యథా స్వప్నస్ తథా జాగ్రద్ ఇదం నాత్రాస్తి సంశయః । స్వప్నే పురమ్ అసద్ భాతి సర్గాదౌ భాతి అసజ్ జగత్
ఎలా కల ఒకటి ఉంటుందో, అలాగే మేలుకున్న స్థితి కూడా ఉంటుంది — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. కలలో నగరం అసత్యంగా కనిపిస్తుంది, సృష్టి ప్రారంభంలో ఈ లోకం కూడా అసత్యంగా కనిపిస్తుంది.
న చార్థో భవితుం శక్తస్ సత్యత్వే స్వప్నచోదితః । సంవిదో నిత్యసత్యత్వం స్వప్నార్థానామ్ అసత్యతా
కలలో కనిపించే వస్తువు నిజంగా ఉండలేను; శాశ్వతమైన సత్యం ఆవగాహనకే చెందింది, కలలోని వస్తువులు అసత్యమే.
ఝగిత్య్ ఏవ యథాకాశం భవతి స్వప్నపర్వతః । క్రమేణ వా తథా బోధే ఖం భవత్య్ ఆధిభౌతికః
ఎలా కలలో ఒక కొండ ఆకస్మాత్తుగా ఆకాశంలో కనిపించవచ్చు, లేదా కొంత కొంతగా కనబడవచ్చు, అలాగే మేల్కొన్నపుడు కూడా భౌతిక ఆకాశం దశలవారీగా ప్రकटమవుతుంది.
ఉడ్డీనో ఽయం మృతో వేతి పశ్యన్తి నికటే స్థితాః । జ్ఞానాతివాహికీభూతస్వస్వభావహతా యతః
దగ్గర ఉన్నవారు ఎవరో పైకి ఎగిరిపోతున్నట్టు లేదా చనిపోయినట్టు చూస్తారు, ఎందుకంటే వారి స్వభావం జ్ఞానప్రవాహం వల్ల దాటి పోయింది.
మిథ్యాదృష్టయ ఏవేమాస్ సృష్టయో మోహదృష్టయః । మాయామాత్రదృశో భాన్తి శూన్యాస్ స్వప్నానుభూతయః
ఈ సృష్టులు అన్నీ మాయ వల్ల కలిగిన తప్పుడు దృష్టులే; ఇవి ఖాళీగా, కలలో అనుభవించినట్టుగా, కేవలం మాయగా కనిపిస్తాయి.
స్వప్నానుభూతయ ఇమా మరణాన్తర్బోధభాతేతరభ్రమదృశస్ స్ఫుటసర్గభాసః । భాన్త్య్ ఆతివాహికశరీరగతాస్ సమస్తా మిథ్యోదితా మృగనదీమరణక్రమేణ
కలలో అనుభవాలు, మరణం తరువాత మేల్కొనడికి మధ్యలో వచ్చే భావనలు, ఇంకా ఇతర తలతిరుగుడు దృష్టులు అన్నీ స్పష్టంగా కనిపించినా, ఇవన్నీ మృగమాయా నదిలో నీరు పోయినట్టు, ఆతివాహిక శరీరంలో తప్పుడు భావనలే.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే జ్ఞప్తిర్ జీవం వైదూరథం పురః । సఙ్కల్పేన రురోధాశు మనసస్ స్పన్దనం యథా
ఈ మధ్యలో, జ్ఞానం తన సంకల్పబలంతో మనసు ఎలా ఆపుతుందో, అలాగే ఆ జీవాన్ని తన ముందున్న గుర్రంలా వెంటనే అదుపులోకి తీసుకుంది.
వద దేవి కియత్ కాలో గతో ఽయమ్ ఇహ మన్దిరే । సమాధౌ మయి లీనాయాం మహీపాలశవే స్థితే
దేవీ, నేను సమాధిలో లీనమై ఉండగా, రాజు శవం ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు, ఈ మందిరంలో ఎంత కాలం గడిచిందో చెప్పు.
ఇహ మాసస్ త్వ్ అతిక్రాన్త ఇహ దాస్యావ్ ఇమే ఉభే । రక్షార్థం వాసకగృహే స్వపతో వహితే స్థితే
ఇక్కడ ఒక నెల గడిచింది; నిన్ను కాపాడేందుకు ఈ ఇద్దరు దాసులు లోపల ఉన్న గదిలో ఉండి, నువ్వు నిద్రపోతూ, శరీరం ఇక్కడికి తీసుకురాగపడ్డాయి.
