ప్రాదేశః ప్రథమమ్ అభూత్ తతో ఽపి హస్తో వ్యాసం చాప్య్ అథ విటపస్ తతో ఽభ్రమాలా । సోద్యత్సావయవలతా బభౌ నిమేషాత్ సఙ్కల్పద్రుమకణికాఙ్కురక్రమేణ
మొదట ఒక ప్రదేశం కనిపించింది, తర్వాత ఒక చేయి, ఆ తరువాత ఒక కొమ్మ, ఆ తరువాత మేఘాల మాల. వెంటనే మొగ్గలు, కొమ్మలు వేగంగా పెరిగి, సంకల్పవృక్షపు మొక్కల క్రమంలో అది తళుక్కున మెరిసింది.
తన్మాత్రాణ్య్ అవికలశక్తిమన్తి దేహాద్ ఉద్భూతాన్య్ అథ కరణేన్ద్రియాణి సమ్యక్ । సఙ్కల్పద్రుమనవపుష్పవత్ సమన్తాద్ బీజే యాన్య్ అలమ్ అభవంస్ తిరోహితాని
అదే సమయంలో శరీరం నుండి సంపూర్ణ శక్తితో కూడిన సూక్ష్మభూతాలు బయలుదేరాయి, ఆ తర్వాత ఇంద్రియాలు కూడా ప్రబలంగా ఉద్భవించాయి. ఇవన్నీ మనసులోని సంకల్పవృక్షం విత్తనంలా, అంతవరకు దాగి ఉండి, ఇప్పుడు చుట్టూ పుష్పాల్లా వికసించాయి.
అథాభవద్ అసౌ సూచీ కర్కటీ రాక్షసీ పునః । సూక్ష్మైవ స్థౌల్యమ్ ఆయాతా మేఘలేఖేవ వార్షికీ
ఆ తరువాత సూచి మళ్లీ కర్కటి అనే రాక్షసిగా మారింది. ఆమెలో ఉన్న సూక్ష్మత్వం మెల్లగా స్థూలంగా మారింది, వర్షకాలంలో మేఘరేఖ మందంగా మారినట్లు.
నిజమ్ ఆకారమ్ ఆసాద్య కిఞ్చిత్ ప్రముదితా సతీ । బృహద్రాక్షసగర్వం తద్బోధాత్ కఞ్చుకవజ్ జహౌ
తన అసలు రూపాన్ని తిరిగి పొందిన ఆమె కొంత ఆనందంగా అనిపించుకుంది. ఆ జ్ఞానంతో గొప్ప రాక్షసిగా ఉన్న గర్వాన్ని ఆమె ఒక కప్పు వదిలేసినట్టు వదిలిపెట్టింది.
తత్రైవ ధ్యాయినీ తస్థౌ బద్ధపద్మాసనస్థితిః । ఆలమ్బ్య సంవిదం శుద్ధాం సంస్థితా గిరికూటవత్
అక్కడే పద్మాసనంలో కూర్చొని ధ్యానం చేస్తూ, పవిత్రమైన చైతన్యాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని, పర్వతశిఖరంలా స్థిరంగా నిలిచింది.
అథ సా మాసషట్కేన ధ్యానాద్ బోధమ్ ఉపాగతా । మహాజలదనాదేన ప్రావృషీవ శిఖణ్డినీ
ఆమె ఆరు నెలలు ధ్యానం చేసిన తరువాత, వర్షాకాలంలో మేఘగర్జన విని నాట్యమాడే నెమలి లాగ, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం పొందింది.
ప్రబుద్ధా సా బహిర్వృత్తిర్ బభూవ క్షుత్పరాయణా । యావజ్జీవం స్వభావో ఽస్య దేహస్య న నివర్తతే
ఆమెకు జ్ఞానం వచ్చిన తర్వాత, దృష్టి బయటికి మళ్లింది. ఆకలిలో మునిగిపోయింది. ఎందుకంటే, జీవితం ఉన్నంత కాలం శరీరానికి ఈ స్వభావం మారదు.
అథ సా కిం గ్రస ఇతి చిన్తయామ్ ఆస చిన్తయా । భోక్తవ్యం పరకీయం చ న్యాయేన న వినా మయా
అప్పుడామె, 'ఏమి తినాలి?' అని ఆలోచించసాగింది. 'ఇతరులది గానీ, న్యాయంగా నాకు చెందని దానిని గానీ తినకూడదు' అని తలపోయింది.
యద్ ఆర్యగర్హితం యద్ వా న్యాయేన న సమర్జితమ్ । తస్మాద్ గ్రాసాద్ వరం మన్యే మరణం దేహినామ్ ఇహ
మంచివారు తప్పుబడే లేదా న్యాయంగా సంపాదించని ఆహారం కన్నా, ఇక్కడ జీవులకు మరణమే మేలని నేను భావిస్తున్నాను.
