క్షణప్రకాశతరలం మిథ్యారచితచక్రికమ్ । అలాతచక్రప్రతిమం యౌవనం మే న రోచతే
ఒక్క క్షణమే మెరుపుగా ఉండి, మాయతో నిర్మించబడినదిగా, గాల్లో గీయబడిన చక్రంలా — యౌవనం నాకు ఇష్టం లేదు.
మృదుస్ఫారతరోదారమ్ అన్తశ్శూన్యం క్షణక్షతమ్ । శరదమ్బుదసఙ్కాశం యౌవనం మే న రోచతే
బయటకు మృదువుగా, ఉప్పొంగినట్టుగా, గొప్పదిగా కనిపించినా, లోపల ఖాళీగా, ఒక్క క్షణంలోనే గాయపడిపోయేలా, శరదృతువులోని మేఘంలా — యౌవనం నాకు ఇష్టం లేదు.
ఆపాతమాత్రరమణం సద్భావరహితాన్తరమ్ । వేశ్యాస్త్రీసఙ్గమప్రఖ్యం యౌవనం మే న రోచతే
ఈ యౌవనం క్షణికమైన ఆనందాన్ని మాత్రమే ఇస్తుంది, లోపల అసలు సారం లేదు. ఇది వేశ్యతో కలయికలాంటి అనుభూతి. నాకు ఇలాంటి యౌవనం ఇష్టం లేదు.
యే కేచన దురారమ్భాస్ తే సర్వే సర్వదుఃఖదాః । తారుణ్యే సన్నిధిం యాన్తి మహోత్పాతా ఇవ క్షయే
ఏదైనా కష్టమైన పనులు ఉన్నా, అవన్నీ అన్ని విధాల బాధలు కలిగిస్తాయి. అవి యౌవనంలో చేరి, చివరికి పెద్ద అపాయంలా మారతాయి.
హార్దాన్ధకారకారిణ్యా భైరవాకారవాన్ అపి । యౌవనాజ్ఞానయామిన్యా బిభేతి భగవాన్ అపి
హృదయాన్ని చీకటిగా చేసే, భయంకరమైన రూపం దాల్చిన యౌవన అజ్ఞాన రాత్రిని, పరమేశ్వరుడికూడా భయపడతాడు.
సువిస్మృతశుభాచారం బుద్ధివైధుర్యదాయినమ్ । దదాత్య్ అతితరామ్ ఏష భ్రమం యౌవనవిభ్రమః
ఈ యౌవన మోహం మంచి ఆచారాన్ని మరిపించి, బుద్ధిని గందరగోళంగా చేస్తుంది. ఇది మోసాన్ని అత్యంతంగా పెంచుతుంది.
కాన్తావియోగజాతేన హృది దుర్ధర్షవహ్నినా । యౌవనే దహ్యతే జన్తుస్ తరుర్ దావాగ్నినా యథా
ప్రియమైనవారి విడిపోవడం వల్ల హృదయంలో పుట్టే భయంకరమైన అగ్ని యవ్వనంలో ఉన్న మనిషిని అడవిలో మంటలు చెట్టును కాల్చినట్టు కాల్చేస్తుంది.
విస్తీర్ణాపి ప్రసన్నాపి పావన్య్ అపి హి యౌవనే । మతిః కలుషతామ్ ఏతి ప్రావృషీవ తరఙ్గిణీ
యవ్వనంలో మనసు ఎంత విస్తృతంగా, నిర్మలంగా, పవిత్రంగా ఉన్నా, వర్షాకాలంలో నది ముదురు నీటిగా మారినట్టు అది మలినమవుతుంది.
శక్యతే ఘనకల్లోలభీమా రోధయితుం నదీ । న తు తారుణ్యతరలా తృష్ణాతరలితాన్తరా
ఎంత పెద్ద అలలు ఉన్న నదిని అయినా ఆపవచ్చు, కానీ యవ్వనంలో తలెత్తే ఆశలతో కలిగే అంతరంగపు తాహతిని మాత్రం అదుపు చేయడం సాధ్యం కాదు.
సా కాన్తా తౌ స్తనౌ పీనౌ తే విలాసాస్ తద్ ఆననమ్ । తారుణ్య ఇతి చిన్తాభిర్ యాతి జర్జరతాం జనః
ఆమెనే ప్రియురాలు, అవే ఆమె గుండ్రని వక్షోజాలు, అవే ఆమె ఆకర్షణలు, అది ఆమె ముఖం — ఇలాంటి యవ్వనపు ఆలోచనల వల్ల మనిషి క్రమంగా క్షీణించి పోతాడు.
