స్కన్ధవస్త్రజవప్రోతా వేధాక్ష్ణా సుఖమ్ ఈక్షతే । కథమ్ ఏనం భినద్మీతి తీక్ష్ణానామ్ ఏతద్ ఈప్సితమ్
ఒక దారంతో పోసిన సూది, పదునైన కళ్లతో సులభంగా చూస్తూ, 'ఈ దుస్తిని ఎలా చీల్చాలి?' అని ఆలోచిస్తుంది. ఇదే పదునైనవారి కోరిక.
సమమ్ ఏవ చ కౌశేయే క్షౌమే చ వసనే శితా । జడః క ఇవ వా నామ గుణాగుణమ్ ఉపేక్షతే
రేశ్మ లేదా పత్తి దుస్తుల్లో అయినా, సూది సమానంగా దూసుకుపోతుంది. మంచితనం, చెడుతనం మధ్య తేడా పట్టించుకోని వాడు మూర్ఖుడే.
సా దధానోజ్జ్వలం సూత్రమ్ అఙ్గుష్ఠాఙ్గులిపీడితా । అన్త్రతన్తుమ్ ఇవానన్తమ్ ఉద్గిరన్తీ నిరీక్షతే
ఆ సూది, బొటనవేలు మరియు వేలు మధ్య నలిపి, మెరిసే దారాన్ని మోస్తూ, అంతులేని తీగను ఊదుతున్నట్టు ముందుకు చూస్తూ సాగిపోతుంది.
తీక్ష్ణాస్యహృదయత్వేన సరసేషు న కేషుచిత్ । సూత్రితాపి పదార్థేషు విశత్య్ అలసగామినీ
తీవ్రతతో, హృదయం లేకుండా ఉండే సూచి, ఎంత తేలికగా ఉన్న వస్తువుల్లోనూ, దారంతో పొదిగినా, అంతగా లోపలికి పోదు. వస్తువుల మధ్య నెమ్మదిగా కదులుతూ ముందుకు సాగుతుంది.
అగర్దభీముఖప్రోతా సుతీక్ష్ణాపి న చాపి ధీః । అవేధితాప్య్ అహృదయా రాజపుత్ర్య్ అపి దుర్భగా
గాడిద నోరు ద్వారా పొదిగితే, ఎంత పదునుగా ఉన్నా, సూచి చీల్చలేక, హృదయం లేకుండా, దురదృష్టవశాత్తూ రాజకుమారిలా ఉండిపోతుంది.
వినా పరాపకారేణ తీక్ష్ణే సరణమ్ ఈహతే । వేధనాద్ రోధితా సూచిః కర్ణపాశే ప్రలమ్బతే
ఇతరులకు హాని చేయకుండా, పదును ఉన్నది దారి వెతకదు; చీల్చిన తర్వాత, సూచి ఆపివేసి, చెవి కణుపులో వేలాడుతూ ఉంటుంది.
శేతే కిం చారు మైత్ర్యేవ బుసే కరపరిచ్యుతా । స్వరూపసదృశం మిత్రం కస్మై నామ న రోచతే
చేతిలో నుంచి జారిపడి, పత్తిలో పడితే, అది స్నేహంలా అందంగా నిద్రిస్తుంది; మన స్వభావానికి సరిపోయే స్నేహితుడు ఎవరికైనా ఇష్టపడకుండా ఉంటాడా?
మిశ్రితా మూఢచిత్తానాం వృత్తిభిః ప్రాకృతే జనే । తిష్ఠత్య్ ఆత్మసమాం కో హి సఙ్గతిం త్యక్తుమ్ ఇచ్ఛతి
అజ్ఞానంతో కలిసిపోయిన మనసుగల సాధారణ వ్యక్తులు, తమకు సమానమైనవారితో స్నేహాన్ని వదిలేయాలని ఎవరు కోరుకుంటారు?
