స్థూలాస్థిగ్రన్థివలితే నిత్యకమ్పస్ఫురత్తలే । అనాత్మీయాచ్ఛనీహారశుద్ధాంశుకకృతభ్రమే
పెద్ద ఎముకలు ముడిపడి ఉన్న, ఎప్పుడూ కంపించే, తడబడే నేలపై, ఇతరుల వస్త్రపు స్వచ్ఛమైన కాంతి వల్ల కలిగే మాయలో,
కిణస్థాణ్వగ్రవిశ్రాన్తమక్షికావిఙ్కవాయసే । రౌక్ష్యరూఢరసద్వాతే విలోలాఙ్గులిశాఖిని
గడ్డి కాండం చివర విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, ఈగల గాలి గుబురుగా ఉన్నప్పుడు, రసం లేని పొడి గాలిలో, వణికే వేళ్ల కొమ్మలపై,
మలాభ్రలేఖాసంసారే స్వాఙ్గులివ్రణగర్తకే । స్వేదావశ్యాయదుష్ష్ఠ్యూతే పర్వవాల్మీకపర్వతే
కలుషితమైన మబ్బుల రేఖల ప్రపంచంలో, తాను వేసిన వేళ్ల గాయాల లోయల్లో, చెమట, మబ్బు, మలిన ద్రవాలు కలిసిన చోట, మడమల కొండలు, పుట్టగొడుగులపై,
కచత్పాంసుజలభ్రాన్తౌ నఖాజగరకర్కశే । క్వచిత్ క్వచిత్ సరిద్భీతభీతయూకాకుపాన్థకే
ఎప్పుడో మట్టి, నీరు, మాయలో తడిసి, పాము చర్మంలా గట్టిగా ఉన్న నఖాలతో; మరికొన్ని సార్లు, నది దగ్గర భయంతో, పిప్పీలు ఉన్న బావి పక్క దారిలో నడుస్తూ ఉంటుంది.
విరలా శుష్కసన్దృష్టపిటకాపూతపల్వలే । మధ్యస్థలేఖామార్గౌఘే శీతశ్వసనగోచరే
చాలా అరుదుగా, పొడి పొడిగా, పగుళ్లు పడ్డ మచ్చలు, మురికి నీటి గుంటలు కనిపించే చోట; దారిమధ్యలో, చల్లని గాలులు వీచే ప్రాంతంలో ఉంటుంది.
గ్రస్తయూకానరౌఘాసృక్పూర్ణసృక్వినఖాస్యతామ్ । దధతాఙ్గుష్ఠయక్షేణ క్రాన్తే సర్వత్ర పాతినా
పిప్పీలు, మచ్చలు, రక్తంతో నిండిన నోర్లు, నఖాల గాట్లు ఉన్నవిగా; బొటనవేలు, చక్రం ఒత్తిడితో, లాగుతున్నవాడు ఎక్కడికైనా తీసుకెళ్తూ ఉంటుంది.
నానావిరచనా చిత్రపటపత్తనగామినీ । గమాగమపరిశ్రాన్తా తత్రాత్యన్తచిరాశ్వగా
వివిధ అలంకారాలతో, చిత్రపటంలా పట్టణాల్లో సంచరిస్తూ; వచ్చిపోతూ అలసిపోయి, అక్కడ చాలా కాలం విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది.
నగరాన్ నగరే న్యస్తసూత్రభాణ్డికభారిణీ । ప్రాప్తే కరతలారణ్యే బలీవర్దవివర్తినీ
ప్రతి ఊరిలోనూ, దారాలు, పనిముట్లు మోస్తూ, చేతిలో పట్టుకుని పోతూ, ఆ చుట్టు చెట్ల అడవిలోకి చేరినప్పుడు, ఎద్దులు తిప్పినట్లయింది.
గుప్తే విశ్రమణాయైవ మనాక్ కరపరిచ్యుతా । తన్తుప్రోతముఖాకృష్టిఖిన్నా క్వాపి విశీర్యతే
దాచిన చోట, కొద్దిగా చేతిలోంచి జారిపడి, విశ్రాంతి కోసం ఆగింది. నోటిలోంచి దారం లాగడంలో అలసిపోయి, ఎక్కడో ఒకచోట విరిగిపడింది.
వేధనం కర్ణసంశ్లిష్టా కఠినాపి న సాకరోత్ । న హి తీక్ష్ణో బహిః కార్యే నీచత్వం విజహాతి చేత్
కఠినంగా ఉన్నా, చెవికి దగ్గరగా పెట్టినా, అది చీల్చలేదు. ఎందుకంటే మనస్సు ముద్దుగా ఉన్నప్పుడు, ఎంత పదును ఉన్నదైనా తన పని చేయదు.