యది దేహం త్యజామీమం తన్ న్యాయోపార్జితం వినా । న కిఞ్చిద్ అద్మి నిర్న్యాయం భుక్తో ఽర్థో హి గరాయతే
ఈ శరీరాన్ని న్యాయంగా సంపాదించకుండా వదిలేస్తే, అన్యాయంగా ఏదీ తినను. ఎందుకంటే, న్యాయం లేకుండా పొందిన ధనం భోగించితే అది అపవిత్రమవుతుంది.
యన్ న లోకక్రమప్రాప్తం తేన భుక్తేన కిం భవేత్ । న జీవితేన నో మృత్యా కిఞ్చిత్ కారణమ్ అస్తి మే
లోకంలో నడిచే విధానాన్ని అనుసరించకుండా వచ్చినదాన్ని తినడం వల్ల నాకు ఏమి లాభం? నాకు బ్రతకడం వల్లా, చనిపోవడం వల్లా ఏ కారణం లేదు.
మనోమాత్రమ్ అహం హ్య్ ఆసం దేహాదిభ్రమమాత్రకమ్ । తచ్ ఛాన్తం స్వావబోధేన దేహాదేహదృశౌ కుతః
నిజంగా నేను మనస్సే, శరీరాది మాయలో మునిగిపోయాను. ఇప్పుడు నా స్వయంబోధంతో అది శాంతించింది. ఇక శరీరం, శరీరముకాని వాటిని చూసేవాడు ఎవరు?
ఏవం స్థితా మౌనవతీ శుశ్రావ గగనాద్ గిరమ్ । రక్షస్స్వభావసన్త్యాగతుష్టేనోక్తాం నభస్వతా
ఈ విధంగా మౌనంగా నిలిచిన ఆమె, రాక్షస స్వభావాన్ని వదిలినందుకు సంతోషించిన వాయువు ఆకాశంలోనుంచి పలికిన స్వరాన్ని వినింది.
గచ్ఛ కర్కటి మూఢాంస్ త్వం జ్ఞానేనాశ్వ్ అవబోధయ । మూఢోత్తారణమ్ ఏవేహ స్వభావో మహతామ్ ఇతి
కర్కటి, నీవు వెళ్లి మూర్ఖులను జ్ఞానంతో మేల్కొలుపు. గొప్పవాళ్ల స్వభావం మూర్ఖులను రక్షించడమే.
బోధ్యమానో భవత్యాపి యో న బోధమ్ ఉపైష్యతి । స్వనాశాయైవ జాతో ఽసౌ న్యాయ్యో గ్రాసో భవేత్ తవ
నీవు ఎంత చెప్పినా ఎవరికైనా బుద్ధి రాకపోతే, వారు తమ నాశనానికి మాత్రమే పుట్టారు. అలాంటి వారిని నీవు తినడం సమంజసం.
శ్రుత్వేత్య్ అనుగృహీతాస్మి త్వయేత్య్ ఉక్తవతీ శనైః । ఉత్తస్థౌ శైలశిఖరాత్ క్రమాద్ అవరురోహ చ
ఇలా విని, "మీరు నాకు అనుగ్రహం చేశారు" అని ఆమె మెల్లగా చెప్పింది. ఆ తరువాత ఆమె కొండ శిఖరంపై నుంచి లేచి, క్రమంగా దిగింది.
అధిత్యకామ్ అతీత్యాశు గత్వా చోపత్యకాతటాత్ । వివేశ శైలపాదస్థం కిరాతజనమణ్డలమ్
ఆమె వేగంగా ఎత్తైన ప్రదేశాన్ని దాటి, లోయ అంచుకు వెళ్లి, కొండ అడివిలో ఉన్న కిరాతుల గ్రామంలోకి ప్రవేశించింది.
బహ్వన్నపశులోకౌఘద్రవ్యసస్యౌషధామిషమ్ । అనన్తమూలపానాన్నమృగకీటఖగాదికమ్
అక్కడ ఆహారం, పశువులు, జనసమూహాలు, ధనం, పంటలు, ఔషధ మొక్కలు, మాంసం, ఎన్నో రకాల వేర్లు, పానీయాలు, ధాన్యాలు, జింకలు, పురుగులు, పక్షులు ఇలా అన్నివిధాల సంపదలు సమృద్ధిగా ఉండేవి.
ప్రచలితగలితాఞ్జనాచలాభా హిమగిరిపాదనిషేవితం సుదేశమ్ । తదను గతవతీ నిశాచరీ సా నిశి సుఘనాన్ధతమిస్రమార్గభూమౌ
ఆ ప్రాంతం మంచు పర్వత పాదాలు తడిచిన, కరిగిపోతున్న మినుములాంటి కొండను పోలిన మంచి భూమి. అప్పుడు రాత్రి సమయంలో, రాత్రిపూట సంచరించే ఆ దెయ్యం, ముదురు చీకటి గాఢంగా వ్యాపించిన మార్గంలోకి వెళ్లింది.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తత్ర కిరాతజనమణ్డలే । హస్తహార్యతమఃపిణ్డా బభూవాసితయామినీ
అప్పటికి, ఆ కిరాత గ్రామంలో రాత్రి అంతగా చీకటిగా మారింది, చేతితో పట్టుకునేంత గాఢమైన చీకటి తలపించేది.
