వివేశాకాశగృధ్రస్య హృదయం తరుణస్య సా । ప్రాణమారుతమార్గేణ ఖం మృగేవ ఖఖేలగా
ఆమె ప్రాణవాయువు మార్గంలో, ఆకాశంలో విహరించే జంతువులా, ఒక యువ గిడ్డంగి గుండెల్లోకి ప్రవేశించింది.
స గృధ్రస్ తామ్ అయస్సూచీం కాఞ్చిద్ ఏవంసమాశ్రితామ్ । చితా తయేరితశ్ చఞ్చ్వా వృత్తిం మన ఇవాదధే
ఆ గద్ద, ఆ ఇనుప సూచి తీసుకుని, తన ముక్కుతో దహనచితిపై ఉంచాడు. మనస్సు తన పనిని ఎలా ప్రారంభిస్తుందో, అలాగే అతడు చేశాడు.
సూచీమ్ ఆదాయ గృధ్రో ఽసౌ యయౌ తచ్చిన్తితం గిరిమ్ । అన్తస్ సూచీపిశాచ్యాశు నున్నో ఽబ్ద ఇవ వాయునా
ఆ సూచి తీసుకుని, ఆ గద్ద ఆ స్త్రీ ఆలోచించిన పర్వతానికి వెళ్లాడు. ఆ సూచి పిశాచిని లోపల నుంచి వేగంగా తోడ్పాటిచేసినట్లు, మేఘాన్ని గాలి తోడిపించేలా అతడు వెళ్లిపోయాడు.
తత్రాజనే మహారణ్యే స్థాపయామ్ ఆస తామ్ అసౌ । సర్వసఙ్కల్పరహితే పదే యోగీవ చేతనామ్
అక్కడ, జనులెవరూ లేని గొప్ప అడవిలో, ఆ గద్ద ఆ సూచి ని అన్ని సంకల్పాలు లేని స్థలంలో ఉంచాడు. యోగి తన చైతన్యాన్ని సంకల్పరహిత స్థితిలో ఉంచినట్లు.
ఏకేనైవాణునా తేన పాదప్రాన్తేన మూర్ఛితా । సా ప్రతిష్ఠాపితేవాద్రేర్ మూర్ధ్ని గృధ్రేణ దేవతా
ఆమె, తన పాదపు చివర ఉన్న ఆణువుతో కలిసిపోయి, ఆ గద్ద పర్వత శిఖరంపై దేవతను ప్రతిష్ఠించినట్టు కనిపించింది.
రజఃకణబృహచ్ఛృఙ్గశిరస్య్ ఏకేన సాణునా । పాదేనాతిష్ఠద్ ఉద్గ్రీవం శిఖేవ గిరిమూర్ధని
ఒకటి పదును ఉన్న ఇనుప సూచి తో, ఆమె తన పాదాన్ని విస్తారమైన, ఎత్తైన శిఖరంపై బలంగా నొక్కింది, అది గొప్ప పర్వత శిఖరానికి కిరీటం పెట్టినట్టు కనిపించింది.
ఉత్థితాం స్థాపితాం సూచీం గృధ్రాన్తర్ జీవసూచికా । దృష్ట్వా బహిర్ వినిర్గన్తుం ఖగదేహాత్ ప్రచక్రమే
ఆమె, గృధ్రం లోకి ఎత్తి పెట్టిన జీవ సూచి ని చూసి, పక్షి శరీరం నుంచి బయటకు వెళ్లేందుకు ప్రయత్నించసాగింది.
గృధ్రప్రాణాన్ నిర్జగామ సూచీ ప్రోన్ముఖచేతనా । పవనాద్ గన్ధలేఖేవ ఘ్రాణవాతలవోన్ముఖీ
జీవ సూచి, బయటకు రావాలని ఉద్దేశంతో, గృధ్రం ప్రాణాలను విడిచిపెట్టింది; అది గాలి తో నాసికా వైపు వచ్చే పరిమళపు తేలికపాటి రేఖలా కనిపించింది.
జగామ గృధ్రస్ స్వం దేశం భారం త్యక్త్వేవ భారికః । నివృత్తవ్యాధిర్ ఇవ స బభూవాన్తరనాకులః
గృధ్రం, భారాన్ని వదిలేసిన కూలీలా, తన ప్రాంతానికి తిరిగి వెళ్లింది; వ్యాధి నుంచి విముక్తుడైనవాడిలా, లోపల ప్రశాంతంగా మారింది.
అయస్సూచితయాధారస్ తపసే పరికల్పితః । దృఢస్య సదృశో ఽర్థానాం వినియోగో హి రాజతే
కఠినమైన ఇనుప సూచి తపస్సు కోసం ఆధారంగా పెట్టబడింది; దృఢమైన ఆధారం మీద పనులు చేయడం నిజంగా శ్రేష్ఠంగా ఉంటుంది.