భవత్య్ అయస్కారచితౌ సన్త్యక్తాన్తర్ధిగామినీ । భస్త్రావాతైర్ వివలితా గగనోడ్డయనోన్ముఖీ
ఒకసారి వదిలిపెట్టిన ఆ అంతర్గత శక్తి, ఇనుప గదిలో బెల్లోస్ గాలులతో కలవరపడుతూ, ఆకాశానికి ఎగిరిపోవాలని ఆశిస్తుంది.
ప్రాణాపానప్రవాహస్థా హృత్పద్మాన్తరగామినీ । దుఃఖశక్తిర్ మహాఘోరా జీవశక్తిర్ ఇవోద్యతా
ప్రాణం, అపాన ప్రవాహంలో ఉండి, హృదయ పద్మంలో సంచరిస్తూ, తీవ్రమైన బాధ శక్తి, జీవశక్తిలా ఉద్భవిస్తుంది.
సమానవైపరీత్యేన సమానసమగామినీ । ఉదానవిపరీతత్వాద్ ఉదానసమగామినీ
సమాన వాయువు వ్యతిరేకత వల్ల అది సమాన వాయువుతో కలిసి పోతుంది; ఉదాన వాయువు వ్యతిరేకత వల్ల అది ఉదాన వాయువుతో కలిసి పోతుంది.
వ్యానస్థా వ్యాధిజననీ సర్వాఙ్గరసచారిణీ । హృత్కణ్టశూలోత్ప్లవనవైవర్ణ్యోన్మాదకారిణీ
వ్యానంలో ఉండే ఈ శక్తి, రోగాలకు కారణమవుతుంది. ఇది శరీరమంతా రసాన్ని చుట్టుకుంటూ తిరుగుతుంది. హృదయం, గొంతు ప్రాంతాల్లో నొప్పి, వాపు, రంగు మారడం, పిచ్చితనం వంటి బాధలు కలిగిస్తుంది.
ప్రాయస్ సౌచికహస్తస్థా సుప్తోర్ణాగణ్డకోటరే । బాలహస్తే ఽఙ్గులీతల్పవేధనైకవిలాసినీ
ఇది ఎక్కువగా శుభ్రం చేసే మనిషి చేతిలో ఉంటుంది. నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, గోళ్ల మధ్యలో దాగి ఉంటుంది. పిల్లల చేతి వేళ్ల చివరను గుచ్చడంలో మాత్రమే ఆనందిస్తుంది.
పాదప్రవిష్టా రుధిరపానపాజిరవిస్తృతా । తుష్యత్య్ అతితరాం తుచ్ఛభోజనా తుచ్ఛభోజనైః
పాదంలోకి ప్రవేశించి, రక్తం మరియు మలమూత్ర మార్గాల్లో వ్యాపిస్తుంది. చిన్నపాటి ఆహారంతోనే ఇది చాలా తృప్తి చెందుతుంది.
శేతే కర్దమకోశస్థా చిరకాలమ్ అధోముఖీ । ఇచ్ఛానురూపమ్ ఆసాద్య క ఇవాస్పదమ్ ఉజ్ఝతి
ఇది మట్టి గుహలో, తలకిందుగా, చాలా కాలం పడి ఉంటుంది. తనకు కావలసినది దొరికినప్పుడు, అలాంటి స్థలాన్ని ఎవరు వదులుతారు?
క్రౌర్యేణాపహృతాత్మానం దర్శయత్య్ ఉపవేధనైః । ఉత్సవాద్ అపి నీచానాం కలహో హి సుఖాయతే
క్రూరతతో మైండ్ పోయినవాడు, అది ఎన్నో రకాలుగా బయటపడతాడు. ఎందుకంటే, చిల్లర మనుషులకు పండుగలో కూడా గొడవే ఆనందంగా ఉంటుంది.
