త్రిప్రవాహా త్రిపథగా కృత్వోర్ధ్వాధోగమాగమా । జగద్యజ్ఞోపవీతాభా స్ఫురన్తీన్దుకలామలా
మూడు ప్రవాహాలు, మూడు మార్గాల్లో పైకి కిందకి ప్రవహిస్తూ, జగత్తుకు యజ్ఞోపవీతంలా, చంద్రకళలా స్వచ్చంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
ఇతశ్ చేతశ్ చ గచ్ఛన్తి శీర్యన్తే ప్రోద్భవన్తి చ । దిగ్లతాసు తడిత్పుష్పా వాతాన్తే మేఘపల్లవాః
ఇక్కడ అక్కడ మనసు తిరుగుతూ, క్షీణించి మళ్లీ పుట్టుకొస్తుంది. ఇది దిక్కులలో వాలిన మెరుపు పువ్వులా, గాలి ముగిసినప్పుడు మేఘాల పల్లవాల్లా ఉంటుంది.
గన్ధర్వనగరోద్యానవిమానావలిమాలితా । సముద్రభూమినభసాం పదవీ ప్రవిరాజతే
సముద్రం, భూమి, ఆకాశ మార్గాలు గంధర్వ నగరాలు, ఉద్యానవనాలు, విమానాల వరుసలతో అలంకరించబడి, ప్రకాశంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
లోకాన్తరేషు సఙ్ఘేన దేవాసురనరోరగాః । ఉదుమ్బరేషు మషకా ఇవ ఘుఙ్ఘుమితాస్ స్థితాః
ఇతర లోకాల్లో దేవతలు, రాక్షసులు, మనుషులు, పాములు అందరూ గుంపులుగా చేరి, ఉడుంబర చెట్లపై మశకాలు గుంపుగా గూంగునుమని శబ్దం చేయడంలా నిలిచివున్నారు.
యుగకల్పక్షణలవకలాకాష్టాకలఙ్కితః । కాలో వహత్య్ అకలితస్ సర్వనాశప్రతీక్షకః
యుగాలు, కల్పాలు, క్షణాలు, లవాలు, కణాలు ఇలా కాలం గుర్తింపులన్నీ మోస్తూ, ఎవరికీ తెలియకుండా, అన్నింటి నాశనం కోసం ఎదురుచూస్తూ నిత్యం ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది.
ఏవమ్ ఆలోక్య శుద్ధేన పరేణ స్వేన తేజసా । భృశం విస్మయమ్ ఆపన్నః కిమ్ ఏతత్ కథమ్ ఇత్య్ అహమ్
ఈ విధంగా నా స్వచ్ఛమైన, పరమమైన తేజంతో చూస్తూ, నేను బాగా ఆశ్చర్యపోయాను—ఇది ఏమిటి? ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది అని ఆలోచించాను.
కథం మాంసమయేనాక్ష్ణా యన్ న పశ్యామి కిఞ్చన । తన్ మాయాజాలమ్ అతులం పశ్యామి మనసామ్బరే
ఈ మాంసంతో చేసిన కన్నులతో నేను ఏమీ చూడలేకపోతున్నాను. కానీ మనస్సులోని ఆకాశంలో మాత్రం ఈ అపూర్వమైన మాయాజాలాన్ని చూస్తున్నాను.
అథాలోక్య చిరం కాలం మనసైవాహమ్ అమ్బరాత్ । అర్కం తస్మాజ్ జగజ్జాలాద్ ఏకమ్ ఆనీయ పృష్టవాన్
ఆ తర్వాత, చాలా కాలం పాటు మనస్సుతో ఆ ఆకాశాన్ని పరిశీలించి, ఆ జగత్తుల జాలం నుంచి సూర్యుడిని ఒక్కడినే తీసుకొచ్చి, ఆయనను అడిగాను.
ఆగచ్ఛ దేవదేవేశ భో భాస్కర మహాద్యుతే । స్వాగతం తే ఽస్త్వ్ ఇతి ప్రోక్తం మయాసౌ కథితో ఽప్య్ అథ
‘రా, దేవతల దేవా! ఓ భాస్కరా! మహాతేజస్సుతో నిండినవాడా! నీకు స్వాగతం’ అని నేను పలికాను. ఈ విధంగా ఆయనతో మాట్లాడాను.
కస్ త్వం కథమ్ ఇదం జాతం జగద్ ఏకం జగన్తి వా । యది జానాసి భగవంస్ తద్ ఏతత్ కథయానఘ
నీకు ఎవరు? ఈ లోకం లేదా అనేక లోకాలు ఎలా పుట్టాయో నీవు తెలుసుకుంటే, దయచేసి నాకు చెప్పు, పాపరహితుడా.
