హా హతాహమ్ అనాథాహమ్ అనాశ్వాసా నిరాస్పదా । దుఃఖాద్ దుఃఖే నిమజ్జామి సఙ్కటాత్ సఙ్కటే ఽపి చ
అయ్యో! నేను నాశమైపోయాను, నాకు తోడువాళ్లు లేరు, నాకు ఓదార్పు లేదు, ఆశ్రయం లేదు; బాధలోనుంచి మరింత బాధలో మునుగుతున్నాను, కష్టంలోనుంచి మరింత కష్టంలో పడిపోతున్నాను.
న మే సఖీ న మే దాసీ న మే మాతా న మే పితా । న మే బన్ధుర్ న మే భృత్యో న మే భ్రాతా న మే సుతః
నాకు స్నేహితుడు లేడు, నాకు పనివాడు లేడు, నాకు తల్లి లేడు, నాకు తండ్రి లేడు; నాకు బంధువు లేడు, నాకు సేవకుడు లేడు, నాకు అన్నయ్య లేదా తమ్ముడు లేడు, నాకు కుమారుడు కూడా లేడు.
న మే దేహో న మే స్థానం న మే కశ్చిత్ సమాశ్రయః । నైకస్థానసమాశ్వాసో భ్రమామి వనపర్ణవత్
నాకు శరీరం లేదు, నాకు నిలిచే చోటు లేదు, నాకు ఆశ్రయించడానికి ఎవ్వరూ లేరు; అడవిలోని ఆకులా, ఒక్కచోట నమ్మకంగా ఉండకుండా తిరుగుతున్నాను.
ఆపదాం ధురి తిష్ఠామి నివిష్టాస్మి సుదారుణే । అభావమ్ అభివాఞ్ఛామి సో ఽపి సమ్పద్యతే న మే
బాధల భారాన్ని మోస్తూ, తీవ్రమైన కష్టాల్లోనే స్థిరమై ఉన్నాను; లేనిపోవాలని కోరుకున్నా, అది కూడా నాకు కలగడం లేదు.
స్వకో దేహః పరిత్యక్తో మూఢచేతనయా మయా । కాచబుద్ధ్యా విమూఢేన హస్తాచ్ చిన్తామణిర్ యథా
నా శరీరాన్ని నేనే మూర్ఖత్వంతో వదిలేశాను; మబ్బుగా మారిన మనసుతో, మూర్ఖుడిలా చేతిలో ఉన్న మణిని కోల్పోయినట్టు చేశాను.
ఆపతన్తీ మనోమోహం పూర్వమ్ ఆపత్ ప్రయచ్ఛతి । పశ్చాద్ అనర్థవిస్తారరూపేణ ప్రవిజృమ్భతే
మొదట మనస్సు మాయలో పడిపోతుంది, ఆ తరువాత దురదృష్టం దగ్గరకి వస్తుంది. దాని తర్వాత అది పెద్ద పెద్ద కష్టాలుగా విస్తరిస్తూ పెరుగుతుంది.
బుసేషు పరిసుప్తాస్మి మార్గేషు లులితాస్మి చ । వ్రణేషు ప్రేషితాస్మ్య్ అన్తర్ హా మే దుఃఖపరమ్పరా
నేను నేలపై నిద్రపోయాను, మార్గాల్లో తిప్పబడాను, గాయాల్లోనూ నెట్టివేయబడ్డాను — ఓహో, నా బాధలు ఎప్పటికీ తీరవు!
పరప్రేష్యకరీ నిత్యం పరసఞ్చారచారిణీ । పరం కార్పణ్యమ్ ఆయాతా జాతా పరవశాస్మ్య్ అహమ్
ఎప్పుడూ ఇతరుల పనులు చేస్తూ, వారి కోసం తిరుగుతూ, చివరికి నేను పూర్తిగా దయనీయ స్థితికి వచ్చాను. ఇప్పుడు నేను పూర్తిగా ఇతరుల ఆధీనంలో ఉన్నాను.
భృతిం కరోమి తుచ్ఛైవ సాపి వేధనరూపిణీ । అహో మమాల్పభాగ్యాయా దౌర్భాగ్యమ్ అపి దుర్లభమ్
నేను సంపాదించేది చాలా తక్కువ, అది కూడా కష్టాలతోనే ఉంటుంది. నా లాంటి దురదృష్టవంతురాలికి దురదృష్టం కూడా దొరకడం కష్టం.
ఉత్థితస్ స్ఫారవేతాలః కుర్వన్త్యాశ్ శాన్తిమ్ ఏవ మే । సర్వనాశో ధనాదానే ప్రవృత్తాయా మమోదితః
నాపై భయంకరమైన వేతాళుడు లేచి, నేను శాంతిని పొందాలని ప్రయత్నించినప్పుడల్లా నాశనమే తెచ్చాడు. ధనం దానం చేయాలని నేను యత్నించినప్పుడు, నాశనం నా జీవితంలోకి వచ్చేసింది.
