కిం శ్రియా కిం చ కాయేన కిం కామేన కిమ్ ఈహయా । దినైః కతిపయైర్ ఏవ కాలస్ సర్వం నికృన్తతి
ఈ సంపదతో ఏమి లాభం? ఈ శరీరంతో ఏమి ప్రయోజనం? కోరికలతో, ప్రయత్నాలతో ఏమి ఉపయోగం? కొన్ని రోజుల్లోనే కాలం అన్నిటినీ నశింపజేస్తుంది.
రక్తమాంసమయస్యాస్య సబాహ్యాభ్యన్తరం మునే । నాశైకధర్మిణో బ్రూహి కేవ కాయస్య రమ్యతా
ఓ మునీశ్వరా, ఈ శరీరం లోపల బయట రక్తమాంసాలతో నిండినదే, నశించడమే దాని లక్ష్యం. అలాంటి శరీరంలో ఏమి ఆనందం ఉంటుంది చెప్పండి.
మరణావసరే కాయా జీవం నానుసరన్తి యే । తేషు తాత కృతఘ్నేషు కేవాస్థా వత ధీమతః
మరణ సమయంలో ఈ శరీరం ప్రాణాన్ని వెంటాడదు. కాబట్టి తండ్రీ, ఇంత కృతఘ్నమైన దానిపై జ్ఞానులు ఎందుకు నమ్మకం పెట్టుకుంటారు?
మత్తేభకర్ణాగ్రచలః కాయో లమ్బామ్బుభఙ్గురః । న సన్త్యజతి మాం యావత్ తావద్ ఏనం త్యజామ్య్ అహమ్
మత్తులో ఉన్న ఏనుగు చెవి తలుపు లాగ ఊగిపోతున్న ఈ శరీరం, నీటి బొట్టు లా బలహీనంగా ఉంది. ఇది నన్ను వదలకపోయినా, నేనే దీనిని వదిలేస్తాను.
పవనస్పన్దతరలః పేలవః కాయపల్లవః । జర్జరస్ తనువృత్తశ్ చ నేష్టో ఽయం కటునీరసః
ఈ శరీరం గాలిలో ఊగిపోయే మృదువైన ఆకులా, బలహీనంగా, జీర్ణంగా, సన్నగా ఉంటుంది. ఇది ఇష్టపడదగినది కాదు, ఎందుకంటే ఇది కఠినంగా, రుచిలేనిదిగా ఉంటుంది.
భుక్త్వా పీత్వా చిరం కాలం బాలపల్లవపేలవమ్ । తనుతామ్ ఏత్య యత్నేన వినాశమ్ అనుధావతి
ఎన్నాళ్లకైనా తినిపించుకొని, తాగిపించుకొని, ఈ మృదువైన ఆకులాంటి శరీరం ఎంతో శ్రమతో సన్నబడిపోతూ, చివరకు నాశనానికి పరుగెత్తుతుంది.
తాన్య్ ఏవ సుఖదుఃఖాని భావాభావమయాన్య్ అసౌ । భూయో ఽప్య్ అనుభవన్ కాయః ప్రాకృతో హి న లజ్జతే
ఈ శరీరం, ఉండడమూ లేనిదాన్నీ కలిపినదిగా, మళ్లీ మళ్లీ అదే సుఖదుఃఖాలను అనుభవిస్తూ, సహజ స్వభావం వల్ల ఏమాత్రం సిగ్గుపడదు.
సుచిరం ప్రభుతాం కృత్వా సంసేవ్య విభవశ్రియమ్ । నోచ్ఛ్రాయమ్ ఏతి న స్థైర్యం కాయః కిమ్ ఇతి పాల్యతే
ఎంతకాలమైనా అధికారం అనుభవించి, ఐశ్వర్యాన్ని ఆస్వాదించినా, ఈ శరీరం గొప్పదనాన్ని గానీ, నిలకడను గానీ పొందదు. అలాంటప్పుడు దీన్ని ఎందుకు కాపాడాలి?
జరాకాలే జరామ్ ఏతి మృత్యుకాలే తథా మృతిమ్ । సమమ్ ఏవావిశేషజ్ఞః కాయో భోగిదరిద్రయోః
వృద్ధాప్య సమయంలో ఈ శరీరం వృద్ధం అవుతుంది; మరణ సమయానికి ఇది చనిపోతుంది. అనుభవించే వారికి అయినా, దరిద్రులకు అయినా, ఇది ఏ తేడా తెలియదు — అందరికీ ఇదే.
సంసారామ్భోధిజఠరే తృష్ణాకుహరకాన్తరే । సుప్తస్ తిష్ఠతి ముక్తేహో మూకో ఽయం కాయకచ్ఛపః
సంసార సముద్రపు పొట్టలో, తృష్ణ అనే గుహలో, ఈ మూగ తాబేలు వంటి శరీరం, విముక్తి దగ్గర ఉన్నా కూడా, నిద్రలోనే ఉంది.
