ద్రుమో బీజతయేవాశు న సన్త్యక్తసమస్థితిః । తిష్ఠత్య్ అపగతస్పన్దత్యాగాత్యాగః పరో ఽణుకః
ఎలా చెట్టు విత్తనంగా ఉండి తన స్వరూపాన్ని విడిచిపెట్టకుండా నిలిచి ఉంటుందో, అలాగే పరమాణువు ఊగిసలాడకుండా, స్వీకారం లేదా త్యాగం లేని స్థితిలో నిలిచి ఉంటుంది.
బిసతన్తుర్ మహామేరుః పరాత్మాణోర్ అపేక్షయా । దృశ్యః కిల బిసే తన్తుర్ అదృశ్యాక్ష్ణా పరాత్మతా
కమల దారం లేదా మహామేరు, పరమాణువు దృష్టిలో చూస్తే, మన కంటికి అది దారం లాగా కనిపిస్తుంది, కానీ దాని అసలైన స్వరూపం కంటికి కనిపించదు.
బిసతన్తుర్ మహామేరుః పరమాణోః కిలాత్మనః । తస్యైవ తద్ఘనాచ్ చాన్తస్స్థితా మేర్వాదికోటయః
కమల దారం లేదా మహామేరు, ఆ పరమాణువు యొక్క స్వరూపంలో, దాని ఘనత వల్లే లోపల మేరు మొదలైన శిఖరాలు ఉన్నాయి.
ఏతేన తేన మహతా పరమాణునా చ వ్యాప్తం తతం విరచితం జనితం కృతం చ । విశ్వప్రపఞ్చరచనం నభసేవ విష్వక్ శూన్యత్వమ్ అచ్ఛమ్ అభితః పరిలబ్ధమ్ ఏవ
ఈ మహత్తరమైనది, ఆ సూక్ష్మమైన అణువును కూడా వ్యాపించి, వ్యాపించి, సృష్టించి, పుట్టించి, తయారుచేసింది. ఈ విశ్వప్రపంచ నిర్మాణం ఆకాశంలా ఎక్కడైనా వ్యాపించి ఉంది. అంతటా నిర్మలమైన ఖాళీదనం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
ద్వైతేన సున్దరతరం స్వమ్ అనుజ్ఝతేవ రూపం సుషుప్తసదృశేన పరావబోధాత్ । ఐక్యం గతం స్థితగమాగమముక్తమ్ ఏవమ్ ఇత్థం స్థితం నను జగత్ పరమార్థపిణ్డః
ద్వైతంతో, తన అందమైన స్వరూపాన్ని వదిలేసినట్టు అనిపిస్తుంది. అది గాఢనిద్రలాంటిది, పరమ జ్ఞాన స్థితి నుండి. ఐక్యతను పొందినప్పుడు, వచ్చిపోవడాలేని స్థితిలో, ఈ విధంగా ఈ లోకం పరమార్థ స్వరూపంగా నిలిచిపోతుంది.
ఇతి రాజముఖాచ్ ఛ్రుత్వా కర్కటీ వనమర్కటీ । అవబుద్ధపదాన్తస్స్థం జహౌ మాత్సర్యచాపలమ్
రాజు మాటలు విని, కార్కటి అనే అడవి కోతి, తెలుసుకున్న బోధ చివర నిలిచి, తన అసూయను, చంచలతను వదిలేసింది.
అన్తశ్శీతలతాం తోషం విశ్రాన్తిమ్ అపతాపతామ్ । ప్రాప్తా ప్రావృణ్మయూరీవ సజ్యోత్స్నేవ కుముద్వతీ
ఆమె మనసులో చల్లదనం, సంతృప్తి, విశ్రాంతి, బాధలేని స్థితిని పొందింది. అది వర్షకాలంలో నాట్యం చేసే నెమలి లాంటిది, లేదా పూర్ణచంద్రుని వెలుతురులో వికసించే కలువపువ్వులా ఉంది.
తయా రాజగిరా తస్యా ఆనన్ద ఉదభూద్ భృశమ్ । గర్భో ఽన్తః ఖే బలాకాయా రవేణేవ పయోముచః
ఆ రాజు మాటలతో ఆమె హృదయంలో అపారమైన ఆనందం పుట్టింది. అది ఎలాగంటే, మేఘాన్ని గాలి నింపినట్టు, లేదా బకపక్షి గుడ్డులోకి సూర్యుడు వెలుతురుని పోసినట్టు.
అహో బత పవిత్రేయం భవతోర్ భాతి శేముషీ । అనస్తమితసారేణ ప్రబోధార్కేణ భాసితా
ఓహో! మీ జ్ఞానం ఎంత పవిత్రంగా, ఎంత ప్రకాశవంతంగా ఉంది! అది ఎప్పుడూ తగ్గని బోధసూర్యుని కాంతితో వెలిగిపోతోంది.