కపర్దికా వలభ్యాన్తరాత్మానం బహు మన్యతే । దురుచ్ఛేదా హి భూతానామ్ అహఙ్కారచమత్కృతిః
ఒకడు పెట్టెలో దాచిన ఒక నాణెాన్ని ఎంతో విలువైనదిగా భావిస్తాడు. ఎందుకంటే, ప్రాణుల్లో అహంకార మాయను పూర్తిగా తొలగించడం చాలా కష్టం.
శ్వేతికాయుగ్మలభ్యేన సాహృతేనాత్మనా నృణామ్ । మృతిమ్ ఆధాస్యతే చిత్రా స్వార్థే నోదేతి మూఢతా
పగడాల జంటతో మైండ్ మరిగిపోయినవాడు తనే తనను నాశనం చేసుకుంటాడు. కానీ తెలివైనవాళ్లు తమ స్వార్థం కోసం ఏ పని చేసినా, మూర్ఖత్వం వారికి దగ్గరపడదు.
వస్త్రతన్తువిభేదేన పరమారణమ్ ఆశు మే । ఇదం సమ్పద్యత ఇతి భవత్య్ అత్యన్తనిర్మలా
ఒక బట్టలో తంతువు తెగిపోతే, వెంటనే నాకు పరమ నాశనం దక్కుతుందని ఒక నిర్మలమైన ఆలోచన కలుగుతుంది.
స్థాపితా మలమ్ ఆదత్తే సూచీ యద్ ఘర్షణం వినా । పరాపవేధవిరహాద్ వ్యాధిస్ సో ఽస్యాః ప్రవర్తతే
ఒక సూచి వదిలిపెట్టినప్పుడు, దాన్ని ఎవ్వరూ రుద్దకపోయినా, అది మురికి పట్టుకుంటుంది. అలాగే, బయట నుంచి ఏదీ గుచ్చకపోతే, దానిలో వ్యాధి కలుగుతుంది.
సూక్ష్మదృశ్యా వేధదాత్రీ క్షణాద్ విస్మృతిమ్ ఏతి వా । తీక్ష్ణా భేదకరీ క్రూరా సూచిచేష్టేవ దైవికీ
చాలా సూక్ష్మంగా కనిపించే, గుచ్చే శక్తి కలిగినది ఒక్క క్షణంలోనే మనసు మరచిపోవడాన్ని కలిగిస్తుంది. అది పదునైనది, గుచ్చే శక్తి ఉన్నది, కఠినమైనది — దేవతల సూచి లాగా ప్రవర్తిస్తుంది.
తన్తువేధనమాత్రేణ హతో ఽన్య ఇతి తోషితా । దుర్జనో యేన తేనైవ నాశితో వేత్తి దుష్టతామ్
ఒక దుర్మార్గుడు, కేవలం దారాన్ని గుచ్చినంత మాత్రాన ఇంకొకరికి హాని జరిగితే సంతోషపడతాడు. తాను ఏదితో నాశనం చేస్తున్నాడో అది మాత్రమే తెలుసు, తన దుష్టత్వాన్ని మాత్రం గ్రహించడు.
పఙ్కే మజ్జతి యాతి ఖే విహరతి వ్యోమానిలైర్ దిక్తటాఞ్ శేతే పాంసుషు భూతలే పథి గృహే హట్టే వనే ఽన్తఃపురే । హస్తే శ్రోత్రసరోరుహే ఽథ మృదుని స్వస్థోర్ణికాగణ్డకే రన్ధ్రే కాష్ఠమృదాం చ నాడిహృదయే ద్రవ్యాత్మసత్తైవ సా
అది మట్టిలో మునిగిపోతుంది, ఆకాశంలో తిరుగుతుంది, గాలులతో ఆడుకుంటుంది, నేలపై, రోడ్డుపై, ఇంట్లో, మార్కెట్లో, అడవిలో, అంతఃపురంలో పడుకుంటుంది; చేతిలో, చెవి లోటులో, ఇంట్లోని మృదువైన ఊనబంతుల్లో, రంధ్రాల్లో, కలప లేదా మట్టిలో, హృదయంలోని నాళాల్లో కూడా ఉంటుంది — ఇదే వస్తువుల అసలు స్వరూపం.
