సృజామీమమ్ అహం సర్గం సంహరామి తథాదృతః । అయమ్ ఆత్మని తిష్ఠామి శామ్యామి భువనేశ్వరః
నేను ఈ సృష్టిని సృష్టిస్తాను, అవసరమైనప్పుడు లయముచేస్తాను. ఆ తరువాత నా లోపల స్థిరంగా ఉండి, శాంతిగా ఉంటాను. నేనే భువనాల అధిపతి.
అయం సంవత్సరో యాత ఇదం పరిణతం యుగమ్ । సృష్టిర్ ఇయమ్ అసౌ కాలస్ త్వ్ అయం సంహరణస్య చ
ఈ సంవత్సరం గడిచిపోయింది, ఈ యుగం పూర్తయింది. ఈ సృష్టి, ఈ కాలం, ఇదే లయానికి సమయం.
అయమ్ అద్య గతః కల్పో బ్రాహ్మీ రాత్రిర్ ఇయం తతః । అయమ్ ఆత్మని తిష్ఠామి పూర్ణాత్మా పరమేశ్వరః
ఈ రోజు కల్పం ముగిసింది, ఇది బ్రహ్మ రాత్రి. నేను పరిపూర్ణమైన ఆత్మగా, పరమేశ్వరుడిగా ఆత్మలో నిలిచిపోతున్నాను.
ఇతి భావితయా బుద్ధ్యా తే ద్విజా ఐన్దవా దశ । అబహిర్వృత్తయస్ తస్థుస్ సముత్కీర్ణా ఇవోపలాత్
ఇలా ధ్యానంతో ఉన్న ఆ పదిమంది ఇంద్రుని కుమారులు, బయటి విషయాలనుండి పూర్తిగా వెనక్కు తగ్గి, రాయి లాంటి ప్రతిమలవలె నిలిచిపోయారు.
అధిగతకమలాసనక్రమాస్ తే పరిగలితేతరతుచ్ఛవృత్తిజాలాః । సతతగజవజర్జరాసనస్థాశ్ చిరమ్ ఇతి పద్మజకల్పనే విరేజుః
కమలాసన క్రమాన్ని సాధించి, ఇతర చిన్నచిన్న పనులన్నీ విడిచిపెట్టి, ఎప్పుడూ ఆసనంలో కూర్చుని, ఏనుగు అంకుశంలా ఆసనంతో అలసిపోయి, పద్మధ్యానంలో చాలా కాలం ప్రకాశించారు.
పితామహక్రమే తస్మింస్ తతస్ తే బద్ధభావనాః । కర్మభిస్ తైస్ సమాక్రాన్తమనస్కాస్ తస్థుర్ ఆదృతాః
ఆ పితామహుని వంశంలో వారు దృఢంగా ధ్యానంలో నిలిచి, ఆ కర్మల ప్రభావంతో మనస్సు ఆక్రమించబడి, భక్తితో నిలిచారు.
యావత్ తే దేహకాస్ తేషాం తాపేన పవనైస్ తథా । యయుశ్ శోషం యథా గ్రీష్మే ఛిన్నాః కమలపల్లవాః
వారి శరీరాలు ఉన్నంత కాలం, వేడి గాలులతో, వేసవిలో కోయబడిన కమలదళాల్లా ఎండిపోయారు.
జక్షుస్ తాన్ దేహకాంస్ తత్ర క్రవ్యాదా వనవాసినః । ఇతశ్ చేతశ్ చ లుఠితాస్ సత్ఫలానీవ మర్కటాః
అక్కడ అడవిలో ఉండే మాంసాహార జంతువులు ఆ శరీరాలను తిన్నాయి; అవి ఎక్కడికక్కడ పండిన పళ్లను కోతులు చెల్లాచెదురుగా వేసినట్లుగా చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
అథ తే శాన్తబాహ్యార్థా బ్రహ్మత్వే కృతభావనాః । తస్థుశ్ చతుర్యుగస్యాన్తే యావత్ కల్పః క్షయం గతః
తర్వాత, వారు బయటి విషయాలపై శాంతి సాధించి, బ్రహ్మంలో మనస్సు నిలిపి, నాలుగు యుగాల అంతం వరకు, కల్పాంతం వచ్చే వరకు అక్కడే ఉన్నారు.
క్షీయమాణే తతః కల్పే తపత్య్ ఆదిత్యసఞ్చయే । పుష్కరావర్తకేషూచ్చైర్ వర్షత్సు కఠినారవమ్
అప్పుడు, ఆ యుగాంతంలో సూర్యుడు భయంకరంగా మండుతుంటే, మేఘాలు గట్టిగా మోగుతూ భారీ వర్షాలు కురిపిస్తాయి.