న హ్య్ అమూర్తస్య సిధ్యన్తి వినాధారం కిల క్రియాః । ఇత్య్ ఆధారైకనిష్ఠత్వమ్ ఆశ్రిత్యాసౌ తపస్స్థితా
రూపం లేని పనులు ఆధారం లేకుండా పూర్తవు కాదు; అందుకే ఒకే ఆధారాన్ని నమ్ముకుని ఆమె తపస్సులో నిలకడగా ఉండింది.
జీవసూచీ లోహసూచీం పిశాచీ శింశపామ్ ఇవ । సర్వతో వలయామ్ ఆస వాత్యేవామోదలేఖికామ్
జీవ సూచి ఇనుప సూచి చుట్టూ అన్ని వైపులా వలయంగా ఏర్పడింది; అది పిశాచిని శింశపా చెట్టును ఆలింగనం చేసినట్లుగా, లేదా గాలి పరిమళ హారాన్ని చుట్టినట్లుగా ఉంది.
తతస్ తతఃప్రభృత్య్ ఏషా సూచీ దీర్ఘతపస్వినీ । అరణ్యాన్యాం స్థితా శక్ర తత్ర వర్షగణాన్ బహూన్
అప్పటి నుండి, ఓ ఇంద్రా, ఈ సూచి దీర్ఘకాల తపస్సు చేయడంలో నిమగ్నమై, మరో అడవిలో ఎన్నో సంవత్సరాలు అక్కడే ఉండిపోయింది.
తస్యా వరార్థం యత్నం త్వం కురు కర్తవ్యకోవిద । చిరేణ సమ్భృతం లోకమ్ అలం దగ్ధుం హి తత్తపః
ఆమె గొప్ప లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు నీవు నీ కర్తవ్యాన్ని చక్కగా నిర్వహించాలి. ఎందుకంటే, చాలా కాలంగా కూడబెట్టిన తపస్సు ఈ లోకాన్ని కాల్చేయడానికి సరిపోతుంది.
ఇతి నారదతశ్ శ్రుత్వా శక్రస్ సూచినిరీక్షణే । మారుతం ప్రేషయామ్ ఆస దశదిఙ్మణ్డలాన్య్ అథ
ఇలా నారదుని మాటలు విన్న ఇంద్రుడు, జాగ్రత్తగా ఆలోచించి, పది దిక్కులకూ గాలిని పంపించాడు.
జగామాథ మరుత్సంవిద్ ఆత్మనా తాం నిరీక్షితుమ్ । అవముచ్య నభోమార్గం విచచార త్వరాన్వితః
తర్వాత, ఆ గాలి సహాయంతో అతను తానే స్వయంగా ఆమెను చూడడానికి, ఆకాశ మార్గంలో వేగంగా ప్రయాణించాడు.
సా వాతసంవిత్ క్షిప్రా వై నైవ సర్వగతా సతీ । పరమా చిద్ ఇవావిఘ్నం సహసైవ దదర్శ హ
ఆ గాలి స్వభావం త్వరగా, అన్ని చోట్లా వ్యాపించి ఉండటంతో, ఎలాంటి అడ్డంకీ లేకుండా, పరమ చైతన్యం ఎలా చూస్తుందో అలా ఆమెను అకస్మాత్తుగా చూసింది.
భూమేస్ సప్తసముద్రాన్తే నిబద్ధాం విపులస్థలే । లోకాలోకాద్రిరశనాం నానామణిమయోపలామ్
భూమి మీద ఏడు సముద్రాల చివర, విస్తారమైన మైదానంలో, లోకాలోక పర్వతమాలతో చుట్టబడి,色色 మణులతో అలంకరించబడినదాన్ని అతడు చూశాడు.
స్వాదూదకాబ్ధివలయం సకోటరకకుబ్గణమ్ । పుష్కరద్వీపవలయం తదన్తర్గిరిమణ్డలమ్
తీపి నీటి సముద్రపు వలయాన్ని, దాని కొండల సమూహాన్ని, పుష్కర ద్వీపపు వలయాన్ని, అందులోని పర్వత ప్రాంతాన్ని అతడు చూశాడు.
మదిరామ్భోధివలయం తజ్జలేచరసంస్థితమ్ । గోమేధద్వీపకటకం తన్మధ్యవిషయవ్రజమ్
మద్యం సముద్రపు వలయాన్ని, దాని లోని జలజీవులతో కూడినదాన్ని, గోమేధ ద్వీపపు తీరాన్ని, దాని మధ్యనున్న ప్రాంతాన్ని అతడు చూశాడు.
