అమితోపాన్తపర్యన్తాం లోకపాలేక్షితైర్ అపి । కేవలం పవనస్పన్దప్రచలద్ధూలికుణ్డలామ్
అది చివరలు కనిపించని అంతులేని ప్రవాహంలా, లోకపాలకులు చూసినా, కేవలం గాలిలో లేచిన ధూళి మబ్బుల్లా తిరుగుతూ ఉంది.
సూర్యాంశుకుఙ్కుమైర్ లిప్తాం లగ్నచన్ద్రాంశుచన్దనామ్ । విలాసినీమ్ ఇవ వ్యోమ్నో వాతశీత్కారగాయనామ్
ఆ నది సూర్య కిరణాల కుంకుమతో పూసినట్టు, చంద్రుని కాంతి చందనంలా అలంకరించినట్టు, గాలిలో చల్లదనంతో ఆకాశంలో పాటలు పాడే అప్సరసలా మెరిసిపోతుంది.
సప్తద్వీపసముద్రముద్రణసముచ్ఛూనైకదేశాశ్రయం భూపీఠం పరితో విహృత్య పవనో దీర్ఘాధ్వనా జర్జరః । తాం ప్రాప్యాగ్రగిరిస్థలీమ్ అలివపుర్వ్యోమాఙ్గలగ్నామ్ ఇవ వ్యాత్తానన్తదిగన్తపూరకబృహద్దేహో విశశ్రామ సః
ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాల గుర్తులు ఉన్న భూమి చుట్టూ, పొడవైన ప్రయాణంతో అలసిపోయిన గాలి తిరిగి, చివరకు ఆ శిఖరంలో, ఆకాశంలో తేనెటీగల గుంపు వాలినట్టు, తన విస్తారమైన శరీరంతో అన్ని దిక్కులు నింపుకుంటూ విశ్రాంతి తీసుకుంది.
తత్ర తస్యోర్ధ్వశృఙ్గస్య తస్యాం మూర్ధమహావనౌ । దదర్శ మధ్యే తాం సూచీం ప్రోత్థితాం సశిఖామ్ ఇవ
ఆ పర్వతశిఖరంపై ఉన్న ఆ గొప్ప అడవిలో, మధ్యలో ఒక సూచి లాంటి ఆకారాన్ని, పైభాగంలో చిన్న తుప్పు ఉన్నట్టు అతడు చూశాడు.
ఏకపాదం తపస్యన్తీం శుష్యన్తీం చిరమ్ ఊష్మపామ్ । సతతానశనాచ్ ఛుష్కాం పిణ్డీభూతోదరత్వచమ్
ఒక కాలిపై నిలబడి, దీర్ఘకాలంగా ఎండను భరించి, ఎప్పుడూ ఉపవాసం చేస్తూ, ఆమె శరీరం పూర్తిగా ఎండిపోయి, పొత్తికడుపు ముడుచుకుపోయింది.
సకృద్వికాసినాస్యేన గృహీత్వైవ తమ్ ఆనిలమ్ । పశ్చాత్ త్యజన్తీం హృదయే ఽప్య్ ఏవ మాన్తీమ్ అనారతమ్
ఒక్కసారి నోరు విప్పి గాలి లోపలికి తీసుకుని, తర్వాత బయటకు వదిలి, కానీ గుండె లోపల మాత్రం ఎప్పుడూ ఉంచుతూ, ఈ ప్రక్రియను నిరంతరం కొనసాగించేది.
శుష్కాం చణ్డాంశుకిరణైర్ జర్జరాం వనవాయుభిః । అచలన్తీం నిజాత్ స్థానాత్ స్నపితామ్ ఇన్దురశ్మిభిః
ఆమె ఎండిపోయి, భయంకరమైన సూర్యకిరణాలతో తాకి, అడవి గాలులతో అలసిపోయి, తన స్థానం నుండి కదలకుండా, చంద్రకాంతిలో స్నానం చేస్తూ ఉండేది.
పూర్వం రజోఽణునైకేన సమధిష్ఠితమస్తకామ్ । కృతార్థత్వం కలయతా దదతాన్యస్య నాస్పదమ్
ముందుగా మనస్సు ఒక్క చిన్న రజోగుణపు కణంతో స్థిరంగా ఉండి, తాను కోరుకున్నది సాధించానని భావించి, ఇంకొకరికి అక్కడ చోటు ఇవ్వదు.
అరణ్యేనేవ దత్తార్ఘాం చిరాజ్ జాతశిఖామ్ ఇవ । మూర్ధ్నీవ స్థాపితప్రాణాం జటాకూటవతీమ్ ఇవ
అడవిలో ఎవరికైనా నీళ్లు ఇచ్చినట్టు, చాలా కాలం తర్వాత జుట్టు పెరిగినట్టు, శ్వాసను తలపై పెట్టుకున్నవాడిలా, జటలు కట్టుకున్నవాడిలా ఉంది.
