స్థితాస్ తరఙ్గాస్ సలిలే యథాన్తరతరఙ్గితే । సృష్టిశబ్దార్థరహితాస్ తథాన్తస్ సృష్టయః పరే
ఎలా నీటిలో అలలు మరికొన్ని అలలతో కలిసిపోతాయో, అలాగే, పరమాత్మలో సృష్టులు లోపలే ఉంటూ, సృష్టి అనే అర్థం లేకుండా ఉంటాయి.
నాసర్గం తిష్ఠతి పరం సర్గస్ తిష్ఠతి నాపరః । అవయవావయవివత్ సత్తానవయవైతయోః
పరమాత్మ స్వతంత్రంగా సృష్టిగా ఉండదు, అలాగే సృష్టి కూడా పరమాత్మకి వేరుగా ఉండదు. ఇది మొత్తం, భాగాలు విడివిడిగా లేనట్టే — రెండింటి ఉనికీ వేర్వేరుగా ఉండదు.
చిద్రూపేణ ఖసంవిత్త్యా ఖతన్మాత్రం విభావ్యతే । స్వమ్ ఏవ రూపం హృదయం వాతేన స్పన్దనం యథా
చైతన్య స్వరూపంతో, ఆకాశాన్ని తెలుసుకునే జ్ఞానంతో, ఆకాశపు సూత్ష్మతను మాత్రమే మనం గ్రహించగలం. ఇది గాలితో మన హృదయం తడబడేలా అనిపించడంలా ఉంటుంది.
తత్కాలమ్ ఏష శబ్దాణుశ్ చిచ్చమత్కారరూపధృత్ । చేత్యతే శమినైవాన్తస్ సఙ్కల్ప ఇవ చేతసా
అదే సమయంలో, ఆ సూత్ష్మ ధ్వని అణువు చైతన్య మెరుపులా రూపం ధరించి, శాంతమైనవాడు తనలోపల దాన్ని గ్రహిస్తాడు. అది మనస్సులో సంకల్పాన్ని గుర్తించడంలా ఉంటుంది.
తదైవానిలతాం వేత్తి నిజసత్తాత్మికాం స్వయమ్ । అన్తర్గతస్పన్దరసాం పవనస్ స్పన్దతామ్ ఇవ
అప్పుడు అది తన స్వరూపాన్ని, తన సత్తాను తానే తెలుసుకుంటుంది. ఇది గాలి తనలోపల ఉన్న కదలిక రసాన్ని గ్రహించి, తాను కంపనమై ఉన్నట్టు తెలుసుకున్నట్టే.
తదైవాభాసతామ్ ఏతి నిజసత్తాత్మికాం స్వయమ్ । కోశస్థితాలోకలవాం తేజః ప్రకటతామ్ ఇవ
అదే సమయానికి, అది తన స్వరూపంగా, తనలోని పొరలో ఉండేలా కనిపిస్తుంది. అది పొరలో ఉన్నప్పటికీ వెలుగు బయటికి ప్రకాశించడంలా ఉంటుంది.
తదైవాప్తాం చేతయతే నిజసత్తాత్మికామ్ అజః । హృత్సంస్థరసతన్మాత్రాం సలిలం ద్రవతామ్ ఇవ
అదే సమయంలో, ఆ జనించని పరమాత్మ తన హృదయంలో స్థిరమైన సూత్రస్వరూపాన్ని, నీరు కరిగి పారిపోతున్నట్టు, తన అసలైన స్వరూపాన్ని గ్రహిస్తాడు.
తదైవావనితాం వేత్తి స్వచిత్తైకాత్మికామ్ అజః । అన్తస్స్థగన్ధతన్మాత్రామ్ ఉర్వీ స్థైర్యకలామ్ ఇవ
అదే సమయానికి, ఆ జనించని పరమాత్మ భూమిని తన మనస్సు స్వరూపంగా, లోపల ఉండే వాసన సూత్రాన్ని, భూమికి ఉన్న స్థిరత్వంలా, తెలుసుకుంటాడు.
తుల్యకాలనిమేషాంశలక్షభాగం ప్రతీతయః । నిత్యం చితః ప్రకచనం తత్ సర్గౌఘపరమ్పరాః
సమానమైన క్షణాలు, నిమిషాలు, భాగాల్లో జరిగే అనుభూతులు ఎప్పుడూ చైతన్యానికి వెలుగు చూపేలా ఉంటాయి. ఇదే సృష్టి ప్రవాహాల నిరంతర పరంపర.
ఏవం సకృత్ స్వభావాన్తర్ దృశ్యమధ్యమ్ అనామయమ్ । ఉదయాస్తమయోన్ముక్తం బ్రహ్మ తిష్ఠత్య్ అనిష్ఠితమ్
ఈ విధంగా, తన స్వభావం లయమైపోయినప్పుడు, ఎలాంటి కలహం లేకుండా, కనబడే వాటి మధ్యలో, ఉదయం-సాయంత్రం లాంటి మార్పులు లేని బ్రహ్మం స్థిరంగా ఉంటుంది.