వహత్సు కల్పవాతేషు స్థిత ఏవ మహార్ణవే । క్షీణేషు భూతవృన్దేషు తే తథైవ వ్యవస్థితాః
అప్పుడు ఆ విశ్వవాయువులు వీసుతుండగా, మహాసముద్రం అలాగే నిలిచి ఉంటుంది. జీవుల సమూహాలు తగ్గిపోతున్నా, అవి అంతే స్థిరంగా ఉంటాయి.
అద్య ప్రబుద్ధే భవతి ద్రష్టుమ్ ఇచ్ఛతి సంసృతిమ్ । స్వకేనైవ క్రమేణోచ్చైస్ తే తథైవ వ్యవస్థితాః
ఈ రోజు ఎవరికైనా జ్ఞానం కలిగి, సంసారాన్ని చూడాలని ఆశ వచ్చినప్పుడు, తన తనదైన మార్గంలో, అవి అలాగే స్థిరంగా ఉంటాయి.
త ఏతే భగవన్ బ్రహ్మన్ బ్రహ్మణో బ్రాహ్మణా దశ । త ఏతే దశ సంసారా మనోవ్యోమని సంస్థితాః
భగవంతుడా బ్రహ్మన్, ఇవే బ్రహ్మదేవుని పది బ్రాహ్మణులు. ఇవే పది సంసార లోకాలు మనస్సులో ఆకాశంలా స్థిరంగా ఉన్నాయి.
తేషామ్ ఏకతమస్యాయమ్ అహమ్ ఆకాశమన్దిరః । భానుర్ భువి విభో కాలకలాకర్మణి యోజితః
వీరిలో నేను ఒకడిని, ఆకాశ మందిరంలా ఉన్నాను. ప్రభూ, భూమిపై కాలమూ దాని భాగాల ప్రకారంగా సూర్యుడు తన పనిలో నిమగ్నమై ఉన్నాడు.
ఏష తే కథితస్ సర్గో దశానామ్ అబ్జసమ్భవ । బ్రహ్మణాం సమ్భవో వ్యోమ్ని యథేచ్ఛసి తథా కురు
కమలజుడా, ఈ పదిమంది బ్రాహ్మణుల సృష్టిని, వారి ఆకాశంలో ఉద్భవాన్ని నీకు వివరించాను. నీవు కావాలనుకున్నట్లు చేయు.
వివిధకల్పనమ్ ఆవలితామ్బరం యద్ ఇదమ్ ఉత్తమజాగతమ్ ఉత్థితమ్ । కిరణజాలకమోహితమోహనం తద్ అఖిలం నిజచేతసి విభ్రమః
ఈ విశిష్ట లోకం, ఎన్నో ఊహలతో, ఆకాశాన్ని కప్పిన మాయతో, కిరణాల వలయంతో మోహింపజేసింది—ఇది అంతా నీ మనసు కల్పనల ఆట మాత్రమే.
బ్రాహ్మణ బ్రహ్మణో భానుర్ ఇత్య్ ఉక్త్వా బ్రహ్మణో మమ । బ్రహ్మన్ బ్రహ్మవిదాం శ్రేష్ఠ తూష్ణీమ్ ఏవ బభూవ సః
బ్రాహ్మణా, సూర్యుడు బ్రహ్మకు చెందినవాడని, బ్రహ్మా, అతడు నాది అని చెప్పి, ఆ బ్రహ్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
తత ఉక్తం మయా తస్య చిరమ్ సఞ్చిన్త్య చేతసా । భానోర్ భానో వదాశు త్వం కిమ్ అన్యత్ సంసృజామ్య్ అహమ్
అంతగా ఆలోచించి, నా మనసులో తలపోయి, అతనితో ఇలా అన్నాను: "ఓ సూర్యుడా, ఓ ప్రకాశవంతుడా, త్వరగా చెప్పు—ఇంకా నేను ఏమి సృష్టించాలి?"
ఏతాని దశ విద్యన్తే కిల యత్ర జగన్తి హి । తత్రాన్యో మమ సర్గేణ కో ఽర్థః కథయ భాస్కర
ఈ లోకాలు పదింటి వరకు ఉన్నాయని అంటారు కదా. మరి నా సృష్టిలో ఇంకేం అవసరం ఉంది? చెప్పు, ఓ భాస్కరా.
నిరీహస్య నిరిచ్ఛస్య కో ఽర్థస్ సర్గేణ తే ప్రభో । వినోదమాత్రమ్ ఏవేయం సృష్టిస్ తవ జగత్పతే
ఓ ప్రభూ, నీకు ఆశలేదూ, కోరికలేదూ, మరి ఈ సృష్టి నీకు ఎందుకు అవసరం? ఓ జగత్పతీ, ఈ సృష్టి నీకు కేవలం వినోదం మాత్రమే.
