స్రవదస్రురసస్రోతా హస్తపాదసుపల్లవః । గుల్ఫవాన్ కార్యసఙ్ఘాతవిహఙ్గమతతాస్పదమ్
దాని చేతులు, కాళ్లు ముద్దైన కొత్త రెక్కల్లా ఉంటాయి; రక్తం, రసం ప్రవహించే నాళాలు దాని లోపల ప్రవహిస్తాయి; మడమలు ఉన్నాయి, కర్మల పక్షులు దానికి విశ్రాంతి స్థలంగా ఉంటాయి.
సచ్ఛాయో దేహవృక్షో ఽయం జీవపాన్థగణాస్పదమ్ । కస్యాత్మీయః కస్య పర ఆస్థానాస్థే కిలాత్ర కే
ఈ శరీర వృక్షం దాని నీడతో జీవుల ప్రయాణికులకు ఆశ్రయంగా ఉంది. ఇది ఎవరిది? ఎవరి కాదు? ఇక్కడ ఎవరు నిజంగా సొంతవారు, ఎవరు పరాయివారు?
భారసన్తారణార్థేన గృహీతాయాం పునః పునః । నావి దేహలతాయాం చ కస్య స్యాద్ ఆత్మభావనా
ఈ శరీరం భారం మోసేందుకు మళ్లీ మళ్లీ తీసుకుంటూ ఉంటే, దాన్ని మనం మనమేనని ఎవరు భావిస్తారు? ఎవరూ పడవను లేదా తాడును తాము అనుకోరు కదా.
దేహనామ్ని వనే శూన్యే బహుగర్తసమాకులే । తనూరుహాసఙ్ఖ్యతరౌ విశ్వాసం కో ఽధిగచ్ఛతి
దేహం అనే ఖాళీ అడవిలో, ఎన్నో గోతులు, రంధ్రాలు ఉండి, అనేక రోమాల చెట్లు పెరిగినప్పుడు, అక్కడ ఎవరికైనా నమ్మకం కలుగుతుందా?
చర్మస్నాయ్వస్థివలితే శరీరపటహే దృఢే । మార్జారవద్ అహం నాన్తస్ తిష్ఠామ్య్ అవిరతధ్వనౌ
చర్మం, మాంసపేశులు, ఎముకలతో బలంగా నడిపిన ఈ శరీరపు వస్త్రంలో, ఎప్పుడూ శబ్దం వినిపిస్తుంటే, నేను పిల్లిలా లోపల ఉండలేను.
సంసారారణ్యసంరూఢో విలసచ్చిత్తమర్కటః । చిన్తామఞ్జరికాకారో దీర్ఘదుఃఖఘుణక్షతః
సంసార అరణ్యంలో పెరిగిన మనస్సు కోతి, ఆందోళనల గుత్తిగా మారి, దీర్ఘకాల బాధ అనే పురుగు కాటు తిని, బాధపడుతోంది.
తృష్ణాభుజఙ్గమీగేహః కోపకాకకృతాలయః । స్మితపుష్పో ద్రుమశ్ శ్రీమాఞ్ శుభాశుభమహాఫలః
ఈ శరీరం తృష్ణ అనే పాము నివాసంగా ఉంది, కోపం అనే కాకికి గూడుగా ఉంది. దీని నవ్వు పువ్వులా, ఈ చెట్టు అందంగా ఉంది, దీనికి శుభాశుభ ఫలితాలు అనే పెద్ద పెద్ద ఫలాలు పండుతుంటాయి.
సుస్కన్ధో దోర్లతాజాలో హస్తస్తబకసున్దరః । పవనస్పన్దితాశేషస్వాఙ్గావయవపల్లవః
దీని కండు బలంగా ఉంటుంది, చేతుల పొదలు అందంగా ఉంటాయి, చేతులు పుష్పగుచ్ఛాల్లా మెరిసిపోతాయి, దేహంలోని ప్రతి భాగం గాలి తాకిన కొత్త మొగ్గల్లా తేలికగా ఊగిపోతుంది.
సర్వేన్ద్రియఖగాధారస్ సుజానుస్ సుత్వగ్ ఉన్నతః । సరసచ్ఛాయయా యుక్తః కామపాన్థనిషేవితః
దీనిని అన్ని ఇంద్రియాలు అనే పక్షులు ఆధారంగా ఉంటాయి, మోకాళ్లు మెత్తగా, చర్మం మృదువుగా, ఎత్తుగా ఉంటుంది. స్వంత సరస్సు నీడతో అలంకరించబడి, కోరికలు కలిగిన వారు దీనిని ఎప్పుడూ సందర్శిస్తారు.
మూర్ధ్ని సఞ్జనితాదీర్ఘశిరోరుహతృణావలిః । అహఙ్కారజరద్గృద్ధకులాయసుషిరోదరః
దీని తలపై పొడవాటి గడ్డి వంటి జుట్టు పెరుగుతుంది. లోపల ఖాళీగా ఉండి, అహంకారం అనే ముసలి గద్దకు గూడు అవుతుంది.
