్వన సౌందర్యం నాకు ఇష్టం లేదు.
దినాని కతిచిద్ యేయం ఫలితా దేహజఙ్గలే । యువతాశరద్ అస్యాం హి న సమాశ్వాసమ్ అర్హథ
కొన్ని రోజులు మాత్రమే ఈ యవ్వనం శరీర అరణ్యంలో వెలిగిపోతుంది. యవ్వన శరదృతువులో మనం నమ్మకం పెట్టుకోవడం సరికాదు.
ఝగిత్య్ ఏవ ప్రయాత్య్ ఏష శరీరాద్ యువతాఖగః । క్షణేనైవాల్పభాగ్యస్య హస్తాచ్ చిన్తామణిర్ యథా
యవ్వన పక్షి శరీరం నుండి వేగంగా ఎగిరిపోతుంది. అదృష్టం తక్కువవాడి చేతిలో నుండి మనస్ఫూర్తిగా కోరుకున్న రత్నం ఒక్కసారిగా జారిపోవడంలా.
యదా యదా పరాం కోటిమ్ అభ్యారోహతి యౌవనమ్ । వల్గన్తి సరసాః కామాస్ తదా నాశాయ కేవలమ్
యవ్వనం ఎప్పుడైతే పరాకాష్టకు చేరుకుంటుందో, అప్పుడే కోరికలు ఉప్పొంగిపోతాయి. కానీ అవన్నీ చివరికి నాశానికే దారి తీస్తాయి.
తావద్ ఏవ వివల్గన్తి రాగద్వేషపిశాచికాః । నాస్తమ్ ఏతి సమస్తైషా యావద్ యౌవనయామినీ
యౌవన రాత్రి కొనసాగుతున్నంత కాలం, ఆకర్షణ, ద్వేషం అనే పిశాచాలు మనసులో నాట్యం చేస్తూనే ఉంటాయి. యౌవనం ముగిసే వరకు ఇవన్నీ అంతం కావు.
నానాధికారబహులే వరాకే క్షణనాశిని । కారుణ్యం కురు తారుణ్యే మ్రియమాణే సుతే యథా
ఈ దురదృష్టమైన యౌవనంలో ఎన్నో బాధ్యతలు ఉండి, క్షణంలో కనుమరుగవుతుంది. మరణిస్తున్న పిల్లవాడిని చూసినట్టు దయ చూపించాలి.
హర్షమ్ ఆయాతి యో మోహాత్ పురుషః క్షణభఙ్గినా । యౌవనేన మహాముగ్ధస్ స వై నరమృగస్ స్మృతః
క్షణకాలంలో పోయే యౌవనాన్ని మోహంతో ఆనందించే వ్యక్తి, పూర్తిగా మాయలో పడిపోయి, మానవ మృగంగా భావించబడతాడు.
మానమోహమదోన్మత్తం యౌవనం యో ఽభిలష్యతి । అచిరేణ స దుర్బుద్ధిః పశ్చాత్తాపేన యుజ్యతే
అహంకారం, మోహం, మదంతో మత్తులో యౌవనాన్ని కోరుకునే మూర్ఖుడు, త్వరలోనే పశ్చాత్తాపంతో బాధపడతాడు.
తే ధర్మ్యాస్ తే మహాత్మానస్ త ఏవ పురుషా భువి । యే సుఖేన సముత్తీర్ణాస్ సాధో యౌవనసఙ్కటాత్
ఈ లోకంలో యౌవనపు ప్రమాదాన్ని సులభంగా దాటి వెళ్ళగలవారు మాత్రమే నిజమైన ధర్మవంతులు, మహాత్ములు, నిజమైన మనుషులు, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా.
సుఖేన తీర్యతే ఽమ్భోధిర్ ఉత్కృష్టమకరాకరః । న కల్లోలవనోల్లాసి సదోషం హతయౌవనమ్
పెద్ద చేపలతో నిండిన సముద్రాన్ని సులభంగా దాటి వెళ్ళవచ్చు; కానీ తప్పులతో అలలాడే నాశనమైన యౌవన సముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళడం అసాధ్యం.