బుద్ధం సద్ అపసర్గం తత్ ససర్గమ్ అపి తత్ సమమ్ । అబుద్ధం సర్గరూపాత్మ విసర్గమ్ అపి తత్ సదా
బోధ కలిగినది ఎప్పుడూ బాధలకు లోనవదు, సృష్టి జరిగినా అది మారదు; బోధ లేనిది సృష్టి రూపంగా ఉండి, ఎప్పుడూ లయమవుతూనే ఉంటుంది.
చిద్బ్రహ్మ యద్ యథా యేన విన్దతే స్వత్వమ్ ఆత్మని । తత్ తత్ తథానుభవతి సర్వం తత్ సర్వశక్తిమత్
చైతన్యబ్రహ్మం తనలో తాను ఏ రూపంలో, ఎలా తెలుసుకుంటుందో, అదే విధంగా అన్ని అనుభవిస్తుంది; ఎందుకంటే అది సమస్త శక్తులతో కూడినది.
తత్ సత్యం విద్విలాసత్వాన్ నిత్యానుభవరూపతః । తద్ అసత్యం మనష్షష్ఠం సర్వాఖ్యాతిగతం యతః
జ్ఞానం లీలగా నిత్యం అనుభూతి చెందబడేది నిజమే; మనస్సులో కల్పించబడింది, వర్ణించలేనిది అబద్ధమే.
యథా తత్ సరణం వాయౌ తథా సర్గస్ స్థితః పరే । అసత్కల్పే త్వ్ అసత్కల్పస్ సత్యే ఽసత్య ఇవాపి చ
ఎలా వాయువులో కదలిక ఉంటుందో, అలాగే సృష్టి పరమాత్మలో నిలిచి ఉంటుంది. అసత్యంగా భావించినప్పుడు అది అసత్యమే, సత్యంగా చూసినప్పుడు కూడా అది సత్యం కాదు అనిపిస్తుంది.
అన్యరూపా యథానన్యా తేజస్య్ ఆలోకతోదరే । తథా బ్రహ్మణి విశ్వశ్రీస్ సత్యాసత్యాత్మికాత్మని
ఎలా వెలుతురులోని ప్రకాశంలో వేరొక రూపం వేరుగా ఉండదు, అలాగే ఈ జగత్తు యొక్క మహిమ, సత్యాసత్య స్వభావంతో కూడిన ఆత్మ, బ్రహ్మంలో వేరుగా ఉండదు.
అనుత్కీర్ణా యథా పఙ్కే పుత్రికా వాథ దారుణి । వర్ణా యథా మషీకల్కే తథా సర్గాస్ స్థితాః పరే
ఎలా మట్టిలో బొమ్మ చెక్కబడలేదు, దారులో పుట్టిక చేయలేదు, మషిలో రంగులు వేరుగా కనిపించవు, అలాగే సృష్టులు పరమాత్మలో కలిసిపోతాయి.
అనన్యాన్యేవ కచతి బ్రహ్మతత్త్వమరుస్థలే । అసత్యానిత్యసత్తేయం త్రిజగన్మృగతృష్ణికా
బ్రహ్మస్వరూపమే నిజమైన అరణ్యంలో ప్రకాశిస్తుంది. ఈ మూడు లోకాల ఉనికీ అసత్యమైన, నశ్వరమైన మృగతృష్ణిక మాత్రమే.
బ్రహ్మణా చిన్మయేనాత్మాసర్గాత్మైవ విభావ్యతే । న భావ్యతే చానన్యత్వాద్ బీజేనాన్తర్ ఇవ ద్రుమః
బ్రహ్మం అనగా చైతన్యస్వరూపమైనది సృష్టికి మూలమైన ఆత్మను ఊహించగలదు. కానీ, ఆత్మ బ్రహ్మంతో వేరుగా లేనందున, అది వేరుగా ఊహించబడదు. ఇది విత్తనం లోపల వృక్షం వేరుగా లేకపోవడం వంటి విషయం.
యథా క్షీరస్య మాధుర్యం తీక్ష్ణత్వం మరిచస్య చ । ద్రవత్వం పయసశ్ చైవ స్పన్దో ఽన్తః పవనస్య చ
పాలు తీపిగా ఉండటం, మిరియాలకి కారంగా ఉండటం, నీటికి తడిగా ఉండటం, గాలికి లోపల కదలిక ఉండటం ఎలా ఉంటాయో,
స్థితో ఽనన్యో ఽప్య్ అథాన్యస్ సన్ న స్థితశ్ చ తథాత్మని । సర్గో ఽనర్గలచిద్రూపః పరమాత్మాత్మరూపధృత్
అదే విధంగా, సృష్టి పరమాత్మ యొక్క అవిభిన్నమైన చైతన్యరూపంగా ఉన్నా, అది వేరుగా ఉన్నట్టు కనపడుతుంది. అయినా, అది నిజంగా వేరుగా స్థిరంగా ఉండదు; పరమాత్మ రూపంలోనే ఉంటుంది.