ఉద్భిన్నవాసనాజాలమూలత్వాద్ దుర్బలాకృతిః । వ్యాయామవిరమః కాయవృక్షో ఽయం న సుఖాయ మే
ఈ శరీరమనే వృక్షం, పుట్టుకొస్తున్న వాసనలే మూలంగా బలహీనంగా ఉంది. శక్తి లేకుండా ఉండి, నాకు ఆనందాన్ని ఇవ్వదు.
కలేవరమ్ అహఙ్కారగృహస్థస్య మహాగృహమ్ । లుఠత్వ్ అభ్యేతు వా స్థైర్యం కిమ్ అనేన మునే హి మే
ఈ శరీరం అనే గృహం, అహంకారమనే గృహస్థునికి పెద్ద ఇల్లు. ఇది పడిపోతే లేదా నిలబడితే, దాని స్థిరత్వం నాకు ఏమి ప్రయోజనం ఇవ్వదు, మునీంద్రా!
పఙ్క్తిబద్ధేన్ద్రియపశు వల్గత్తృష్ణాగృహాఙ్గనమ్ । రజోరఞ్జితసర్వాఙ్గం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఇంద్రియాలన్నీ పంక్తిగా ఉండి, తృప్తి లేని కోరికలతో గదులు నిండిపోయి, కామరసంతో అంగాంగాలు మురికైపోయిన ఈ శరీరగృహం నాకు ఇష్టమేమీ కాదు.
కాష్ఠాస్థికాష్ఠసఙ్ఘట్టపరిసఙ్కటకోటరమ్ । అన్త్రదామభిర్ ఆబద్ధం నేష్టం దేహగృహం మమ
కఠినమైన ఎముకలు, ముడిపడిన కండరాలు కలిసిన ఇరుకైన గదులా ఉండి, అంతర్లయాలతో బిగించబడిన ఈ శరీరగృహం నాకు ఇష్టమేమీ కాదు.
ప్రసృతస్నాయుతన్త్రీకం రక్తామ్బుకృతకర్దమమ్ । జరామక్కోలధవలం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు నరములు, శిరలు చుట్టుకొని, లోపల రక్తంతో మురికిగా, ముసలితనపు తెల్లదుమ్ముతో కప్పబడి ఉంది. నాకు ఇది ఇష్టమేమీ కాదు.
చిత్రకృత్యభృతానన్తచేష్టావష్టబ్ధసంస్థితి । మిథ్యామోహమహాస్థూణం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఇది ఎన్నో పనులు, కదలికలతో నిండిపోయి, వృథా మోహంలో బలంగా నిలిచి, అబద్ధమైన ఆశలనే గొప్ప స్తంభంగా పెట్టుకుంది. నాకు ఈ శరీరమనే ఇల్లు ఇష్టం లేదు.
దుఃఖార్భకకృతాక్రన్దం సుఖశయ్యామనోహరమ్ । దురీహాదగ్ధదాసీకం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు ఆకలి, దాహ బాధలతో ఏడుపులు వినిపిస్తూ, బయటకు సుఖంగా కనిపించినా, లోపల వ్యర్థమైన కోరికలతో కాలిపోయిన పనివాళ్లతో నిండిపోయి ఉంది. నాకు ఇది ఇష్టమేమీ కాదు.
మలాఢ్యవిషయవ్యూహభాణ్డోపస్కరసఙ్కటమ్ । అజ్ఞానక్షారవలితం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు మలమూత్రాలతో, ఇంద్రియాల వాసనలతో నిండిపోయి, అవి పాత్రలూ పరికరాల్లా గుంపుగా ఉన్నాయి. అజ్ఞానమనే విషంతో మునిగిపోయిన ఈ ఇల్లు నాకు ఇష్టం లేదు.
గుల్ఫగుల్గులువిశ్రాన్తజానూచ్చస్తమ్భమస్తకమ్ । దీర్ఘదోర్దారుసుదృఢం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ దేహరూప గృహం, మడమలపై నిలబడిన పాదాలతో, మోకాళ్ళు స్థంభాల్లా, తల పైభాగంగా, పొడవైన దృఢమైన చెయ్యులతో ఉంది. నాకు ఈ దేహగృహం ఇష్టమేమీ కాదు.
ప్రకటాక్షగవాక్షాన్తఃక్రీడత్ప్రజ్ఞాగృహాఙ్గనమ్ । చిన్తాదుహితృకం బ్రహ్మన్ నేష్టం దేహగృహం మమ
ఓ బ్రహ్మన్, ఈ దేహగృహానికి కనుబొమ్మలు కిటికీల్లా, లోపల బుద్ధి ఆడుకునే ప్రాంగణంగా, ఆలోచనలు కుమార్తెలుగా ఉన్నాయి. నాకు ఈ దేహగృహం ఇష్టం లేదు.
