హా నేత్రే కృష్ణరజనీజ్వలచ్ఛుష్కవనోజ్జ్వలే । కస్మాన్ న మే భూషయథో దృగ్జ్వాలామాలయా దిశః
అయ్యో! నా కన్నులు, నల్ల రాత్రిలో మండుతున్న అడవి వంటివి, ఇప్పుడు ఎందుకు నీ చూపుల జ్వాలల హారంతో దిక్కులను అలంకరించటం లేదు?
హా స్కన్ధబన్ధో నష్టో ఽసి విభ్రష్టో ఽసి మహీతలే । కాలేన వినివిష్టో ఽసి నిఘృష్టో ఽసి శిలోదరే
అయ్యో! నా భుజసంధి, నీవు పోయిపోయావు, నేలపై పడిపోయావు; కాలం నిన్ను నెమ్మదిగా నలిపేసింది, రాయి లోపల నలిపినట్టు నిన్ను తుడిచేసింది.
హా ముఖేన్దో తపసి కిం నాద్య త్వద్దన్తరశ్మిభిః । కల్పాగ్నిదగ్ధసంశాన్తచన్ద్రబిమ్బమనోహర
అయ్యో! చంద్రబింబంలా ఉన్న నా ముఖం, యుగాంతంలో అగ్నిలో కాలిన తర్వాత చల్లబడిన చంద్రుడిలా ఆకర్షణీయంగా ఉన్నావు. కానీ, ఇప్పుడు నీ లోపలి కిరణాలతో తపస్సు ఎందుకు చేయటం లేదు?
హా హా హస్తౌ మహాకారౌ తావ్ అద్య క్వ గతౌ మమ । సమ్పన్నా కిమ్ అహం సూచీ మక్షికాఖురదోలితా
అయ్యో! నా గొప్ప శక్తివంతమైన చేతులు ఈ రోజు ఎక్కడికి పోయాయో? ఇప్పుడు నేను ఈ ఈగ కాలు తాకిన సూచి లా బలహీనంగా మారిపోయానా?
హా భగోగ్రకరఞ్జాఢ్యసుఖదశ్వభ్రశోభన । విన్ధ్యాద్ర్యరణ్యవిపులనితమ్బామలబిమ్బక
అయ్యో! నా చేతులు, ముళ్ళవానిలా బలంగా ఉండేవి, ఆనందాన్ని ఇచ్చేవి, మంచి గుర్రంలా మెరిసేవి, వింధ్య పర్వతాల వంటివి, ముద్దుగా మెరిసే బింబంలా నిర్మలంగా ఉండేవి.
క్వాకారో ఽమ్బరపూరకః క్వ చ నవం తుచ్ఛాత్మసూచీవపూ రోదోరన్ధ్రసమః క్వ చాస్యకుహరః క్వేదం చ సూచీముఖమ్ । క్వ గ్రాసో బహుమాంసభారబహలః క్వాబ్బిన్దునా రోధనం సూక్ష్మాస్య్ ఏతద్ అహో మయైవ రచితం స్వాత్మక్షయే నాటకమ్
సూచీ సాసమ్భవద్వాణీ చిన్తయిత్వేత్య్ అకల్పయత్ । పునస్ తద్దేహలాభాయ భవామ్య్ ఆశు తపస్వినీ
ఆ సూచి, మాటలతో కూడిన శక్తిని కలిగి, ఇలా ఆలోచించి నిర్ణయించుకుంది: 'మళ్ళీ నా పాత శరీరాన్ని పొందేందుకు త్వరగా తపస్సు చేసే సన్యాసినిగా మారిపోతాను.'
ఇతి సఞ్చిన్త్య సత్త్వస్థం సంహృత్య జనమారణమ్ । తద్ ఏవ హిమవచ్ఛృఙ్గం జగామ తపసే స్థిరమ్
ఇలా ఆలోచించి, జనన మరణాల నుంచి మనసును ఉపసంహరించుకుని, తపస్సు కోసం దృఢంగా హిమవంతపు ఆ శిఖరాన్ని చేరింది.
అపశ్యద్ ఏవం సూచీత్వం సా తన్ మానసమ్ ఆత్మని । ప్రాణవాతాత్మకా ప్రాణైః ప్రవిశ్య హతమానవా
తన సూచి స్వరూపాన్ని తన మనస్సు సృష్టిగా చూసి, ప్రాణవాయువు రూపంలో, మనస్సు లేని ఆ దేహంలోకి ప్రవేశించింది.
అథాత్మన్య్ ఏవ సూచీత్వం పశ్యన్త్య్ ఏవ మనోమయీ । ప్రాణవాతశరీరాసౌ జగామ హిమవచ్ఛిరః
తరువాత, తనలోనే సూచి స్వరూపాన్ని చూస్తూ, మనస్సుతో కూడిన ఆమె, ప్రాణవాయువు శరీరంతో హిమవంతపు శిఖరాన్ని చేరింది.
