ఆలిలిఙ్గ ఘనం లీలాం లీలా చ దయితం క్రమాత్ । పునః పునర్ మహానన్దో మృతప్రోజ్జీవితో నృపః
లీల తన ప్రియుడిని ఆటగా ఆలింగనం చేసింది. అతడూ ఆమెను క్రమంగా ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. మరణం నుంచి తిరిగి వచ్చిన రాజు మళ్లీ మళ్లీ గొప్ప ఆనందాన్ని అనుభవించాడు.
తదాసీద్ రాజసదనం మదమన్మథమన్థరం । ఆనన్దమత్తజనతం వాద్యగేయరవాకులమ్
ఆ సమయంలో రాజభవనం ప్రేమ, ఆనందాలతో మత్తులో మునిగిపోయింది. సంగీతం, పాటల శబ్దాలతో అక్కడ అంతా హర్షాతిరేకంగా మారింది.
జయమఙ్గలపుణ్యాహఘోషఘుఙ్ఘుమఘర్ఘరమ్ । హృష్టపుష్టజనాకీర్ణరాజలోకవృతాఙ్గనమ్
విజయోత్సవం, మంగళం, పుణ్యఫలితాల ఘనమైన శబ్దం ప్రతిధ్వనిస్తూ, ఆనందంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్న ప్రజలతో రాజప్రాసాదం నిండిపోయింది. రాజసభ సభ్యులు, వారి స్త్రీలు చుట్టూ చేరి, అక్కడ ఉత్సాహంగా ఉన్నారు.
సిద్ధవిద్యాధరోన్ముక్తపుష్పవర్షసశీత్కృతమ్ । ధ్వనన్మృదఙ్గమురజకాహలాశఙ్ఖదున్దుభి
సిద్ధులు, విద్యాధరులు వదిలిన పుష్పవర్షాలతో గాలి చల్లగా మారింది. మృదంగాలు, మురజాలు, కాహళాలు, శంఖాలు, దుండుభి వాద్యాల శబ్దం ప్రతిధ్వనించింది.
ఊర్ధ్వీకృతబృహద్ధస్తహాస్తికస్తనితోత్కటమ్ । ఉత్తాలతాణ్డవస్త్రైణపూర్ణాఙ్గనలసద్ధ్వని
పెద్ద ఏనుగులు తమ విస్తారమైన సొంకులను పైకి ఎత్తి, గర్జిస్తూ, ఉత్సాహంగా ఉన్నాయ. ఉత్సాహభరితమైన తాండవ నృత్యాలు, స్త్రీలు చప్పట్లు కొట్టిన శబ్దాలతో సభామండపం మారుమోగింది.
మిథస్సఙ్ఘట్టనిపతన్నానోపాయనదన్తురమ్ । పుష్పశేఖరసమ్భారమయస్రగ్దామసున్దరమ్
ప్రజలు పరస్పరం కలుసుకుని, రకరకాల కానుకలు అందించడంలో మునిగి పోయారు. పుష్పమాలలు, పుష్పకిరీటాలు అందంగా అలంకరించబడి, అక్కడ అందాన్ని మరింత పెంచాయి.
వికీర్ణపాటితక్షౌమం మన్త్రిసామన్తనాగరైః । స్థలపద్మమయం వ్యోమ రక్తైస్ తాణ్డవినీకరైః
మంత్రులు, సామంతులు, పట్టణవాసులు చీరలు చించిపారేసిన ఆకాశం, నర్తకుల గుంపుల వల్ల ఎర్రగా మెరుస్తూ, నేలపై పద్మాలు విరివిగా పూసినట్లు కనిపించింది.
మత్తస్త్రీకన్ధరావృత్తలీలాన్దోలితకుణ్డలమ్ । ప్రనృత్తపాదసమ్పాతప్రోన్నమత్పుష్పకర్దమమ్
మత్తులో ఉన్న స్త్రీలు ఆటలో మెడలు వంచి, ఊగిపడే కుండలాలు గాలిలో తళతళ మెరిశాయి. నర్తకుల కాలడుగుల ధ్వనితో పువ్వుల ధూళి ఎగసి, అంతటా పరచుకుంది.
పటవాసశరన్మేఘవితానకవితానితమ్ । వరాఙ్గనాముఖైర్ నృత్యచ్చన్ద్రలక్ష్యగృహాజిరమ్
మేఘాలు చీరలతో చేసిన పందిరిలా ఆకాశాన్ని కప్పాయి. అందమైన స్త్రీల ముఖాలు, నాట్యమాడుతూ, రాజప్రాసాదాల మేడల్లో వెలిగే చంద్రునిలా మెరిశాయి.
పరలోకాద్ ఉపానీతో రాజ్ఞాత్మా పతిర్ ఏవ చ । ఇత్య్ ఏవం వృత్తగాథాభిర్ జగుర్ దేశాన్తరే జనాః
రాజు తన ప్రాణప్రియుడిని కూడా పరలోకంనుంచి తిరిగి తెచ్చాడని, ఈ విధంగా జరిగిన కథలను దూరదేశాల ప్రజలు పాటలుగా పాడారు.
