నిష్కామాద్ ఏవ భవతస్ సర్గస్ సమ్పద్యతే ప్రభో । అర్కాద్ ఇవ జలాదిత్యః ప్రతిబిమ్బమ్ ఇవాధియః
నిజంగా, ప్రభూ, నీకు కోరిక లేకుండానే ఈ సృష్టి జరుగుతుంది. అది ఎలాగంటే, నీటిలో సూర్యుని ప్రతిబింబం పడినట్లు, మనసులో రూపం కనిపించినట్లు.
శరీరసన్నివేశస్య త్యాగే రాగే మతే యదా । నిష్కామో భగవన్ భావో నాభివాఞ్ఛతి నోజ్ఝతి
శరీర ఆకారానికి, అభిమానం, మమకారం వదిలేసినప్పుడు, భగవంతుడా, మనసు ఏదీ కోరదు, ఏదీ త్రోసిపెట్టదు.
సృజసీదం తదా దేవ వినోదాయైవ భూతప । పునస్ సంహృత్య సంహృత్య దినం దినపతిర్ యథా
ప్రభూ, నీవు ఈ లోకాన్ని కేవలం వినోదం కోసం సృష్టిస్తావు, సూర్యుడు ప్రతి రోజు పగలు తేవడం, తీసివేయడం లాగానే, మళ్లీ మళ్లీ సృష్టించి, లయ చేస్తావు.
తవ నిత్యమ్ అసంసక్తవినోదాయైవ కేవలమ్ । ఇదం కర్తవ్యమ్ ఏవేతి జగన్ న తు ఘనేచ్ఛయా
నీకు ఎప్పుడూ అనాసక్తంగా, కేవలం వినోదం కోసమే ఇది చేయాలి అనిపిస్తుంది. ఈ జగత్తు గాఢమైన కోరికతో కాదు, చేయాల్సిన పని కాబట్టి మాత్రమే సృష్టించబడింది.
సృష్టిం న చ కరోషి త్వమ్ అహర్వ్యాపారమ్ ఆత్మనః । నిత్యకర్మపరిత్యాగాత్ కిమ్ అపూర్వమ్ అవాప్స్యసి
నీవు ఈ సృష్టిని నిత్యకర్మగా చేయడం లేదు. తప్పనిసరి పనులు వదిలేసి, నీవు ఇంకేం కొత్త ఫలితం పొందగలవు?
యథాప్రాప్తం హి కర్తవ్యమ్ అసక్తేన సతా సదా । మకురేణాకలఙ్కేన ప్రతిబిమ్బక్రియా యథా
ఎదురుగా వచ్చిన పనిని ఎలాంటి ఆసక్తి లేకుండా, ఎప్పుడూ నిష్పక్షపాతంగా చేయాలి. ఇది మచ్చలేని అద్దంలో ప్రతిబింబాలు ఎలా సహజంగా కనిపిస్తాయో అలా.
యథైవ కర్మకరణే కామనా నాస్తి ధీమతః । తథైవాకర్మకరణే కామనా నాస్తి ధీమతః
తెలివిగలవాడు పని చేస్తున్నప్పుడు ఎలా కోరిక లేకుండా ఉంటాడో, అలాగే పని చేయకపోయినా అతనికి ఎలాంటి కోరిక ఉండదు.
అతస్ సుషుప్తోపమయా వృత్త్యా నిష్కామయానయా । సుప్తప్రబుద్ధసమయా కురు కార్యం యథాగతమ్
కాబట్టి, నిద్రలో ఉండే ప్రశాంతతతో, ఎలాంటి కోరికలు లేకుండా, మేలుకున్నా, నిద్రపోయినా, వచ్చిన పనిని చేయాలి.
సర్గైర్ అథేన్దుపుత్రాణాం తోషమ్ ఏతి జగత్ ప్రభో । తదైతే తోషయిష్యన్తి న త్వాం సర్గాస్ సురేశ్వర
ఓ ప్రభూ! చంద్రుని మనసులో పుట్టిన కుమారుల సృష్టుల వల్ల ఈ లోకం సంతృప్తి పొందుతుంది. ఆ సృష్టులు వారికి సంతోషం ఇస్తాయి, కానీ నీకు మాత్రం కావు, దేవతల అధిపతీ!
చిత్తనేత్రైర్ భవాన్ ఏతాన్ సర్గాన్ పశ్యతి నో దృశా । అపశ్యంశ్ చక్షుషా సర్గం సృష్టమ్ ఇత్య్ ఏవ వేత్తి కః
మనస్సు అనే కన్నుతోనే ఈ సృష్టులను మనం చూస్తున్నాం, కళ్లతో కాదు. కళ్లతో చూడకుండా ఈ సృష్టి ఏర్పడిందని ఎవరు తెలుసుకోగలరు?