దృఢదావానలే తత్ర సర్వభూతవివర్జితే । మహాశిలాతలక్షోభరూక్షే పాంసువిధూసరే
అక్కడ, అన్ని జీవులు లేని చోట, బలమైన అరణ్యాగ్ని మండుతున్న, పెద్ద రాళ్లతో, ఎత్తు తక్కువ uneven నేలపై, దుమ్ముతో కప్పబడిన ప్రదేశంలో నిలిచింది.
తస్థావ్ అభ్యుత్థితైకాసౌ నిస్తృణే విపులస్థలే । మరావ్ అకస్మాత్ సఞ్జాతా శుష్కా తృణశిఖా యథా
ఆమె ఒక్కతానే, ఎక్కడా గడ్డి లేకుండా విస్తారంగా ఉన్న మైదానంలో, ఎడారిలో అకస్మాత్తుగా పొడి గడ్డి తుప్పు లాగా ప్రత్యక్షమైంది, నేరుగా నిలబడి ఉండిపోయింది.
సూక్ష్మస్యైకస్య పాదస్య సార్ధేనైవాశ్రితోర్వరా । స్వసంవిదేకపాదాత్మతపః కర్తుం ప్రచక్రమే
తన సున్నితమైన కాలికి ఒకటి అరవేళ్లపై ఆధారపడుతూ, తన మనస్సే ఒక్క ఆధారంగా తపస్సు చేయడం ప్రారంభించింది.
సూక్ష్మపాదతలేనైషా వసుధారేణుసఙ్కటమ్ । నివార్యాత్తపదా కృచ్ఛ్రాద్ యత్నేనోర్ధ్వముఖీ స్థితా
ఆమె తన సున్నితమైన పాదపు తలంతో భూమి మీద ఉన్న ధూళిని అడ్డగించి, కష్టపడి, కాలును పైకి ఎత్తి నేరుగా నిలబడింది.
కృష్ణత్వహింస్రతాతైక్ష్ణ్యా వృత్తాస్యా పవనాశనైః । యత్నాత్ పదం నిబధ్నన్తీ రేణ్వణూపలసఙ్కటే
ధూళి, చిన్న రాళ్లు, ఇసుకల మధ్య కష్టంగా తన కాలును నిలబెట్టుకుంటూ, చీకటి, హింస లేకపోవడం, ముదురు తినడం, గాలినే ఆహారంగా తీసుకోవడం అన్నీ సహించుకుంది.
అరణ్యే క్షుభితాం సర్పీం దూరాలోకార్థమ్ ఉత్థితామ్ । పుచ్ఛకోటిస్థితాం పాతలోలామ్ అనుచకార సా
అడవిలో, దూరాన్ని చూడాలని తలెత్తిన, తోక చివర నిలబడి ఊగుతూ ఉన్న ఆ పాము వెనుక ఆమె వెళ్ళింది.
ముఖరన్ధ్రవినిష్క్రాన్తా తస్యా భాస్కరదీధితిః । సఖీ బభూవ సూచ్యాభా పశ్చాద్భాగైకరక్షిణీ
ఆ పాము నోటి నుంచి వెలువడిన సూర్యకిరణం, సూచి లాంటి ఆకారంతో, వెనుక భాగాన్ని కాపాడుతూ ఆమెకు తోడుగా మారింది.
క్షుద్రే ఽపి స్వజనీభూతే యాతి వత్సలతాం జనః । దీధిత్యాపి సఖీవృత్తం సూచ్యాస్ సూచితయాశ్రితమ్
చిన్నదైనా మనదిగా అనిపిస్తే మనుషులు మమకారం పెంచుకుంటారు; అలాగే సూర్యకిరణం కూడా స్నేహితురాలిగా, సూచి లాంటి తోడుదారిని ఆశ్రయించింది.
బభూవ తస్యాస్ స్వచ్ఛా యా ద్వితీయా తాపసీ సఖీ । ఏనస్సూచీవ మలినా తయా పశ్చాత్ కృతైవ సా
ఆమెకు రెండో స్నేహితురాలు అయిన తపస్విని స్త్రీ నిర్మలంగా, స్పష్టంగా ఉండేది; కానీ ఆ స్నేహితురాలి వల్ల ఆమె సూచి మాదిరిగా మచ్చపడిపోయింది.
సూచ్యాస్యనిర్గతార్కాంశుపాతాక్షస్మయకూణితమ్ । పశ్చాత్ స్మయతతా దృష్టా సా ధూల్యైవాత్ర కేవలమ్
సూచి ముఖం, సూచి అంచు నుంచి వెలువడిన సూర్యకిరణాలతో చిరునవ్వుతో ముడతలు పడినట్టు కనిపించింది. కానీ, తర్వాత చూస్తే, ఆ నవ్వు అక్కడ ఉన్న ధూళి వల్ల మాత్రమే అనిపించింది.
ధూల్యాపి ప్రేక్ష్యతే యా తామ్ అపి ద్రుమలతాదయః । మహాతపస్వినీం సూచీం ద్రష్టుం నోత్కణ్ఠయన్తి కే
ఆమెను ధూళిలోంచి చూసినా, చెట్లు, వల్లి మొదలైనవి ఆ మహా తపస్విని అయిన సూచి రూపాన్ని చూడాలని ఎప్పటికీ అలసిపోవు.
