సన్నివేశో యథాఙ్గానామ్ అఙ్గినో ఽనన్యద్ ఆత్మనః । జగద్ ఏవమ్ అనఙ్గస్య ఖాత్మనః ఖాత్మ బ్రహ్మణః
యెట్లా శరీర భాగాల ఏర్పాటూ శరీరానికి వేరుగా ఉండదు, అట్లే ఈ జగత్తు కూడా రూపరహితమైన, ఆకాశస్వరూపుడైన ఆత్మకు వేరుగా కాదు.
యాదృగ్ ఏకనరస్వప్నయుద్ధమ్ అన్యనరం ప్రతి । తాదృశం సదసద్రూపం ఖాత్మేదం వ్యోమగం జగత్
ఒకడు కలలో ఇంకొకడితో యుద్ధం చేసినట్టు, ఇదీ జగత్తు కూడా ఉండేలా, ఉండనట్లుగా, ఆకాశస్వరూపుడైన ఆత్మలో, ఆకాశాన్ని వ్యాపించి ఉంది.
మహాకల్పాన్తసర్గాదౌ చిత్స్వభావ ఇదం వపుః । కారణత్వం మిథః పశ్చాద్ అసద్ వేత్తి న వాస్తవమ్
పెద్ద కల్పాల మొదట, చివరలో, చైతన్య స్వభావమైన ఈ రూపం ప్రబలుతుంది; తరువాత పరస్పర కారణాల వల్ల ఇది అసత్యమని, నిజంగా లేదని తెలుస్తుంది.
ముక్తే ఽస్మిన్ బ్రహ్మణి యది బ్రహ్మాన్యస్ స్మృతిజో భవేత్ । తత్స్మృతిర్ జ్ఞప్తిజే సర్గే స్థితేవ జ్ఞప్తిమాత్రతః
ఈ ముక్తి స్థితిలో, బ్రహ్మంలో, మరొక బ్రహ్మ అనే భావన స్మృతిలోంచి పుట్టిందని ఊహిస్తే, ఆ స్మృతి కూడా జ్ఞానం స్వరూపమే. అది సృష్టిగా కనిపించినా, వాస్తవానికి కేవలం జ్ఞానమే.
పౌరాణాం మన్త్రిముఖ్యానాం విదూరథకులక్రమః । సమమ్ ఏవ కథం తత్ర సర్వేషాం ప్రతిభాసితః
పురాతన కాలంలో ప్రధాన మంత్రులకు అందరికీ, విదూరథ వంశ పరంపర ఎలా ఒకే విధంగా కనిపించింది?
చితస్ సమనువర్తన్తే ముఖ్యాయాస్ సర్వసంవిదః । యథా విపులవాత్యాయాస్ సామాన్యా వాతలేఖికాః
ఎలా పెద్ద గాలివాన వస్తే చిన్న గాలి తుపానులు దాని వెంట వస్తాయో, అలాగే ముఖ్యమైన మనస్సును అనుసరించి ఇతర ముఖ్యమైన జ్ఞానాలు కూడా వస్తాయి.
పరస్పరానుభావేన తథారూపేణ సంవిదః । కచితాస్ తాః ప్రజాపాలప్రజావాస్తవ్యమన్త్రిణామ్
రాజులు, ప్రజలు, మంత్రులు పరస్పరం అనుభవం పంచుకుంటూ, వారి జ్ఞానాలు ఒకే విధంగా ఏర్పడతాయి.
ఏవంరూపాత్ కులాజ్ జాతో రాజాస్మాకమ్ అయం త్వ్ అసౌ । కచితా ఇతి వాస్తవ్యవిదో వైదూరథే పురే
వైదూరథుని నగరంలో వాస్తవాన్ని తెలిసిన వారు, 'ఇతడు మన రాజు, ఇలాంటి వంశంలో పుట్టాడు' అని అంటారు.
కచనే చిత్స్వభావస్య న చ కారణమార్గణమ్ । యుక్తం మహామణేర్ భాసామ్ ఇవాన్యత్ స్వస్వభావతః
చైతన్య స్వభావంలో కారణాన్ని వెతకడం అవసరం లేదు; అది గొప్ప రత్నం వెలుగు దాని స్వభావం వల్లే వచ్చునట్లు.
అహమ్ ఏవ కులాచారో రాజాస్యా భువ ఇత్య్ అపి । విదూరథవిదో రత్నాద్ ఉదితా ప్రతిభాప్రభా
వంశ పరంపరలు, ఈ భూమికి రాజుగా ఉండడం అన్నీ కూడా, వైదూరథుని జ్ఞానరత్నం నుండి వెలువడిన బుద్ధిప్రభే.
యావన్తో జన్తవో యస్మిన్ యే యే సర్గే యదా యదా । తే సర్వగత్వాచ్ చిద్ధాతోర్ అన్యోఽన్యాదర్శతాం గతాః
ఎన్ని జీవులు ఉన్నా, ఏ సృష్టిలో అయినా, ఎప్పుడైనా, అవన్నీ చైతన్య తత్వం అన్ని చోట్ల వ్యాపించి ఉండటం వల్ల పరస్పరం తెలుసుకుంటాయి.