పద్మో భూమిపతిశ్ శ్రుత్వా వృత్తాన్తకథనం మనాక్ । చక్రే స్నానం సమానీతైశ్ చతుస్సాగరవారిభిః
ఈ సంఘటనల వివరాలు విని, పద్ముడు అనే రాజు నాలుగు సముద్రాల నుండి తెచ్చిన నీటితో స్నానం చేశాడు.
తతో ఽభిషిషిచుర్ విప్రా మన్త్రిణో భూభుజశ్ శతమ్ । లబ్ధోదయమ్ అనన్తేహమ్ అమరేన్ద్రమ్ ఇవామరాః
తర్వాత, బ్రాహ్మణులు మరియు మంత్రులు రాజును అభిషేకించారు. అది దేవతలు అమరేంద్రుడిని తిరిగి సింహాసనానికి 앉ించినట్టు జరిగింది.
లీలా లీలా చ రాజాథ జీవన్ముక్తా మహాధియః । రేమిరే పూర్వవృత్తాన్తకథనైస్ సురతైర్ ఇవ
లీల, లీలదేవి మరియు రాజు, ఇప్పుడు జీవన్ముక్తులుగా, గొప్ప జ్ఞానంతో, గతంలో జరిగిన సంగతులను గుర్తు చేసుకుంటూ ప్రియులు పరస్పరం ఆనందించునట్లు ఆనందించారు.
సరస్వత్యాః ప్రసాదేన స్వపౌరుషకృతేన తత్ । ప్రాప్తం లోకద్వయం శ్రేయః పద్మేనేతి మహీభుజా
సరస్వతీదేవి అనుగ్రహంతో, తన స్వంత ప్రయత్నంతో పద్ముడు అనే రాజు రెండు లోకాలలోనూ శ్రేయస్సును పొందాడు.
ప్రజ్ఞప్తిజ్ఞానసంబుద్ధో రాజా లీలాద్వయాన్వితః । చక్రే వర్షాయుతాన్య్ అష్టౌ తత్ర రాజ్యమ్ అనిన్దితమ్
అద్వితీయమైన లీలతో కూడిన జ్ఞానాన్ని పొందిన రాజు, అక్కడ ఎనిమిది వేల సంవత్సరాలు నిందలేకుండా రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
జీవన్ముక్తో జితమనా జితపఞ్చేన్ద్రియభ్రమః । అసంసక్తమనా మౌనీ యథాప్రాప్తానువృత్తిమాన్
ఆయన జీవన్ముక్తుడు, మనస్సును జయించుకున్నవాడు, ఐదు ఇంద్రియ భ్రమను అధిగమించినవాడు, మనస్సు అసక్తిగా, మౌనంగా, దొరికినదానికే తగినట్టుగా నడిచేవాడు.
తస్య లావణ్యజలధేర్ బిన్దుర్ ఇన్దుర్ ఇవోద్ధృతః । తస్య ప్రతాపకల్పాగ్నేర్ భానుః కణ ఇవోత్థితః
ఆయన అందాల సముద్రం నుంచి పుట్టిన బిందువులా చంద్రుడు, ఆయన ప్రభా అగ్నిలోంచి వెలువడిన కణంలా సూర్యుడు.
జీవన్ముక్తాస్ త ఇత్య్ ఏవం రాజ్యం వర్షాయుతాష్టకమ్ । కృత్వా విదేహముక్తత్వమ్ ఆసేదుస్ సిద్ధసంవిదః
అవే జీవన్ముక్తులు. వారు ఎనిమిది వేల సంవత్సరాలు రాజ్యాన్ని పాలించి, చివరికి శరీరాన్ని విడిచిన ముక్తిని, పరిపూర్ణమైన జ్ఞానాన్ని పొందారు.
ఏతత్ తే కథితం రామ దృశ్యదోషనివృత్తయే । లీలోపాఖ్యానమ్ అనఘ ఘనతాం జగతస్ త్యజ
రామా, ఈ లీలా కథను నీకు చెప్పినది మన దృష్టిలో ఉన్న లోపాలు పోవాలని. పాపరహితుడా, ఈ జగత్తు గాఢంగా ఉందని నీవు భావించే భావనను విడిచిపెట్టు.
శాన్తైవ దృశ్యసత్తాస్యాశ్ శమనం నోపయుజ్యతే । సతో హి మార్జనం క్లేశో నాసతస్ తు కదాచన
ఈ ప్రపంచపు రూపం సహజంగా శాంతంగా ఉంటుంది; దాన్ని బలవంతంగా తగ్గించాలనడం ఉపయోగం లేదు. ఉన్నదాన్ని శుద్ధి చేయడం బాధను ఇస్తుంది; లేనిదానికి ఎప్పుడూ అవసరం లేదు.