ఇత్య్ ఉక్తవత్య్ అథ మునౌ దివసో జగామ సాయన్తనాయ విధయే ఽస్తమ్ ఇనో జగామ । స్నాతుం సభా కృతనమస్కరణా జగామ శ్యామాక్షయే రవికరైశ్ చ సహాజగామ
ఆ ముని ఈ విధంగా చెప్పిన తరువాత, ఆ రోజు సాయంకాలానికి దగ్గరైంది. సూర్యుడు అస్తమించిపోయాడు. సభలో ఉన్నవారు నమస్కారం చేసి, సూర్యుని చివరి కిరణాలతో కలిసి స్నానం చేయడానికి వెళ్లారు.
అథ సా బహుకాలేన కర్కటీ నామ రాక్షసీ । సర్వేషాం నరమాంసానాం నూనం తృప్తిమ్ ఉపాయయౌ
ఆ తరువాత, చాలా కాలం గడిచిన తర్వాత కర్కటి అనే రాక్షసి, అన్ని మనుషుల మాంసాన్ని తిని నిజంగా తృప్తి పొందింది.
పూర్వేణైవ కిలాహ్నా సా తృప్తా రుధిరబిన్దునా । సూచ్యాం కిమ్ ఇవ మాత్య్ అన్తస్ తృష్ణాసూచిస్ తు దుర్భరా
నిజానికి, మునుపటి రోజున ఆమెకు ఒక రక్తబిందువుతోనే తృప్తి కలిగింది. కానీ లోపల ఉన్న దాహం అనే సూచి ఎంత కష్టమైనదో, దాన్ని నింపడం ఎంతటి కష్టమో!
చిన్తయామ్ ఆస హా కష్టం కిమ్ ఇదం సూచితాం గతా । సూక్ష్మాస్మి హతశక్తిశ్ చ మయి గ్రాసో న మాతి చ
ఆమె మనసులో ఇలా ఆలోచించింది: 'హాయో! ఎంత దురదృష్టం! నేను ఈ సూచి ఆకారానికి దిగజారిపోయాను. ఇప్పుడు నేను చాలా సూక్ష్మంగా, బలహీనంగా ఉన్నాను. నాకు తినడానికి కూడా ఏమీ సాధ్యపడటం లేదు.'
క్వ మే తాని విశాలాని గతాన్య్ అఙ్గాని దుర్ధియః । కాలమేఘవిలాసాని వనే శీర్ణాని పర్ణవత్
ఓ మూర్ఖ మనసా! నా ఆ విస్తారమైన అవయవాలు ఎక్కడికి పోయాయి? అడవిలో మేఘాల ఆటలో ఎండిపోయిన ఆకుల్లా అవి అంతరించిపోయాయి.
మయ్య్ అస్యాం మన్దభాగ్యాయాం మనాగ్ అపి న మాతి చ । స్వాదుమాంసరసగ్రాసో వసావాసిత ఆసవః
ఈ దురదృష్టవంతురాలైన నాలో, రుచికరమైన మాంసరసాన్ని ఆస్వాదించే ఆనందం గానీ, కొవ్వు రక్తాల మత్తు గానీ, కొద్దీ మాత్రం కూడా మిగలలేదు.
పఙ్కే ఽన్తర్ వినిమజ్జామి పతామి ధరణీతలే । హతాస్మి జనపదౌఘైస్ తస్కరైర్ దలితాస్మి చ
నేను మట్టిలో మునుగుతున్నాను, నేలపై పడిపోతున్నాను; జన సమూహాల చేత నాశనం అయ్యాను, దొంగల చేత నలిగిపోయాను.