కచనం బ్రహ్మరత్నస్య జగద్ ఇత్య్ ఏవ యత్ స్థితమ్ । తద్ అకారణకం తస్మాత్ తేన న వ్యతిరిచ్యతే
ఈ జగత్తు అనేది బ్రహ్మరత్నానికి కనబడే ప్రతిబింబమే. దీనికి వేరుగా ఎలాంటి కారణం లేదు. అందువల్ల ఇది బ్రహ్మంతో వేరుగా ఉండదు.
వాసనాచిత్తజీవాదివేదనం వేదనోదితమ్ । నోదేత్య్ అవేదనాద్ ఏవ యన్ నానాత్మైవ పౌరుషమ్
వాసన, మనస్సు, ప్రాణం మొదలైనవి అనుభూతి వల్లనే ఉత్పన్నమవుతాయి. అనుభూతి లేకపోతే ఇవేవీ కలుగవు. కాబట్టి వ్యక్తిత్వం అనేది అనుభూతికే పరిమితం.
నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి క్వచిత్ కిఞ్చిత్ కదాచన । సర్వం శాన్తమ్ అజం బ్రహ్మ చిద్ఘనం సుశిలాఘణమ్
ఏదీ ఎప్పుడూ అస్తమించదు, ఏదీ ఎప్పుడూ ఉదయించదు. అన్నీ శాంతంగా, జన్మించని బ్రహ్మమే — అది చైతన్యమే, ఎంతో సున్నితమైనది, మృదువైనది.
పరాణుం ప్రతి సర్గౌఘాశ్ చిత్త్వాద్ భాన్తి సహస్రశః । తేష్వ్ అన్యే ఽణావ్ అణావ్ అన్తః కైవాత్ర గణనా కథమ్
అత్యంత సూక్ష్మమైన అణువులో చైతన్యం వల్ల అనేక సృష్టులు కనిపిస్తాయి. ప్రతి అణువులో మరిన్ని అణువులు ఉంటాయి. ఇలాంటి స్థితిలో లెక్కించడమే ఎలా సాధ్యం?
యథా జలాన్తర్ ఊర్మ్యాద్యా గుప్తాగుప్తాస్ స్వశక్తయః । జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్తాద్యాస్ తథా జీవే ఽన్తర్ ఆస్థితాః
నీటిలో అలలు, తరంగాలు తమ స్వంత శక్తితో కొన్నిసార్లు దాగి, కొన్నిసార్లు బయటపడినట్లే, జాగ్రత్త, స్వప్నం, సుషుప్తి మొదలైనవన్నీ జీవునిలో అంతర్లీనంగా ఉంటాయి.
జాతా చేద్ అరతిర్ భోగాన్ ప్రతి మనాగ్ అపి । తదాసౌ తావతైవోచ్చైః పదం ప్రాప్త ఇతి శ్రుతిః
భోగాల పట్ల కొంచెమైన అసహ్యం కలిగినా, ఆ వ్యక్తి అప్పుడే పరమ స్థితిని పొందినవాడని శాస్త్రం చెబుతోంది.
యతో యతో వియుజ్యతే తతస్ తతో విముచ్యతే । అతో ఽహమ్ ఇత్య్ అసంవిదః క ఏతి జన్మసంవిదమ్
ఎక్కడ అనురాగం విడిచిపెడితే, అక్కడే విముక్తి లభిస్తుంది. 'నేను' అనే భావం లేని వాడికి జననమనే భావమే ఎలా కలుగుతుంది?
చితం పరాపరామ్ అజామ్ అరూపికామ్ అనామికామ్ । చరాచరాధరామయీం విదన్తి యే జయన్తి తే
చైతన్యాన్ని పరమమైనదిగా, అపరమైనదిగా, జన్మలేనిదిగా, రూపం లేనిదిగా, పేరు లేనిదిగా, చరాచరాల ఆధారంగా తెలుసుకునేవారు నిజమైన విజేతలు.
పరే చిద్ అస్త్య్ అప్రకటాద్వితీయా స్వావర్తలేఖేవ జలద్రవే ఽన్తః । సా హన్త యేన త్రిజగన్తి ధత్తే న సన్తి నాసన్తి పరాత్మకాని
ఒక పరమ చైతన్యం ఉంది, అది ప్రగటించని, ద్వంద్వరహితమైనది, నీటిలోని సూక్ష్మ రేఖలా అంతర్లీనంగా ఉంటుంది. అదే త్రిలೋಕాలను నిలబెడుతుంది. దాని స్వరూపమైనవి ఉండవు, ఉండనివి కూడా కావు.
అహమ్మయీ పద్మజభావనా చిత్ సఙ్కల్పభేదాత్ ప్రతనోతి విశ్వమ్ । అన్తర్ ముధైవానుభవత్య్ అనన్తం నిమేషకోట్యంశవిధౌ యుగాన్తమ్
నేను అనే భావనతో ఉన్న ఆ పరమసత్త్వం, పద్మలోద్భవుడైన బ్రహ్మకు మూలమైన ఆ చైతన్యం, తనలోని అనేక సంకల్పాల వలన ఈ విశ్వాన్ని వ్యాపింపజేస్తుంది. అంతర్గతంగా, క్షణంలోనే, కోటి రెట్లు చిన్న భాగంలోనూ, ఆ అనంతత్వాన్ని అనుభవిస్తుంది.