నిష్కామాద్ ఏవ భవతస్ సర్గస్ సమ్పద్యతే ప్రభో । అర్కాద్ ఇవ జలాదిత్యః ప్రతిబిమ్బమ్ ఇవాధియః
నిజంగా, ప్రభూ, నీకు కోరిక లేకుండానే ఈ సృష్టి జరుగుతుంది. అది ఎలాగంటే, నీటిలో సూర్యుని ప్రతిబింబం పడినట్లు, మనసులో రూపం కనిపించినట్లు.
శరీరసన్నివేశస్య త్యాగే రాగే మతే యదా । నిష్కామో భగవన్ భావో నాభివాఞ్ఛతి నోజ్ఝతి
శరీర ఆకారానికి, అభిమానం, మమకారం వదిలేసినప్పుడు, భగవంతుడా, మనసు ఏదీ కోరదు, ఏదీ త్రోసిపెట్టదు.
సృజసీదం తదా దేవ వినోదాయైవ భూతప । పునస్ సంహృత్య సంహృత్య దినం దినపతిర్ యథా
ప్రభూ, నీవు ఈ లోకాన్ని కేవలం వినోదం కోసం సృష్టిస్తావు, సూర్యుడు ప్రతి రోజు పగలు తేవడం, తీసివేయడం లాగానే, మళ్లీ మళ్లీ సృష్టించి, లయ చేస్తావు.
తవ నిత్యమ్ అసంసక్తవినోదాయైవ కేవలమ్ । ఇదం కర్తవ్యమ్ ఏవేతి జగన్ న తు ఘనేచ్ఛయా
నీకు ఎప్పుడూ అనాసక్తంగా, కేవలం వినోదం కోసమే ఇది చేయాలి అనిపిస్తుంది. ఈ జగత్తు గాఢమైన కోరికతో కాదు, చేయాల్సిన పని కాబట్టి మాత్రమే సృష్టించబడింది.
సృష్టిం న చ కరోషి త్వమ్ అహర్వ్యాపారమ్ ఆత్మనః । నిత్యకర్మపరిత్యాగాత్ కిమ్ అపూర్వమ్ అవాప్స్యసి
నీవు ఈ సృష్టిని నిత్యకర్మగా చేయడం లేదు. తప్పనిసరి పనులు వదిలేసి, నీవు ఇంకేం కొత్త ఫలితం పొందగలవు?
యథాప్రాప్తం హి కర్తవ్యమ్ అసక్తేన సతా సదా । మకురేణాకలఙ్కేన ప్రతిబిమ్బక్రియా యథా
ఎదురుగా వచ్చిన పనిని ఎలాంటి ఆసక్తి లేకుండా, ఎప్పుడూ నిష్పక్షపాతంగా చేయాలి. ఇది మచ్చలేని అద్దంలో ప్రతిబింబాలు ఎలా సహజంగా కనిపిస్తాయో అలా.
యథైవ కర్మకరణే కామనా నాస్తి ధీమతః । తథైవాకర్మకరణే కామనా నాస్తి ధీమతః
తెలివిగలవాడు పని చేస్తున్నప్పుడు ఎలా కోరిక లేకుండా ఉంటాడో, అలాగే పని చేయకపోయినా అతనికి ఎలాంటి కోరిక ఉండదు.
అతస్ సుషుప్తోపమయా వృత్త్యా నిష్కామయానయా । సుప్తప్రబుద్ధసమయా కురు కార్యం యథాగతమ్
కాబట్టి, నిద్రలో ఉండే ప్రశాంతతతో, ఎలాంటి కోరికలు లేకుండా, మేలుకున్నా, నిద్రపోయినా, వచ్చిన పనిని చేయాలి.
సర్గైర్ అథేన్దుపుత్రాణాం తోషమ్ ఏతి జగత్ ప్రభో । తదైతే తోషయిష్యన్తి న త్వాం సర్గాస్ సురేశ్వర
ఓ ప్రభూ! చంద్రుని మనసులో పుట్టిన కుమారుల సృష్టుల వల్ల ఈ లోకం సంతృప్తి పొందుతుంది. ఆ సృష్టులు వారికి సంతోషం ఇస్తాయి, కానీ నీకు మాత్రం కావు, దేవతల అధిపతీ!
చిత్తనేత్రైర్ భవాన్ ఏతాన్ సర్గాన్ పశ్యతి నో దృశా । అపశ్యంశ్ చక్షుషా సర్గం సృష్టమ్ ఇత్య్ ఏవ వేత్తి కః
మనస్సు అనే కన్నుతోనే ఈ సృష్టులను మనం చూస్తున్నాం, కళ్లతో కాదు. కళ్లతో చూడకుండా ఈ సృష్టి ఏర్పడిందని ఎవరు తెలుసుకోగలరు?