యావత్ పశ్యామి గగనం న తమోభిర్ న తేజసా । వ్యాప్తమ్ అత్యన్తవితతం శూన్యమ్ అన్తవివర్జితమ్
నేను ఆకాశాన్ని చూస్తూ ఉండగా, అది చీకటితోను, వెలుతురుతోను నిండలేదు; అది పూర్తిగా విస్తరించి, శూన్యంగా, ఎలాంటి అంచు లేకుండా కనిపించింది.
సర్గం సఙ్కల్పయామీమమ్ ఇతి నిశ్చిత్య తన్ మయా । ఖమ్ ఏవేక్షితుమ్ ఆరబ్ధం శుద్ధసూక్ష్మేణ చేతసా
ఈ సృష్టిని నేను ఊహించాలి అని నిర్ణయించుకుని, నిర్మలమైన, సూక్ష్మమైన మనసుతో ఆకాశాన్ని పరిశీలించటం మొదలుపెట్టాను.
అథాహం దృష్టవాంస్ తత్ర మనసా వితతే ఽమ్బరే । పృథక్స్థితాన్ మహారమ్భాన్ సర్గాన్ స్థితినిరర్గలాన్
ఆ విస్తారమైన ఆకాశంలో నా మనస్సు వ్యాపించి ఉన్నప్పుడు, అక్కడ వేర్వేరు స్థితిలో నిలిచిన, నిరంతరంగా కొనసాగుతున్న గొప్ప సృష్టులను చూశాను.
పరస్పరేణ చాదృష్టాన్ బ్రహ్మవిష్ణ్విన్ద్రసంయుతాన్ । ససురాసురగన్ధర్వకిన్నరోరగమానవాన్
వాటిలో పరస్పరం కనబడకుండా, బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రులతో పాటు దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, నాగులు, మనుష్యులు కూడినవారు ఉన్నారు.
మేరుమన్దరకైలాసమహేన్ద్రమలయాచలాన్ । సాద్రిద్యూర్వీనదీశాంశ్ చ సఙ్ఖ్యయా దశభాసురాన్
అక్కడ మేరు, మందర, కైలాస, మహేంద్ర, మలయ వంటి పర్వతాలు, ఖండాలు, ద్వీపాలు, నదులు, ప్రాంతాలు కలిగి, మొత్తం పది ప్రకాశవంతంగా వెలిగిపోతున్నాయి.
తేషు తత్ప్రతిబిమ్బాభాః పద్మకోశాధివాసినః । రాజహంసరథారూఢాస్ సంస్థితా దశపద్మజాః
ఆ పద్మపు తండాలపై నివసిస్తూ, హంసలపై కూర్చొని, ప్రతి ఒక్కరూ తాము తాము స్థిరంగా ఉన్న పద్మంలో వెలిసిన పద్మజులు, అలా ప్రతిబింబాల్లా కనిపించారు.
పృథక్స్థితేషు దశసు తేషూద్యద్భూతపఙ్క్తిషు । జ్వలజ్జ్వాలేషు దీర్ఘేషు జగత్సూజ్జ్వలదీప్తిషు
ఆ పద్మాల్లో ఒక్కొక్కదానిలో వేర్వేరుగా నిలిచి, అద్భుతమైన జ్యోతులతో దీపించుతూ, ప్రపంచాలన్నింటినీ ప్రకాశింపజేస్తూ, పొడవాటి అగ్నికాంతులు వెలిగిపోయాయి.
ప్రవహన్తి మహానద్యః ప్రధ్వనన్తి తథాబ్ధయః । ప్రతపన్త్య్ ఉష్ణరుచయః ప్రస్ఫురన్త్య్ అమ్బరే ఽనిలాః
అక్కడ గొప్ప నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి, సముద్రాలు గర్జిస్తున్నాయి, వేడెక్కిన కిరణాలు ప్రకాశిస్తున్నాయి, ఆకాశంలో గాలులు ఉప్పొంగుతున్నాయి.
దివి క్రీడన్తి విబుధా భువి క్రీడన్తి మానవాః । దానవా భోగినశ్ చైవ పాతాలేషు సుఖం స్థితాః
ఆకాశంలో దేవతలు ఆనందంగా ఆడుకుంటున్నారు; భూమిపై మనుషులు సంతోషంగా విహరిస్తున్నారు; పాతాళాల్లో దానవులు, పాములు సుఖంగా నివసిస్తున్నారు.
కాలచక్రపరిప్రోతాష్ షట్ ఛుభాస్ సకలర్తవః । యథాకాలం ఫలపూర్ణాం భూషయన్త్య్ అభితో మహీమ్
కాలచక్రంలో కలిసిపోయిన ఆరు ఋతువులు, శుభగుణాలతో నిండినవి, తగిన సమయానికి పండ్లతో పరిపూర్ణంగా భూమిని అందంగా అలంకరిస్తాయి.
