న హ్య్ అమూర్తస్య సిధ్యన్తి వినాధారం కిల క్రియాః । ఇత్య్ ఆధారైకనిష్ఠత్వమ్ ఆశ్రిత్యాసౌ తపస్స్థితా
రూపం లేని పనులు ఆధారం లేకుండా పూర్తవు కాదు; అందుకే ఒకే ఆధారాన్ని నమ్ముకుని ఆమె తపస్సులో నిలకడగా ఉండింది.
జీవసూచీ లోహసూచీం పిశాచీ శింశపామ్ ఇవ । సర్వతో వలయామ్ ఆస వాత్యేవామోదలేఖికామ్
జీవ సూచి ఇనుప సూచి చుట్టూ అన్ని వైపులా వలయంగా ఏర్పడింది; అది పిశాచిని శింశపా చెట్టును ఆలింగనం చేసినట్లుగా, లేదా గాలి పరిమళ హారాన్ని చుట్టినట్లుగా ఉంది.
తతస్ తతఃప్రభృత్య్ ఏషా సూచీ దీర్ఘతపస్వినీ । అరణ్యాన్యాం స్థితా శక్ర తత్ర వర్షగణాన్ బహూన్
అప్పటి నుండి, ఓ ఇంద్రా, ఈ సూచి దీర్ఘకాల తపస్సు చేయడంలో నిమగ్నమై, మరో అడవిలో ఎన్నో సంవత్సరాలు అక్కడే ఉండిపోయింది.
తస్యా వరార్థం యత్నం త్వం కురు కర్తవ్యకోవిద । చిరేణ సమ్భృతం లోకమ్ అలం దగ్ధుం హి తత్తపః
ఆమె గొప్ప లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు నీవు నీ కర్తవ్యాన్ని చక్కగా నిర్వహించాలి. ఎందుకంటే, చాలా కాలంగా కూడబెట్టిన తపస్సు ఈ లోకాన్ని కాల్చేయడానికి సరిపోతుంది.
ఇతి నారదతశ్ శ్రుత్వా శక్రస్ సూచినిరీక్షణే । మారుతం ప్రేషయామ్ ఆస దశదిఙ్మణ్డలాన్య్ అథ
ఇలా నారదుని మాటలు విన్న ఇంద్రుడు, జాగ్రత్తగా ఆలోచించి, పది దిక్కులకూ గాలిని పంపించాడు.
జగామాథ మరుత్సంవిద్ ఆత్మనా తాం నిరీక్షితుమ్ । అవముచ్య నభోమార్గం విచచార త్వరాన్వితః
తర్వాత, ఆ గాలి సహాయంతో అతను తానే స్వయంగా ఆమెను చూడడానికి, ఆకాశ మార్గంలో వేగంగా ప్రయాణించాడు.
సా వాతసంవిత్ క్షిప్రా వై నైవ సర్వగతా సతీ । పరమా చిద్ ఇవావిఘ్నం సహసైవ దదర్శ హ
ఆ గాలి స్వభావం త్వరగా, అన్ని చోట్లా వ్యాపించి ఉండటంతో, ఎలాంటి అడ్డంకీ లేకుండా, పరమ చైతన్యం ఎలా చూస్తుందో అలా ఆమెను అకస్మాత్తుగా చూసింది.
భూమేస్ సప్తసముద్రాన్తే నిబద్ధాం విపులస్థలే । లోకాలోకాద్రిరశనాం నానామణిమయోపలామ్
భూమి మీద ఏడు సముద్రాల చివర, విస్తారమైన మైదానంలో, లోకాలోక పర్వతమాలతో చుట్టబడి,色色 మణులతో అలంకరించబడినదాన్ని అతడు చూశాడు.
స్వాదూదకాబ్ధివలయం సకోటరకకుబ్గణమ్ । పుష్కరద్వీపవలయం తదన్తర్గిరిమణ్డలమ్
తీపి నీటి సముద్రపు వలయాన్ని, దాని కొండల సమూహాన్ని, పుష్కర ద్వీపపు వలయాన్ని, అందులోని పర్వత ప్రాంతాన్ని అతడు చూశాడు.
మదిరామ్భోధివలయం తజ్జలేచరసంస్థితమ్ । గోమేధద్వీపకటకం తన్మధ్యవిషయవ్రజమ్
మద్యం సముద్రపు వలయాన్ని, దాని లోని జలజీవులతో కూడినదాన్ని, గోమేధ ద్వీపపు తీరాన్ని, దాని మధ్యనున్న ప్రాంతాన్ని అతడు చూశాడు.
ఇక్షూదకాబ్ధిపరిఖాం సాన్తర్గిరిగణాన్తరామ్ । క్రౌఞ్చద్వీపోర్వరాపీఠం సాన్తర్గతగిరిక్రమమ్
పంచదార నీటి సముద్రపు పరిఖను, అందులోని కొండల సమూహాన్ని, క్రౌంచ ద్వీపపు తూర్పు పీఠాన్ని, అందులోని పర్వత పరంపరను అతడు చూశాడు.