తరత్తరలతృష్ణార్తం యువానమ్ ఇహ సాధవః । పూజయన్తి న తుచ్ఛేహం జరత్తృణలవం యథా
ఇక్కడ వేగంగా మారే తృష్ణతో బాధపడే యువకుడిని మంచివారు ఎప్పుడూ గౌరవించరు. అది ఎలాగంటే, విలువలేని పొడి గడ్డి తుప్పును ఎవరూ పట్టించుకోనట్లు.
నాశాయైవ మదాన్ధస్య దోషమౌక్తికధారిణః । అభిమానమహేభస్య నిత్యాలానం హి యౌవనమ్
యౌవనం ఎప్పుడూ అహంకారమనే పెద్ద ఏనుగుకు కట్టినట్లే ఉంటుంది. అది తప్పుల ముత్యాలతో అలంకరించబడి, గర్వంతో మత్తులో ఉన్నవాడిని నాశనానికి తీసుకెళ్తుంది.
మనోవిపులమూలానాం దోషాశీవిషధారిణామ్ । రోషరోదనవృక్షాణాం యౌవనం నవకాననమ్
మనస్సులో లోతైన మూలాలు కలిగిన కోపం, దుఃఖం అనే చెట్లకు, తప్పుల పాములు ఉన్న కొత్త అడవి యౌవనమే.
రసకేసరసమ్బాధం కువికల్పదలాకులమ్ । దుశ్చిన్తాచఞ్చరీకాణాం పుష్కరం విద్ధి యౌవనమ్
యౌవనాన్ని ఆనందపు రేణువులతో నిండిన, తప్పు ఊహల తాడులతో కమ్ముకున్న, దుఃచింత అనే తేనెటీగలు గుంపుగా తిరిగే కమలంగా తెలుసుకో.
కృతాకృతకుపక్షాణాం హృత్సరస్తీరచారిణామ్ । ఆధివ్యాధివిహఙ్గానామ్ ఆలయో నవయౌవనమ్
మనసు అనే సరస్సు తీరాల్లో తిరిగే, చేయడం చేయకపోవడం అనే రెక్కలతో ఉన్న బాధలు, వ్యాధుల పక్షులకు, కొత్త యవ్వనం నివాసంగా ఉంటుంది.
జడానాం గతసఙ్ఖ్యానాం కల్లోలానాం విలాసినామ్ । అనపేక్షితమర్యాదో వారిధిః పూర్ణయౌవనమ్
పూర్తిగా వచ్చిన యవ్వనం అనేక సంఖ్యలేని, జడమైన, ఆటపాటలతో కూడిన అలలకు, ఏ హద్దులకూ లొంగని సముద్రంలా ఉంటుంది.
సర్వేషాం గుణపర్ణానామ్ అపనేతుం రజస్ తతః । అపనేతుం స్థితో దక్షో విషమో యౌవనానిలః
యవ్వనపు గాలి, అసమంగా ఉండి, నైపుణ్యంతో, అన్ని మంచితనపు ఆకుల మీద ఉన్న రజస్సు అనే ధూళిని తొలగించేందుకు నిలుస్తుంది.
నయన్తి పాణ్డుతాం వక్త్రమ్ ఆకులావకరోత్కటాః । ఆరోహన్తి పరాం కోటిం రూక్షా యౌవనపాంసవః
యవ్వనపు కఠినమైన మట్టి ధూళి ముఖాన్ని పాండురంగా చేసి, కలవరాన్ని, బాధను కలిగిస్తూ, అత్యంత ఎత్తుకు చేరుతుంది.
ఉద్బోధయతి దోషాలీం నికృన్తతి గుణావలీమ్ । నరాణాం యౌవనోల్లాసో విలాసో దుష్కృతశ్రియః
మనుషులలో యవ్వనం ఉల్లాసంగా ఉన్నప్పుడు, అది ఎన్నో దోషాలను మేల్కొలిపి, ఉన్న మంచి లక్షణాలను తొక్కేసి, చెడు పనులకు గొప్ప ఆకర్షణగా మారుతుంది.
శరీరపఙ్కజరజశ్ చఞ్చలాం మతిషట్పదీమ్ । నిబధ్య మోహయత్య్ ఏష నరం యౌవనచన్ద్రమాః
యవ్వన చంద్రుడు శరీర పద్మపు ధూళితో మనస్సు అనే తేనెటీగను బంధించి, ఆ మనిషిని మాయలో పడేస్తాడు.