దహనైకార్థయోగ్యాని కాయకాష్ఠాని భూరిశః । సంసారాబ్ధావ్ ఇహోహ్యన్తే కఞ్చిత్ తేషు నరం విదుః
ఈ శరీరం అనే దారువులు, కాలికి మాత్రమే పనికొచ్చేవి, ఎన్నిసార్లు అయినా సంసార సముద్రంలో పడేస్తారు. వాటిలో కొందరు మాత్రమే నిజమైన మనిషిని గుర్తిస్తారు.
దీర్ఘదౌరాత్మ్యచలయా నిపాతఫలయానయా । న దేహలతయా కార్యం కిఞ్చిద్ అస్తి వివేకినః
ఎప్పటి నుంచో ఉండే, మారని దురదృష్టం వల్ల చివరికి పతనం తప్పదు. అందువల్ల, వివేకం ఉన్నవారికి ఈ మాంసపు దేహంతో ఏ పనీ లేదు.
మజ్జన్ కర్దమకోశేషు ఝగిత్య్ ఏవ జరాం గతః । న జ్ఞాయతే యాత్య్ అచిరాత్ క్వ కథం దేహదర్దురః
ఒకడు మట్టికొలను లోపల మునిగితే, అతడు త్వరగా వృద్ధుడవుతాడు. అలాగే ఈ శరీరమనే బామ్మెడు జీవితం కూడా ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎలా పోతుందో ఎవరికీ తెలియదు.
నిస్సారసకలారమ్భాః కాయాశ్ చపలవాయవః । రజోమార్గేణ గచ్ఛన్తో దృశ్యన్తే నేహ కేనచిత్
ఈ శరీరంతో చేసే అన్ని పనులు అసలేమీ లేని వేటల్లాంటివి. శరీరంలో ఉన్న చంచలమైన వాయువులు ధూళి మార్గంలో పోతుంటాయి, కానీ వాటిని ఇక్కడ ఎవ్వరూ చూడలేరు.
వాయోర్ దీపస్య మనసో గచ్ఛతో జ్ఞాయతే గతిః । ఆగచ్ఛతశ్ చ భగవన్ న శరీరశరస్య నః
ప్రభూ, గాలి, దీపం, మనస్సు ఇవి పోతున్నప్పుడు లేదా వస్తున్నప్పుడు వాటి గమనాన్ని మనం గ్రహించగలం. కానీ శరీరమనే బాణం ఎలా పోతుందో మాత్రం ఎవరికీ తెలియదు.
బద్ధాశా యే శరీరేషు బద్ధాశా యే జగత్స్థితౌ । తాన్ మోహమదిరోన్మత్తాన్ ధిగ్ ధిగ్ అస్తు పునః పునః
శరీరాల్లో ఆశలు పెట్టుకున్నవాళ్లు, లోకంలో ఆశలు పెట్టుకున్నవాళ్లు — మోహమనే మద్యం తాగి మత్తులో ఉన్న వాళ్లను మళ్లీ మళ్లీ నిందించాలి.
నాహం దేహస్య నో దేహో మమ నాయమ్ అహం తథా । ఇతి విశ్రాన్తచిత్తా యే తే మునే పురుషోత్తమాః
ఓ మునీశ్వరా, 'నేను ఈ శరీరం కాదు, ఈ శరీరం నాది కాదు, నేను ఇదే కాదు' అని whose మనస్సు పూర్తిగా ప్రశాంతంగా ఉన్నవారు, వారు మనుషుల్లో అత్యుత్తములు.
మానావమానబహులా బహులాభమనోరమాః । శరీరమాత్రబద్ధాస్థం ఘ్నన్తి దోషదృశో నరమ్
గౌరవం, అవమానం, అనేక కోరికల ఆనందాల్లో ఉండే దోషాలు, శరీరానికి మాత్రమే బంధించబడిన మనిషిని బాధిస్తాయి.
శరీరసఙ్గశాయిన్యా పిశాచ్యా పేశలాఙ్గయా । అహఙ్కారచమత్కృత్యా ఛలేన చ్ఛలితా వయమ్
శరీరానికి మమకారం కలిగి, అందమైన అవయవాలతో ఉన్న ఆ మాయా పిశాచిని, మన అహంకారపు మాయతో మోసపోయాము.
ప్రజ్ఞా వరాకీ సర్వైవ కాయబద్ధాస్థయానయా । మిథ్యాజ్ఞానకురాక్షస్యా ఛలితా కష్టమ్ ఏకికా
ఈ శరీర మమకారంలో నిలిచిపోయిన, అబద్ధమైన జ్ఞానం కలిగి ఉన్నదానివల్ల, మన బుద్ధి మొత్తం దారి తప్పింది; ఎంత దురదృష్టమో, ఎంత ఒంటరితనమో!