యేనైవ మనసా సర్గో నిర్మితః పరమేశ్వర । స ఏవ మాంసనేత్రేణ తం పశ్యతి హి నేతరః
పరమేశ్వరా! మనస్సుతోనే ఈ సృష్టి ఏర్పడింది. అదే మనస్సు ద్వారా మనం కళ్లతో ఈ సృష్టిని చూస్తున్నాం, వేరేలా కాదు.
న చైతాన్ దశ సంసారాన్ దశనీరజసమ్భవాన్ । కశ్చిన్ నాశయితుం శక్తశ్ చితో దార్ఢ్యాచ్ చిరం స్థితాన్
ఇంద్రియాల ధూళి వల్ల పుట్టిన ఈ పది సంసారాలను ఎవ్వరూ నాశనం చేయలేరు. మనస్సు బలంగా ఉండటం వల్ల ఇవి చాలా కాలం నిలిచిపోతాయి.
కర్మేన్ద్రియైర్ యత్ క్రియతే తద్ రోద్ధుం కిల యుజ్యతే । న మనోనిశ్చయకృతం కశ్చిద్ రోధయితుం క్షమః
కర్మేంద్రియాలతో జరిగే పనులను ఆపడం సాధ్యమే. కానీ మనస్సు నిర్ణయించినదాన్ని ఎవ్వరూ ఆపలేరు.
యో బద్ధపదతాం యాతో జన్తోర్ మనసి నిశ్చయః । స తేనైవ వినా బ్రహ్మన్ నాన్యేన వినివార్యతే
ఓ బ్రహ్మన్, మనిషి మనసులో గాఢంగా స్థిరపడిన సంకల్పాన్ని అదే సంకల్పం తప్ప మరేదైనా మార్గంతో తొలగించలేరు.
బహుకాలం యద్ అభ్యస్తం మనసా దృఢనిశ్చయమ్ । శాపేనాపి న తస్యాస్తి క్షయో నష్టే ఽపి దేహకే
ఎంతకాలంగా మనసుతో దృఢంగా అభ్యాసం చేసినదైనా, అది శాపంతోనైనా, శరీరం నశించినా, అంతేలోపల అంతరించిపోదు.
యద్ బద్ధపీఠమ్ అభితో మనసి ప్రరూఢం తద్రూప ఏవ పురుషో భవతీహ నాన్యః । తద్బోధనాద్ ఇతరమ్ అత్ర కిలాభ్యుపాయం శైలౌఘమ్ ఏకమ్ ఇవ నిష్ఫలమ్ ఏవ మన్యే
మనసులో బలంగా 자리పట్టిన రూపమే ఇక్కడ మనిషి అవుతాడు, వేరే ఏదీ కాదు. దీన్ని తెలుసుకోవడం తప్ప, మిగతా మార్గాలన్నీ కొండను కదిలించాలనుకోవడంలా వ్యర్థమేనని నేను భావిస్తున్నాను.
శ్రూయతే హి పురా దేవ మగధేషు మహీపతిః । ఇన్ద్రద్యుమ్న ఇతి ఖ్యాత ఇన్ద్రద్యుమ్న ఇవాపరః
ఓ దేవా, పూర్వం మగధదేశంలో ఇంద్రద్యూమ్నుడు అనే ప్రసిద్ధి గల రాజు ఉండేవాడని విన్నాము. అతడు ఇంకొక ఇంద్రద్యూమ్నుడిలా పేరుగాంచాడు.
తస్యేన్దుబిమ్బప్రతిమా భార్యా కమలలోచనా । అహల్యా నామ తత్రాసీచ్ ఛశాఙ్కస్యేవ రోహిణీ
ఆ రాజుకు చంద్రబింబంలా మెరిసే, కమలపొదల కన్నులు కల, అహల్య అనే భార్య ఉండేది. ఆవిడ చంద్రునికి రోహిణిలా అతనికి ఎంతో ప్రీతిపాత్రురాలు.
తస్మిన్న్ ఏవ పురే శిడ్గః కిలాసీద్ బలవాన్ ఇతి । ఇన్ద్రనామాపరః కశ్చిచ్ ఛ్రీమాన్ విప్రకుమారకః
అదే పట్టణంలో ఇంద్ర అనే పేరు గల, బలమైన, ధనికుడు, ఒక బ్రాహ్మణ యువకుడు కూడా ఉండేవాడు.
అహల్యా పూర్వమ్ ఇన్ద్రస్య బభూవేష్టేత్య్ అహల్యయా । శ్రుతం రాజమహిష్యాథ కథాప్రస్తావతః క్వచిత్
ఒకసారి సంభాషణలో, అహల్య దేవి, తాను ఇంద్రుని కోరికకు పూర్వం గురి అయినదానని రాజమహిషిగా విన్నది.