నీలమేఘపటచ్ఛన్ననిరిన్దుగగనాన్తరా । తమాలవనసమ్పిణ్డమణ్డలోడ్డీనకజ్జలా
ఆకాశం నల్ల మేఘాల చాదరతో పూర్తిగా కప్పబడింది, చంద్రుడు కనిపించలేదు. చుట్టూ చీకటి తామల వనాల గుంపుల్లా, కాజల్ పూసినట్టు, గిరికలాడుతూ వ్యాపించింది.
లతాఘనతయా గ్రామకోటరైకాన్ధ్యమన్థరా । గృహచత్వరసమ్బాధనగరే నవయౌవనా
తానొక తాడిపల్లె లతలా సున్నితంగా, ఊహించదగిన గ్రామపు చీకటి వీధుల్లో మెల్లగా నడుస్తూ, నగరంలో ఇంటి ప్రాంగణాల మధ్య ఇరుకుగా ఉండే నవయువతిలా కనిపిస్తుంది.
చత్వరేషు తమఃపిణ్డప్రజిహ్మీకృతదీపికా । కుఞ్చికాచ్ఛిద్రనిష్క్రాన్తదీపికారోమరాజికా
ఆ ప్రాంగణాల్లో, ఆమె చీకటి ముద్దలా, దీపాలను వంగిపోనిచేస్తూ ఉంటుంది; తాళపు చెవి రంధ్రం నుంచి వెలువడే దీపపు జ్యోతి వరుసలా మెరుస్తుంది.
స్వవయస్యేవ కర్కట్యాః పరినృత్యత్పిశాచికా । మత్తకఙ్కాలవేతాలా కాష్ఠమౌనమ్ ఇవ స్థితా
ఆమె, తన స్నేహితురాలు కర్కటకిలా, పిశాచిలా నాట్యం చేస్తుంది; మత్తులో ఉన్న కంకాళం లేదా వేటాళంలా, కలపలా నిశ్శబ్దంగా నిలబడిపోతుంది.
సుషుప్తమృతభూతౌఘా ఘననీహారహారిణీ । మన్దమన్దమరుత్స్పన్దశరత్ప్రాలేయశీకరా
ఆమె, గాఢ నిద్రా మరణాల సమూహంలా, మబ్బు పొగను దొంగిలించేవాడిలా; మృదువుగా వీసే గాలిపీలిక, శరదృతువులో మంచు చినుకులా ఉంటుంది.
సరస్సు విరటద్వారికోకభేకతరఙ్గికా । అన్తఃపురేషు రమణరణన్నారీనరాననా
సరస్సుల్లో, ఆమె బకాలు, కప్పలు, అలల కదలికతో అలికిదిగా ఉప్పొంగే నీటిలా ఉంటుంది. అంతఃపురాల్లో, ప్రేమలో మునిగిపోయిన పురుషులు, మహిళల ముఖాల్లో ఆమె కనిపిస్తుంది.
జఙ్గలేషు జ్వలజ్జ్వాలజటాలజ్వలనోజ్జ్వలా । కేదారేష్వ్ అమ్బుసంసేకపుష్టపాకమిలత్సిలా
అడవుల్లో, ఆమె మండుతున్న అగ్నిలా, జ్వాలలు చుట్టుకున్నదిగా ప్రకాశిస్తుంది. పొలాల్లో, నీరు చల్లడంతో వేడెక్కిన రాళ్ల రూపంలో ఆమె ఉంటుంది.
నభస్య్ అలక్షితస్పన్దపరివృత్తర్క్షచక్రకా । వనేషు విసరద్వాతపతత్పుష్పఫలద్రుమా
ఆకాశంలో, ఆమె కనబడని తారాగణాల చలనం రూపంలో ఉంటుంది. అడవుల్లో, గాలి ఊదిపడే పువ్వులు, పండ్లు చెట్లపై నుంచి జారిపడే దృశ్యంలో ఆమె కనిపిస్తుంది.
శ్వభ్రేషు కౌశికాస్యాత్తవాయస్యాద్యాహృతారవా । తస్కరాక్రాన్తపర్యన్తగ్రామ్యాక్రన్దనకర్కశా
గొయ్యిల్లో, ఆమె గుడ్లగూబ నోటిలోకి చొచ్చుకుపోయిన గాలితో వినిపించే ప్రతిధ్వని రూపంలో ఉంటుంది. దొంగలు దాడి చేసిన గ్రామాల అంచుల్లో, గ్రామస్తుల హృదయాన్ని కలచివేసే అరుపులలో ఆమె ఉంటుంది.
గ్రామేష్వ్ అచేతనగ్రామ్యా నగరే సుప్తనాగరా । వనేషు విసరద్వాతా నీడేష్వ్ అస్పన్దపక్షిణీ
పల్లెల్లో ప్రజలు చైతన్యం లేకుండా ఉన్నారు; పట్టణంలో నివాసులు నిద్రలో మునిగిపోయారు; అడవుల్లో గాలులు స్వేచ్ఛగా తిరుగుతున్నాయి; గూళ్లలో పక్షులు కదలకుండా నిశ్చలంగా ఉన్నాయి.