సితా సమరసా శుద్ధా జ్యోత్స్నేవ శశిమణ్డలాత్ । వివేకకణికా దృష్టా భవతోర్ హృదయాద్ ఇయమ్
ఈ వివేకపు రేణువు మీ హృదయాలనుండి వెలువడుతోంది. అది చంద్రుని వెలుతురులా తెల్లగా, ప్రశాంతంగా, నిర్మలంగా ఉంది.
వివేకినో జగత్పూజ్యాస్ సేవ్యా మన్యే భవాదృశాః । త్వత్సఙ్గాత్ సవికాసాస్మి చన్ద్రేణేవ కుముద్వతీ
వివేకులు ఈ లోకంలో అందరికీ పూజ్యులు. మీలాంటి వారు సేవించదగ్గవారు అని నేను భావిస్తున్నాను. మీ సాంగత్యంతో నేను చంద్రుని కాంతిలో వికసించే కుముదపువ్వులా ఆనందంగా వికసిస్తున్నాను.
సౌరభం కుసుమాసఙ్గాద్ ఇవ సత్సఙ్గమాచ్ ఛుభమ్ । ప్రవర్తతే ఽర్కసమ్పర్కాద్ వికాసో ఽమ్బురుహామ్ ఇవ
పువ్వుల దగ్గరగా ఉండటం వల్ల పరిమళం పుట్టినట్లు, మంచి వారితో స్నేహం వలన మంగళం కలుగుతుంది. ఎలాగైతే సూర్యుని తాకినప్పుడు కమలం వికసించునో, అలాగే మంచి వారి సాంగత్యం వల్ల శుభం ప్రబలుతుంది.
మహతామ్ ఏవ సంసర్గాత్ పునర్ దుఃఖం న బాధతే । కో హి దీపశిఖాహస్తస్ తమసా పరిభూయతే
మహానుభావులతో స్నేహం వలన మళ్లీ బాధలు బాధించవు. దీపం చేతిలో పట్టుకుని ఉన్నవాడిని ఎప్పుడు చీకటి కమ్ముకుంటుంది?
మయేమౌ జఙ్గలే ప్రాప్తౌ భవన్తౌ భూమిభాస్కరౌ । పూజనీయావ్ అతశ్ శీఘ్రమ్ ఈహితం కథ్యతాం శుభమ్
నా శక్తితో మీరు ఇద్దరూ భూమిపై సూర్యుల్లా ఈ అడవిలోకి వచ్చారు. అందుకే మీరు పూజకు అర్హులు. ఇప్పుడు మీరు కోరుకున్న మంగళకరమైన పని ఏమిటో త్వరగా చెప్పండి.
అస్మజ్జనపదే రక్షఃకులకాననమఞ్జరి । జనస్య బాధతే ఽత్యర్థం సదా హృదయశూలనమ్
మా ఊరిలో రాక్షసుల వంశాలు అడవిలో గుంపుగా ఉండి, ప్రజలకు చాలా ఇబ్బంది కలిగిస్తున్నాయి. వాళ్ల వల్ల ప్రజల హృదయాల్లో ఎప్పుడూ బాధే మిగులుతోంది.
యదా సర్వైవ జనతా సదా దృఢవిషూచికా । మన్మణ్డలే ఽద్య తేనాహం నిర్గతో రాత్రిచర్యయా
నా రాజ్యంలో ఉన్న ప్రజలందరూ ఎప్పుడూ తీవ్రమైన వ్యాధితో బాధపడుతున్నప్పుడు, ఆ కారణంగా నేను రాత్రిపూట అక్కడి నుంచి బయటపడ్డాను.
శూలాని హృదయే నౄణాం న శామ్యన్తి యదౌషధైః । తదాహం త్వద్విధప్రోక్తమన్త్రాద్యర్థేన నిర్గతః
ప్రజల హృదయాల్లోని బాధలు మందులతో తగ్గకపోతే, అప్పుడు నీలాంటి వారు చెప్పిన మంత్రాలు మొదలైన వాటి కోసం నేను బయలుదేరాను.
త్వాదృశస్య చ లోకస్య ముగ్ధలోకాభిఘాతినః । నిగ్రహార్థం ప్రవృత్తిర్ మే సా చ సమ్పత్తిమ్ ఏత్వ్ అలమ్
నీలాంటి అమాయకులను హింసించే వారిని నియంత్రించడమే నా ప్రయత్నం. ఆ ప్రయత్నం విజయవంతమైతే నాకు చాలు.
ఏతావద్ ఏవ చ శుభే నన్వ్ అఙ్గీక్రియతాం త్వయా । భూయో భవత్యా యత్ ప్రాణా హింసనీయా న కస్యచిత్
శుభలక్షణాలైనీ! ఇకపై నీ చేత ఎవరి ప్రాణాన్నీ హానిచేయకూడదని నీవు అంగీకరించు. ఇంతటి మాట చాలు.
బాఢమ్ ఏవం కరోమ్య్ అద్యప్రభృత్య్ అవితథం ప్రభో । సత్యమ్ ఏవం న కిఞ్చిద్ ధి హింసనీయం మయాధునా
సరే ప్రభూ, ఈ రోజు నుండి నేను అబద్ధం లేకుండా ఇలానే చేస్తాను. నిజంగా, ఇప్పటి నుంచి నేను ఏదీ హానిచేయాల్సిన అవసరం లేదు.