తీవ్రవేగవతీ యా స్యాత్ తత్ర సంవిద్ అకల్పితా । సైవాయాతి పరం స్థైర్యం సామోక్షత్వైకరూపిణీ
ఎక్కువ వేగంగా, నిర్మితి లేకుండా ఉన్న ఆ జ్ఞానం మాత్రమే పరమ స్థిరత్వాన్ని పొందుతుంది; అది విముక్తి స్వరూపంగా ఉంటుంది.
బలవద్విద్విలాసానామ్ అనువృత్త్యా పరస్పరమ్ । స్వభావాః ప్రతిబిమ్బన్తి చిదాదర్శస్వభావతః
బలంగా వెలిగే ప్రకటనలు పరస్పరం కొనసాగుతూ, వాటి స్వభావాలు ఒకదానికొకటి ప్రతిబింబిస్తాయి; ఇది మనసు సహజంగా అద్దంలా ఉండటంవల్ల జరుగుతుంది.
తత్రాతియత్నా జయతి సాన్యాస్ సంవిద ఆత్మసాత్ । కుర్వతీ సరిద్ అమ్భోధిగామినీస్ సరితో యథా
అక్కడ, అత్యంత శ్రమతో ఇతర జ్ఞానాలను తనలో కలిపేసుకునే ఆ జ్ఞానమే విజయం సాధిస్తుంది; అది సముద్రాన్ని చేరే నదిలా, ఇతర ప్రవాహాలను తనలో కలుపుకుంటుంది.
యే సమాస్ త్వ్ అత్ర తే తావద్ యతన్తే చిత్స్వభావతః । యావద్ ఏకో జయేత్ తత్ర ద్వితీయస్ సన్నిమజ్జతి
ఇక్కడ, ఈ సమాహారాలు మనస్సు స్వభావంతో ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటాయి; చివరికి ఒకటి పైచేయి సాధిస్తే, మరొకటి అంతర్లీనమైపోతుంది.
జాయమానేషు నశ్యత్సు వర్తమానేషు భూరిశః । ఏవం సర్గసహస్రేషు పరమాణుకణం ప్రతి
ఎన్నో లోకాలు పుట్టి, నశించి, ప్రతి క్షణం, ప్రతి అణువులో ఇదే విధంగా మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతూనే ఉంది.
న కిఞ్చిత్ కేనచిద్ వ్యాప్తం న చ కిఞ్చిత్ క్వచిత్ స్థితమ్ । చిదాకాశమ్ అజం శాన్తమ్ ఏతత్ సర్వమ్ అభిత్తిమత్
ఏదీ మరేదినీ వ్యాపించలేదు, ఏదీ ఎక్కడా నిలవలేదు; ఇది అంతా చైతన్యమయం, జన్మించని, శాంతమైన, విభజనలేని స్థితి.
అయమ్ ఆభాసతే స్వప్నో నిర్నిద్రో ద్రష్టృవర్జితః । అవశ్యమ్భావబోధశ్ చ సో ఽనుభూతో ఽప్య్ అసన్మయః
ఈ కల స్వప్నంలా కనిపిస్తుంది కానీ నిద్ర లేకుండా, చూసేవాడు లేకుండా; ఇది నిజంగా ఉందని అనిపించినా, అనుభవించినా, అది అసత్యమే.
పుష్పపత్త్రఫలాంశాత్మా యథైకస్ స్వాస్థితో ద్రుమః । అనన్తసర్వశక్త్యాత్మా చైక ఏవ తథా విభుః
ఒక చెట్టు తనలో తానే నిలిచి, పువ్వులు, ఆకులు, పండ్లు, కొమ్మలు కలిగి ఉన్నట్లు, అంతులేని అన్ని శక్తులు కలిగిన పరమాత్మ ఒకడే ఉన్నాడు.
మాతృమేయప్రమాణాదిమయాత్మకమ్ అజం పదమ్ । బుద్ధం విస్మృతిమ్ ఆయాతి న కదాచన కస్యచిత్
మాతృ, మేయ, ప్రమాణం అనే మూడు స్వభావాలతో కూడిన, జననం లేని ఆ స్థితి ఎప్పుడూ ఎవరికీ బోధమైన జ్ఞానాన్ని మరచిపోదు.
శూన్యోదయాస్తమయవస్తు తమఃప్రకాశదిక్కాలరూప్య్ అపి సద్ ఏకమ్ అనాదిశుద్ధమ్ । ఆద్యన్తమధ్యరహితం స్థితమ్ అచ్ఛమ్ అమ్బుసోమ్యత్వవీచివలనాఢ్యమ్ ఇవైకమ్ ఏవ
ఆ ఒకటే నిజం ఆదికాలం నుండీ శుద్ధంగా ఉంది; దానికి ఉదయం, సాయంకాలం, చీకటి, వెలుగు, దిక్కులు, కాలం అన్నీ లేవు. అది ప్రారంభం, మధ్యం, ముగింపు లేని నిర్మలమైనది; నీటిలా ఒకటే, కదలకుండా, అలలు లేకుండా స్థిరంగా ఉంటుంది.
