కిమ్ అన్ధయా మయా తాదృక్ సన్త్యక్తం తన్ మహావపుః । యథా నాశేన వా భావ్యం తథోదేత్య్ అశుభా మతిః
నేను ఎంత అంధుడినో! ఆ గొప్ప శరీరాన్ని ఎందుకు వదిలేశాను? నాశనం తప్పదని తెలిసినప్పుడు, ఇలాంటి దురాలోచనలు మనసులోకి వస్తాయి.
మామ్ అవాన్తరనిర్దగ్ధాం న్యూనాం కీటకణాద్ అపి । ఉద్ధరిష్యతి కో నామ పాంసురాశిషు హారితామ్
లోపల కాలిపోయి, పురుగు రెక్క కన్నా చిన్నవాడినై, మట్టికుప్పల్లో పోయిన నన్ను ఎవరు రక్షించగలరు?
వివిక్తమనసాం బుద్ధౌ క్వ స్ఫురన్తి హతాశయాః । గ్రామమార్గతృణానీవ గిరేర్ ఉపరి వాసినామ్
లోపలికి విరక్తత కలిగినవారి మనసులో, నాశనమైన ఆశలు ఎలా పుట్టగలవు? అవి ఊహించదగినవి కావు, ఊరి దారిలోని గడ్డి పువ్వులు కొండపై కనిపించడంలా.
స్థితానామ్ అజ్ఞసమ్బోధే కథమ్ అభ్యుదయో భవేత్ । అణ్వ్ అప్య్ ఉదేతి ప్రాకాశ్యం న ఖద్యోతానుసేవినః
అజ్ఞానంలో మునిగిపోయినవారికి ఎలాంటి అభివృద్ధి జరుగుతుంది? పాము వెంబడించే వారు ఎప్పుడూ వెలుగు చూడరు; చిన్న వెలుగు కాంతి కూడా వారికి దొరకదు.
అతః కియన్తం నో జానే కాలమ్ ఆవలితాపదమ్ । మయాపచ్ఛ్వభ్రగర్తేషు లుఠితవ్యం హతేహయా
కాబట్టి, నా ఆశలు నశించిన ఈ స్థితిలో, నేను ఇంకా ఎంతకాలం బాధల గుంతల్లో తిప్పుకుంటూ ఉండాలో నాకు తెలియదు.
కదా స్యామ్ అఞ్జనమహాశైలపుత్రకరూపిణీ । ద్యావాపృథివ్యోర్ వైడూర్యస్తమ్భతామ్ అనుతిష్ఠతీ
ఎప్పుడైనా నేను ఆ అంజన మహాశైలుని కుమార్తెవలె, ఆకాశం భూముల మధ్య వైడూర్యపు స్తంభంలా నిలబడగలనో తెలియదు.
మేఘమాలాసమభుజా స్థిరవిద్యుచ్ఛటేక్షణా । నీహారజాలవసనా ప్రోచ్చకేశాసితామ్బరా
మేఘాల వలె విస్తారమైన భుజాలు, మెరుపులాంటి కళ్ళు, పొగమంచు చీరలు, విడువబడిన జుట్టు, నలుపు వస్త్రాలు ధరించి ఉండే ఆమెవలె ఎప్పుడైనా అవుతానో తెలియదు.
లమ్బోదరాభ్రసన్దర్శప్రనర్తితశిఖణ్డినీ । లమ్బలోలస్తనీ శ్యామదేహపాతద్రవత్సురా
మెఘంలా పొడవైన పొట్టతో, తలపై పక్షిపొగ్గు తళుకులాడుతూ, పొడవుగా ఊగిపడే వక్షోజాలు మేఘంలా నలుపుగా మెరిసి, ఆమె మద్యం వలె ప్రవహిస్తుంది.
హాసభస్మచ్ఛటాచ్ఛన్నసూర్యమణ్డలరోధినీ । కృతాన్తగ్రసనోద్యుక్తకృత్యైకాకృతిధారిణీ
ఆమె నవ్వు బూడిదతో సూర్యుని వలయాన్ని కప్పేస్తుంది, దాని వెలుతురును ఆపేస్తుంది, అంతం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్న రూపాన్ని ధరిస్తుంది.
కుణాలోలూఖలబృసీశూర్పస్రగ్దామభారిణీ । పర్వతాత్ పర్వతే శృఙ్గే న్యస్య పాదం విహారిణీ
పిసుకు, ఊకలబండ, వడపత్రం, తాడు వంటి వస్తువులతో చేసిన భారీ హారాన్ని ధరించి, కొండ మీద నుంచి మరో కొండ శిఖరానికి అడుగు వేసుకుంటూ సంచరిస్తుంది.
కదా మే స్యాద్ ఉరుశ్వభ్రభాసురం తన్ మహోదరమ్ । కదా మే స్యాచ్ ఛరన్మేఘమేదురా నఖరావలీ
ఎప్పుడు నాకు ఆ మహా మేఘంలా నలుపుగా మెరిసే పెద్ద పొట్ట కలుగుతుందో? ఎప్పుడు నా నఖాల వరుస వర్షమేఘాల సముదాయంలా గాఢంగా ఉంటుందో?