ప్రౌఢిం శుభాశుభాచారస్థితయః కకుభాం ప్రతి । నరకస్వర్గఫలదాస్ సర్వత్ర సముపాగతాః
శుభాశుభ ఆచరణలు పరిపక్వమై, దిక్కులకంతటా వ్యాపించి, ఎక్కడైనా నరకస్వర్గ ఫలితాలను అందిస్తాయి.
భోగమోక్షఫలార్థిన్యస్ సమస్తా భూతజాతయః । సమీహితం యథాకాలం ప్రయతన్తే యథాక్రమమ్
భోగం లేదా మోక్షం ఫలితాన్ని కోరే సమస్త జీవజాతులు, తమ తపన ప్రకారం, తగిన సమయానికి, తగిన క్రమంలో ప్రయత్నిస్తుంటాయి.
సప్తలోకాస్ తథా ద్వీపాస్ సముద్రా గిరయస్ తథా । అవేక్షమాణాః కల్పాన్తం స్ఫురన్త్య్ ఉరుతరారవమ్
ఏడు లోకాలు, ద్వీపాలు, సముద్రాలు, పర్వతాలు కూడా, కాలాంతాన్ని గమనిస్తూ, గొప్ప ధ్వనులతో ప్రతిధ్వనిస్తుంటాయి.
క్వచిద్ రాత్రిత్వమ్ ఆయాతం క్వచిత్ స్థిరతయా స్థితమ్ । స్థితం పర్వతకుఞ్జేషు తమస్ తేజోలవద్రుతమ్
కొన్ని చోట్ల రాత్రి వచ్చేసింది; మరికొన్ని చోట్ల మాత్రం అది నిలకడగా ఉంది. కొండ లోయల్లో చీకటి మెరుపులా వేగంగా పరిగెడుతోంది.
నభోనీలోత్పలస్యాన్తర్ భ్రమదభ్రమధువ్రతమ్ । ప్రస్ఫురత్తారకాజాలం కేసరాపూరతాం గతమ్
ఆకాశపు నీలకమలంలో మేఘం తేనెటీగలా తిరుగుతోంది; నక్షత్రాల జాలం మెరిసిపోతూ, ఆ కమలాన్ని పుష్పరేణువులతో నింపినట్టు కనిపిస్తోంది.
కల్పాన్తఘననీహారో మేరుకుఞ్జేషు సంస్థితః । శల్మలేర్ అమలం తూలమ్ అష్ఠీలాకోటరేష్వ్ ఇవ
కాలాంతంలో ఏర్పడిన మబ్బు మెరుపర్వత శిఖరాలపై కూర్చుంది; శాల్మలి చెట్ల లోపల శుద్ధమైన పత్తిలా అది కనిపిస్తోంది.
లోకాలోకాద్రిరశనాం రణదర్ణవఘుర్ఘురామ్ । తమఃఖణ్డేన్ద్రనీలాఢ్యాం నిజరత్నవిరాజితామ్
లోకాలొక పర్వతపు కట్ట చుట్టూ యుద్ధసముద్రాల గర్జన వినిపిస్తోంది; అక్కడ చీకటి ముక్కలు, నీలమణులు మెరిసిపోతూ, ఆ పర్వతాన్ని దాని స్వంత రత్నాలతో అలంకరిస్తున్నాయి.
దధానా వసుధా భూతరవకాకలిఘుఙ్ఘుమామ్ । సంస్థితా భువనాభోగే స్వాన్తఃపుర ఇవాఙ్గనా
ప్రాణులు పలికే మృదువైన గగ్గోలు మోసుకుంటూ, భూమి అన్ని లోకాల మధ్యలో ఒక రాజమహలంలో ఉన్న స్త్రీలా నిలిచి ఉంది.
గౌరాహఃపఙ్క్తిమధ్యస్థరజనీరాజిరాజితాః । పద్మోత్పలస్రజ ఇవ లక్ష్యన్తే వత్సరశ్రియః
తెల్లటి పగళ్ళ వరుసలు, మధ్యలో రాత్రి చారలు అలంకరించి, ఋతువుల అందాలు కమలాలూ, ఇంద్రకీలకమలాల మాలలవలె కనిపిస్తున్నాయి.
బహుగర్భవిభాగస్థభూతలోకాః పృథక్ పృథక్ । తేజోఽరుణా విలోక్యన్తే దాడిమానీవ షణ్డకే
వేర్వేరు భాగాల్లో, అనేక జీవులతో ఉన్న భూమి లోకాలు, అరుణవర్ణంలో మెరుస్తూ, దాడిమిపళ్ళ గుత్తుల్లా కనబడుతున్నాయి.