వినయభూషితమ్ ఆర్యజనాస్పదం కరుణయోజ్జ్వలమ్ ఆవలితం గుణైః । ఇహ హి దుర్లభమ్ అఙ్గ సుయౌవనం జగతి కాననమ్ అమ్బరగం యథా
వినయంతో అలంకరించబడిన, సద్జనులకు ఆశ్రయమైన, దయతో ప్రకాశించే, గుణాలతో నిండిన మంచి యౌవనం ఈ లోకంలో చాలా అరుదు, అది ఆకాశంలో అడవి లాంటిది.
మాంసపుత్తలికాయాశ్ చ యన్త్రలోలాఙ్గపఞ్జరే । స్నాయ్వస్థిగ్రన్థిశాలిన్యాస్ స్త్రియాః కిమ్ ఇవ శోభనమ్
మాంసంతో కూడిన బొమ్మలా, యంత్రంలా కదిలే అవయవాలతో, నరములు, ఎముకల ముడులతో కూడిన స్త్రీ శరీరంలో ఏమిటి అందం?
త్వఙ్మాంసరక్తబాష్పాస్రు పృథక్ కృత్వా విలోచనమ్ । సమాలోకయ రమ్యం చేత్ కిం ముధా పరిముహ్యసి
చర్మం, మాంసం, రక్తం, ఆవిరి, కన్నీళ్లు — ఇవన్నీ కన్ను నుండి వేరు చేస్తే, దానిలో ఏమి ఆకర్షణ మిగులుతుంది? అలా అయితే, నీవు ఎందుకు వృథాగా మాయలో పడిపోతున్నావు?
ఇతః కేశా ఇతో రక్తమ్ ఇతీయం ప్రమదాతనుః । కిమ్ ఏతయా నిన్దితయా కరోతు విపులాశయః
ఇక్కడ జుట్టు, అక్కడ రక్తం — ఇదే ఒక స్త్రీ శరీరం. ఇలాంటి నిందించదగిన దేహంతో, విశాలమైన మనస్సు కలవాడు ఏమి చేస్తాడు?
వాసోవిలేపనైర్ యాని లాలితాని పునః పునః । తాన్య్ అఙ్గాన్య్ అవలుమ్పన్తి క్రవ్యాదాస్ సర్వదేహినామ్
ఎన్ని సార్లు వస్త్రాలు, సుగంధాలు వేసి అలంకరించినా, ఆ అవయవాలను చివరికి ప్రతి ప్రాణి శరీరంలో మాంసాహార జంతువులు తింటాయి.
మేరోశ్ శృఙ్గతటోల్లాసిగఙ్గాజలరయోపమాః । దృష్టా యస్మిన్ స్తనే ముక్తా హారస్యోల్లాసశాలినః
ఎవరికి వక్షోజంపై మెరుపుతో నిండిన హారం ఉన్న ముత్యాలు కనిపిస్తాయో, అవి మెరుపుతో మెరుస్తున్న మేరు పర్వత శిఖరాలపై గంగా తరంగాల్లా ఉంటాయి.
శ్మశానేషు దిగన్తేషు స ఏవ లలనాస్తనః । శ్వభిర్ ఆస్వాద్యతే కాలే లఘుపిణ్డ ఇవాన్ధసః
శ్మశానాల్లో, దిక్కుల చివరల్లో, ఆ ప్రేమగా భావించిన స్త్రీకీ స్తనమే చివరికి కుక్కలు తినిపోతుంది. అది అంధుడి చేతిలో చిన్న ముద్దలా అవుతుంది.
రక్తమాంసాదిదిగ్ధాని కరభస్య యథా వనే । తథైవాఙ్గాని కామిన్యాస్ తత్ ప్రత్య్ అపి హి కో గ్రహః
అడవిలో కుందేలు మాంసం, రక్తంతో ముడిపడి ఉండేలా, స్త్రీ శరీర భాగాలు కూడా అలానే ఉంటాయి. వాటి వల్ల మనకు ఏమి లాభం?
ఆపాతరమణీయత్వం కల్ప్యతే కేవలం స్త్రియాః । మన్యే తద్ అపి నాస్త్య్ అత్ర మునే మోహైకకారణే
స్త్రీలో కనిపించే ఆకర్షణ కేవలం మన ఊహ మాత్రమే. మునీశ్వరా! అది కూడా నిజంగా లేదనిపిస్తుంది. ఇక్కడ మాయే కారణం.