శృణు దేహస్య కిం వృత్తం తవేహ వరవర్ణిని । శరీరం కిల పక్షేణ చోత్క్లిన్నస్నాయుతాం గతమ్
వరవర్ణినీ, నీ శరీరానికి ఇక్కడ ఏమి జరిగిందో విను: పక్షంలోపే శరీరం స్నాయువులు కుళ్లిపోయే స్థితికి చేరింది.
నిర్జీవం పతితం భూమౌ సంశుష్కమ్ ఇవ పల్లవమ్ । కాష్ఠకుడ్యోపసంజాతం శవం తుహినశీతలమ్
ప్రాణం లేని ఆమె శవం నేలపై పడిపోయి, వాడిపోయిన ఆకులా ఎండిపోయింది. అది కలప గోడ పక్కన మంచు లాంటి చల్లదనంతో కనిపించింది.
తతో మన్త్రిభిర్ ఆగత్య మృతైవేయమ్ ఇతి స్వయమ్ । క్లేదలోకాద్ వినిర్ణీయ భీత్యా నిష్కాలితం గృహాత్
తర్వాత మంత్రిలు వచ్చి, ఆమె మరణించిందని నిర్ణయించి, కుళ్ళిన లక్షణాల ద్వారా ఇది తెలుసుకుని, భయంతో ఆమెను ఇంటి నుంచి బయటకు తీసుకెళ్లారు.
బహునాత్ర కిమ్ ఉక్తేన నీత్వా చన్దనదారుభిః । చితౌ ప్రక్షిప్య సఘృతం సహసా భస్మసాత్కృతమ్
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. వారు ఆమెను తీసుకుని, చందన కట్టలతో కూడిన చితపై పెట్టి, నెయ్యి పోసి, వెంటనే బూడిదగా మార్చేశారు.
తతో రాజ్ఞీ మృతే ఽత్యుచ్చైః కృత్వా రోదనమ్ ఆకులః । పరివారస్ తవాశేషః కృతవాన్ ఔర్ధ్వదేహికమ్
అనంతరం రాణి మరణించడంతో, పెద్దగా ఏడుపు, కలకలం మొదలయ్యింది. నీ సేవకులు అందరూ అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు.
ఇదానీం త్వామ్ ఇహాలోక్య సశరీరామ్ ఇహాగతామ్ । పరలోకాద్ ఆగతేతి మహచ్ చిత్రం భవిష్యతి
ఇప్పుడు నిన్ను ఇక్కడ శరీరంతో చూసి, పరలోకం నుండి తిరిగి వచ్చావని అందరూ గొప్ప ఆశ్చర్యంగా భావిస్తారు.
త్వం తు తేనైవ దేహేన సత్యసఙ్కల్పతస్ సుతే । దృశ్యసే స్వవదాతేన తేన చిత్తం తవోపరి
నీవు నిజమైన సంకల్పబలంతో, అదే శరీరంతో, నీ కుమారునిపై మనస్సు కేంద్రీకరించి ఇక్కడ కనిపిస్తున్నావు.
యద్వాసనా త్వమ్ అభవో దేహం ప్రతి తద్ ఏవ తే । రూపమ్ అభ్యుదితం బాలే తేన ప్రాక్సదృశం తవ
శరీరాన్ని గురించి నీకు ఏ భావన ఉన్నదో, అదే రూపం నీకు మళ్లీ ప్రकटమైంది, చిన్నవాడా, అది మునుపటిలాగే ఉంది.
స్వవాసనానుసారేణ సర్వస్ సర్వం హి పశ్యతి । దృష్టాన్తో ఽత్రావిసంవాదీ బాలవేతాలదర్శనమ్
ప్రతి ఒక్కరూ తమ భావనల ప్రకారం అన్నిటినీ చూస్తారు; దీనికి ఉదాహరణగా, బాలవేతాళుని దర్శనం తప్పు లేనిది.
ఆతివాహకదేహాసి సమ్పన్నా సిద్ధసున్దరీ । విస్మృతస్ తవ దేహో ఽసౌ ప్రాక్తనో నయతస్ స్వయమ్
సిద్ధి సాధించిన అందమైనవాడివి, నీవు ఇప్పుడు సూక్ష్మదేహాన్ని పొందావు. నీ పాత శరీరం నీకు మరచిపోయింది, అది ఇప్పుడు తానే తాను వెళ్లిపోతుంది.
దృఢాతివాహికదృశః ప్రశామ్యత్య్ ఆధిభౌతికః । బుద్ధస్య దృశ్యమానో ఽపి శరన్మేఘ ఇవామ్బరే
ఎవరికి సూక్ష్మదేహంలో దృష్టి బలంగా స్థిరపడిందో, ఆ వ్యక్తికి భౌతిక బాధలు తగ్గిపోతాయి. అవి కనబడినా, అవగాహన కలవారికి ఆకాశంలో మేఘంలా కనిపిస్తాయి కానీ బాధించవు.