పరమాణునిమేషాణాం లక్షాంశకలనాస్వ్ అపి । జగత్కల్పసహస్రాణి సత్యానీవ విభాన్త్య్ అలమ్
అత్యంత సూక్ష్మమైన కణాలు, క్షణాల విభాగాల్లోనూ, వేలాది జగత్కల్పాలు పూర్తిగా నిజమైనవిగా అనిపిస్తాయి.
తేష్వ్ అప్య్ అన్తస్ తథైవాన్తః పరమాణుకణం ప్రతి । భ్రాన్తిర్ ఏవమ్ అనన్తాహో ఇయమ్ ఇత్య్ అవభాసతే
అవి ఎంత చిన్నవైనా, ఒక్కో పరమాణువులోనూ, అంతర్గతంగా అదే మాయ కనిపిస్తుంది. 'ఇది నిజంగా అనంతమే' అని భావమవుతుంది.
వహన్తీమాః పరా సత్తా శాన్తాస్ సర్గపరమ్పరాః । సలిలద్రవతేవాన్తర్ అస్ఫుటావర్తవర్తికాః
ఈ పరమసత్త్వాలు, శాంతంగా, సృష్టి పరంపరను ముందుకు తీసుకెళ్తున్నాయి. అవి నీటిలో కనిపించే అస్పష్టమైన వలయాల్లా అంతర్లీనంగా ప్రవహిస్తుంటాయి.
మిథ్యాత్మికైవ సర్గశ్రీర్ వహతీహ మహామరౌ । తీరద్రుమలతోన్ముక్తపుష్పాణీవ తరఙ్గిణీ
ఈ సృష్టి మహాసముద్రంలో తప్పుడు స్వభావంతో ప్రవహిస్తూ, ఒడ్డున ఉన్న చెట్ల నుంచి విడిచిపడిన పువ్వులను నదిలో తరలినట్లు ఉంది.
స్వప్నేన్ద్రజాలపురవత్ సఙ్కథేహాపురాద్రివత్ । సఙ్కల్పవద్ అసత్యైవ భాతి సర్గానుభూతిభూః
స్వప్నంలో కనిపించే నగరం లాగానో, మాయాజాలం లాగానో, కథలో వినిపించే ఊరు లాగానో, మేఘాలతో ఏర్పడిన కొండ లాగానో, ఈ సృష్టి అనుభూతి ప్రపంచం కల్పనలాగే అస్తిత్వం లేని దానిగా కనిపిస్తుంది.
ఐకాత్మ్యైకతయైవం హి జాతే సమ్యగ్విచారణాత్ । నిర్వికల్పాత్మని జ్ఞానే పరిజ్ఞానవతాం వర
ఒకే ఆత్మ అన్న భావనను సరిగ్గా విచారించి తెలుసుకుంటే, ఏకత్వ జ్ఞానంలో అన్నీ స్పష్టంగా అర్థమవుతాయి, జ్ఞానంలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా!
కిమర్థమ్ ఇహ తిష్ఠన్తి దేహాస్ తత్త్వవిదామ్ అపి । దైవేనేవ సమాక్రాన్తా దైవమ్ అత్ర చ కిం భవేత్
నిజాన్ని తెలిసినవారికీ ఈ లోకంలో శరీరాలు ఎందుకు ఉంటాయో? అదృష్టం పట్టుకున్నట్లు ఉంటాయి. కానీ ఇక్కడ అదృష్టం అంటే ఏమిటి?
అస్తీహ నియతిర్ బ్రాహ్మీ చిచ్ఛక్తిస్పర్శరూపిణీ । అవశ్యమ్భవితవ్యైకసత్తా సకలకల్పగా
ఇక్కడ బ్రాహ్మీ చైతన్యశక్తి రూపమైన ఒక దివ్యమైన క్రమం ఉంది. అది తప్పక జరిగే ఏకైక సత్యం, అన్ని ఊహాజనిత లోకాలలో వ్యాపించి ఉంటుంది.
ఆదిసర్గే హి నియతిర్ భావవైచిత్ర్యమ్ అక్షయమ్ । అనేనేత్థం సదా భావ్యమ్ ఇతి సమ్పద్యతే పరమ్
ప్రారంభ సృష్టిలో ఈ క్రమమే అనేక రకాల జీవుల వైవిధ్యాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అందువల్ల ఎప్పుడూ ఇదే విధంగా జరగాల్సిందేనని స్థిరంగా నిర్ణయించబడింది.
మహాసత్తేతి కథితా మహాచితిర్ ఇతి స్మృతా । మహాశక్తిర్ ఇతి ఖ్యాతా మహాదృష్టిర్ ఇతి స్థితా
దీనిని మహాసత్త అని పిలుస్తారు, మహాచిత్తి అని గుర్తిస్తారు, మహాశక్తి అని ప్రసిద్ధి, మహాదృష్టి అని స్థిరంగా భావిస్తారు.
