ఆదిసర్గే చ నియమః కృతః పఙ్కజజన్మనా । హింస్రాభిభోజనాయాస్తు మూఢాత్మా నాత్మవాన్ ఇతి
సృష్టి ప్రారంభంలోనే కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ ఒక నియమాన్ని పెట్టాడు: మూర్ఖాత్ముడు హింసకు, నాశనానికి మాత్రమే ఉద్దేశించబడ్డాడు; ఆత్మజ్ఞానం ఉన్నవారికి కాదు.
తస్మాద్ ఇమౌ మయైవాద్య భోక్తవ్యౌ భోజ్యతాం గతౌ । అభవ్య ఏవ నిర్దోషం ప్రాప్తమ్ అర్థమ్ ఉపేక్షతే
అందువల్ల, ఇవాళ ఈ ఇద్దరిని నేను తినాలి, ఎందుకంటే వీళ్లు భోజ్యంగా మారిపోయారు. తప్పు లేని మంచి అవకాశం వచ్చినప్పుడు దురదృష్టవంతులే దాన్ని పట్టించుకోరు.
మా కదాచిద్ ఇమౌ స్యాతాం గుణయుక్తౌ మహాశయౌ । తాదృఙ్నరవినాశో హి స్వభావాన్ మే న రోచతే
ఈ ఇద్దరూ ఎప్పుడూ మంచి గుణాలు కలిగి ఉన్నవారిగా, గొప్పవారిగా మారకూడదు. ఎందుకంటే మంచి మనుషుల నాశనం నా స్వభావానికి అనుకూలంగా ఉండదు.
తద్ ఏతౌ సమ్పరీక్షే ఽహం యది తావద్ గుణాన్వితౌ । తద్ భక్ష్యం న కరోమ్య్ ఏతౌ న హింస్యా గుణినః క్వచిత్
అందుకే, ఈ ఇద్దరిని నేను పరిశీలిస్తాను. వీళ్లు నిజంగా మంచి గుణాలు కలిగి ఉంటే, వారిని తినను. మంచి గుణాలు ఉన్నవారిని ఎప్పుడూ హింసించకూడదు.
అకృత్రిమం సుఖం కీర్తిమ్ ఆయుశ్ చైవాభివాఞ్ఛతా । సర్వాభిమతదానేన పూజనీయా గుణాన్వితాః
ఎవరైనా సహజమైన ఆనందం, మంచి పేరు, దీర్ఘాయువు కోరుకుంటే, మంచి గుణాలు ఉన్నవారికి కావాల్సినదాన్ని ఇచ్చి గౌరవించాలి.
యది నశ్యామి దేహేన తన్ న భోక్ష్యే గుణాన్వితమ్ । సుఖయన్తి హి చేతాంసి జీవితాద్ అపి సాధవః
నేను ఈ శరీరంతో కలిసి నశించినా, మంచి గుణాలున్న వాటిని అనుభవించలేను. ఎందుకంటే, నిజంగా మంచితనమున్న వారు మనసులను జీవితం కన్నా ఎక్కువ ఆనందపరుస్తారు.
అపి జీవితదానేన గుణినం పరిపాలయేత్ । గుణవత్సఙ్గమౌషధ్యా మృత్యుర్ అప్య్ ఏతి మిత్రతామ్
మన ప్రాణాన్ని కూడా ఇచ్చి మంచి గుణాలున్నవారిని కాపాడాలి. ఎందుకంటే, మంచి వారితో స్నేహం ఔషధంలా ఉండి, మరణం కూడా స్నేహితుడవుతుంది.
యత్రాహమ్ అపి రక్షామి రాక్షసీ గుణశాలినమ్ । తత్రాన్యశ్ చానుకుర్యాత్ తం హృద్విచారమ్ ఇవామలమ్
నేను రాక్షసిగా ఉన్నా, మంచి గుణాలున్నవారిని కాపాడుతున్న చోట, ఇంకొకరైనా అతనికి మంచిగా ప్రవర్తిస్తారు. అది హృదయంలో నిర్మలమైన ప్రతిబింబం పుట్టినట్లే.