త్రిప్రవాహా త్రిపథగా కృత్వోర్ధ్వాధోగమాగమా । జగద్యజ్ఞోపవీతాభా స్ఫురన్తీన్దుకలామలా
మూడు ప్రవాహాలు, మూడు మార్గాల్లో పైకి కిందకి ప్రవహిస్తూ, జగత్తుకు యజ్ఞోపవీతంలా, చంద్రకళలా స్వచ్చంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
ఇతశ్ చేతశ్ చ గచ్ఛన్తి శీర్యన్తే ప్రోద్భవన్తి చ । దిగ్లతాసు తడిత్పుష్పా వాతాన్తే మేఘపల్లవాః
ఇక్కడ అక్కడ మనసు తిరుగుతూ, క్షీణించి మళ్లీ పుట్టుకొస్తుంది. ఇది దిక్కులలో వాలిన మెరుపు పువ్వులా, గాలి ముగిసినప్పుడు మేఘాల పల్లవాల్లా ఉంటుంది.
గన్ధర్వనగరోద్యానవిమానావలిమాలితా । సముద్రభూమినభసాం పదవీ ప్రవిరాజతే
సముద్రం, భూమి, ఆకాశ మార్గాలు గంధర్వ నగరాలు, ఉద్యానవనాలు, విమానాల వరుసలతో అలంకరించబడి, ప్రకాశంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
లోకాన్తరేషు సఙ్ఘేన దేవాసురనరోరగాః । ఉదుమ్బరేషు మషకా ఇవ ఘుఙ్ఘుమితాస్ స్థితాః
ఇతర లోకాల్లో దేవతలు, రాక్షసులు, మనుషులు, పాములు అందరూ గుంపులుగా చేరి, ఉడుంబర చెట్లపై మశకాలు గుంపుగా గూంగునుమని శబ్దం చేయడంలా నిలిచివున్నారు.
యుగకల్పక్షణలవకలాకాష్టాకలఙ్కితః । కాలో వహత్య్ అకలితస్ సర్వనాశప్రతీక్షకః
యుగాలు, కల్పాలు, క్షణాలు, లవాలు, కణాలు ఇలా కాలం గుర్తింపులన్నీ మోస్తూ, ఎవరికీ తెలియకుండా, అన్నింటి నాశనం కోసం ఎదురుచూస్తూ నిత్యం ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది.
ఏవమ్ ఆలోక్య శుద్ధేన పరేణ స్వేన తేజసా । భృశం విస్మయమ్ ఆపన్నః కిమ్ ఏతత్ కథమ్ ఇత్య్ అహమ్
ఈ విధంగా నా స్వచ్ఛమైన, పరమమైన తేజంతో చూస్తూ, నేను బాగా ఆశ్చర్యపోయాను—ఇది ఏమిటి? ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది అని ఆలోచించాను.
కథం మాంసమయేనాక్ష్ణా యన్ న పశ్యామి కిఞ్చన । తన్ మాయాజాలమ్ అతులం పశ్యామి మనసామ్బరే
ఈ మాంసంతో చేసిన కన్నులతో నేను ఏమీ చూడలేకపోతున్నాను. కానీ మనస్సులోని ఆకాశంలో మాత్రం ఈ అపూర్వమైన మాయాజాలాన్ని చూస్తున్నాను.
అథాలోక్య చిరం కాలం మనసైవాహమ్ అమ్బరాత్ । అర్కం తస్మాజ్ జగజ్జాలాద్ ఏకమ్ ఆనీయ పృష్టవాన్
ఆ తర్వాత, చాలా కాలం పాటు మనస్సుతో ఆ ఆకాశాన్ని పరిశీలించి, ఆ జగత్తుల జాలం నుంచి సూర్యుడిని ఒక్కడినే తీసుకొచ్చి, ఆయనను అడిగాను.
ఆగచ్ఛ దేవదేవేశ భో భాస్కర మహాద్యుతే । స్వాగతం తే ఽస్త్వ్ ఇతి ప్రోక్తం మయాసౌ కథితో ఽప్య్ అథ
‘రా, దేవతల దేవా! ఓ భాస్కరా! మహాతేజస్సుతో నిండినవాడా! నీకు స్వాగతం’ అని నేను పలికాను. ఈ విధంగా ఆయనతో మాట్లాడాను.
కస్ త్వం కథమ్ ఇదం జాతం జగద్ ఏకం జగన్తి వా । యది జానాసి భగవంస్ తద్ ఏతత్ కథయానఘ
నీకు ఎవరు? ఈ లోకం లేదా అనేక లోకాలు ఎలా పుట్టాయో నీవు తెలుసుకుంటే, దయచేసి నాకు చెప్పు, పాపరహితుడా.