యద్య్ ఏవం ఫుల్లపద్మాక్షి పరదేహైకభోజనే । కిం స్యాచ్ ఛరీరవృత్త్యా తే స్థితాయా మత్సమీహితే
పద్మాక్షి, నువ్వు ఇతరుల శరీరాన్ని భుజిస్తే, నీకు కావలసిన శరీర పోషణ ఎలా జరుగుతుంది?
షడ్భిర్ వర్షశతై రాజన్ ప్రబుద్ధాయాస్ సమాధితః । జాతభోజనసఙ్కల్పా భోజనేచ్ఛేయమ్ అద్య మే
ఓ రాజా, ఆరు వందల సంవత్సరాల పాటు ధ్యానంలో లీనమై ఉండి, ఇప్పుడు నాకు భోజనం చేయాలనే ఆలోచన వచ్చింది. ఈ రోజు నాకు తినాలనే కోరిక కలిగింది.
ఇదానీం శిఖరం గత్వా తద్ ఏవ ధ్యాననిశ్చలా । యావదిచ్ఛం సుఖేనాసే సజీవా సాలభఞ్జికా
ఇప్పుడు ఆమె కొండ శిఖరానికి వెళ్లి, అక్కడే ధ్యానంలో కూర్చుని, ఎంతకాలం కావాలంటే అంతకాలం సుఖంగా జీవిస్తూ, అచలంగా ఉంటుంది.
ఆమృతీం ధారణాం బద్ధ్వా ధారయామి శరీరకమ్ । యథేచ్ఛమ్ అథ కాలేన త్యక్ష్యామీతి మతిర్ మమ
అమృతాన్ని నిలిపే సాధనాన్ని అలవాటు చేసుకున్న తర్వాత, నేను నా శరీరాన్ని నా ఇష్టానుసారం నిలిపిస్తాను. సరైన సమయం వచ్చినప్పుడు దానిని వదిలేస్తాను — ఇదే నా సంకల్పం.
ఆశరీరపరిత్యాగమ్ ఇదానీం న మయా నృప । హింసనీయాః పరప్రాణాస్ తేనేదం మద్వచశ్ శృణు
ఓ రాజా, ఇప్పుడు శరీరాన్ని వదిలే ముందు, నేను ఎవరి ప్రాణాలను హాని చేయకూడదు. అందుకే నా మాటలు విను.
హిమవాన్ నామ శైలో ఽస్తి రుచా చన్ద్రాంశునిర్మలః । య ఉత్తరాశాహృదయే స్పృష్టపూర్వాపరార్ణవః
ఉత్తర దిశ మధ్యలో, చంద్రకాంతిలా నిర్మలమైన ప్రకాశంతో, హిమవంతము అనే ఒక పర్వతం ఉంది. అది తూర్పు, పడమర సముద్రాలను తాకుతూ విస్తరించి ఉంటుంది.
తత్రాహం నివసామ్య్ ఉగ్రే హేమశృఙ్గదరీగృహే । ఆయసీ స్తమ్భలేఖేవ కర్కటీ నామ రాక్షసీ
అక్కడనే నేను ఉగ్రంగా, బంగారు శిఖరాలు కలిగిన కొండల ఇంట్లో నివసిస్తున్నాను. ఇనుప స్తంభంలా ఉండే కర్కటి అనే రాక్షసిగా అక్కడ ఉంటాను.
తపసా ప్రార్థితో బ్రహ్మా జనతామారణేచ్ఛయా । విషూచికా ప్రాణహరా స్యాం సూక్ష్మాస్మీతి వై మయా
జనాన్ని నాశనం చేయాలనే కోరికతో నేను తపస్సు చేసి బ్రహ్మను ప్రార్థించాను. అప్పుడు నేను చాలా సూక్ష్మంగా మారి ప్రాణాలను తీసే వ్యాధి అయిన విషూచికగా మారిపోయాను.
తస్మాత్ సమ్ప్రాప్తవరయా బహూన్ వర్షగణాన్ మయా । భుక్తా విషూచికాత్వేన జనతా జీవవేధనైః
ఆ వరం పొందిన తర్వాత, ఎన్నో సంవత్సరాలు నేను విషూచికగా మారి ప్రజలను బాధించి వారి ప్రాణాలను తీయడం కొనసాగించాను.
త్వయా న గుణినో హింస్యా ఇతి మే బ్రహ్మణా కృతః । నియమార్థం మహామన్త్రస్ తదాయత్తాస్మి సంస్థితా
అయితే, బ్రహ్మ నాకు ఒక నియమం పెట్టాడు—'నీతి గలవాళ్లను నువ్వు హింసించకూడదు' అని. అందుకే నేను ఆ మహామంత్రానికి ఆధీనంగా ఉండి, ఆ నియమాన్ని పాటిస్తూ ఉంటాను.