మూర్ధజచ్ఛాదనచ్ఛన్నకర్ణశ్రీచన్ద్రశాలికమ్ । ఆదీర్ఘాఙ్గులినిర్యూహం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ దేహగృహానికి తలపై జుట్టు పైకప్పులా, చెవులు అందమైన చంద్రాకారపు గోపురాల్లా, పొడవైన వేళ్లు బయటకు పొడిగిన దండలవంటి వంటివి. నాకు ఈ దేహగృహం ఇష్టం లేదు.
సర్వాఙ్గకుడ్యసఞ్జాతఘనరోమయవాఙ్కురమ్ । సంశూన్యపీఠపిఠిరం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ దేహగృహం అంతటా గోడలపై దట్టమైన రోమాలు మొలచినట్లు, వెనుకవైపు ఖాళీ ఆసనం వున్నట్లు ఉంది. నాకు ఈ దేహగృహం ఇష్టం లేదు.
నఖోర్ణనాభనిలయైశ్ శారమ్ ఆరణితాన్తరమ్ । భాఙ్కారకారిపవనం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు, గోళ్లు, ఎముకలు, నాభి వీటిని పునాది చేసుకుని, పేగులు లోపల దారువులా ఉండి, వివిధ రకాల శబ్దాలు చేసే గాలి దానిలో ప్రవహిస్తూ ఉండే ఈ శరీర గృహం నాకు ఇష్టమేమీ కాదు.
ప్రవేశనిర్గమవ్యగ్రవాతవేగమ్ అనారతమ్ । వితతాక్షగవాక్షం చ నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు, కన్నులు ఎప్పుడూ తెరిచిన కిటికీలా ఉండి, ఊపిరి ఎప్పుడూ లోపలికి బయటికి పరుగెత్తుతూ ఉండే ఈ గృహం నాకు ఇష్టం లేదు.
జిహ్వామర్కటికాక్రాన్తవదనద్వారభీషణమ్ । దృష్టదన్తాస్థిశకలం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు, నోటిద్వారం భయంకరంగా ఉండి, దానిలో కోతిలా తిరిగే నాలుక ఉండి, బయటికి కనబడే పళ్ళు, ఎముక ముక్కలు కనిపించే ఈ గృహం నాకు ఇష్టమేమీ కాదు.
త్వక్సుధాలేపమసృణం యన్త్రసఞ్చారచఞ్చలమ్ । మనోఽమన్దాఖునోత్ఖాతం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు, చర్మం మెత్తగా పూతలా ఉండి, యంత్రంలా ఎప్పుడూ కదిలిపోతూ, మనస్సు కోరికల తవ్వడితో ఎప్పుడూ కలవరపడే ఈ గృహం నాకు ఇష్టం లేదు.
స్మితదీపప్రభాభాసి క్షణమ్ ఆనన్దసున్దరమ్ । క్షణం వ్యాప్తం ప్రభాపూరైర్ నేష్టం దేహగృహం మమ
ఒక క్షణం నా శరీరం నవ్వుతున్న దీపం వెలుగులో ఆనందంగా, అందంగా మెరిసిపోతుంది; ఇంకొక క్షణం వెలుగుల జలధిలో మునిగిపోతుంది. అయినా ఈ మాంసపు గృహం నాకు ఇష్టం లేదు.
సమస్తరోగాయతనం వలీపలితపత్తనమ్ । సర్వాధిసారఙ్గవనం నేష్టం మమ కలేవరమ్
నా శరీరం అన్నిరకాల వ్యాధులకు నిలయం, ముడతలు, తెలుపు జుట్టుతో నిండిన ఊరు, అన్నిప్రకారాల బాధలు పుట్టే అడవి. ఇది నాకు ప్రీతికరం కాదు.
అక్షర్క్షక్షోభవిషమా శూన్యా నిస్సారకోటరా । తమోగహనహృత్కుఞ్జా నేష్టా దేహాటవీ మమ
ఇది ఖాళీ గుట్ట, ఇంద్రియాల కలతతో అసహ్యంగా, హృదయంలో చీకటి దట్టమైన పొదలా ఉంది. ఈ శరీర అడవి నాకు ఇష్టం లేదు.
దేహాలయం ధారయితుం న శక్తో ఽస్మి మునీశ్వరాః । పఙ్కమగ్నం సముద్ధర్తుం గజమ్ అల్పబలో యథా
మహర్షులారా! ఈ శరీర మందిరాన్ని నేను మోయలేను. బలహీనుడు మట్టిలో మునిగిన ఏనుగును లేపలేనట్టే నాకు ఇది సాధ్యం కాదు.
