ద్వౌ న జాతౌ తథైకశ్ చ గర్భ ఏవ హి న స్థితః । శుభాచారాశ్ శుభాకారా ఇతి భాన్తీన్దవో యథా
వారిలో ఇద్దరు జన్మించలేదు, మూడవవాడు గర్భంలో కూడా ఉండలేదు. అయినా, వారు మంచితనంతో, శుభమైన రూపంతో, చంద్రుల్లా ప్రకాశిస్తూ కనిపించారు.
అథాత్యుత్తమలాభార్థమ్ ఏకదా సమవాయతః । నిర్బన్ధవః ఖిన్నముఖాశ్ శోకోపహతచేతసః
ఒకసారి, అత్యుత్తమమైన ఫలితం కోసం, వారు కలిసికూర్చున్నారు. వారందరూ స్నేహితుల్లేని వారు, ముఖాలు వాడిపోయి, మనసు దుఃఖంతో నిండిపోయింది.
తే తస్మాచ్ ఛూన్యనగరాన్ నిర్గతా వికృతాననాః । గగనాద్ ఇవ సంశ్లిష్టా బుధశుక్రశనైశ్చరాః
అప్పుడు, వారు ఆ ఖాళీ నగరాన్ని విడిచిపెట్టి, ముఖాలు వంకరగా మారి, ఆకాశంలో కలిసిపోయిన బుధుడు, శుక్రుడు, శనిగ్రహంలా బయలుదేరారు.
శిరీషసుకుమారాఙ్గాః పృష్ఠతో ఽర్కేణ తాపితాః । మార్గే గ్లానిం గతా గ్రీష్మతాపార్త్యా పల్లవా ఇవ
శిరీషపువ్వులా మృదువైన అవయవాలు కలిగి, వెనుక నుంచి ఎండ వేడి తగిలి, వారు దారిలో అలసిపోయారు. వేసవి వేడికి తాళలేని కొత్త ఆకులు ఎలా వాడిపోతాయో, అలా వారు నిస్సహాయంగా మారారు.
సన్తప్తమార్గసికతాదగ్ధపాదసరోరుహాః । హా తాతామ్బేతి శోచన్తో మృగా యూథచ్యుతా ఇవ
వీధిలో వేడెక్కిన మట్టిలో నడిచి, వారి కమలపాదాలు కాలిపోయాయి. 'అయ్యో నాన్నా! అయ్యో అమ్మా!' అని వారు విలపించారు. మంద నుండి విడిపోయిన జింకలు ఎలా బాధపడతాయో, అలా వారు దుఃఖించారు.
దర్భాగ్రభిన్నచరణాస్ తాపస్విన్నాఙ్గసన్ధయః । ఉల్లఙ్ఘ్య దూరమ్ అధ్వానం ధూలిధూసరమూర్తయః
దర్భ గడ్డి ముల్లులతో కాళ్లు గాయపడి, శరీరపు మడులు చెమటతో తడిసి, దూరం నడిచి, దుమ్ముతో కళుషితమైన దేహాలతో వారు ముందుకు సాగారు.
మఞ్జరీజాలజటిలం ఫలపల్లవితామ్బరమ్ । మృగపక్షిగణాధారం ప్రాపుర్ మార్గే తరుత్రయమ్
మార్గమధ్యంలో వారు మూడు చెట్ల సమూహాన్ని చేరుకున్నారు. ఆ చెట్లు పుష్పగుచ్ఛాలతో, పండ్లతో, కొత్త ఆకులతో అలంకరించబడి, జింకలు పక్షులు నివసించే ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి.
తస్మిన్ వృక్షత్రయే వృక్షౌ ద్వౌ న జాతౌ మనాగ్ అపి । బీజమ్ ఏవ తృతీయస్య స్వారోహస్య న విద్యతే
ఆ మూడు చెట్లలో రెండు చెట్లు అసలు మొలకెత్తలేదు. మూడవ చెట్టును ఎక్కినా, దానిలో విత్తనం లేదు.
విశ్రాన్తాస్ తే పరిశ్రాన్తాస్ తత్రైకస్య తరోర్ అధః । పారిజాతతలే స్వర్గే శక్రానిలయమా ఇవ
వారు బాగా అలసిపోయి, ఆ చెట్లలో ఒకటి కింద విశ్రాంతి తీసుకున్నారు. ఆ పరిజాత చెట్టు నీడలో, ఆకాశంలో ఇంద్రుడి నివాసంలో ఉన్నట్టుగా అనిపించింది.
ఫలాన్య్ అమృతసృష్టాని భుక్త్వా పీత్వా చ తద్రసమ్ । కృత్వా గులుచ్ఛకైర్ మాలాశ్ చిరం విశ్రమ్య తే యయుః
వారు అమృతంతో సమానమైన ఫలాలు తిని, వాటి రసం తాగి, గుత్తులతో హారాలు తయారు చేసుకున్నారు. చాలా సేపు విశ్రాంతి తీసుకుని, మళ్లీ ప్రయాణం ప్రారంభించారు.