క్షీరాబ్ధిముక్తావలయం సమధ్యగతనాయకమ్ । శ్వేతాఖ్యద్వీపవలయం సభూతప్రతిభాగకమ్
పాలు సముద్రం చుట్టూ ఉన్నది, మధ్యలో ఒక అధిపతి ఉన్నాడు, చుట్టూ శ్వేత ద్వీపం ఉంది, దానికి అనుగుణంగా ఇతర భూతాలు కూడా ఉన్నాయి.
భూమేర్ ఘృతోదవలనం సాన్తస్థామరమన్దిరమ్ । కుశద్వీపవృతివ్యాసం సుమహాశైలకోటరమ్
భూమిని నెయ్యి సముద్రం చుట్టిపట్టింది, లోపల దేవతల నివాసాలు ఉన్నాయి, కుశ ద్వీపం విస్తీర్ణంగా ఉంది, పెద్ద పెద్ద కొండ గుహలు కూడా ఉన్నాయి.
దధ్యమ్భోరాశిరశనాం సాన్తశ్ చరపురోదరామ్ । శాకద్వీపోర్వరాకారం సాన్తస్స్థవిషయాన్తరమ్
పెరుగు సముద్రం చుట్టూ ఉంది, లోపల చలించే నగరాలు ఉన్నాయి, శాక ద్వీపం తూర్పు భాగం ఆకారంలో ఉంది, లోపల మరిన్ని లోకాలు ఉన్నాయి.
క్షారామ్భోరాశిపరిఖాం సాన్తస్స్థపురపర్వతామ్ । జమ్బుద్వీపమహామేరుం కులపర్వతసఙ్కులమ్
ఉప్పు సముద్రం తోటివలె చుట్టూ ఉంది, లోపల నగరాలు, పర్వతాలు ఉన్నాయి, జంబూద్వీపంలో మహా మేరు పర్వతం, దాని చుట్టూ కుటుంబ పర్వతాలు గుంపుగా ఉన్నాయి.
వాతస్కన్ధేభ్య ఏవాదౌ పతత్య్ అనిలవేల్లనా । క్రమేణానేన పర్యన్తే తేనైవ ప్రసృతేహ సా
మొదట గాలివెగటుతో అది కిందపడుతుంది, గాలి తిప్పుతూ తీసుకెళ్తుంది. అలాగే అదే శక్తితో అది క్రమంగా చివరికి చేరుతుంది.
వాయుర్ ఆలోకయన్న్ ఇత్థం జమ్బుద్వీపం నిరీక్ష్య చ । తత్ ప్రాప హిమవచ్ఛృఙ్గం యత్ర సూచిస్ తపస్వినీ
అలా గాలి జంబూద్వీపాన్ని చూచి, పరిశీలించి, హిమవంతపు శిఖరాన్ని చేరింది. అక్కడే సూచీ అనే తపస్విని తపస్సు చేస్తూ ఉంది.
శృఙ్గమూర్ధ్ని మహత్య్ ఉగ్రే సో ఽరణ్యానీమ్ అవాప తామ్ । ద్వితీయాకాశవితతాం వర్జితాం ప్రాణికర్మభిః
ఆ ఎత్తైన, భయంకరమైన శిఖరంపై, ఆ అడవి జీవిని, ప్రాణుల కర్మలకు అందని, రెండవ ఆకాశంలా విస్తరించినదిగా అతడు చూశాడు.
అసఞ్జాతతృణవ్యూహాం నికటత్వాద్ వివస్వతః । రజోమయీమ్ ఏవ తతాం సంసారరచనామ్ ఇవ
అక్కడ ఇంకా గడ్డి మొలకెత్తలేదు, సూర్యునికి దగ్గరగా ఉండటం వల్ల, అక్కడ దుమ్ము మాత్రమే వ్యాపించి ఉంది. అది సంసార నిర్మాణంలా కనిపించింది.
మృగతృష్ణానదీసార్థపూరణీయాబ్ధితాం గతామ్ । శక్రకోదణ్డసఙ్కాశమృగతృష్ణాసరిచ్ఛతామ్
ఒక మృగతృష్ణా నదిలా, సముద్రపు నీళ్లతో నిండినట్టు కనిపిస్తూ, ఇంద్రుని ధనుస్సు లాంటి మెరుపుతో, మృగతృష్ణా ప్రవాహంలా వెలుగుతూ ఉంది.
అమితోపాన్తపర్యన్తాం లోకపాలేక్షితైర్ అపి । కేవలం పవనస్పన్దప్రచలద్ధూలికుణ్డలామ్
అది చివరలు కనిపించని అంతులేని ప్రవాహంలా, లోకపాలకులు చూసినా, కేవలం గాలిలో లేచిన ధూళి మబ్బుల్లా తిరుగుతూ ఉంది.