స్థిరబద్ధపదామ్ ఏనాం సుమనోవృత్తిమ్ ఉత్థితామ్ । అనిలాః క్షోభయాం చక్రుర్ ముఖనిర్గతభాఙ్కృతైః
స్థిరంగా నిలబడి, మంచి మనసుతో ఉన్న ఆమెను, గాలులు తమ నోటినుంచి వచ్చే శబ్దాలతో కలవరపరిచాయి.
ప్రసూతాని భవిష్యామో నిగీర్ణాన్య్ అనయాచిరమ్ । కౌసుమాని రజాంస్య్ అస్యా ఇత్య్ ఆస్యం పర్యపూపురన్
'మేము పుట్టబోతున్నాం, ఉండబోతున్నాం, త్వరలోనే ఈమె మమ్మల్ని మింగేస్తుంది' అని పువ్వుల రేణువులు ఆమె నోటిని నింపాయి.
తపోహరేన్ద్రప్రహితవాతనున్నామిషం రజః । తయా త్వ్ అహృత్త్వవ్యాజేన న నిగీర్ణం ముఖే ఽపి సత్
తపస్సు చేసిన దేవుడి పంపిన గాలులు ఎంత బలంగా ఊదినా, ఆ ధూళిని ఆమె నోట్లోకి తీసుకున్నట్టు కనిపించినా, నిజంగా ఆమె దాన్ని మింగలేదు.
న నిగీర్ణవతీ తాని రజాంసి దృఢనిశ్చయా । అన్తస్సారతయా కార్యం లఘవో ఽప్య్ ఆప్నువన్తి హి
ఆమె ధృఢమైన సంకల్పంతో ఆ ధూళిని మింగలేదు. మనసులో బలముంటే, ఎంత తేలికైనవి అయినా మనపై ప్రభావం చూపలేవు.
న పిబన్త్య్ ఆస్యసంస్థానితయా పుష్పరజాంస్య్ అపి । విస్మయం పవనః ప్రాప సుమేరూన్మూలనాధికమ్ । ఆశిరఃపిహితా పఙ్కైః పూరితాపి మహాజలైః
నోటికి వచ్చిన పువ్వు రేణువును కూడా ఆమె లోపలికి తీసుకోలేదు. సుమేరు పర్వతాన్ని పెక్కు గాలితో ఎత్తినప్పుడు కలిగే ఆశ్చర్యం కన్నా, ఆమెను మట్టి కప్పినా, పెద్ద నీళ్లతో నిండిపోయినా ఆమె కదలకపోవడాన్ని గాలి మరింత ఆశ్చర్యంగా చూసింది.
విధుతాపి బృహద్వాతైస్ త్రాసితాపి తడిద్భ్రమైః । ఉద్ధూలితాపి జలదైః క్షోభితాప్య్ అభ్రగర్జితైః
బలమైన గాలులు ఊదినా, మెరుపులు మెరిపించి భయపెట్టినా, మేఘాలు ఊపి పడేసినా, మబ్బుల గర్జనతో కలకలం చేసినా,
అపి వర్షసహస్రైస్ సా చిత్తస్థదృఢనిశ్చయా । పట్టగణ్డకసుప్తేవ నాకమ్పత తపస్వినీ
ఆమె వెయ్యేళ్లపాటు ధ్యానంలో లీనమై, తన సంకల్పంలో అచంచలంగా, రాయిపట్టుని పోలి కదలకుండా నిలిచింది.
నివృత్తాయా బహిస్స్పన్దాద్ అథ కాలే ఽసహాగతే । విచారయన్త్యాస్ తస్యాస్ స్వమ్ ఆత్మతత్త్వం స్వచేతనమ్
బయటి చలనాలు ఆగిపోయి, కొంతకాలం గడిచిన తర్వాత, ఆమె తన అసలైన స్వరూపాన్ని, చైతన్యాన్ని ఆలోచించసాగింది.
జ్ఞానాలోకస్ సముదభూత్ సా పరావరదర్శినీ । బభూవ నిర్మలా సూచీ చిత్సూచీ పావనీ పరమ్
జ్ఞానప్రకాశం ఆమెలో ఉదయించింది. ఉన్నతమైనదీ, తక్కువదీ అన్నీ ఆమెకు స్పష్టంగా కనబడాయి. ఆమె పరిపూర్ణంగా పవిత్రురాలై, చైతన్యసూచి వలె నిర్మలంగా మారింది.
ఆకాశం లా విస్తరించిన నా రూపం ఎక్కడ? ఈ కొత్త, అర్థంలేని సూచి లాంటి శరీరం ఎక్కడ? కొండ గుహలా పెద్దగా ఉన్న నోరు ఎక్కడ? ఈ సూచి కన్ను లాంటి చిన్నదైన నోరు ఎక్కడ? మాంసంతో నిండిన పెద్ద ముక్కలు తినే ఆహారం ఎక్కడ? ఇప్పుడు నీటి బొట్టు కూడా కష్టంగా మింగే స్థితి ఎక్కడ? అయ్యో! నా స్వంత నాశనానికి ఈ నాటకం నేనే సృష్టించుకున్నాను.