ఇక్షూదకాబ్ధిపరిఖాం సాన్తర్గిరిగణాన్తరామ్ । క్రౌఞ్చద్వీపోర్వరాపీఠం సాన్తర్గతగిరిక్రమమ్
పంచదార నీటి సముద్రపు పరిఖను, అందులోని కొండల సమూహాన్ని, క్రౌంచ ద్వీపపు తూర్పు పీఠాన్ని, అందులోని పర్వత పరంపరను అతడు చూశాడు.
క్షీరాబ్ధిముక్తావలయం సమధ్యగతనాయకమ్ । శ్వేతాఖ్యద్వీపవలయం సభూతప్రతిభాగకమ్
పాలు సముద్రం చుట్టూ ఉన్నది, మధ్యలో ఒక అధిపతి ఉన్నాడు, చుట్టూ శ్వేత ద్వీపం ఉంది, దానికి అనుగుణంగా ఇతర భూతాలు కూడా ఉన్నాయి.
భూమేర్ ఘృతోదవలనం సాన్తస్థామరమన్దిరమ్ । కుశద్వీపవృతివ్యాసం సుమహాశైలకోటరమ్
భూమిని నెయ్యి సముద్రం చుట్టిపట్టింది, లోపల దేవతల నివాసాలు ఉన్నాయి, కుశ ద్వీపం విస్తీర్ణంగా ఉంది, పెద్ద పెద్ద కొండ గుహలు కూడా ఉన్నాయి.
దధ్యమ్భోరాశిరశనాం సాన్తశ్ చరపురోదరామ్ । శాకద్వీపోర్వరాకారం సాన్తస్స్థవిషయాన్తరమ్
పెరుగు సముద్రం చుట్టూ ఉంది, లోపల చలించే నగరాలు ఉన్నాయి, శాక ద్వీపం తూర్పు భాగం ఆకారంలో ఉంది, లోపల మరిన్ని లోకాలు ఉన్నాయి.
క్షారామ్భోరాశిపరిఖాం సాన్తస్స్థపురపర్వతామ్ । జమ్బుద్వీపమహామేరుం కులపర్వతసఙ్కులమ్
ఉప్పు సముద్రం తోటివలె చుట్టూ ఉంది, లోపల నగరాలు, పర్వతాలు ఉన్నాయి, జంబూద్వీపంలో మహా మేరు పర్వతం, దాని చుట్టూ కుటుంబ పర్వతాలు గుంపుగా ఉన్నాయి.
వాతస్కన్ధేభ్య ఏవాదౌ పతత్య్ అనిలవేల్లనా । క్రమేణానేన పర్యన్తే తేనైవ ప్రసృతేహ సా
మొదట గాలివెగటుతో అది కిందపడుతుంది, గాలి తిప్పుతూ తీసుకెళ్తుంది. అలాగే అదే శక్తితో అది క్రమంగా చివరికి చేరుతుంది.
వాయుర్ ఆలోకయన్న్ ఇత్థం జమ్బుద్వీపం నిరీక్ష్య చ । తత్ ప్రాప హిమవచ్ఛృఙ్గం యత్ర సూచిస్ తపస్వినీ
అలా గాలి జంబూద్వీపాన్ని చూచి, పరిశీలించి, హిమవంతపు శిఖరాన్ని చేరింది. అక్కడే సూచీ అనే తపస్విని తపస్సు చేస్తూ ఉంది.
శృఙ్గమూర్ధ్ని మహత్య్ ఉగ్రే సో ఽరణ్యానీమ్ అవాప తామ్ । ద్వితీయాకాశవితతాం వర్జితాం ప్రాణికర్మభిః
ఆ ఎత్తైన, భయంకరమైన శిఖరంపై, ఆ అడవి జీవిని, ప్రాణుల కర్మలకు అందని, రెండవ ఆకాశంలా విస్తరించినదిగా అతడు చూశాడు.
అసఞ్జాతతృణవ్యూహాం నికటత్వాద్ వివస్వతః । రజోమయీమ్ ఏవ తతాం సంసారరచనామ్ ఇవ
అక్కడ ఇంకా గడ్డి మొలకెత్తలేదు, సూర్యునికి దగ్గరగా ఉండటం వల్ల, అక్కడ దుమ్ము మాత్రమే వ్యాపించి ఉంది. అది సంసార నిర్మాణంలా కనిపించింది.
మృగతృష్ణానదీసార్థపూరణీయాబ్ధితాం గతామ్ । శక్రకోదణ్డసఙ్కాశమృగతృష్ణాసరిచ్ఛతామ్
ఒక మృగతృష్ణా నదిలా, సముద్రపు నీళ్లతో నిండినట్టు కనిపిస్తూ, ఇంద్రుని ధనుస్సు లాంటి మెరుపుతో, మృగతృష్ణా ప్రవాహంలా వెలుగుతూ ఉంది.