కిం శ్రియా కిం చ కాయేన కిం కామేన కిమ్ ఈహయా । దినైః కతిపయైర్ ఏవ కాలస్ సర్వం నికృన్తతి
ఈ సంపదతో ఏమి లాభం? ఈ శరీరంతో ఏమి ప్రయోజనం? కోరికలతో, ప్రయత్నాలతో ఏమి ఉపయోగం? కొన్ని రోజుల్లోనే కాలం అన్నిటినీ నశింపజేస్తుంది.
రక్తమాంసమయస్యాస్య సబాహ్యాభ్యన్తరం మునే । నాశైకధర్మిణో బ్రూహి కేవ కాయస్య రమ్యతా
ఓ మునీశ్వరా, ఈ శరీరం లోపల బయట రక్తమాంసాలతో నిండినదే, నశించడమే దాని లక్ష్యం. అలాంటి శరీరంలో ఏమి ఆనందం ఉంటుంది చెప్పండి.
మరణావసరే కాయా జీవం నానుసరన్తి యే । తేషు తాత కృతఘ్నేషు కేవాస్థా వత ధీమతః
మరణ సమయంలో ఈ శరీరం ప్రాణాన్ని వెంటాడదు. కాబట్టి తండ్రీ, ఇంత కృతఘ్నమైన దానిపై జ్ఞానులు ఎందుకు నమ్మకం పెట్టుకుంటారు?
మత్తేభకర్ణాగ్రచలః కాయో లమ్బామ్బుభఙ్గురః । న సన్త్యజతి మాం యావత్ తావద్ ఏనం త్యజామ్య్ అహమ్
మత్తులో ఉన్న ఏనుగు చెవి తలుపు లాగ ఊగిపోతున్న ఈ శరీరం, నీటి బొట్టు లా బలహీనంగా ఉంది. ఇది నన్ను వదలకపోయినా, నేనే దీనిని వదిలేస్తాను.
పవనస్పన్దతరలః పేలవః కాయపల్లవః । జర్జరస్ తనువృత్తశ్ చ నేష్టో ఽయం కటునీరసః
ఈ శరీరం గాలిలో ఊగిపోయే మృదువైన ఆకులా, బలహీనంగా, జీర్ణంగా, సన్నగా ఉంటుంది. ఇది ఇష్టపడదగినది కాదు, ఎందుకంటే ఇది కఠినంగా, రుచిలేనిదిగా ఉంటుంది.
భుక్త్వా పీత్వా చిరం కాలం బాలపల్లవపేలవమ్ । తనుతామ్ ఏత్య యత్నేన వినాశమ్ అనుధావతి
ఎన్నాళ్లకైనా తినిపించుకొని, తాగిపించుకొని, ఈ మృదువైన ఆకులాంటి శరీరం ఎంతో శ్రమతో సన్నబడిపోతూ, చివరకు నాశనానికి పరుగెత్తుతుంది.
తాన్య్ ఏవ సుఖదుఃఖాని భావాభావమయాన్య్ అసౌ । భూయో ఽప్య్ అనుభవన్ కాయః ప్రాకృతో హి న లజ్జతే
ఈ శరీరం, ఉండడమూ లేనిదాన్నీ కలిపినదిగా, మళ్లీ మళ్లీ అదే సుఖదుఃఖాలను అనుభవిస్తూ, సహజ స్వభావం వల్ల ఏమాత్రం సిగ్గుపడదు.
సుచిరం ప్రభుతాం కృత్వా సంసేవ్య విభవశ్రియమ్ । నోచ్ఛ్రాయమ్ ఏతి న స్థైర్యం కాయః కిమ్ ఇతి పాల్యతే
ఎంతకాలమైనా అధికారం అనుభవించి, ఐశ్వర్యాన్ని ఆస్వాదించినా, ఈ శరీరం గొప్పదనాన్ని గానీ, నిలకడను గానీ పొందదు. అలాంటప్పుడు దీన్ని ఎందుకు కాపాడాలి?
జరాకాలే జరామ్ ఏతి మృత్యుకాలే తథా మృతిమ్ । సమమ్ ఏవావిశేషజ్ఞః కాయో భోగిదరిద్రయోః
వృద్ధాప్య సమయంలో ఈ శరీరం వృద్ధం అవుతుంది; మరణ సమయానికి ఇది చనిపోతుంది. అనుభవించే వారికి అయినా, దరిద్రులకు అయినా, ఇది ఏ తేడా తెలియదు — అందరికీ ఇదే.
సంసారామ్భోధిజఠరే తృష్ణాకుహరకాన్తరే । సుప్తస్ తిష్ఠతి ముక్తేహో మూకో ఽయం కాయకచ్ఛపః
సంసార సముద్రపు పొట్టలో, తృష్ణ అనే గుహలో, ఈ మూగ తాబేలు వంటి శరీరం, విముక్తి దగ్గర ఉన్నా కూడా, నిద్రలోనే ఉంది.