రూఢాతివాహికీభావశ్ శవో భవతి దేహకః । నిర్జలామ్భోదసదృశో నిర్గన్ధకుసుమోపమః
సూక్ష్మదేహ స్థితి పక్కాగా ఏర్పడినప్పుడు, భౌతిక శరీరం శవంలా మారిపోతుంది. అది నీళ్ళు లేని మేఘంలా, వాసన లేని పువ్వులా ఉంటుంది.
అద్యారభ్య ప్రరూఢాయామ్ ఆతివాహికసంవిది । దేహో విస్మృతిమ్ ఆయాతి గర్భసంస్థేవ యౌవనే
ఇప్పటి నుండి, సూక్ష్మదేహ జ్ఞానం పెరిగినప్పుడు, శరీరం మనసుకు మరచిపోతుంది. యవ్వనంలో గర్భంలో ఉన్న స్థితిని మనం ఎలా మర్చిపోతామో, అలాగే ఇది కూడా మరిచిపోతుంది.
ఏకత్రింశే ఽద్య దివసే ప్రాప్తా వయమ్ ఇహామ్బరమ్ । ప్రభాతే మోహితే దాస్యౌ మయైతే నిద్రయాధునా
ఈ రోజు ముప్పత్తొకటి రోజుల తర్వాత మేము ఈ ఆకాశానికి వచ్చాము. ఉదయం ఈ ఇద్దరు దాసులు నిద్ర వల్ల మాయలో పడ్డారు.
తద్ ఏహి యావల్ లీలాయై లీలే సఙ్కల్పలీలయా । ఆత్మానం దర్శయావో ఽస్యై వ్యవహారః ప్రవర్తతామ్
అయితే, లీలా, మనం ఆలోచనల ఆటతో ఆమెకు మనల్ని చూపిద్దాం. అప్పుడు కార్యాలు కొనసాగుతాయి.
ఆవాం తావద్ ఇమే లీలా పశ్యత్వ్ ఇత్య్ ఏవ చిన్తితే । జ్ఞప్త్యా దేవ్యౌ తతస్ తత్ర దృశ్యే దీప్తే బభూవతుః
మనిద్దరం లీలా ఎదుట కనిపిద్దాం అని ఆలోచించగానే, ఆ జ్ఞానశక్తితో ఆ ఇద్దరు దేవతలు అక్కడ ప్రకాశవంతంగా కనబడిపోయారు.
సా విదూరథలీలాథ సమాకులవిలోచనా । గృహమ్ ఆలోకయామ్ ఆస తత్ తేజఃపుఞ్జభాసురమ్
అప్పుడు విదూరథుని భార్య లీలా, ఆశ్చర్యంతో కళ్లు నిండిపోయి, ఆ వెలుగుతో మెరిసిపోతున్న ఇంటిని తిలకించింది.
చన్ద్రబిమ్బాద్ ఇవోత్కీర్ణం ధౌతం హేమద్రవైర్ ఇవ । జ్వాలాయా ఇవ శీతాయాస్ సుమధ్యమ్ ఇవ భిత్తిమత్
ఆ చంద్రబింబంలా మెరిసే, బంగారు ప్రవాహాలతో తుడిచినట్టుగా, చల్లని జ్వాలలా, బలమైన తోడుతో ఉన్న సన్నని వల్లి లాంటి రూపం.
గృహమ్ ఆలోక్య పురతో లీలాజ్ఞప్తీ విలోక్యతే । ఉత్థాయ సమ్భ్రమవతీ తయోః పాదేషు సాపతత్
ఆమె ఇంటిని ముందుగా చూసి, ఆహ్వానం గుర్తించి, తొందరగా లేచి, ఆ ఇద్దరి పాదాల వద్ద పడిపోయింది.
మజ్జయాయాగతే దేవ్యౌ జయతం జీవితప్రదే । ఇహ పూర్వమ్ అహం ప్రాప్తా భవత్యోర్ మార్గశోధినీ
మజ్జయా దేవి వచ్చి, "మీరు చిరంజీవులై ఉండండి! నేను ముందే వచ్చి, మీ మార్గాన్ని శుభ్రం చేసాను" అని చెప్పింది.
ఇత్య్ ఉక్తవత్యాం తస్యాం తా మానిన్యో మత్తయౌవనాః । ఉపావిశన్ విష్టరేషు లతా మేరుశిరస్స్వ్ ఇవ
ఆమె ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆ గర్వితమైన, యవ్వనంతో మత్తుగా ఉన్న ఆ మహిళలు, మెరుమునెత్తు మీద వలసలలా, అక్కడ ఉన్న ఆసనాలపై కూర్చున్నారు.