కదా మే స్యాన్ మహారక్షోవిద్రావణకరం స్మితమ్ । స్వస్ఫిగ్వాద్యైర్ అరణ్యాన్యాం కదా నృత్యేయమ్ ఉన్మదా
ఎప్పుడో నా నవ్వుతో మహా రాక్షసులు పారిపోతారో, ఎప్పుడో నేను పిచ్చిగా ఆనందంగా అడవిలో నా నడుముతో మోగిస్తూ నాట్యం చేస్తానో అని ఆశిస్తున్నాను.
వసాసవమహాకుమ్భైర్ మృతమాంసాస్థిసఞ్చయైః । కదా కరిష్యే విరతం మధురోదరపూరణమ్
ఎప్పుడో నేను బలమైన మద్యం కలిగిన పెద్ద గిన్నెలతో, చనిపోయిన మాంసం, ఎముకలు కలిపి, ఇంకొకటి తినకుండా నా మధురమైన పొట్ట నింపుకుంటానో అని ఆశిస్తున్నాను.
కదా పీతమహాలోకరుధిరా క్షీవతాం గతా । భవేయమ్ ఉదితోన్నృత్తా ముద్రితా నిద్రయా తతః
ఎప్పుడో నేను ఈ లోకమంతా రక్తం తాగి అలసిపోయి, ఆనందంగా నాట్యం చేసి, ఆ తరువాత నిద్రలో మునిగి విశ్రాంతిని పొందుతానో అని ఆశిస్తున్నాను.
మయైవ కుతపోవహ్నౌ తద్ దగ్ధ్వా భాసురం వపుః । భస్మత్వం కనకేనేవ సూచిత్వమ్ ఉరరీకృతమ్
ఎప్పుడో నేను నా స్వంత చితాగ్నిలో ఆ ప్రకాశవంతమైన శరీరాన్ని కాల్చి, బంగారం ముద్ర వేసినట్టు బూడిదను హత్తుకుంటానో అని ఆశిస్తున్నాను.
క్వ కిలాఞ్జనశైలాభం వపుర్ భరితదిక్తటమ్ । క్వ మూషికాఖురసమం సూచిత్వం తృణపేలవమ్
ఒకప్పుడు అంజనాచలంలా నలుపుగా, అన్ని దిక్కులనూ నింపిన ఈ శరీరం, ఇప్పుడు ఎక్కడ? ఇప్పుడు ఇది ఎలుక గూడు లాంటిది, తృణపు చిప్పలా బలహీనంగా మారింది.
త్యజత్య్ ఆశు మృద్ ఇత్య్ అజ్ఞః ప్రాప్యాపి కనకాఙ్గదమ్ । మయా సూచిత్వలోభేన సన్త్యక్తం భాసురం వపుః
అజ్ఞాని మట్టి అనుకుని బంగారాన్ని కూడా వెంటనే వదిలేస్తాడు. అలాగే, చిన్నదానికి ఆశపడి నేను కూడా ఈ ప్రకాశవంతమైన రూపాన్ని వదిలేశాను.
హా మహోదర విన్ధ్యాద్రిసనీహారగుహోపమమ్ । అద్య నాన్తం కరోషి త్వం కథం సింహైణహస్తినామ్
ఓ పెద్ద పొట్టా, వింధ్యపర్వతపు మబ్బు గుహలాంటిది నువ్వు! నేడు సింహాలు, ఏనుగులు, ఇతర జంతువులను ఎందుకు అంతం చేయడం లేదు?
హా భుజౌ భరనిర్భుగ్నశిఖరౌ శశభృన్నఖౌ । పురోఌఆశధియా చన్ద్రం కథమ్ అద్య న ధావథః
ఓ భుజాలూ, బరువుతో వంగిన శిఖరాలు, నీళ్లు చంద్రుడిలా మెరిసే నఖాలు! నేడు యజ్ఞబుద్ధితో చంద్రుడిని వెంబడించడానికి మీరు ఎందుకు ముందుకు పోవడం లేదు?
హా వక్షః కాచవైడూర్యగిరీన్ద్రతటసున్దర । నాద్య సింహాదియౌకం తద్ ధృతం రోమవనం త్వయా
అయ్యో! నా వక్షస్సు, నీవు క్రొత్తగా కాంతివంతమైన పచ్చబండల కొండల దారుల్లా అందంగా ఉన్నావు. కానీ, సింహాలు నివసించినట్లు, నీవు నా వెంట్రుకల అడవిని ఇప్పుడు ఎందుకు ధరించటం లేదు?
హా నేత్రే కృష్ణరజనీజ్వలచ్ఛుష్కవనోజ్జ్వలే । కస్మాన్ న మే భూషయథో దృగ్జ్వాలామాలయా దిశః
అయ్యో! నా కన్నులు, నల్ల రాత్రిలో మండుతున్న అడవి వంటివి, ఇప్పుడు ఎందుకు నీ చూపుల జ్వాలల హారంతో దిక్కులను అలంకరించటం లేదు?