పునర్ దూరతరం గత్వా మధ్యాహ్నే సముపస్థితే । సరిత్త్రితయమ్ ఆసేదుస్ తరఙ్గతరలారవమ్
తర్వాత మరింత దూరం ప్రయాణించి, మధ్యాహ్నం సమయం వచ్చినప్పుడు, అలలు ఉప్పొంగుతూ శబ్దం చేసే మూడు నదులను చేరుకున్నారు.
తత్రైకా పరిశుష్కైవ మనాగ్ అప్య్ అమ్బు న ద్వయోః । విద్యతే సరితోర్ దృష్టిర్ అన్ధలోచనయోర్ ఇవ
అక్కడ ఒక నది పూర్తిగా ఎండిపోయింది. ఆ రెండు నదుల్లో ఒక్క చుక్క నీళ్లు కూడా లేవు—అంధులకు చూపు లేకపోవడంలా.
పరిశుష్కా భృశం యాసౌ తస్యాం తే సస్నుర్ ఆదృతాః । ఘర్మార్తా దివి గఙ్గాయాం విష్ణుబ్రహ్మహరా ఇవ
ఆ ఎండిపోయిన నదిలో వాళ్లు ఎంతో ఉత్సాహంగా స్నానం చేశారు. ఎండ వేడికి బాధపడే వారు ఆకాశంలో గంగలో విష్ణువు, బ్రహ్మ, శివుడు స్నానం చేసినట్టు.
చిరం కృత్వా జలక్రీడాం పీత్వామృతసమం పయః । జగ్ముస్ తే రాజతనయాః ప్రహృష్టమనసస్ సుఖమ్
వాళ్లు నీటిలో చాలా సేపు ఆడి, అమృతంలా తీపిగా ఉన్న నీళ్లు తాగి, ఆనందంగా, హర్షంతో రాజ కుమారులు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు.
అథాసేదుర్ దినస్యాన్తే లమ్బమానే దివాకరే । భవిష్యన్ నవనిర్మాణం నగరం నగసన్నిభమ్
ఆ తరువాత, సూర్యుడు అస్తమించబోతున్నప్పుడు, కొత్తగా నిర్మించబోయే కొండలా ఉన్న ఒక పట్టణం ముందు వాళ్లు కూర్చున్నారు.
పతాకాపద్మినీవ్యాప్తనీలామ్బరజలాశయమ్ । దూరశ్రుతిసముల్లాసగాయన్నగరమణ్డలమ్
ఆ నగరం ఎక్కడ చూసినా జెండాలతో, కమలపూవుల తాళాబండ్లతో అలంకరించబడి, నీలిరంగు నీళ్ళు మెరిసిపోతూ, దూరదూరాల వరకు పేరుప్రఖ్యాతులు వ్యాపించి, పాటలు పాడుతూ ఉత్సవాలు జరుపుకుంటున్న జనసమూహాలతో కళకళలాడుతూ కనిపించింది.
దదృశుస్ తత్ర రమ్యాణి త్రీణి సద్విభవాని తే । మణికాఞ్చనగేహాని శృఙ్గాణీవ మహాగిరేః
ఆ నగరంలో వారు మూడు అద్భుతమైన, సౌభాగ్యవంతమైన భవనాలు చూశారు. అవి మణులు, బంగారం గోడలతో నిర్మించబడి, పెద్ద కొండ శిఖరాల్లా గొప్పగా మెరిసిపోతున్నాయి.
అనిర్మితే ద్వే సదనే ఏకం నిర్భిత్తి తత్ర వై । అభిత్తిమన్దిరం చారు ప్రవిష్టాస్ తే నరాస్ త్రయః
ఆ భవనాలలో రెండు ఇంకా పూర్తికాలేదు, ఒకటి గోడలు లేకుండా నిలబడి ఉంది. ఆ ముగ్గురు మనుషులు ఆ గోడలు లేని అందమైన ఇంట్లోకి ప్రవేశించారు.
సమ్ప్రవిశ్యోపవిశ్యాశు విహరన్తో వరాననాః । ప్రాపుస్ స్థాలీత్రయం తత్ర తప్తకాఞ్చననిర్మితమ్
అందులోకి వెళ్లి, వెంటనే కూర్చొని, ఆనందంగా విహరిస్తూ, అక్కడ మూడు వేడివేడిగా మెరిసే బంగారు పాత్రలు కనుగొన్నారు.