అహం త్వమ్ ఇత్యాది జగత్స్వరూపా విశుద్ధబోధైకవిభా విభాతి । ఆకాశకోశే నిజశూన్యతైవ ద్వైతైక్యసఙ్కల్పవికల్పనాః క్వ
'నేను', 'నీవు' అనే భావాలతో ఉన్న ఈ జగత్తు స్వరూపం, ఒకే శుద్ధమైన జ్ఞాన ప్రకాశంగా వెలుగుతుంది. ఆ ఆకాశపు ఖాళీలో తన ఖాళీదనం మాత్రమే ఉంది; అక్కడ ద్వైతం, ఏకత్వం, లేదా ఏవైనా తేడాల ఊహలు ఎక్కడ ఉన్నాయి?
అహం జగద్ ఇతి భ్రాన్తిః పరస్మాత్ కారణం వినా । యథోదేతి తథా బ్రహ్మన్ భూయః కాథయ సాధు మే
'నేను జగత్తే' అనే ఈ భ్రమ బయట నుంచి కారణం లేకుండా ఎలా కలుగుతుంది? బ్రహ్మన్, దయచేసి ఇది ఎలా జరుగుతుందో మళ్లీ నాకు చెప్పండి.
సమస్తాస్ సమమ్ ఏవాన్తస్ సంవిదో విన్దతే యతః । సర్వథా సర్వదా సర్వం సర్వాత్మైకమ్ అజస్ తతః
అన్ని అనుభవాలు మనలో సమానంగా ఉంటాయి. అందుకే, ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా, ఏ రూపంలోనైనా, ఆ జనించని పరమాత్మే అన్నిటిలోనూ ఉన్నాడు, అందరికీ ఒకే ఆత్మ.
సర్వాదిశబ్దార్థకలా బ్రహ్మైవైతాః పృథఙ్ న తు । సర్వార్థశబ్దాదికలారూపమ్ ఆసాం న విద్యతే
'అన్ని', 'ఆది' వంటి పదాల ద్వారా చెప్పే శక్తులన్నీ బ్రహ్మమే, వేర్వేరు కావు. ఆ పదాల అర్థాలుగా వేరు రూపాలు బ్రహ్మకు లేవు.
కటకత్వం పృథగ్ ఘేమ్నస్ తరఙ్గత్వం పృథగ్ జలాత్ । యథా న సమ్భవత్య్ ఏవం న జగత్ పృథగ్ ఈశ్వరాత్
బంగారం లేకుండా కంకణానికి స్వతంత్రత్వం లేనట్లు, నీరు లేకుండా అలలకు వేరుదనం లేనట్లు, జగత్తు కూడా పరమేశ్వరుని నుండి వేరుగా ఉండదు.
ఈశ ఏవ జగద్రూపం జగద్రూపం తు నేశ్వరః । హేమైవ కటకాదిత్వం కటకత్వం తు హేమ నో
ఈశ్వరుడే జగత్తు రూపంగా ఉన్నాడు, కానీ జగత్తు రూపం ఈశ్వరుడు కాదు. అలాగే, బంగారమే కంకణంగా మారుతుంది, కానీ కంకణం బంగారం కాదు.
యథావయవినో రూపమ్ అనేకావయవాత్మకమ్ । తథానవయవాయాస్ తు చిత్త్వం సర్వాత్మకం చితః
ఎలా ఒక వస్తువు అనేక భాగాల కలయికగా ఉంటుందో, అలాగే, అవయవాలు లేని ఆ చైతన్యం అన్నిటికీ మూలంగా ఉంటుంది.
యత్ తుల్యకాలమ్ అఖిలం తన్మాత్రావేదనం పరే । అన్తస్స్థం తద్ ఇదం భాతి జగద్ ఇత్య్ అహమ్ ఇత్య్ అపి
ఏది పరమాత్మలో ఒకేసారి అన్ని సూక్ష్మతత్త్వాల జ్ఞానంగా ఉంటుందో, అదే లోపల ఈ జగత్తుగా, 'నేను' అన్న భావంగా కనిపిస్తుంది.
లేఖౌఘానాం యథా భేదీ సన్నివేశశ్ శిలోదరే । తథానన్యజ్ జగద్ అహం చేత్య్ అన్తశ్ చిద్ఘనే ఘనమ్
ఎలా రాయి లోపల గీయబడిన గీతలు వేర్వేరుగా కనిపిస్తాయో, అలాగే, చైతన్యరాశిలో జగత్తూ, 'నేను' అనే భావమూ వేరుగా ఉన్నట్టు అనిపిస్తాయి.