మూర్ధజచ్ఛాదనచ్ఛన్నకర్ణశ్రీచన్ద్రశాలికమ్ । ఆదీర్ఘాఙ్గులినిర్యూహం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ దేహగృహానికి తలపై జుట్టు పైకప్పులా, చెవులు అందమైన చంద్రాకారపు గోపురాల్లా, పొడవైన వేళ్లు బయటకు పొడిగిన దండలవంటి వంటివి. నాకు ఈ దేహగృహం ఇష్టం లేదు.
సర్వాఙ్గకుడ్యసఞ్జాతఘనరోమయవాఙ్కురమ్ । సంశూన్యపీఠపిఠిరం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ దేహగృహం అంతటా గోడలపై దట్టమైన రోమాలు మొలచినట్లు, వెనుకవైపు ఖాళీ ఆసనం వున్నట్లు ఉంది. నాకు ఈ దేహగృహం ఇష్టం లేదు.
నఖోర్ణనాభనిలయైశ్ శారమ్ ఆరణితాన్తరమ్ । భాఙ్కారకారిపవనం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు, గోళ్లు, ఎముకలు, నాభి వీటిని పునాది చేసుకుని, పేగులు లోపల దారువులా ఉండి, వివిధ రకాల శబ్దాలు చేసే గాలి దానిలో ప్రవహిస్తూ ఉండే ఈ శరీర గృహం నాకు ఇష్టమేమీ కాదు.
ప్రవేశనిర్గమవ్యగ్రవాతవేగమ్ అనారతమ్ । వితతాక్షగవాక్షం చ నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు, కన్నులు ఎప్పుడూ తెరిచిన కిటికీలా ఉండి, ఊపిరి ఎప్పుడూ లోపలికి బయటికి పరుగెత్తుతూ ఉండే ఈ గృహం నాకు ఇష్టం లేదు.
జిహ్వామర్కటికాక్రాన్తవదనద్వారభీషణమ్ । దృష్టదన్తాస్థిశకలం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు, నోటిద్వారం భయంకరంగా ఉండి, దానిలో కోతిలా తిరిగే నాలుక ఉండి, బయటికి కనబడే పళ్ళు, ఎముక ముక్కలు కనిపించే ఈ గృహం నాకు ఇష్టమేమీ కాదు.
త్వక్సుధాలేపమసృణం యన్త్రసఞ్చారచఞ్చలమ్ । మనోఽమన్దాఖునోత్ఖాతం నేష్టం దేహగృహం మమ
ఈ శరీరమనే ఇల్లు, చర్మం మెత్తగా పూతలా ఉండి, యంత్రంలా ఎప్పుడూ కదిలిపోతూ, మనస్సు కోరికల తవ్వడితో ఎప్పుడూ కలవరపడే ఈ గృహం నాకు ఇష్టం లేదు.
స్మితదీపప్రభాభాసి క్షణమ్ ఆనన్దసున్దరమ్ । క్షణం వ్యాప్తం ప్రభాపూరైర్ నేష్టం దేహగృహం మమ
ఒక క్షణం నా శరీరం నవ్వుతున్న దీపం వెలుగులో ఆనందంగా, అందంగా మెరిసిపోతుంది; ఇంకొక క్షణం వెలుగుల జలధిలో మునిగిపోతుంది. అయినా ఈ మాంసపు గృహం నాకు ఇష్టం లేదు.
సమస్తరోగాయతనం వలీపలితపత్తనమ్ । సర్వాధిసారఙ్గవనం నేష్టం మమ కలేవరమ్
నా శరీరం అన్నిరకాల వ్యాధులకు నిలయం, ముడతలు, తెలుపు జుట్టుతో నిండిన ఊరు, అన్నిప్రకారాల బాధలు పుట్టే అడవి. ఇది నాకు ప్రీతికరం కాదు.
అక్షర్క్షక్షోభవిషమా శూన్యా నిస్సారకోటరా । తమోగహనహృత్కుఞ్జా నేష్టా దేహాటవీ మమ
ఇది ఖాళీ గుట్ట, ఇంద్రియాల కలతతో అసహ్యంగా, హృదయంలో చీకటి దట్టమైన పొదలా ఉంది. ఈ శరీర అడవి నాకు ఇష్టం లేదు.
దేహాలయం ధారయితుం న శక్తో ఽస్మి మునీశ్వరాః । పఙ్కమగ్నం సముద్ధర్తుం గజమ్ అల్పబలో యథా
మహర్షులారా! ఈ శరీర మందిరాన్ని నేను మోయలేను. బలహీనుడు మట్టిలో మునిగిన ఏనుగును లేపలేనట్టే నాకు ఇది సాధ్యం కాదు.