జ్ఞానేనాకాశరూపేణ దృశ్యం జ్ఞేయం ఖరూపకమ్ । ఇత్య్ ఏకీభూతమ్ ఆలోక్య జ్ఞస్ తిష్ఠత్య్ అమ్బరోపమః
ఆకాశ స్వరూపమైన జ్ఞానంతో, ఆకాశ స్వరూపమైన దృష్టవ్యాన్ని ఒక్కటిగా చూచి, ఆ జ్ఞాని ఆకాశంలా స్థిరంగా ఉంటాడు.
పృథ్వ్యాదిరహితేనేదం చిద్భాసైవ స్వయమ్భువా । సాధితం యద్ అసిద్ధేన తన్ న ద్వ్యాత్మ న సాధితమ్
భూమి మొదలైనవి లేని ఈ జగత్తు, స్వయంగా వెలిగే చైతన్యమే. సాధించని వాటితో సాధించినట్టు అనిపించేది, ద్వంద్వ స్వరూపం కాదు, నిజంగా సాధించబడినది కూడా కాదు.
సంవిద్ యథా యా యతతే సా తథా బాహ్యలేఖికా । విసృతా సృష్టిచిన్నద్యాం యావద్ యత్నాన్ న బోధితా
మనస్సు ఏ విధంగా ప్రయత్నిస్తుందో, బయట కనిపించే ప్రపంచం కూడా అలాగే ప్రవర్తిస్తుంది. సృష్టి ప్రవాహంలో అది విడిపడినప్పటికీ, మనం ప్రయత్నించేవరకు అది మేలుకోదు.
చిదాకాశావభాసో ఽయం జగద్ ఇత్య్ ఏవ బుధ్యతే । చిద్వ్యోమ్నైవాత్మని స్వచ్ఛే పరమాణుకణం ప్రతి
ఈ జగత్తు మనసు ఆకాశంలో వెలిసిన రూపమే అని గ్రహించాలి. స్వచ్ఛమైన ఆత్మలో, ఆ మనస్సు ఆకాశంలో, చిన్నదైన అణువు వరకూ ఇదే సత్యం.
ఏవమ్ అస్యా ముధాభ్రాన్తేః కా సత్తా కేవ వాసనా । కాస్థా కా నియతిః కేహా కావశ్యమ్భావితోచ్యతామ్
ఈ మాయా భ్రమకు నిజంగా ఏ స్థితి ఉంది? ఏ వాసన ఉంది? ఏ పరిస్థితి, విధి, శరీరం, తప్పనిసరి అనేది ఇందులో చెప్పగలమా?
సర్వం చైతద్ యథాదృష్టం స్థితమ్ ఇత్థమ్ అఖణ్డితమ్ । మాయైవైవమ్ అనన్తేయం న చ మాయాస్తి కాచన
ఇది అంతా మనకు కనిపించినట్టే, ఏకరూపంగా, విడిపోకుండా నిలిచిఉంది. ఇది అనంతమైన మాయ మాత్రమే, కానీ నిజంగా మాయ కూడా లేదు.
అహో ను పరమా దృష్టిర్ దర్శితా భగవంస్ త్వయా । దావార్చిర్దృశ్యకక్ష్యాణాం దాహశాన్తౌ కలైన్దవీ
అయ్యో, భగవంతుడా, మీరు నాకు అత్యంత ఉన్నతమైన దృష్టిని చూపించారు. ఇది అగ్నిజ్వాలలతో మండుతున్న ప్రపంచాన్ని, చంద్రుడు చల్లదనం పంచినట్టు, శాంతింపజేసింది.
అహో ను సుచిరేణైతజ్ జ్ఞాతం జ్ఞాతవ్యమ్ అక్షతమ్ । మయా యథేదం యచ్ చేదం యాదృక్ చేదం యతో యదా
నిజంగా, చాలా కాలం తరువాత ఈ అక్షయమైన జ్ఞానం నాకు తెలిసింది. ఇది ఏమిటో, ఎలా ఉందో, ఎప్పుడు ఎలా ఉందో అన్నది ఇప్పుడు నాకు స్పష్టంగా అర్థమైంది.
శామ్యామీవ ద్విజశ్రేష్ఠ నిర్వామీవావికల్పనః । ఏతద్ ఆశ్చర్యమ్ ఆఖ్యానం వ్యాఖ్యానం శాస్త్రదృష్టిషు
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, ఈ అద్భుతమైన కథను వినగానే నా మనస్సు ప్రశాంతమవుతోంది, అన్ని భేదాలు పోయినట్టు అనిపిస్తోంది. ఇలాంటి వివరణలు శాస్త్రాల్లో కనిపిస్తాయని తెలుసు.
ఇదం మే భగవన్ బ్రూహి సంశయం సర్వకోవిద । తవ పాతుం న తృప్తో ఽస్మి శ్రోత్రపాత్రైర్ వచోఽమృతమ్
భగవంతుడా, మీరు అన్నీ తెలిసినవారు, నా ఈ సందేహాన్ని దయచేసి నివృత్తి చేయండి. మీ అమృతసమానమైన మాటలు నా చెవుల ద్వారా వింటున్నా ఇంకా తృప్తి కాలేదు.