కిమ్ అన్ధయా మయా తాదృక్ సన్త్యక్తం తన్ మహావపుః । యథా నాశేన వా భావ్యం తథోదేత్య్ అశుభా మతిః
నేను ఎంత అంధుడినో! ఆ గొప్ప శరీరాన్ని ఎందుకు వదిలేశాను? నాశనం తప్పదని తెలిసినప్పుడు, ఇలాంటి దురాలోచనలు మనసులోకి వస్తాయి.
మామ్ అవాన్తరనిర్దగ్ధాం న్యూనాం కీటకణాద్ అపి । ఉద్ధరిష్యతి కో నామ పాంసురాశిషు హారితామ్
లోపల కాలిపోయి, పురుగు రెక్క కన్నా చిన్నవాడినై, మట్టికుప్పల్లో పోయిన నన్ను ఎవరు రక్షించగలరు?
వివిక్తమనసాం బుద్ధౌ క్వ స్ఫురన్తి హతాశయాః । గ్రామమార్గతృణానీవ గిరేర్ ఉపరి వాసినామ్
లోపలికి విరక్తత కలిగినవారి మనసులో, నాశనమైన ఆశలు ఎలా పుట్టగలవు? అవి ఊహించదగినవి కావు, ఊరి దారిలోని గడ్డి పువ్వులు కొండపై కనిపించడంలా.
స్థితానామ్ అజ్ఞసమ్బోధే కథమ్ అభ్యుదయో భవేత్ । అణ్వ్ అప్య్ ఉదేతి ప్రాకాశ్యం న ఖద్యోతానుసేవినః
అజ్ఞానంలో మునిగిపోయినవారికి ఎలాంటి అభివృద్ధి జరుగుతుంది? పాము వెంబడించే వారు ఎప్పుడూ వెలుగు చూడరు; చిన్న వెలుగు కాంతి కూడా వారికి దొరకదు.
అతః కియన్తం నో జానే కాలమ్ ఆవలితాపదమ్ । మయాపచ్ఛ్వభ్రగర్తేషు లుఠితవ్యం హతేహయా
కాబట్టి, నా ఆశలు నశించిన ఈ స్థితిలో, నేను ఇంకా ఎంతకాలం బాధల గుంతల్లో తిప్పుకుంటూ ఉండాలో నాకు తెలియదు.
కదా స్యామ్ అఞ్జనమహాశైలపుత్రకరూపిణీ । ద్యావాపృథివ్యోర్ వైడూర్యస్తమ్భతామ్ అనుతిష్ఠతీ
ఎప్పుడైనా నేను ఆ అంజన మహాశైలుని కుమార్తెవలె, ఆకాశం భూముల మధ్య వైడూర్యపు స్తంభంలా నిలబడగలనో తెలియదు.
మేఘమాలాసమభుజా స్థిరవిద్యుచ్ఛటేక్షణా । నీహారజాలవసనా ప్రోచ్చకేశాసితామ్బరా
మేఘాల వలె విస్తారమైన భుజాలు, మెరుపులాంటి కళ్ళు, పొగమంచు చీరలు, విడువబడిన జుట్టు, నలుపు వస్త్రాలు ధరించి ఉండే ఆమెవలె ఎప్పుడైనా అవుతానో తెలియదు.
లమ్బోదరాభ్రసన్దర్శప్రనర్తితశిఖణ్డినీ । లమ్బలోలస్తనీ శ్యామదేహపాతద్రవత్సురా
మెఘంలా పొడవైన పొట్టతో, తలపై పక్షిపొగ్గు తళుకులాడుతూ, పొడవుగా ఊగిపడే వక్షోజాలు మేఘంలా నలుపుగా మెరిసి, ఆమె మద్యం వలె ప్రవహిస్తుంది.
హాసభస్మచ్ఛటాచ్ఛన్నసూర్యమణ్డలరోధినీ । కృతాన్తగ్రసనోద్యుక్తకృత్యైకాకృతిధారిణీ
ఆమె నవ్వు బూడిదతో సూర్యుని వలయాన్ని కప్పేస్తుంది, దాని వెలుతురును ఆపేస్తుంది, అంతం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్న రూపాన్ని ధరిస్తుంది.
కుణాలోలూఖలబృసీశూర్పస్రగ్దామభారిణీ । పర్వతాత్ పర్వతే శృఙ్గే న్యస్య పాదం విహారిణీ
పిసుకు, ఊకలబండ, వడపత్రం, తాడు వంటి వస్తువులతో చేసిన భారీ హారాన్ని ధరించి, కొండ మీద నుంచి మరో కొండ శిఖరానికి అడుగు వేసుకుంటూ సంచరిస్తుంది.
