తరత్తరలతృష్ణార్తం యువానమ్ ఇహ సాధవః । పూజయన్తి న తుచ్ఛేహం జరత్తృణలవం యథా
ఇక్కడ వేగంగా మారే తృష్ణతో బాధపడే యువకుడిని మంచివారు ఎప్పుడూ గౌరవించరు. అది ఎలాగంటే, విలువలేని పొడి గడ్డి తుప్పును ఎవరూ పట్టించుకోనట్లు.
నాశాయైవ మదాన్ధస్య దోషమౌక్తికధారిణః । అభిమానమహేభస్య నిత్యాలానం హి యౌవనమ్
యౌవనం ఎప్పుడూ అహంకారమనే పెద్ద ఏనుగుకు కట్టినట్లే ఉంటుంది. అది తప్పుల ముత్యాలతో అలంకరించబడి, గర్వంతో మత్తులో ఉన్నవాడిని నాశనానికి తీసుకెళ్తుంది.
మనోవిపులమూలానాం దోషాశీవిషధారిణామ్ । రోషరోదనవృక్షాణాం యౌవనం నవకాననమ్
మనస్సులో లోతైన మూలాలు కలిగిన కోపం, దుఃఖం అనే చెట్లకు, తప్పుల పాములు ఉన్న కొత్త అడవి యౌవనమే.
రసకేసరసమ్బాధం కువికల్పదలాకులమ్ । దుశ్చిన్తాచఞ్చరీకాణాం పుష్కరం విద్ధి యౌవనమ్
యౌవనాన్ని ఆనందపు రేణువులతో నిండిన, తప్పు ఊహల తాడులతో కమ్ముకున్న, దుఃచింత అనే తేనెటీగలు గుంపుగా తిరిగే కమలంగా తెలుసుకో.
కృతాకృతకుపక్షాణాం హృత్సరస్తీరచారిణామ్ । ఆధివ్యాధివిహఙ్గానామ్ ఆలయో నవయౌవనమ్
మనసు అనే సరస్సు తీరాల్లో తిరిగే, చేయడం చేయకపోవడం అనే రెక్కలతో ఉన్న బాధలు, వ్యాధుల పక్షులకు, కొత్త యవ్వనం నివాసంగా ఉంటుంది.
జడానాం గతసఙ్ఖ్యానాం కల్లోలానాం విలాసినామ్ । అనపేక్షితమర్యాదో వారిధిః పూర్ణయౌవనమ్
పూర్తిగా వచ్చిన యవ్వనం అనేక సంఖ్యలేని, జడమైన, ఆటపాటలతో కూడిన అలలకు, ఏ హద్దులకూ లొంగని సముద్రంలా ఉంటుంది.
సర్వేషాం గుణపర్ణానామ్ అపనేతుం రజస్ తతః । అపనేతుం స్థితో దక్షో విషమో యౌవనానిలః
యవ్వనపు గాలి, అసమంగా ఉండి, నైపుణ్యంతో, అన్ని మంచితనపు ఆకుల మీద ఉన్న రజస్సు అనే ధూళిని తొలగించేందుకు నిలుస్తుంది.
నయన్తి పాణ్డుతాం వక్త్రమ్ ఆకులావకరోత్కటాః । ఆరోహన్తి పరాం కోటిం రూక్షా యౌవనపాంసవః
యవ్వనపు కఠినమైన మట్టి ధూళి ముఖాన్ని పాండురంగా చేసి, కలవరాన్ని, బాధను కలిగిస్తూ, అత్యంత ఎత్తుకు చేరుతుంది.
ఉద్బోధయతి దోషాలీం నికృన్తతి గుణావలీమ్ । నరాణాం యౌవనోల్లాసో విలాసో దుష్కృతశ్రియః
మనుషులలో యవ్వనం ఉల్లాసంగా ఉన్నప్పుడు, అది ఎన్నో దోషాలను మేల్కొలిపి, ఉన్న మంచి లక్షణాలను తొక్కేసి, చెడు పనులకు గొప్ప ఆకర్షణగా మారుతుంది.
శరీరపఙ్కజరజశ్ చఞ్చలాం మతిషట్పదీమ్ । నిబధ్య మోహయత్య్ ఏష నరం యౌవనచన్ద్రమాః
యవ్వన చంద్రుడు శరీర పద్మపు ధూళితో మనస్సు అనే తేనెటీగను బంధించి, ఆ మనిషిని మాయలో పడేస్తాడు.