కచనం బ్రహ్మరత్నస్య జగద్ ఇత్య్ ఏవ యత్ స్థితమ్ । తద్ అకారణకం తస్మాత్ తేన న వ్యతిరిచ్యతే
ఈ జగత్తు అనేది బ్రహ్మరత్నానికి కనబడే ప్రతిబింబమే. దీనికి వేరుగా ఎలాంటి కారణం లేదు. అందువల్ల ఇది బ్రహ్మంతో వేరుగా ఉండదు.
వాసనాచిత్తజీవాదివేదనం వేదనోదితమ్ । నోదేత్య్ అవేదనాద్ ఏవ యన్ నానాత్మైవ పౌరుషమ్
వాసన, మనస్సు, ప్రాణం మొదలైనవి అనుభూతి వల్లనే ఉత్పన్నమవుతాయి. అనుభూతి లేకపోతే ఇవేవీ కలుగవు. కాబట్టి వ్యక్తిత్వం అనేది అనుభూతికే పరిమితం.
నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి క్వచిత్ కిఞ్చిత్ కదాచన । సర్వం శాన్తమ్ అజం బ్రహ్మ చిద్ఘనం సుశిలాఘణమ్
ఏదీ ఎప్పుడూ అస్తమించదు, ఏదీ ఎప్పుడూ ఉదయించదు. అన్నీ శాంతంగా, జన్మించని బ్రహ్మమే — అది చైతన్యమే, ఎంతో సున్నితమైనది, మృదువైనది.
పరాణుం ప్రతి సర్గౌఘాశ్ చిత్త్వాద్ భాన్తి సహస్రశః । తేష్వ్ అన్యే ఽణావ్ అణావ్ అన్తః కైవాత్ర గణనా కథమ్
అత్యంత సూక్ష్మమైన అణువులో చైతన్యం వల్ల అనేక సృష్టులు కనిపిస్తాయి. ప్రతి అణువులో మరిన్ని అణువులు ఉంటాయి. ఇలాంటి స్థితిలో లెక్కించడమే ఎలా సాధ్యం?
యథా జలాన్తర్ ఊర్మ్యాద్యా గుప్తాగుప్తాస్ స్వశక్తయః । జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్తాద్యాస్ తథా జీవే ఽన్తర్ ఆస్థితాః
నీటిలో అలలు, తరంగాలు తమ స్వంత శక్తితో కొన్నిసార్లు దాగి, కొన్నిసార్లు బయటపడినట్లే, జాగ్రత్త, స్వప్నం, సుషుప్తి మొదలైనవన్నీ జీవునిలో అంతర్లీనంగా ఉంటాయి.
జాతా చేద్ అరతిర్ భోగాన్ ప్రతి మనాగ్ అపి । తదాసౌ తావతైవోచ్చైః పదం ప్రాప్త ఇతి శ్రుతిః
భోగాల పట్ల కొంచెమైన అసహ్యం కలిగినా, ఆ వ్యక్తి అప్పుడే పరమ స్థితిని పొందినవాడని శాస్త్రం చెబుతోంది.
యతో యతో వియుజ్యతే తతస్ తతో విముచ్యతే । అతో ఽహమ్ ఇత్య్ అసంవిదః క ఏతి జన్మసంవిదమ్
ఎక్కడ అనురాగం విడిచిపెడితే, అక్కడే విముక్తి లభిస్తుంది. 'నేను' అనే భావం లేని వాడికి జననమనే భావమే ఎలా కలుగుతుంది?
చితం పరాపరామ్ అజామ్ అరూపికామ్ అనామికామ్ । చరాచరాధరామయీం విదన్తి యే జయన్తి తే
చైతన్యాన్ని పరమమైనదిగా, అపరమైనదిగా, జన్మలేనిదిగా, రూపం లేనిదిగా, పేరు లేనిదిగా, చరాచరాల ఆధారంగా తెలుసుకునేవారు నిజమైన విజేతలు.
పరే చిద్ అస్త్య్ అప్రకటాద్వితీయా స్వావర్తలేఖేవ జలద్రవే ఽన్తః । సా హన్త యేన త్రిజగన్తి ధత్తే న సన్తి నాసన్తి పరాత్మకాని
ఒక పరమ చైతన్యం ఉంది, అది ప్రగటించని, ద్వంద్వరహితమైనది, నీటిలోని సూక్ష్మ రేఖలా అంతర్లీనంగా ఉంటుంది. అదే త్రిలೋಕాలను నిలబెడుతుంది. దాని స్వరూపమైనవి ఉండవు, ఉండనివి కూడా కావు.
అహమ్మయీ పద్మజభావనా చిత్ సఙ్కల్పభేదాత్ ప్రతనోతి విశ్వమ్ । అన్తర్ ముధైవానుభవత్య్ అనన్తం నిమేషకోట్యంశవిధౌ యుగాన్తమ్
నేను అనే భావనతో ఉన్న ఆ పరమసత్త్వం, పద్మలోద్భవుడైన బ్రహ్మకు మూలమైన ఆ చైతన్యం, తనలోని అనేక సంకల్పాల వలన ఈ విశ్వాన్ని వ్యాపింపజేస్తుంది. అంతర్గతంగా, క్షణంలోనే, కోటి రెట్లు చిన్న భాగంలోనూ, ఆ అనంతత్వాన్ని అనుభవిస్తుంది.