ఉదారగుణయుక్తా యే విహరన్తీహ దేహినః । ధరాతలేన్దవస్ సఙ్గాద్ భృశం శీతలయన్తి తే
ఈ భూమిపై ఉన్న శరీరధారుల మధ్య ఉన్న ఉదారమైన గుణాలున్న వారు, చంద్రుల్లా association వల్ల ఎంతో చల్లదనం కలిగిస్తారు.
మృతిర్ గుణతిరస్కారో జీవితం గుణిసంశ్రయః । ఫలం స్వర్గాపవర్గాది జీవితాద్ గుణిసంశ్రయాత్
మరణం అంటే మంచితనాన్ని వదిలిపెట్టడం. జీవితం అంటే మంచివాళ్లను ఆశ్రయించడం. జీవితం లో మంచివాళ్లను ఆశ్రయించినవారికి ఫలితం — అది స్వర్గమై ఉండొచ్చు, మోక్షమై ఉండొచ్చు, లేక ఇంకేదైనాసరే — వస్తుంది.
తస్మాద్ ఇమౌ పరీక్షే ఽహం కదాచిత్ ప్రశ్నలీలయా । కిం మానజ్ఞానకావ్ ఏతావ్ ఇతి తామరసేక్షణౌ
అందుకే, ఓ కమలనేత్రులారా! వీరిద్దరిని నేను అప్పుడప్పుడు సరదాగా ప్రశ్నిస్తూ పరీక్షిస్తాను — వీరిద్దరికి గౌరవం, జ్ఞానం, కవిత్వం ఉన్నాయా అని.
ఆదౌ విచార్య సుగుణాగుణలేశయుక్తిమ్ ఆగస్ తతో ఽధికతరం చ గుణాద్ యాది స్యాత్ । కుర్యాత్ తతస్ సముపపత్తివశేన దణ్డం దణ్డ్యస్య లఘ్వ్ అథ దృఢం ధనసమ్భవే వా
మొదట మంచి లక్షణాలు ఉన్నాయా, లేవా, తప్పు ఎంత ఉందో పరిశీలించాలి. తప్పు మంచితనాన్ని మించిపోయినప్పుడు, దానికి తగిన శిక్షను — అది తేలికగా కావొచ్చు, కఠినంగా కావొచ్చు, లేక డబ్బు జరిమానాగా కావొచ్చు — విధించాలి.
అథ సా రాక్షసీ రక్షఃకులకాననమఞ్జరీ । తమస్య్ ఏవాభ్రలేఖేవ గమ్భీరం నిననాద సా
ఆ రాక్షసీ, రాక్షస వంశపు అరణ్యంలో పుష్పంలా వెలిగిన ఆమె, చీకటిలో మేఘరేఖలా, లోతైన గర్జనతో అరవడం ప్రారంభించింది.
నాదాన్తే సమువాచేదం ప్రీఙ్కారపరుషం వచః । గర్జితానన్తరం జాతకరకాశనిశబ్దవత్
ఆ శబ్దం ముగిసిన వెంటనే, ఉరుము తరువాత మెరుపు మోగినట్టు, అది గట్టిగా, కఠినంగా ఈ మాటలు పలికింది.
భో భో ఘోరాటవీవ్యోమపదవీశశిభాస్కరౌ । మహామాయాతమఃపీఠశిలాకోటరకీటకౌ
ఓఓ! అడవి ఆకాశ మార్గంలో తిరిగే చంద్రుడు, సూర్యుడు, మీరు ఇద్దరూ మహామాయ అనే అంధకారపు గుహల్లో నివసించే పురుగులే.