విపులోల్లాసదాయిన్యా మదోన్మథనపూర్వకమ్ । కో విశేషో వికారిణ్యా మదిరాయా ఇహ స్త్రియాః
మద్యం తాగితే ఎలా మత్తు, ఆనందం కలుగుతుందో, అలాగే స్త్రీ కూడా ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. కానీ, రెండింటికీ అసలు తేడా ఏముంది?
లలనాలానసంలీనా మునే మానవదన్తినః । ప్రబోధం నాధిగచ్ఛన్తి దీర్ఘైర్ అపి శమాఙ్కుశైః
ఓ మునీంద్రా, ఎవరి మనస్సు స్త్రీల ఆకర్షణలో మునిగిపోయిందో, వారు ఎంతకాలం నియమంగా ప్రయత్నించినా, నిజమైన జ్ఞానాన్ని పొందలేరు.
కేశకజ్జలధారిణ్యస్ తీక్ష్ణాః ప్రకృతితస్ సదా । దుష్కృతాగ్నిశిఖా నార్యో దహన్తి తృణవన్ నరమ్
కేశాలు అలంకరించుకుని, మీసాలు పెట్టుకున్న స్త్రీలు సహజంగా చాలా గట్టిగా ఉంటారు; అవి పాపాగ్ని జ్వాలలు లాగా, పురుషులను పొడిచిన గడ్డి వలె కాల్చేస్తాయి.
తే వన్ద్యాస్ తే మహాత్మానస్ త ఏవ పురుషా భువి । యే సుఖేన సముత్తీర్ణాస్ సాధో యౌవతసఙ్కటాత్
ఈ లోకంలో యౌవనపు ప్రమాదాన్ని సులభంగా దాటి పోయినవాళ్లే నిజమైన మహాత్ములు, వారినే మనం గౌరవించాలి, వారే నిజమైన పురుషులు.
జ్వలతామ్ అపి దూరే ఽపి సరసా అపి నీరసమ్ । స్త్రియో హి నరకాగ్నీనాం దారు చారు చ దారుణమ్
స్త్రీలు ఎంత దూరంలో ఉన్నా, ఎంత ఆకర్షణీయంగా కనిపించినా, అవి నరకాగ్ని కోసం కట్టే దారువులే; అవి అందంగా కనిపించినా, లోపల మాత్రం భయంకరంగా, హింసకరంగా ఉంటాయి.
కీర్ణాన్ధకారకవరీ తరత్తారకలోచనా । పూర్ణేన్దుబిమ్బవదనా కుముదోత్కరహాసినీ
ఆమె జుట్టు చీకటిలో మెరిసే నక్షత్రాల్లా ఆమె కన్నులు మెరుస్తున్నాయి; ఆమె ముఖం పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తోంది, ఆమె నవ్వు వికసించిన కలువల సమూహంలా మధురంగా ఉంది.
లీలావిలోలపరుషా కార్యసంహారకారిణీ । పరం విమోహనం బుద్ధేః కామినీ దీర్ఘయామినీ
ఆమె ఆటపాటలతో కూడినదైనా, కొంత కఠినంగా ఉంటుంది; చేసే పనులను నాశనం చేసే శక్తి కలదీ. ఆమె పొడవైన రాత్రులవంటి స్త్రీ, మనస్సును మోహింపజేసే అద్భుతమైన అందం కలదీ.
పుష్పాభిరామమధురా కరపల్లవలాసినీ । భ్రమరభ్రూవిలాసాఢ్యా స్తబకస్తనధారిణీ
ఆమె పువ్వుల్లా మధురంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది; ఆమె చేతులు కొత్త ఆకుల్లా మృదువుగా మెరిసిపోతున్నాయి. ఆమె కనుబొమ్మలు తేనెటీగల్లా వంపుగా ఉన్నాయి; ఆమె వక్షోజాలు పుష్పగుచ్ఛాల్లా వుంటాయి.
పుష్పకేసరగౌరాఙ్గీ నరమారణతత్పరా । దదాత్య్ ఉత్తమవైవశ్యం కాన్తా విషమహాలతా
ఆమె అవయవాలు పుష్పరేణువుల్లా తెల్లగా మెరిసిపోతున్నాయి; ఆమె పురుషులను నాశనం చేయడంలో తపనగా ఉంటుంది. ఈ ప్రియురాలు విషపూరితమైన వల్లి వంటిది, అత్యంత బలహీనతను కలిగిస్తుంది.