ఇత్య్ ఉక్తో మామ్ అసావ్ అర్కస్ సమ్పరిజ్ఞాతవాన్ అథ । నమస్కృత్యాభ్యువాచేదమ్ అనిన్ద్యపదయా గిరా
ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ సూర్యుడు నన్ను గుర్తించి, నమస్కరించి, నిందించలేని మధురమైన మాటలతో ఇలా చెప్పాడు.
అస్య దృశ్యపిశాచస్య నిత్యం కారణతామ్ అపి । గతః కస్మాన్ న జానీషే కిం మామ్ ఈశ్వర పృచ్ఛసి
ఈ కనబడే మాయకు నీవు ఎప్పుడూ కారణాన్ని తెలుసుకున్నవాడివి, అయినా నీవు ఎందుకు తెలియక నన్ను అడుగుతున్నావు ప్రభూ?
అథ మద్వాక్యసన్దర్భే లీలా చేత్ తవ సర్వగ । అచిన్తితాత్ సముత్పన్నం తచ్ ఛృణు త్వం వదామ్య్ అహమ్
అయితే నా మాటల సందర్భంలో, నీ లీలా అనుకోకుండా ఉద్భవించిందని అనుకుంటే, విను — నేను చెప్పుతున్నాను.
సద్ అసద్ ఇతి కలాభిర్ ఆతతం సద్ భ్రమభరభేదవిమోహదాయినీభిః । ప్రవితతరచనాభిర్ ఈశ్వరాత్మ ప్రవిలసతీహ మనో మహన్ మహాత్మన్
ఈ లోకంలో మహాత్ముడైన మనస్సు, పరమాత్మ స్వరూపంగా ప్రకాశిస్తూ, కాలమంతటా 'ఉంది', 'లేదు' అనే భావాలతో, మాయ భారంతో, భ్రమలు, మాయలు కలిగించే విచిత్రమైన నిర్మాణాలతో విస్తరించి ఉంటుంది.
కల్పనామ్ని మహాదేవ హ్యస్తనే దివసే తవ । తలే కైలాసశైలస్య జమ్బుద్వీపైకకోణకే
ఓ మహాదేవా! కల్పన అనే పేరుగల రోజున, కైలాస పర్వతానికి అడుగున, జంబూద్వీపంలో ఒక మూలన,
సువర్ణజటనామ్నా యత్ త్వత్పుత్రైర్ జనితప్రజైః । మణ్డలం కల్పితం శ్రీమద్ అనల్పసుఖసున్దరమ్
అక్కడ నీ కుమారులు, వారి సంతానంతో కలిసి, సువర్ణజట అనే పేరుగల ఒక ప్రాంతాన్ని ఏర్పరిచారు. అది చాలా అందంగా, ఆనందంగా, ఐశ్వర్యవంతంగా ఉండేది.
తత్రాభూద్ అతిధర్మాత్మా బ్రాహ్మణో బ్రహ్మవిత్తమః । ఇన్దుర్ నామాతిశాన్తాత్మా కశ్యపస్య కులోద్భవః
అక్కడ కశ్యప వంశంలో జన్మించిన, ఇంద్రుడు అనే పేరు గల, పరమ శాంత స్వభావం కలిగిన, ధర్మపరుడు, బ్రహ్మజ్ఞానంలో ప్రథముడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
తస్మింస్ తదా నివసతో నిత్యం స్వజనమణ్డలే । న బభూవాత్మజస్ తస్య మరుభూమేస్ తృణం యథా
అతడు తన కుటుంబ సభ్యుల మధ్య ఎప్పుడూ నివసిస్తూ, ఎడారి లోని గడ్డి తుప్పు లాగా, అతనికి ఒక్క సంతానమూ కలగలేదు.
న వ్యరాజత సా భార్యా తస్య నిష్ఫలపుష్పితా । ఋజ్వీ గౌరీ సుశుద్ధాపి శూన్యా శరలతా యథా
అతని భార్య నేరుగా, తెల్లగా, ఎంతో పవిత్రంగా ఉన్నా, ఫలించని వల్లి లాగా వెలితిగా ఉండి, ఆమె అందం వెలిగిపోలేదు.
తౌ తతో దమ్పతీ ఖిన్నౌ పుత్రార్థం తపసే గిరేః । కైలాసస్యాంసమ్ ఆరూఢౌ రూఢావ్ ఇవ వనద్రుమౌ
ఆ ఇద్దరు దంపతులు సంతానం కోసం బాధపడుతూ, అడవి లోని రెండు చెట్లు ఎక్కినట్టు, కైలాస పర్వతం పైకి వెళ్లి తపస్సు చేయసాగారు.