సాయస్సూచీ మనస్సూచ్యా వలితా విజహార హ । దిక్ష్వ్ అప్స్వ్ ఇవ శిలాగుర్వీ నావఙ్గవలితా సతీ
ఆ అలసిన సూచి, మనస్సు సూచి వంకరగా తిప్పినందున, తిరుగుతూ పోయింది. నీటిలో బరువైన రాయి వంగిపోతే మునిగిపోనట్టు, అది కూడా దిగిపోలేదు.
విససార దిగన్తేషు సాన్తఃకరణసత్తయా । తృణలేఖేవ పవనశక్త్యా సంసృతిరూపయా
మనస్సు యొక్క అసలు స్వభావంతో, సంసారం అన్ని దిక్కులకూ వ్యాపిస్తుంది. ఇది గాలి తాకిడితో గడ్డి రెక్క కదిలినట్టు విస్తరిస్తుంది.
ముఖేన సూక్ష్మసూత్రాన్తం త్యజన్తీ సుశిరోమ్భనే । పరాపూరోద్యమేనాశు జాతేవ హృదయాన్వితా
ఒక స్త్రీ తన హృదయంతో కలసి, బిడ్డను త్వరగా జన్మించేసినట్టు, అందమైన నూలు నడుములో, నోటివద్ద నుంచి సూక్ష్మమైన నూలు చివరను త్వరగా విడిచిపెడుతుంది.
పరాపూరరసేనేవ సూచ్యా హృత్ సువికాసితమ్ । అనారతవమత్ సూక్ష్మసూత్రాన్తమ్ ఇవ సూమ్భనే
ఎలా అంటే, పరమమైన ఆనందరసంతో, సూచి హృదయాన్ని విపులంగా తెరిచి, నూలు నడుములో ఎప్పటికీ సూక్ష్మనూలు చివరను విడిచిపెడుతుందో అలా.
తీక్ష్ణైర్ అపి చిరక్షీణః పూర్యతే నిర్విచారణమ్ । దృష్టాన్తో ఽత్ర క్షణాత్ సూచ్యా పూరితో జర్జరః పటః
ఎంత కాలంగా పాడైపోయినదైనా, పదునైన వస్తువులతో ఆలోచన లేకుండానే నిండిపోతుంది. ఇక్కడ ఉదాహరణ, సూచి తాకిన వెంటనే చినిగిన బట్ట నిండిపోవడమే.
సూత్రాంశునిర్గతైర్ యోగ్యం సూచ్యా హృదయమ్ అర్జితమ్ । పరపూరణయైవాశు తేజశ్ చ కచితార్కరుక్
దారపు కిరణాలతో సూచి వస్త్ర హృదయాన్ని పొందుతుంది. అదే ఉన్నతమైన నింపుతో, ఆ ప్రకాశం కూడా త్వరగా అల్లబడుతుంది, ఎలాగో సూర్యకిరణాలు వస్త్రంలో కలిసిపోతాయో అలా.
అకస్మాత్ తేన రూఢేణ క్షీణపూరణరూపిణా । హృదయే రాక్షసీ సూచీ కర్మణాతప్యతేవ సా
ఆ నింపుడు తగ్గిన రూపం ఆకస్మాత్తుగా వస్త్ర హృదయంలో స్థిరపడినప్పుడు, ఆ రాక్షసి సూచి, తన కర్మఫలితంలా, బాధపడుతుంది.
వేధం ఖురరవేణైవ కరోతీషత్ప్రచారితా । ప్రకృతేన నిజేనాపి ఖేదాయ వ్యవహారితా
సూచి కొంచెం కదిలితే, గుర్రపు నఖాల శబ్దంలా చీల్చే శబ్దం చేస్తుంది. తన సహజ స్వభావంతో పనిచేస్తున్నప్పుడు కూడా అలసటను కలిగిస్తుంది.
సఞ్చారయతి వస్త్రేషు సూత్రం చతురవేధనా । ఆదీర్ఘం వాసనాతన్తుం శరీరేష్వ్ ఇవ వేదనా
సూచి వస్త్రంలో నాలుగు దారుల చీలికతో దారాన్ని కదిలిస్తుంది. అలాగే, శరీరాల్లో దీర్ఘమైన వాసనారూపమైన దారాన్ని, అనుభూతిలా, చేర్చుతుంది.
సఞ్చార్యమాణా వేగేన ధావతీవాక్షిపాటనే । అదర్శితముఖా ఏవ దుర్జనా మర్మవేధినః
సూది దుస్తుల్లో వేగంగా పరుగెత్తుతుంది, దాని ముఖం కనబడదు. అలాగే, చెడు మనుషులు ఎవరికీ కనిపించకుండా లోపలికి గాయపరచేవారు.