కౌ భవన్తౌ మహాబుద్ధీ దుర్బుద్ధీ వా సమాగతౌ । మద్గ్రాసపథమ్ ఆపన్నౌ క్షణాన్ మరణకోవిదౌ
మీరు ఇద్దరూ ఎవరు? గొప్ప జ్ఞానం ఉన్నవారా, లేక మూర్ఖులా? నా వేటలో చిక్కుకుని, ఒక్క క్షణంలో మరణంలో నిపుణులై ఇక్కడికి వచ్చారు.
భో భో భూతక కిం స్యాస్ త్వం క్వ తిష్ఠసి చ దేహకమ్ । దర్శయాస్యాస్ తవ గిరః కో బిభేత్య్ అలినీధ్వనేః
ఓఓ! భూతమా, నువ్వెవరు? నీ చిన్న శరీరం ఎక్కడ ఉంది? నీ ముఖాన్ని చూపించు, నీ మాట వినిపించు—తేనెటీగ గుంజు శబ్దానికి ఎవరు భయపడతారు?
సింహవత్ సర్వవేగేన పతన్త్య్ అర్థం కిలార్థినః । సమమ్ ఆకారశబ్దాభ్యాం భావయాస్మాన్ బిభేషి కిమ్ । న కిఞ్చిద్ దీర్ఘసూత్రాణాం సిధ్యత్య్ ఆత్మక్షయాద్ ఋతే
సింహాలు తమ లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు ఎంత శక్తితో దూకుతాయో, అలాగే కోరుకున్నది పొందాలనుకునే వారు కూడా అంతే వేగంగా ముందుకు పోతారు. నువ్వు రూపం, శబ్దం రెండింటిలోనూ నన్ను భయపెట్టాలనుకుంటున్నావు ఎందుకు? ఆలస్యం చేసే వారికి ఏదీ సాధ్యం కాదు, చివరికి వారు తామే నాశనం అవుతారు.
రాజ్ఞేత్య్ ఉక్తే రమ్యమ్ ఉక్తమ్ ఇతి సఞ్చిన్త్య సా తయోః । ప్రకాశాయాప్య్ అధైర్యాయ ననాద చ జహాస చ
'రాజు' అని చెప్పగానే, ఆమెకి ఆ మాట మధురంగా అనిపించింది. తన అస్థిరత వల్ల ఆమె గట్టిగా అరవడమూ, నవ్వడమూ చేసింది.
తతో దదృశతుస్ తౌ తాం శబ్దపూరితదిగ్గణామ్ । స్వాట్టహాసప్రభాపిణ్డపూరప్రకటితాకృతిమ్
అంతటిద్దరూ ఆమెను చూశారు. ఆమె నవ్వుతో వెలిగిన కాంతి ఆమె రూపాన్ని స్పష్టంగా చూపించగా, ఆ శబ్దంతో దిక్కులు నిండిపోయాయి.
కల్పాభ్రాంశనికాశేన ఘృష్టామ్ అద్రితటీమ్ ఇవ । స్వనేత్రవిద్యుద్వలయావలనాజ్వలితామ్బరామ్
ఆమె రూపం యుగాంతంలో మిగిలిన మేఘపు తుకడిలా కనిపించింది. అది కొండ అంచున రుద్దినట్టుగా, ఆమె కన్నుల మెరుపులతో ఆమె వస్త్రం మెరిసిపోతూ ఉంది.
తిమిరైకార్ణవౌర్వాగ్నిజ్వాలావివలనామ్ ఇవ । గర్జద్ఘనఘటాటోపపీవరాసితకన్ధరామ్
మెఘాల మాదిరిగా ముదురు రంగుతో మందమైన మెడ కలిగి, ఆవిడ చీకటి సముద్రంలో ఎగిసిపడే అగ్ని జ్వాలలవలె కనిపించింది.