భూతైర్ అనావృతే శూన్యే తస్మిన్ కైలాసకుఞ్జకే । తేపాతే తౌ తపో ఘోరం జలాహారౌ తరుస్థితౌ
ఆ కైలాస పర్వతపు ఒంటరి తోటలో, ఎవరూ లేని శూన్య ప్రదేశంలో, వారు ఒక చెట్టు దగ్గర నిలబడి, కేవలం నీళ్లు తాగుతూ, తీవ్రమైన తపస్సు చేశారు.
ఏకం పానీయచులకం పీత్వా దివసపర్యయే । నిస్పన్దమ్ ఉత్థితౌ వార్క్షీం వృత్తిమ్ ఆశ్రిత్య సంస్థితౌ
ప్రతి రోజు ఒక్క గ్లాసు నీళ్లు తాగుతూ, వారు కదలకుండా, చెట్లలా జీవనం సాగిస్తూ అక్కడే నిలిచిపోయారు.
తస్థతుస్ తౌ తదా తత్ర తావద్ వనతరువ్రతౌ । యావత్ త్రేతా ద్వాపరశ్ చ యుగే ద్వే ఏవ తే గతే
అలా వారు అక్కడ అడవి చెట్ల జీవితం అనుసరిస్తూ నిలబడి, త్రేతాయుగం, ద్వాపరయుగం రెండూ గడిచేంతవరకు అలాగే ఉన్నారు.
తతస్ తుష్టో ఽభవద్ దేవస్ తయోశ్ శశికలాధరః । దినతాపోత్తాపితయోర్ ఇన్దుః కుముదయోర్ ఇవ
ఆ తరువాత, చంద్రకళను ధరించిన దేవుడు, పగటి వేడిలో కాలిన కుముదపువ్వులను చంద్రుడు సంతోషపెట్టినట్లు, ఆ ఇద్దరిపై సంతోషించాడు.
ఆజగామ తమ్ ఉద్దేశం యత్ర తౌ విప్రదమ్పతీ । సలతాపాదపం దేశం పుష్పాకర ఇవేశ్వరః
తర్వాత, ఆ బ్రాహ్మణ దంపతులు ఉన్న చోటకు, లతలు, చెట్లు ఉన్న ఆ ప్రాంతానికి, నక్షత్రాధిపతి అయిన ఆయన, పుష్పవనం చేరినట్లు వచ్చాడు.
దమ్పతీ తౌ వృషారూఢం సోమం సోమార్ధశేఖరమ్ । ఫుల్లాననం దదృశతుః కుముదే శశినం యథా
ఆ dampatulu వృషభాన్ని ఎక్కిన సోముని, అతని శిరస్సుపై అర్ధచంద్రం మెరిసిపోతుండగా, అతని ముఖం పుష్పించిన చందమామలా ప్రకాశిస్తూ, కమలాలపై వెలిగే చంద్రుని చూసినట్టు చూశారు.
తౌ తం ప్రణేమతుర్ దేవం తుషారామలమ్ ఈశ్వరమ్ । ద్యావాపృథివ్యావ్ ఉదితం పరిపూర్ణమ్ ఇవోడుపమ్
ఆ ఇద్దరూ మంచు వలె నిర్మలమైన, సమస్త లోకాలకు అధిపతిగా, ఆకాశం భూములపై పూర్ణచంద్రుడిలా వెలిగిపోతున్న ఆ దేవునికి నమస్కరించారు.
తర్జయన్ పవనాధూతనవవేణువనస్వనమ్ । మృదూద్దామం స్మితస్యన్ది ప్రోవాచాథ వచశ్ శివః
తాజా వెదురు అడవిలో గాలి తాకిన మృదువైన శబ్దాన్ని తొలగిస్తూ, శివుడు మృదువుగా, ప్రకాశవంతమైన చిరునవ్వుతో ఇలా మాట్లాడాడు:
వరం విప్ర గృహాణాశు తుష్టో ఽస్మి తవ వాఞ్ఛితమ్ । మధుమాసరసాక్రాన్తవృక్షవన్ ముదితో భవ
బ్రాహ్మణా, నీకు కావలసిన వరాన్ని వెంటనే కోరుకో. నేను నిన్ను సంతోషంగా ఉన్నాను. వసంత ఋతువు రసంతో నిండిన వృక్షవనం లా ఆనందించు.
భగవన్ దేవదేవేశ దశ పుత్రా మహాధియః । భవ్యా భవన్తు మే భూయశ్ శోకో యేన న బాధతే
ప్రభూ, దేవతలకీ దేవుడవైన స్వామీ, నాకు గొప్ప బుద్ధి, మంచి అదృష్టం కలిగిన పది మంది కుమారులు కలగాలని కోరుతున్నాను. అలా అయితే నాకు బాధలు దగ్గర పడవు.