సూర్యాంశుకుఙ్కుమైర్ లిప్తాం లగ్నచన్ద్రాంశుచన్దనామ్ । విలాసినీమ్ ఇవ వ్యోమ్నో వాతశీత్కారగాయనామ్
ఆ నది సూర్య కిరణాల కుంకుమతో పూసినట్టు, చంద్రుని కాంతి చందనంలా అలంకరించినట్టు, గాలిలో చల్లదనంతో ఆకాశంలో పాటలు పాడే అప్సరసలా మెరిసిపోతుంది.
సప్తద్వీపసముద్రముద్రణసముచ్ఛూనైకదేశాశ్రయం భూపీఠం పరితో విహృత్య పవనో దీర్ఘాధ్వనా జర్జరః । తాం ప్రాప్యాగ్రగిరిస్థలీమ్ అలివపుర్వ్యోమాఙ్గలగ్నామ్ ఇవ వ్యాత్తానన్తదిగన్తపూరకబృహద్దేహో విశశ్రామ సః
ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాల గుర్తులు ఉన్న భూమి చుట్టూ, పొడవైన ప్రయాణంతో అలసిపోయిన గాలి తిరిగి, చివరకు ఆ శిఖరంలో, ఆకాశంలో తేనెటీగల గుంపు వాలినట్టు, తన విస్తారమైన శరీరంతో అన్ని దిక్కులు నింపుకుంటూ విశ్రాంతి తీసుకుంది.
తత్ర తస్యోర్ధ్వశృఙ్గస్య తస్యాం మూర్ధమహావనౌ । దదర్శ మధ్యే తాం సూచీం ప్రోత్థితాం సశిఖామ్ ఇవ
ఆ పర్వతశిఖరంపై ఉన్న ఆ గొప్ప అడవిలో, మధ్యలో ఒక సూచి లాంటి ఆకారాన్ని, పైభాగంలో చిన్న తుప్పు ఉన్నట్టు అతడు చూశాడు.
ఏకపాదం తపస్యన్తీం శుష్యన్తీం చిరమ్ ఊష్మపామ్ । సతతానశనాచ్ ఛుష్కాం పిణ్డీభూతోదరత్వచమ్
ఒక కాలిపై నిలబడి, దీర్ఘకాలంగా ఎండను భరించి, ఎప్పుడూ ఉపవాసం చేస్తూ, ఆమె శరీరం పూర్తిగా ఎండిపోయి, పొత్తికడుపు ముడుచుకుపోయింది.
సకృద్వికాసినాస్యేన గృహీత్వైవ తమ్ ఆనిలమ్ । పశ్చాత్ త్యజన్తీం హృదయే ఽప్య్ ఏవ మాన్తీమ్ అనారతమ్
ఒక్కసారి నోరు విప్పి గాలి లోపలికి తీసుకుని, తర్వాత బయటకు వదిలి, కానీ గుండె లోపల మాత్రం ఎప్పుడూ ఉంచుతూ, ఈ ప్రక్రియను నిరంతరం కొనసాగించేది.
శుష్కాం చణ్డాంశుకిరణైర్ జర్జరాం వనవాయుభిః । అచలన్తీం నిజాత్ స్థానాత్ స్నపితామ్ ఇన్దురశ్మిభిః
ఆమె ఎండిపోయి, భయంకరమైన సూర్యకిరణాలతో తాకి, అడవి గాలులతో అలసిపోయి, తన స్థానం నుండి కదలకుండా, చంద్రకాంతిలో స్నానం చేస్తూ ఉండేది.
పూర్వం రజోఽణునైకేన సమధిష్ఠితమస్తకామ్ । కృతార్థత్వం కలయతా దదతాన్యస్య నాస్పదమ్
ముందుగా మనస్సు ఒక్క చిన్న రజోగుణపు కణంతో స్థిరంగా ఉండి, తాను కోరుకున్నది సాధించానని భావించి, ఇంకొకరికి అక్కడ చోటు ఇవ్వదు.
అరణ్యేనేవ దత్తార్ఘాం చిరాజ్ జాతశిఖామ్ ఇవ । మూర్ధ్నీవ స్థాపితప్రాణాం జటాకూటవతీమ్ ఇవ
అడవిలో ఎవరికైనా నీళ్లు ఇచ్చినట్టు, చాలా కాలం తర్వాత జుట్టు పెరిగినట్టు, శ్వాసను తలపై పెట్టుకున్నవాడిలా, జటలు కట్టుకున్నవాడిలా ఉంది.
తాం వీక్ష్య పవనస్ సూచీం విస్మయాకులచేతనః । ప్రణమ్యాలోక్య చరితం భీతభీత ఇవాగ్రతః
ఆ సూచి వైపు చూసిన గాలి, ఆశ్చర్యంతో మనసు నిండిపోయి, ఆమె ముందు భయంతో నిలబడి నమస్కరించి, ఆమె ప్రవర్తనను గమనించాడు.