ఆకర్ణ్య తద్ అహల్యా సా బభూవేన్ద్రానురాగిణీ । అహల్యాం మాం న కస్మాత్ స శక్రో ఽభ్యేతీతి సోత్సుకా
అది విన్న అహల్య, ఇంద్రునిపట్ల ఆకర్షితురాలై, 'ఆ ఇంద్రుడు నన్ను ఎందుకు కలవడం లేదు?' అని ఆతురతతో ఆలోచించింది.
మృణాలహారకదలీపల్లవాస్తరణేషు సా । అతప్యత భృశం బాలా లతాలూనా వనేష్వ్ ఇవ
ఆమె తాటి తంతు, కమల దండు, అరటి ఆకులపై పడుకుని, దాహంతో బాధపడిన చిన్నారి వనంలో తన వల్లి తెగిపోతే ఎలా బాధపడుతుందో అలా తీవ్రంగా బాధపడింది.
ఖేదమ్ ఆప సమగ్రాసు తాసు భూపవిభూతిషు । మత్సీ నిదాఘతప్తాసు పరిలోలా స్థలేష్వ్ ఇవ
అన్ని రాజసిక సౌఖ్యాల మధ్య ఉన్నా, వేసవి ఎండలో పొడిబారిన భూమిపై తిప్పబడే చేపలా ఆమె అలసిపోయింది.
అయమ్ ఇన్ద్రో ఽయమ్ ఇన్ద్రశ్ చేత్య్ ఏవం జాతప్రలాపయా । లజ్జాపి హి తయా త్యక్తా వైవశ్యమ్ ఉపయాతయా
ఆమె మనసు కలవరపడి, 'ఇదే ఇంద్రుడు, ఇదే ఇంద్రుడు' అని పదే పదే పలికింది. ఆ కలవరంలో ఆమెకు సిగ్గు కూడా మరిచిపోయింది.
ఇత్య్ ఆర్తాయా ఘనస్నేహమ్ అథ తస్యా వయస్యయా । ఉక్తమ్ ఆలి తవావిఘ్నమ్ ఇన్ద్రమ్ అప్య్ ఆనయామ్య్ అహమ్
ఆమెను అంతగా బాధపడుతూ, ఇంద్రునిపై గాఢమైన ప్రేమతో ఉన్నదాన్ని చూసి, ఆమె స్నేహితురాలు, 'సఖీ! నీకు ఏ ఆటంకం లేకుండా, నేనే ఇంద్రుణ్ని తీసుకొస్తాను' అని చెప్పింది.
ఇన్ద్రం తవానయామీతి శ్రుత్వా వికసితేక్షణా । పపాత పాదయోస్ సఖ్యా నలిన్యా నలినీ యథా
"ఇంద్రుడిని నీ దగ్గరకు తీసుకొస్తాను" అని విన్న వెంటనే, ఆమె కన్నులు సంతోషంతో వికసించాయి. స్నేహితురాలి పాదాల వద్ద, ఒక కమలాన్ని మరొక కమల పాదాల దగ్గర పడినట్లు, ఆమె herself పడిపోయింది.
తతః ప్రయాతే దివసే సమాయాతే నిశాగమే । సా వయస్యా తమ్ ఇన్ద్రాఖ్యం యయౌ విప్రకుమారకమ్
ఆ రోజు ముగిసి, రాత్రి వచ్చినప్పుడు, ఆ స్నేహితురాలు ఇంద్రుడు అనే యువరాజు దగ్గరకు వెళ్లింది.
బోధయిత్వా యథాయుక్తం సా తమ్ ఇన్ద్రకుమారకమ్ । అహల్యానికటం రాత్రావ్ ఆనయామ్ ఆస సత్వరమ్
ఆమె అతన్ని సరిగ్గా మేల్కొలిపి, ఆ రాత్రి వేగంగా ఇంద్ర కుమారుడిని అహల్యా దగ్గరకు తీసుకొచ్చింది.
సా తతస్ తేన శిడ్గేన మహేన్ద్రేణ రతిం యయౌ । కస్మింశ్చిత్ సదనే గుప్తే బహుమాల్యవిలేపనా
తర్వాత, ఆమె ఎన్నో పుష్పమాలలు, సుగంధ ద్రవ్యాలతో అలంకరించుకొని, ఆ రహస్యమైన గదిలో ఆ మహేంద్రునితో ఆనందాన్ని అనుభవించింది.
హారాఙ్గదమనోజ్ఞేన తేన సా తరుణీ తదా । రతేనావర్జితా వల్లీ రసేన మధునా యథా
ఆ సమయంలో ఆ యువతి, అందమైన హారం, వడలు ధరించిన అతని ఆకర్షణకు లోనై, తేనె రుచి కోసం వల్లి ఆకర్షితమయ్యినట్టు అతనిపట్ల ఆకర్షితురాలైంది.