శరీరషణ్డకోద్భూతా రమ్యా యౌవనవల్లరీ । లగ్నమ్ ఏవ మనోభృఙ్గం మదయత్య్ ఉన్నతిం గతా
శరీరపు గుట్ట నుంచి పుట్టిన ఆ అందమైన యవ్వన వల్లి, దానిలో అతుక్కున్న మనస్సు అనే తేనెటీగను మత్తులో ముంచుతుంది.
శరీరమరుతాపోత్థాం యువతామృగతృష్ణికామ్ । మనోమృగాః ప్రధావన్తః పతన్తి విషమావటే
శరీరపు వేడి నుంచి పుట్టే యువతుల మాయాజలాన్ని చూసి, మనస్సు అనే జింకలు పరుగెత్తి, ప్రమాదకరమైన లోయల్లో పడిపోతాయి.
శరీరశర్వరీజ్యోత్స్నా చిత్తకేసరిణస్ సటా । లహరీ జీవితామ్భోధేర్ యువతా మే న రోచతే
ఈ యవ్వనం శరీర రాత్రిలో చంద్రకాంతిలా, మనస్సు అనే సింహానికి జుట్టులా, జీవితం అనే సముద్రంలో అలలా ఉంది. ఇప్పుడు ఈ యవ్వన సౌందర్యం నాకు ఇష్టం లేదు.
దినాని కతిచిద్ యేయం ఫలితా దేహజఙ్గలే । యువతాశరద్ అస్యాం హి న సమాశ్వాసమ్ అర్హథ
కొన్ని రోజులు మాత్రమే ఈ యవ్వనం శరీర అరణ్యంలో వెలిగిపోతుంది. యవ్వన శరదృతువులో మనం నమ్మకం పెట్టుకోవడం సరికాదు.
ఝగిత్య్ ఏవ ప్రయాత్య్ ఏష శరీరాద్ యువతాఖగః । క్షణేనైవాల్పభాగ్యస్య హస్తాచ్ చిన్తామణిర్ యథా
యవ్వన పక్షి శరీరం నుండి వేగంగా ఎగిరిపోతుంది. అదృష్టం తక్కువవాడి చేతిలో నుండి మనస్ఫూర్తిగా కోరుకున్న రత్నం ఒక్కసారిగా జారిపోవడంలా.
యదా యదా పరాం కోటిమ్ అభ్యారోహతి యౌవనమ్ । వల్గన్తి సరసాః కామాస్ తదా నాశాయ కేవలమ్
యవ్వనం ఎప్పుడైతే పరాకాష్టకు చేరుకుంటుందో, అప్పుడే కోరికలు ఉప్పొంగిపోతాయి. కానీ అవన్నీ చివరికి నాశానికే దారి తీస్తాయి.
తావద్ ఏవ వివల్గన్తి రాగద్వేషపిశాచికాః । నాస్తమ్ ఏతి సమస్తైషా యావద్ యౌవనయామినీ
యౌవన రాత్రి కొనసాగుతున్నంత కాలం, ఆకర్షణ, ద్వేషం అనే పిశాచాలు మనసులో నాట్యం చేస్తూనే ఉంటాయి. యౌవనం ముగిసే వరకు ఇవన్నీ అంతం కావు.
నానాధికారబహులే వరాకే క్షణనాశిని । కారుణ్యం కురు తారుణ్యే మ్రియమాణే సుతే యథా
ఈ దురదృష్టమైన యౌవనంలో ఎన్నో బాధ్యతలు ఉండి, క్షణంలో కనుమరుగవుతుంది. మరణిస్తున్న పిల్లవాడిని చూసినట్టు దయ చూపించాలి.
హర్షమ్ ఆయాతి యో మోహాత్ పురుషః క్షణభఙ్గినా । యౌవనేన మహాముగ్ధస్ స వై నరమృగస్ స్మృతః
క్షణకాలంలో పోయే యౌవనాన్ని మోహంతో ఆనందించే వ్యక్తి, పూర్తిగా మాయలో పడిపోయి, మానవ మృగంగా భావించబడతాడు.
మానమోహమదోన్మత్తం యౌవనం యో ఽభిలష్యతి । అచిరేణ స దుర్బుద్ధిః పశ్చాత్తాపేన యుజ్యతే
అహంకారం, మోహం, మదంతో మత్తులో యౌవనాన్ని కోరుకునే మూర్ఖుడు, త్వరలోనే పశ్చాత్తాపంతో బాధపడతాడు.
తే ధర్మ్యాస్ తే మహాత్మానస్ త ఏవ పురుషా భువి । యే సుఖేన సముత్తీర్ణాస్ సాధో యౌవనసఙ్కటాత్
ఈ లోకంలో యౌవనపు ప్రమాదాన్ని సులభంగా దాటి వెళ్ళగలవారు మాత్రమే నిజమైన ధర్మవంతులు, మహాత్ములు, నిజమైన మనుషులు, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా.