రణద్వదనసంరమ్భహాహాహతనిశాచరామ్ । రోదసీకజ్జలస్తమ్భలీలయోల్లాసితాం పురః
పోరులో ఉగ్రంగా ఉన్న ఆవిడ ముఖం, రాత్రిపూట సంచరించే దుష్టులను సంహరించిన అరుపులతో మారుమోగింది. ఆమె ముందు ఆకాశం నల్ల కాజలపు స్తంభాలతో వెలిగిపోతున్నట్లుగా అనిపించింది.
ఊర్ధ్వకేశీం సిరాలాఙ్గీం కపిలాక్షీం తమోమయీమ్ । యక్షరక్షఃపిశాచానామ్ అప్య్ అనల్పభయప్రదామ్
ఆమె జుట్టు పైకి లేచిపోయింది, శరీరంలో నరాలు స్పష్టంగా కనిపించాయి, కన్నులు పసుపు రంగులో మెరిసాయి, అంతా చీకటి రూపంలో ఉంది. యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు కూడా ఆమెను చూసి భయపడేవారు.
దరీరన్ధ్రలసత్స్వాస్యాం వాతఝాఙ్కారభీషణామ్ । ముసులోలూఖలాలాతాం హలశూర్పకశేఖరామ్
పర్వత గుహలా విప్పిన నోరు, గాలివాటుతో భయంకరంగా గర్జించేది. ఆమె నుదుటిపై మొగ్గు, ఊలికలశం మెరిసేవి; తలపై నాగలి, వడగట్టె అలంకారంగా ధరించింది.
స్ఫురన్తీమ్ ఇవ కల్పాన్తే వైడూర్యశిఖరిస్థలీమ్ । హాసఘట్టితవిశ్వేశాం కాలరాత్రీమ్ ఇవోదితామ్
ఆమె యుగాంతంలో వెలిగే వైడూర్య శిఖరంలా మెరుస్తూ, ఆమె నవ్వుతో సకల లోకాధిపతులను కంపింపజేస్తూ, కాలరాత్రి లేచినట్లు కనిపించింది.
ఘనవ్యోమాటవీం సాభ్రాం కృతదేహామ్ ఇవాగతామ్ । శరీరిణీం మహాభ్రాఢ్యాం యామినీమ్ ఇవ మాంసలామ్
ఆమె మేఘాలతో నిండిన ఆకాశపు ఘన అటవీదృశ్యానికి శరీరం వచ్చి చేరినట్లుగా, మాంసలంగా, మహా మేఘాలతో అలంకరించబడిన రాత్రిలా కనిపించింది.
శరీరసన్నివేశేన పఙ్కపీఠీమ్ ఇవోత్థితామ్ । తనుం చన్ద్రార్కయుద్ధాయ తమసేవ సమాశ్రితామ్
ఆమె శరీరాకృతితో మట్టి పీఠం మీద నుంచి లేచినట్లూ, చంద్రమా సూర్యులతో యుద్ధానికి సిద్ధమైన చీకటి స్వరూపాన్ని ధరించినట్లూ అనిపించింది.
ఇన్ద్రనీలతటశ్వభ్రలమ్బాభ్రయుగలోపమౌ । ఉలూఖలాదిహాలాఢ్యౌ దధానామ్ అసితౌ స్తనౌ
ఆమె రెండు వక్షోజాలు నీలమణి పర్వత కండ్లవంటి ముదురు నీలంగా, వేలాడే మేఘజోడుల్లా, ఉలూఖలంతో, హలంతో అలంకరించబడి మెరిసాయి.
నగ్నామ్ అఙ్గారకాశేన సమాలబ్ధమహాతనుమ్ । ద్రుమాభాస్పదసమిరలలద్భుజలతాతనుమ్
ఆమె గొప్ప శరీరం పూర్తిగా నగ్నంగా, అగ్నికణాల వెలుతురుతో తాకబడింది; ఆమె చేతులు, చెట్ల కొమ్మలు గాలిలో ఊగిపోతున్నట్టు ఊగుతున్నాయి.