దహనైకార్థయోగ్యాని కాయకాష్ఠాని భూరిశః । సంసారాబ్ధావ్ ఇహోహ్యన్తే కఞ్చిత్ తేషు నరం విదుః
ఈ శరీరం అనే దారువులు, కాలికి మాత్రమే పనికొచ్చేవి, ఎన్నిసార్లు అయినా సంసార సముద్రంలో పడేస్తారు. వాటిలో కొందరు మాత్రమే నిజమైన మనిషిని గుర్తిస్తారు.
దీర్ఘదౌరాత్మ్యచలయా నిపాతఫలయానయా । న దేహలతయా కార్యం కిఞ్చిద్ అస్తి వివేకినః
ఎప్పటి నుంచో ఉండే, మారని దురదృష్టం వల్ల చివరికి పతనం తప్పదు. అందువల్ల, వివేకం ఉన్నవారికి ఈ మాంసపు దేహంతో ఏ పనీ లేదు.
మజ్జన్ కర్దమకోశేషు ఝగిత్య్ ఏవ జరాం గతః । న జ్ఞాయతే యాత్య్ అచిరాత్ క్వ కథం దేహదర్దురః
ఒకడు మట్టికొలను లోపల మునిగితే, అతడు త్వరగా వృద్ధుడవుతాడు. అలాగే ఈ శరీరమనే బామ్మెడు జీవితం కూడా ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎలా పోతుందో ఎవరికీ తెలియదు.
నిస్సారసకలారమ్భాః కాయాశ్ చపలవాయవః । రజోమార్గేణ గచ్ఛన్తో దృశ్యన్తే నేహ కేనచిత్
ఈ శరీరంతో చేసే అన్ని పనులు అసలేమీ లేని వేటల్లాంటివి. శరీరంలో ఉన్న చంచలమైన వాయువులు ధూళి మార్గంలో పోతుంటాయి, కానీ వాటిని ఇక్కడ ఎవ్వరూ చూడలేరు.
వాయోర్ దీపస్య మనసో గచ్ఛతో జ్ఞాయతే గతిః । ఆగచ్ఛతశ్ చ భగవన్ న శరీరశరస్య నః
ప్రభూ, గాలి, దీపం, మనస్సు ఇవి పోతున్నప్పుడు లేదా వస్తున్నప్పుడు వాటి గమనాన్ని మనం గ్రహించగలం. కానీ శరీరమనే బాణం ఎలా పోతుందో మాత్రం ఎవరికీ తెలియదు.
బద్ధాశా యే శరీరేషు బద్ధాశా యే జగత్స్థితౌ । తాన్ మోహమదిరోన్మత్తాన్ ధిగ్ ధిగ్ అస్తు పునః పునః
శరీరాల్లో ఆశలు పెట్టుకున్నవాళ్లు, లోకంలో ఆశలు పెట్టుకున్నవాళ్లు — మోహమనే మద్యం తాగి మత్తులో ఉన్న వాళ్లను మళ్లీ మళ్లీ నిందించాలి.
నాహం దేహస్య నో దేహో మమ నాయమ్ అహం తథా । ఇతి విశ్రాన్తచిత్తా యే తే మునే పురుషోత్తమాః
ఓ మునీశ్వరా, 'నేను ఈ శరీరం కాదు, ఈ శరీరం నాది కాదు, నేను ఇదే కాదు' అని whose మనస్సు పూర్తిగా ప్రశాంతంగా ఉన్నవారు, వారు మనుషుల్లో అత్యుత్తములు.
మానావమానబహులా బహులాభమనోరమాః । శరీరమాత్రబద్ధాస్థం ఘ్నన్తి దోషదృశో నరమ్
గౌరవం, అవమానం, అనేక కోరికల ఆనందాల్లో ఉండే దోషాలు, శరీరానికి మాత్రమే బంధించబడిన మనిషిని బాధిస్తాయి.
శరీరసఙ్గశాయిన్యా పిశాచ్యా పేశలాఙ్గయా । అహఙ్కారచమత్కృత్యా ఛలేన చ్ఛలితా వయమ్
శరీరానికి మమకారం కలిగి, అందమైన అవయవాలతో ఉన్న ఆ మాయా పిశాచిని, మన అహంకారపు మాయతో మోసపోయాము.
ప్రజ్ఞా వరాకీ సర్వైవ కాయబద్ధాస్థయానయా । మిథ్యాజ్ఞానకురాక్షస్యా ఛలితా కష్టమ్ ఏకికా
ఈ శరీర మమకారంలో నిలిచిపోయిన, అబద్ధమైన జ్ఞానం కలిగి ఉన్నదానివల్ల, మన బుద్ధి మొత్తం దారి తప్పింది; ఎంత దురదృష్టమో, ఎంత ఒంటరితనమో!