యత్ర కర్పరతాం యాతే ద్వే ఏకా చూర్ణతాం గతా । జగృహుశ్ చూర్ణరూపాం తాం స్థాలీం తే దీర్ఘబుద్ధయః
ఆ రెండు భాగాలుగా విరిగిపోయినప్పుడు, ఒకటి పొడి అయిపోయినప్పుడు, ఆ జ్ఞానులు ఆ పొడి రూపంలో ఉన్న పాత్రను తీసుకున్నారు.
ద్రోణైర్ నవనవత్యా తైస్ తస్యాం ద్రోణేన చాన్ధసః । తత్ర ద్రోణశతం హీనం రన్ధితం బహుభోజిభిః
అక్కడ తొంభై తొమ్మిది కొలతలతో, ఒకటి అన్నంతో కలిపి, మొత్తం వంద కొలతలు అనేక మంది తిన్నవాళ్ల వల్ల తగ్గిపోయాయి.
తతో భుక్తం జనశతైర్ బ్రాహ్మణానాం శతైస్ తథా । త్రిభిస్ తై రాజపుత్రైశ్ చ పరాం నిర్వృతిమ్ ఆగతైః
తర్వాత, వందలాది ప్రజలు, వందలాది బ్రాహ్మణులు, ఆ ముగ్గురు రాజకుమారులు తృప్తిగా తిన్నారు.
భవిష్యన్నగరే తస్మిన్ రాజపుత్రాస్ త్రయో ఽపి తే । సుఖమ్ అద్య స్థితాః పుత్ర మృగయావ్యవహారిణః
ఆ భవిష్యత్ నగరంలో, ఆ ముగ్గురు రాజకుమారులు ఈ రోజు కూడా సంతోషంగా, వేటలో మరియు ఇతర పనుల్లో నిమగ్నంగా ఉన్నారు, కుమారా.
ఆఖ్యాయికైషా కథితా మయా రమ్యా తవానఘ । ఏతాం హృది కురు ప్రాజ్ఞ విదగ్ధస్ త్వం భవిష్యసి
ఓ పాపరహితుడా, ఈ మధురమైన కథను నేను నీకు చెప్పాను. నీవు దీన్ని హృదయంలో నిలుపుకుంటే, నీవు నిజమైన జ్ఞానాన్ని పొందుతావు.
ధాత్ర్యేతి కథితా రామ బాలాయాఖ్యాయికా శుభా । తుష్టిం జగామ బాలశ్ చ శుభాఖ్యాయికయానయా
ఓ రామా, ఆ దాయడు ఈ మంగళకరమైన బాలల కథను చెప్పింది. ఆ మంచి కథ విని ఆ బాలుడు సంతోషించాడు.
ఏషా హి కథితా రామ చిత్తాఖ్యానకథాం ప్రతి । బాలకాఖ్యాయికా తుభ్యం మయా కమలలోచన
ఓ కమలనయన రామా, మనస్సు కథకు సంబంధించిన ఈ బాలల కథను నేను నీకు చెప్పాను.
ఇయం సంసారరచనా స్థితిమ్ ఏవమ్ ఉపాగతా । బాలకాఖ్యాయికేవోగ్రైస్ సఙ్కల్పైర్ వ్యర్థకల్పితైః
ఈ లోక సృష్టి కూడా, ఆ బాలల కథలోని వృథా ఊహల వలె, ఇలాంటి స్థితికి వచ్చింది.
వికల్పజాలికైవేయం ప్రతిభాసాత్మికానఘ । బన్ధమోక్షాదికలనారూపేణ ప్రవిజృమ్భతే
ఓ పాపరహితుడా, ఇది అంతా మన ఊహలతో ఏర్పడిన మాయాజాలమే. బంధనం, విముక్తి వంటి రూపాల్లో కనిపిస్తూ విస్తరిస్తుంది.
సఙ్కల్పమాత్రాద్ ఇతరద్ విద్యతే నేహ కిఞ్చన । సఙ్కల్పవశతః కిఞ్చిన్ నకిఞ్చిత్ కిఞ్చిద్ ఏవ వా
ఇక్కడ ఊహలకంటే వేరే ఏదీ లేదు. మన మనస్సు ఎలా ఊహిస్తే అలా ఏదో ఒకటి కనిపించవచ్చు, లేదా ఏమీ కనిపించకపోవచ్చు, లేకపోతే ఒక్కటి మాత్రమే కనిపించవచ్చు.
ద్యౌః క్షమా వాయుర్ ఆకాశః పర్వతాస్ సరితో దిశః । సఙ్కల్పకలితం సర్వమ్ ఏతత్ స్వప్నవద్ ఆత్మనః
ఆకాశం, భూమి, గాలి, ఖాళీ స్థలం, పర్వతాలు, నదులు, దిక్కులు — ఇవన్నీ మన ఊహల వల్లే ఏర్పడినవే. ఇవన్నీ మన కలలో కనిపించేవాటిలా మనలోనే ఉద్భవించాయి.