కదా మే స్యాద్ ఉరుశ్వభ్రభాసురం తన్ మహోదరమ్ । కదా మే స్యాచ్ ఛరన్మేఘమేదురా నఖరావలీ
ఎప్పుడు నాకు ఆ మహా మేఘంలా నలుపుగా మెరిసే పెద్ద పొట్ట కలుగుతుందో? ఎప్పుడు నా నఖాల వరుస వర్షమేఘాల సముదాయంలా గాఢంగా ఉంటుందో?
కదా మే స్యాన్ మహారక్షోవిద్రావణకరం స్మితమ్ । స్వస్ఫిగ్వాద్యైర్ అరణ్యాన్యాం కదా నృత్యేయమ్ ఉన్మదా
ఎప్పుడో నా నవ్వుతో మహా రాక్షసులు పారిపోతారో, ఎప్పుడో నేను పిచ్చిగా ఆనందంగా అడవిలో నా నడుముతో మోగిస్తూ నాట్యం చేస్తానో అని ఆశిస్తున్నాను.
వసాసవమహాకుమ్భైర్ మృతమాంసాస్థిసఞ్చయైః । కదా కరిష్యే విరతం మధురోదరపూరణమ్
ఎప్పుడో నేను బలమైన మద్యం కలిగిన పెద్ద గిన్నెలతో, చనిపోయిన మాంసం, ఎముకలు కలిపి, ఇంకొకటి తినకుండా నా మధురమైన పొట్ట నింపుకుంటానో అని ఆశిస్తున్నాను.
కదా పీతమహాలోకరుధిరా క్షీవతాం గతా । భవేయమ్ ఉదితోన్నృత్తా ముద్రితా నిద్రయా తతః
ఎప్పుడో నేను ఈ లోకమంతా రక్తం తాగి అలసిపోయి, ఆనందంగా నాట్యం చేసి, ఆ తరువాత నిద్రలో మునిగి విశ్రాంతిని పొందుతానో అని ఆశిస్తున్నాను.
మయైవ కుతపోవహ్నౌ తద్ దగ్ధ్వా భాసురం వపుః । భస్మత్వం కనకేనేవ సూచిత్వమ్ ఉరరీకృతమ్
ఎప్పుడో నేను నా స్వంత చితాగ్నిలో ఆ ప్రకాశవంతమైన శరీరాన్ని కాల్చి, బంగారం ముద్ర వేసినట్టు బూడిదను హత్తుకుంటానో అని ఆశిస్తున్నాను.
క్వ కిలాఞ్జనశైలాభం వపుర్ భరితదిక్తటమ్ । క్వ మూషికాఖురసమం సూచిత్వం తృణపేలవమ్
ఒకప్పుడు అంజనాచలంలా నలుపుగా, అన్ని దిక్కులనూ నింపిన ఈ శరీరం, ఇప్పుడు ఎక్కడ? ఇప్పుడు ఇది ఎలుక గూడు లాంటిది, తృణపు చిప్పలా బలహీనంగా మారింది.
త్యజత్య్ ఆశు మృద్ ఇత్య్ అజ్ఞః ప్రాప్యాపి కనకాఙ్గదమ్ । మయా సూచిత్వలోభేన సన్త్యక్తం భాసురం వపుః
అజ్ఞాని మట్టి అనుకుని బంగారాన్ని కూడా వెంటనే వదిలేస్తాడు. అలాగే, చిన్నదానికి ఆశపడి నేను కూడా ఈ ప్రకాశవంతమైన రూపాన్ని వదిలేశాను.
హా మహోదర విన్ధ్యాద్రిసనీహారగుహోపమమ్ । అద్య నాన్తం కరోషి త్వం కథం సింహైణహస్తినామ్
ఓ పెద్ద పొట్టా, వింధ్యపర్వతపు మబ్బు గుహలాంటిది నువ్వు! నేడు సింహాలు, ఏనుగులు, ఇతర జంతువులను ఎందుకు అంతం చేయడం లేదు?
హా భుజౌ భరనిర్భుగ్నశిఖరౌ శశభృన్నఖౌ । పురోఌఆశధియా చన్ద్రం కథమ్ అద్య న ధావథః
ఓ భుజాలూ, బరువుతో వంగిన శిఖరాలు, నీళ్లు చంద్రుడిలా మెరిసే నఖాలు! నేడు యజ్ఞబుద్ధితో చంద్రుడిని వెంబడించడానికి మీరు ఎందుకు ముందుకు పోవడం లేదు?
హా వక్షః కాచవైడూర్యగిరీన్ద్రతటసున్దర । నాద్య సింహాదియౌకం తద్ ధృతం రోమవనం త్వయా
అయ్యో! నా వక్షస్సు, నీవు క్రొత్తగా కాంతివంతమైన పచ్చబండల కొండల దారుల్లా అందంగా ఉన్నావు. కానీ, సింహాలు నివసించినట్లు, నీవు నా వెంట్రుకల అడవిని ఇప్పుడు ఎందుకు ధరించటం లేదు?