న కిఞ్చిద్ అపి యస్యాస్తి సత్యం తేన హతాత్మనా । చిత్రం దగ్ధశరీరేణ జనతా విప్రలభ్యతే
యవ్వనాన్ని కోల్పోయి, నిజమైనదేమీ లేని వాడిని చూసి, అతని శరీరం ఇప్పటికే కాలిపోయినట్టు ఉన్నా, జనులు మోసపోవడం ఎంత ఆశ్చర్యమో!
దినైః కతిపయైర్ ఏవ నిర్ఝరామ్బుకణో యథా । పతత్య్ అయమ్ అయత్నేన జర్జరః కాయపల్లవః
కొన్ని రోజుల్లోనే జలపాతపు నీటి బొట్టు ఎలా పడిపోతుందో, అలాగే ఈ బలహీనమైన శరీరపు ఆకు కూడా సులభంగా ఊడిపోతుంది.
కాయో ఽయమ్ అచిరాపాయో బుద్బుదో ఽమ్బునిధావ్ ఇవ । వ్యర్థం కార్యపరావర్తే పరిస్ఫురతి నిష్ఫలః
ఈ శరీరం ఎక్కువ కాలం నిలిచిపోదు, సముద్రపు నురుగు బుడగలా ఉంటుంది. అది వృథాగా, ఫలితం లేని పనుల్లో తిప్పలు పడుతుంది.
మిథ్యాజ్ఞానవికారే ఽస్మిన్ స్వప్నసమ్భ్రమపత్తనే । కాయే స్ఫుటతరాపాయే క్షణమ్ ఆస్థా న మే ద్విజ
ఈ శరీరం తప్పు జ్ఞానం వల్ల కలిగిన మార్పులకు, కలలో కలిగే అయోమయానికి లోనై, స్పష్టంగా నశించిపోతుందనే తెలిసినా, ఓ ద్విజా! నేను క్షణమంతైనా దీనిపై నమ్మకం పెట్టుకోను.
తడిత్సు శరదభ్రేషు గన్ధర్వనగరేషు చ । స్థైర్యం యేన వినిర్ణీతం స విశ్వసితి విగ్రహే
విద్యుత్ మెరుపులో, శరదృతువు మేఘాల్లో, గంధర్వ నగరాల్లో స్థిరత్వం ఉందని నమ్మినవాడు మాత్రమే ఈ శరీరాన్ని నమ్ముతాడు.
సతతభఙ్గురకార్యపరమ్పరావిజయి జాతజయం శఠవృత్తిషు । సకలదోషమ్ ఇదం కుకలేవరం తృణమ్ ఇవాహమ్ ఉపోజ్ఝ్య సుఖం స్థితః
ఈ శరీరం అన్ని లోపాలతో నిండినది, ఎప్పుడూ భంగురమైన పనుల వల్ల ఓడిపోతూ, మోసపూరితంగా ప్రవర్తిస్తూ, గడ్డి మాదిరిగా విలువ లేని దాన్ని వదిలేసి నేను సంతోషంగా ఉన్నాను.
లబ్ధ్వాపి తరలాకారే కార్యభారతరఙ్గిణి । సంసారసాగరే జన్మ బాల్యం దుఃఖాయ కేవలమ్
ఈ సంసార సముద్రంలో, భారం మోపే పనుల అలల మధ్య, చంచలమైన రూపాన్ని పొందిన జన్మ వచ్చినా, బాల్యం కేవలం బాధనే ఇస్తుంది.
అశక్తిర్ ఆపదస్ తృష్ణా మూకతా మూఢబుద్ధితా । గృధ్నుతా లోలతా దైన్యం సర్వం బాల్యే ప్రవర్తతే
బాల్యంలో శక్తిలేకపోవడం, అపాయాలు, ఆశలు, మాటలేకపోవడం, మూర్ఖత్వం, లోభం, చంచలత, దారుణత—ఇవి అన్నీ బాల్యంలోనే కనిపిస్తాయి.
రోషరోదనరౌద్రీషు దైన్యజర్జరితాసు చ । దశాసు బన్ధనం బాల్యమ్ ఆలానం కరిణీష్వ్ ఇవ
కోపం, ఏడుపు, క్రూరత, దుఃఖంతో పూర్తిగా అలసిపోయినప్పుడు బాల్యం అనేది బంధనంలా ఉంటుంది. అది ఏనుగులకు గొలుసులు వేసినట్టు మనల్ని కట్టిపడేస్తుంది.
న మృతౌ న జరారోగే న చాపది న యౌవనే । తాశ్ చిన్తా వినికృన్తన్తి హృదయం శైశవేషు యాః
బాల్యంలో మనసును చీల్చే ఆందోళనలు, మరణంలోనూ, వృద్ధాప్యంలోనూ, రోగంలోనూ, కష్టకాలంలోనూ, యవ్వనంలోనూ అంతగా బాధించవు.