తాం వీక్ష్య పవనస్ సూచీం విస్మయాకులచేతనః । ప్రణమ్యాలోక్య చరితం భీతభీత ఇవాగ్రతః
ఆ సూచి వైపు చూసిన గాలి, ఆశ్చర్యంతో మనసు నిండిపోయి, ఆమె ముందు భయంతో నిలబడి నమస్కరించి, ఆమె ప్రవర్తనను గమనించాడు.
మహాతపస్వినీ సూచి కిమర్థం తప్యసే తపః । నేతి వక్తుం శశాకాసౌ తత్తేజోరాశినిర్జితః
ఓ మహా తపస్విని సూచి, నీవు ఎందుకు తపస్సు చేస్తున్నావు? అని అడగాలని ప్రయత్నించినా, ఆమె తేజస్సు ముందు అతడు మాటలు చెప్పలేకపోయాడు.
భగవత్యా మహాసూచ్యా అహో చిత్రం మహత్ తపః । ఇత్య్ ఏవ కేవలం ధ్యాయన్ మారుతో గగనం యయౌ
పవిత్రమైన సూచి ఎంత గొప్ప తపస్సు చేసింది! ఇదే ఆలోచిస్తూ, ఆ గాలి ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయింది.
సముల్లఙ్ఘ్యాభ్రమార్గం తు వాతస్కన్ధాన్ అతీత్య చ । సిద్ధవృన్దాన్య్ అధః కృత్వా సూర్యమార్గమ్ ఉపేత్య చ
ఆ గాలి మేఘాల మార్గాన్ని దాటి, గాలివీచే దారులను అధిగమించి, సిద్ధుల సమూహాలను కింద వేసి, సూర్యుని మార్గాన్ని చేరింది.
ఊర్ధ్వమ్ ఏత్య విచారేభ్యః ప్రాప శక్రపురాన్తరమ్ । సూచిదర్శనపుణ్యం తమ్ ఆలిలిఙ్గ పురన్దరః
అక్కడి నుంచి పైకి ఎక్కి తిరుగుతూ, ఇంద్రుని నగరంలోకి చేరింది. సూచి దర్శనం వల్ల కలిగిన పుణ్యానికి పురందరుడు ఆ గాలిని ఆలింగనం చేశాడు.
పృష్టశ్ చ కథయామ్ ఆస దృష్టం సర్వం మయేత్య్ అసౌ । సహదేవనికాయాయ శక్రాయాస్థానవాసినే
ఇంద్రుడు అడిగినప్పుడు, ఆ గాలి 'నేను అన్నీ చూశాను' అని సహదేవుని వర్గానికీ, ఇంద్రునికీ చెప్పడం మొదలుపెట్టింది.
జమ్బుద్వీపే ఽస్తి శైలేన్ద్రో హిమవాన్ నామ సూన్నతః । జామాతా యస్య భగవాన్ సాక్షాచ్ ఛశికలాధరః
జంబూద్వీపంలో ఒక గొప్ప పర్వతం ఉంది, దానికి హిమవంతుడు అని పేరు. ఆ పర్వతం ఎత్తుగా, విశాలంగా ఉంటుంది. ఆ పర్వతానికి అల్లుడు చంద్రకళను ధరించిన పరమేశ్వరుడు.
తస్యోత్తరే మహాశృఙ్గపృష్ఠే పరమరూపిణీ । స్థితా తపస్వినీ సూచీ తపశ్ చరతి దారుణమ్
ఆ హిమవంతుని ఉత్తర భాగంలో ఉన్న ఒక ఎత్తయిన శిఖరంపై, అద్భుతమైన అందంతో కూడిన సూతి అనే తపస్విని నివసిస్తూ, కఠినమైన తపస్సు చేస్తోంది.
బహునాత్ర కిమ్ ఉక్తేన వాతాద్యశనశాన్తయే । తయా స్వోదరసౌషిర్యం పిణ్డీకృత్య నివారితమ్
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. గాలి వంటివాటివల్ల కలిగే ఆకలిని నివారించేందుకు, ఆ తపస్విని తన పొట్టలోని ఖాళీని బిగించి మూసేసింది.
శాన్తసఙ్కోచమ్ ఊష్మార్థం వికాస్యాస్యం రజోఽణునా । తయాద్య స్థగితం శీతవాతాశననివృత్తయే
తన శరీరంలో ఉన్న సంకోచాన్ని తగ్గించేందుకు, వేడి కోసం నోటిని తెరిచి, దుమ్ము కణాలను లోపలికి పీల్చి, ఇప్పుడు ఆ తపస్విని చలిగాలి, ఆకలి లాంటివాటిని ఆపింది.
తస్యాస్ తీవ్రేణ తపసా తుహినాకారమ్ ఉత్సృజన్ । అగ్న్యాకారమ్ అగో గృహ్ణన్ దేవదుస్సేవ్యతాం గతః
ఆమె తీవ్రమైన తపస్సుతో చలిని వదిలి, అగ్నిలా ఉష్ణతను పొందింది. అందువల్ల దేవతలకే ఆమెను చేరడం కష్టంగా మారింది.