శరీరషణ్డకోద్భూతా రమ్యా యౌవనవల్లరీ । లగ్నమ్ ఏవ మనోభృఙ్గం మదయత్య్ ఉన్నతిం గతా
శరీరపు గుట్ట నుంచి పుట్టిన ఆ అందమైన యవ్వన వల్లి, దానిలో అతుక్కున్న మనస్సు అనే తేనెటీగను మత్తులో ముంచుతుంది.
శరీరమరుతాపోత్థాం యువతామృగతృష్ణికామ్ । మనోమృగాః ప్రధావన్తః పతన్తి విషమావటే
శరీరపు వేడి నుంచి పుట్టే యువతుల మాయాజలాన్ని చూసి, మనస్సు అనే జింకలు పరుగెత్తి, ప్రమాదకరమైన లోయల్లో పడిపోతాయి.
శరీరశర్వరీజ్యోత్స్నా చిత్తకేసరిణస్ సటా । లహరీ జీవితామ్భోధేర్ యువతా మే న రోచతే
ఈ యవ్వనం శరీర రాత్రిలో చంద్రకాంతిలా, మనస్సు అనే సింహానికి జుట్టులా, జీవితం అనే సముద్రంలో అలలా ఉంది. ఇప్పుడు ఈ యవ్వన సౌందర్యం నాకు ఇష్టం లేదు.
దినాని కతిచిద్ యేయం ఫలితా దేహజఙ్గలే । యువతాశరద్ అస్యాం హి న సమాశ్వాసమ్ అర్హథ
కొన్ని రోజులు మాత్రమే ఈ యవ్వనం శరీర అరణ్యంలో వెలిగిపోతుంది. యవ్వన శరదృతువులో మనం నమ్మకం పెట్టుకోవడం సరికాదు.
ఝగిత్య్ ఏవ ప్రయాత్య్ ఏష శరీరాద్ యువతాఖగః । క్షణేనైవాల్పభాగ్యస్య హస్తాచ్ చిన్తామణిర్ యథా
యవ్వన పక్షి శరీరం నుండి వేగంగా ఎగిరిపోతుంది. అదృష్టం తక్కువవాడి చేతిలో నుండి మనస్ఫూర్తిగా కోరుకున్న రత్నం ఒక్కసారిగా జారిపోవడంలా.
యదా యదా పరాం కోటిమ్ అభ్యారోహతి యౌవనమ్ । వల్గన్తి సరసాః కామాస్ తదా నాశాయ కేవలమ్
యవ్వనం ఎప్పుడైతే పరాకాష్టకు చేరుకుంటుందో, అప్పుడే కోరికలు ఉప్పొంగిపోతాయి. కానీ అవన్నీ చివరికి నాశానికే దారి తీస్తాయి.
తావద్ ఏవ వివల్గన్తి రాగద్వేషపిశాచికాః । నాస్తమ్ ఏతి సమస్తైషా యావద్ యౌవనయామినీ
యౌవన రాత్రి కొనసాగుతున్నంత కాలం, ఆకర్షణ, ద్వేషం అనే పిశాచాలు మనసులో నాట్యం చేస్తూనే ఉంటాయి. యౌవనం ముగిసే వరకు ఇవన్నీ అంతం కావు.
నానాధికారబహులే వరాకే క్షణనాశిని । కారుణ్యం కురు తారుణ్యే మ్రియమాణే సుతే యథా
ఈ దురదృష్టమైన యౌవనంలో ఎన్నో బాధ్యతలు ఉండి, క్షణంలో కనుమరుగవుతుంది. మరణిస్తున్న పిల్లవాడిని చూసినట్టు దయ చూపించాలి.
హర్షమ్ ఆయాతి యో మోహాత్ పురుషః క్షణభఙ్గినా । యౌవనేన మహాముగ్ధస్ స వై నరమృగస్ స్మృతః
క్షణకాలంలో పోయే యౌవనాన్ని మోహంతో ఆనందించే వ్యక్తి, పూర్తిగా మాయలో పడిపోయి, మానవ మృగంగా భావించబడతాడు.
మానమోహమదోన్మత్తం యౌవనం యో ఽభిలష్యతి । అచిరేణ స దుర్బుద్ధిః పశ్చాత్తాపేన యుజ్యతే
అహంకారం, మోహం, మదంతో మత్తులో యౌవనాన్ని కోరుకునే మూర్ఖుడు, త్వరలోనే పశ్చాత్తాపంతో బాధపడతాడు.