హా స్కన్ధబన్ధో నష్టో ఽసి విభ్రష్టో ఽసి మహీతలే । కాలేన వినివిష్టో ఽసి నిఘృష్టో ఽసి శిలోదరే
అయ్యో! నా భుజసంధి, నీవు పోయిపోయావు, నేలపై పడిపోయావు; కాలం నిన్ను నెమ్మదిగా నలిపేసింది, రాయి లోపల నలిపినట్టు నిన్ను తుడిచేసింది.
హా ముఖేన్దో తపసి కిం నాద్య త్వద్దన్తరశ్మిభిః । కల్పాగ్నిదగ్ధసంశాన్తచన్ద్రబిమ్బమనోహర
అయ్యో! చంద్రబింబంలా ఉన్న నా ముఖం, యుగాంతంలో అగ్నిలో కాలిన తర్వాత చల్లబడిన చంద్రుడిలా ఆకర్షణీయంగా ఉన్నావు. కానీ, ఇప్పుడు నీ లోపలి కిరణాలతో తపస్సు ఎందుకు చేయటం లేదు?
హా హా హస్తౌ మహాకారౌ తావ్ అద్య క్వ గతౌ మమ । సమ్పన్నా కిమ్ అహం సూచీ మక్షికాఖురదోలితా
అయ్యో! నా గొప్ప శక్తివంతమైన చేతులు ఈ రోజు ఎక్కడికి పోయాయో? ఇప్పుడు నేను ఈ ఈగ కాలు తాకిన సూచి లా బలహీనంగా మారిపోయానా?
హా భగోగ్రకరఞ్జాఢ్యసుఖదశ్వభ్రశోభన । విన్ధ్యాద్ర్యరణ్యవిపులనితమ్బామలబిమ్బక
అయ్యో! నా చేతులు, ముళ్ళవానిలా బలంగా ఉండేవి, ఆనందాన్ని ఇచ్చేవి, మంచి గుర్రంలా మెరిసేవి, వింధ్య పర్వతాల వంటివి, ముద్దుగా మెరిసే బింబంలా నిర్మలంగా ఉండేవి.
క్వాకారో ఽమ్బరపూరకః క్వ చ నవం తుచ్ఛాత్మసూచీవపూ రోదోరన్ధ్రసమః క్వ చాస్యకుహరః క్వేదం చ సూచీముఖమ్ । క్వ గ్రాసో బహుమాంసభారబహలః క్వాబ్బిన్దునా రోధనం సూక్ష్మాస్య్ ఏతద్ అహో మయైవ రచితం స్వాత్మక్షయే నాటకమ్
సూచీ సాసమ్భవద్వాణీ చిన్తయిత్వేత్య్ అకల్పయత్ । పునస్ తద్దేహలాభాయ భవామ్య్ ఆశు తపస్వినీ
ఆ సూచి, మాటలతో కూడిన శక్తిని కలిగి, ఇలా ఆలోచించి నిర్ణయించుకుంది: 'మళ్ళీ నా పాత శరీరాన్ని పొందేందుకు త్వరగా తపస్సు చేసే సన్యాసినిగా మారిపోతాను.'
ఇతి సఞ్చిన్త్య సత్త్వస్థం సంహృత్య జనమారణమ్ । తద్ ఏవ హిమవచ్ఛృఙ్గం జగామ తపసే స్థిరమ్
ఇలా ఆలోచించి, జనన మరణాల నుంచి మనసును ఉపసంహరించుకుని, తపస్సు కోసం దృఢంగా హిమవంతపు ఆ శిఖరాన్ని చేరింది.
అపశ్యద్ ఏవం సూచీత్వం సా తన్ మానసమ్ ఆత్మని । ప్రాణవాతాత్మకా ప్రాణైః ప్రవిశ్య హతమానవా
తన సూచి స్వరూపాన్ని తన మనస్సు సృష్టిగా చూసి, ప్రాణవాయువు రూపంలో, మనస్సు లేని ఆ దేహంలోకి ప్రవేశించింది.
అథాత్మన్య్ ఏవ సూచీత్వం పశ్యన్త్య్ ఏవ మనోమయీ । ప్రాణవాతశరీరాసౌ జగామ హిమవచ్ఛిరః
తరువాత, తనలోనే సూచి స్వరూపాన్ని చూస్తూ, మనస్సుతో కూడిన ఆమె, ప్రాణవాయువు శరీరంతో హిమవంతపు శిఖరాన్ని చేరింది.
ఆకాశం లా విస్తరించిన నా రూపం ఎక్కడ? ఈ కొత్త, అర్థంలేని సూచి లాంటి శరీరం ఎక్కడ? కొండ గుహలా పెద్దగా ఉన్న నోరు ఎక్కడ? ఈ సూచి కన్ను లాంటి చిన్నదైన నోరు ఎక్కడ? మాంసంతో నిండిన పెద్ద ముక్కలు తినే ఆహారం ఎక్కడ? ఇప్పుడు నీటి బొట్టు కూడా కష్టంగా మింగే స్థితి ఎక్కడ? అయ్యో! నా స్వంత నాశనానికి ఈ నాటకం నేనే సృష్టించుకున్నాను.