తద్ ఉత్తిష్ఠాశు గచ్ఛామస్ సర్వ ఏవ పితామహమ్ । తద్వరార్థమ్ అనర్థాయ విద్ధి తద్దుస్సహం తపః
అందరూ కలిసి త్వరగా పితామహుని వద్దకు వెళ్లుదాం. ఆమె ఈ కఠినమైన తపస్సు ఒక వరం కోసం చేస్తోంది. అది మనకు కష్టాన్ని తెచ్చే అవకాశం ఉంది.
ఇతి వాతేరితశ్ శక్రస్ సహ దేవగణేన సః । జగామ బ్రహ్మణో లోకం ప్రార్థయామ్ ఆస తం ప్రభుమ్
వాయువు ఇలా ప్రేరేపించడంతో, ఇంద్రుడు దేవతలతో కలిసి బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి ఆ ప్రభువును ఆశ్రయించాడు.
సూచ్యా అహం వరం దాతుం గచ్ఛామి హిమవచ్ఛిరః । బ్రహ్మణేతి ప్రతిజ్ఞాతే శక్రస్ స్వర్గమ్ ఉపాయయౌ
సూచీ ఇలా చెప్పింది: 'నేను బ్రహ్మదేవుని నుండి వరం పొందేందుకు హిమవంతు శిఖరానికి వెళ్తున్నాను.' బ్రహ్మదేవుడు అంగీకరించగా, ఇంద్రుడు తిరిగి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు.
ఏతావతాథ కాలేన సా బభూవ చ పావనీ । సూచీ నిజతపస్తాపతాపితామరమన్దిరా
కాలం గడిచే సరికి, ఆ సూచి తన స్వంత తపస్సు వల్ల పవిత్రురాలై, అమరుల మందిరంలో నివసించేది.
ముఖరన్ధ్రస్థితార్కాంశుదృశా స్వచ్ఛాయయైవ సా । విస్మయిన్యా వివర్తిన్యా ఆదినాన్తమ్ ఉపేక్షితా
ఆమె కన్నులు సూచి రంధ్రంలోంచి వెలిగే సూర్యకిరణల్లా మెరిసేవి. తన స్వచ్ఛమైన నీడతో, మొదటి నుండి చివరి వరకు మారుతూ ఉండే ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యంతో పరిశీలించేది.
కౌశేయసూచ్యా తృణవన్ మేరుస్ స్థైర్యేణ నిర్జితః । మజ్జనిత్ర్యేతి వృద్ధ్యేవ యుక్తయాద్యన్తయోర్ దినే
పట్టు సూచి సహాయంతో, ఆమె స్థిరతలో మెరు పర్వతాన్ని కూడా మించిపోయింది. వృద్ధ మహిళలా, ఉదయం సాయంత్రం సమయాల్లో తనను తాను లోనికి ముంచడంలో నైపుణ్యం కలిగి ఉండేది.
మధ్యాహ్నే తాపభీత్యేవ విశన్త్యా మాతుర్ అన్తరమ్ । అన్యదా గౌరవాద్ దృష్ట్యా దూరతః ప్రేక్ష్యమాణయా
మధ్యాహ్నం వేడి భయంతో తల్లి లోపలికి ప్రవేశించేది. మిగతా సమయాల్లో గౌరవంతో, దూరంగా ఉండి, శ్రద్ధగా చూస్తూ ఉండేది.
సా తామ్ అవేక్షితే ఽక్ష్ణారాత్ తాపాద్ అఙ్గే నిమజ్జతి । సఙ్కటే విస్మరత్య్ ఏవ జనో గౌరవసత్క్రియామ్
ఆ కన్ను చూసినప్పుడు, ఆమె తన శరీరాన్ని ఆ వేడిలో ముంచేది. కష్టసమయంలో, మనిషి గౌరవాన్ని, మర్యాదను మర్చిపోతాడు.
ఛాయాసూచిస్ తాపసూచిస్ తయేత్య్ ఆత్మతృతీయయా । త్రికోణం తపసా పూతం వారాణస్యాస్ సమం కృతమ్
ఛాయాసూచి, తపస్సూచి, ఆమె తానే మూడవదిగా కలసి, ఆ త్రికోణాన్ని తపస్సుతో పవిత్రం చేసి, వారాణసికి సమానంగా చేసింది.
గతాస్ తేన త్రికోణేన త్రివర్ణపరిఖావతా । వాయవః పాంసవో యే ఽపి తే పరాం ముక్తిమ్ ఆగతాః
ఆ మూడు రంగుల పరిధులతో ఉన్న త్రికోణం వల్ల, అక్కడి గాలులు, ధూళి కూడా పరమ ముక్తిని పొందాయి.