సుఖేన తీర్యతే ఽమ్భోధిర్ ఉత్కృష్టమకరాకరః । న కల్లోలవనోల్లాసి సదోషం హతయౌవనమ్
పెద్ద చేపలతో నిండిన సముద్రాన్ని సులభంగా దాటి వెళ్ళవచ్చు; కానీ తప్పులతో అలలాడే నాశనమైన యౌవన సముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళడం అసాధ్యం.
వినయభూషితమ్ ఆర్యజనాస్పదం కరుణయోజ్జ్వలమ్ ఆవలితం గుణైః । ఇహ హి దుర్లభమ్ అఙ్గ సుయౌవనం జగతి కాననమ్ అమ్బరగం యథా
వినయంతో అలంకరించబడిన, సద్జనులకు ఆశ్రయమైన, దయతో ప్రకాశించే, గుణాలతో నిండిన మంచి యౌవనం ఈ లోకంలో చాలా అరుదు, అది ఆకాశంలో అడవి లాంటిది.
మాంసపుత్తలికాయాశ్ చ యన్త్రలోలాఙ్గపఞ్జరే । స్నాయ్వస్థిగ్రన్థిశాలిన్యాస్ స్త్రియాః కిమ్ ఇవ శోభనమ్
మాంసంతో కూడిన బొమ్మలా, యంత్రంలా కదిలే అవయవాలతో, నరములు, ఎముకల ముడులతో కూడిన స్త్రీ శరీరంలో ఏమిటి అందం?
త్వఙ్మాంసరక్తబాష్పాస్రు పృథక్ కృత్వా విలోచనమ్ । సమాలోకయ రమ్యం చేత్ కిం ముధా పరిముహ్యసి
చర్మం, మాంసం, రక్తం, ఆవిరి, కన్నీళ్లు — ఇవన్నీ కన్ను నుండి వేరు చేస్తే, దానిలో ఏమి ఆకర్షణ మిగులుతుంది? అలా అయితే, నీవు ఎందుకు వృథాగా మాయలో పడిపోతున్నావు?
ఇతః కేశా ఇతో రక్తమ్ ఇతీయం ప్రమదాతనుః । కిమ్ ఏతయా నిన్దితయా కరోతు విపులాశయః
ఇక్కడ జుట్టు, అక్కడ రక్తం — ఇదే ఒక స్త్రీ శరీరం. ఇలాంటి నిందించదగిన దేహంతో, విశాలమైన మనస్సు కలవాడు ఏమి చేస్తాడు?
వాసోవిలేపనైర్ యాని లాలితాని పునః పునః । తాన్య్ అఙ్గాన్య్ అవలుమ్పన్తి క్రవ్యాదాస్ సర్వదేహినామ్
ఎన్ని సార్లు వస్త్రాలు, సుగంధాలు వేసి అలంకరించినా, ఆ అవయవాలను చివరికి ప్రతి ప్రాణి శరీరంలో మాంసాహార జంతువులు తింటాయి.
మేరోశ్ శృఙ్గతటోల్లాసిగఙ్గాజలరయోపమాః । దృష్టా యస్మిన్ స్తనే ముక్తా హారస్యోల్లాసశాలినః
ఎవరికి వక్షోజంపై మెరుపుతో నిండిన హారం ఉన్న ముత్యాలు కనిపిస్తాయో, అవి మెరుపుతో మెరుస్తున్న మేరు పర్వత శిఖరాలపై గంగా తరంగాల్లా ఉంటాయి.
శ్మశానేషు దిగన్తేషు స ఏవ లలనాస్తనః । శ్వభిర్ ఆస్వాద్యతే కాలే లఘుపిణ్డ ఇవాన్ధసః
శ్మశానాల్లో, దిక్కుల చివరల్లో, ఆ ప్రేమగా భావించిన స్త్రీకీ స్తనమే చివరికి కుక్కలు తినిపోతుంది. అది అంధుడి చేతిలో చిన్న ముద్దలా అవుతుంది.
రక్తమాంసాదిదిగ్ధాని కరభస్య యథా వనే । తథైవాఙ్గాని కామిన్యాస్ తత్ ప్రత్య్ అపి హి కో గ్రహః
అడవిలో కుందేలు మాంసం, రక్తంతో ముడిపడి ఉండేలా, స్త్రీ శరీర భాగాలు కూడా అలానే ఉంటాయి. వాటి వల్ల మనకు ఏమి లాభం?