మహాక్రియేతి గదితా మహోద్భవ ఇతి శ్రుతా । మహాస్పన్ద ఇతి ప్రౌఢా మహాత్మైకతయోదితా
దీనిని మహాక్రియ అని చెబుతారు, మహోద్భవం అని వినిపిస్తుంది, మహాస్పందం అని బలంగా స్థాపించబడింది, మహాత్మ ఏకత్వంగా ప్రకటించబడింది.
తృణానీతి జగన్తీతి దైత్యా ఇతి సురా ఇతి । ఇతి నాగా ఇతి నగా ఇత్య్ ఆకల్పమ్ ఇతి స్థితిః
ఈ సృష్టిలో గడ్డి, లోకాలు, దానవులు, దేవతలు, పాములు, పర్వతాలు ఇలా ఎన్నో రూపాల్లో ఈ స్థితి ఎప్పటికీ కొనసాగుతుంది.
కదాచిద్ బ్రహ్మసత్తాయా వ్యభిచారో ఽనుమీయతే । చిత్రమ్ ఆకాశకోశే వా నాన్యథా నియతేస్ స్థితిః
కొన్నిసార్లు బ్రహ్మస్వరూపంలో కొంత మార్పు కనిపించవచ్చు—అది చైతన్య ఆకాశంలో ఒక అద్భుతంలా అనిపించొచ్చు. కానీ, మిగతా సమయాల్లో ఆ క్రమం ఎప్పటికీ మారదు.
విరిఞ్చాద్యాత్మభిర్ బుద్ధైర్ బోధాయావిదితాత్మనామ్ । బృంహణాత్ సైవ నియతిస్ సర్గో ఽయమ్ ఇతి కథ్యతే
బ్రహ్మ మొదలైన వారు, తమ తెలివితో అసలు స్వరూపం తెలియని వారిని తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తూ, ఈ విస్తరణను సృష్టి అని పిలుస్తారు.
అచలం చలవద్ దృష్టం బ్రహ్మణ్య్ ఆర్యవ్యవస్థితమ్ । అనాదిమధ్యపర్యన్తం శాస్త్రో వృక్ష ఇవామ్బరమ్
అచలమైనది కదిలేలా కనిపిస్తుంది, అది బ్రహ్మలో స్థిరంగా ఉంటుంది. ఆది, మధ్య, అంతం లేని శాస్త్రం ఆకాశంలో వృక్షంలా ఉంటుంది.
పాషాణోదరలేఖౌఘన్యాయేనాత్మని తిష్ఠతా । బ్రహ్మణా నియతిస్ సర్గో బుద్ధో బోధయతేవ ఖమ్
రాయిలో గీయబడిన గీతలు ఎలా ఉంటాయో, అదేవిధంగా విధి చేత నియంత్రితమైన సృష్టి కూడా ఆత్మలో స్థిరంగా ఉంటుంది. మేలుకొన్న బ్రహ్మ ఆకాశాన్ని బోధిస్తున్నట్టు అనిపిస్తుంది.
దేహే యథాఙ్గినాఙ్గాది స్పృశ్యతే చిత్స్వభావతః । బ్రహ్మణా పద్మజత్వేన నియత్యాద్యఙ్గకం తథా
శరీరంలో అవయవాలు, వాటి భాగాలు మనసు స్వభావంతో అనుభూతి చెందబడినట్టు, బ్రహ్మ కూడా పద్మలోకుడిగా విధి మొదలైన వాటికి ప్రధాన అవయవంగా ఉంటుంది.
ఏషా దైవమ్ ఇతి ప్రోక్తా సర్వం సకలకాలగమ్ । పదార్థమ్ అలమ్ ఆక్రమ్య శుద్ధా చిద్ ఇతి సంస్థితా
ఇదే 'దైవం' అని పిలవబడుతుంది — ఇది అన్ని వస్తువులను, అన్ని కాలాల్లో వ్యాపించి ఉంటుంది; ప్రతీదాన్ని ఆవరించి, శుద్ధమైన చైతన్యంగా నిలుస్తుంది.
స్పన్దితవ్యం పదార్థేన భావ్యం వా భోక్తృతాపదమ్ । అనేనేత్థమ్ అనేనేత్థమ్ అవశ్యమ్ ఇతి దైవధీః
దైవం అంటే — ఇది తప్పనిసరిగా వస్తువుగా కదలాలి, లేదా అనుభవించే స్థితిగా మారాలి; ఇది ఇలా జరగాల్సిందే, తప్పక జరగాల్సిందే అన్న భావన.
ఏషైవ పురుషస్పన్దతృణగుల్మాది చాఖిలమ్ । ఏషైవ సర్వభూతాది జగత్కాలక్రియాది చ
ఇది మనిషి, గడ్డి, ముల్లు మొక్కలు, అన్నిటి కదలిక కూడా ఇదే. ఇదే అన్ని జీవుల ఆది, జగత్తు, కాలం, చర్యల మూలం కూడా.