స్కన్ధవస్త్రజవప్రోతా వేధాక్ష్ణా సుఖమ్ ఈక్షతే । కథమ్ ఏనం భినద్మీతి తీక్ష్ణానామ్ ఏతద్ ఈప్సితమ్
ఒక దారంతో పోసిన సూది, పదునైన కళ్లతో సులభంగా చూస్తూ, 'ఈ దుస్తిని ఎలా చీల్చాలి?' అని ఆలోచిస్తుంది. ఇదే పదునైనవారి కోరిక.
సమమ్ ఏవ చ కౌశేయే క్షౌమే చ వసనే శితా । జడః క ఇవ వా నామ గుణాగుణమ్ ఉపేక్షతే
రేశ్మ లేదా పత్తి దుస్తుల్లో అయినా, సూది సమానంగా దూసుకుపోతుంది. మంచితనం, చెడుతనం మధ్య తేడా పట్టించుకోని వాడు మూర్ఖుడే.
సా దధానోజ్జ్వలం సూత్రమ్ అఙ్గుష్ఠాఙ్గులిపీడితా । అన్త్రతన్తుమ్ ఇవానన్తమ్ ఉద్గిరన్తీ నిరీక్షతే
ఆ సూది, బొటనవేలు మరియు వేలు మధ్య నలిపి, మెరిసే దారాన్ని మోస్తూ, అంతులేని తీగను ఊదుతున్నట్టు ముందుకు చూస్తూ సాగిపోతుంది.
తీక్ష్ణాస్యహృదయత్వేన సరసేషు న కేషుచిత్ । సూత్రితాపి పదార్థేషు విశత్య్ అలసగామినీ
తీవ్రతతో, హృదయం లేకుండా ఉండే సూచి, ఎంత తేలికగా ఉన్న వస్తువుల్లోనూ, దారంతో పొదిగినా, అంతగా లోపలికి పోదు. వస్తువుల మధ్య నెమ్మదిగా కదులుతూ ముందుకు సాగుతుంది.
అగర్దభీముఖప్రోతా సుతీక్ష్ణాపి న చాపి ధీః । అవేధితాప్య్ అహృదయా రాజపుత్ర్య్ అపి దుర్భగా
గాడిద నోరు ద్వారా పొదిగితే, ఎంత పదునుగా ఉన్నా, సూచి చీల్చలేక, హృదయం లేకుండా, దురదృష్టవశాత్తూ రాజకుమారిలా ఉండిపోతుంది.
వినా పరాపకారేణ తీక్ష్ణే సరణమ్ ఈహతే । వేధనాద్ రోధితా సూచిః కర్ణపాశే ప్రలమ్బతే
ఇతరులకు హాని చేయకుండా, పదును ఉన్నది దారి వెతకదు; చీల్చిన తర్వాత, సూచి ఆపివేసి, చెవి కణుపులో వేలాడుతూ ఉంటుంది.
శేతే కిం చారు మైత్ర్యేవ బుసే కరపరిచ్యుతా । స్వరూపసదృశం మిత్రం కస్మై నామ న రోచతే
చేతిలో నుంచి జారిపడి, పత్తిలో పడితే, అది స్నేహంలా అందంగా నిద్రిస్తుంది; మన స్వభావానికి సరిపోయే స్నేహితుడు ఎవరికైనా ఇష్టపడకుండా ఉంటాడా?
మిశ్రితా మూఢచిత్తానాం వృత్తిభిః ప్రాకృతే జనే । తిష్ఠత్య్ ఆత్మసమాం కో హి సఙ్గతిం త్యక్తుమ్ ఇచ్ఛతి
అజ్ఞానంతో కలిసిపోయిన మనసుగల సాధారణ వ్యక్తులు, తమకు సమానమైనవారితో స్నేహాన్ని వదిలేయాలని ఎవరు కోరుకుంటారు?
భవత్య్ అయస్కారచితౌ సన్త్యక్తాన్తర్ధిగామినీ । భస్త్రావాతైర్ వివలితా గగనోడ్డయనోన్ముఖీ
ఒకసారి వదిలిపెట్టిన ఆ అంతర్గత శక్తి, ఇనుప గదిలో బెల్లోస్ గాలులతో కలవరపడుతూ, ఆకాశానికి ఎగిరిపోవాలని ఆశిస్తుంది.
ప్రాణాపానప్రవాహస్థా హృత్పద్మాన్తరగామినీ । దుఃఖశక్తిర్ మహాఘోరా జీవశక్తిర్ ఇవోద్యతా
ప్రాణం, అపాన ప్రవాహంలో ఉండి, హృదయ పద్మంలో సంచరిస్తూ, తీవ్రమైన బాధ శక్తి, జీవశక్తిలా ఉద్భవిస్తుంది.