ఏవం జ్ఞాస్యన్తి తే రాజ్ఞీ దుఃఖితేయమ్ ఇహ స్థితా । వయస్యా కాచిద్ అన్యేయం కుతో ఽప్య్ అస్యా ఉపాగతా
ఇలా వాళ్లు అనుకుంటారు: 'రాణి ఇక్కడ బాధతో ఉంది; ఇంకొక స్నేహితురాలు ఎక్కడో నుండి వచ్చి ఆమెతో ఉంది.'
సన్దేహః క ఇవాత్రైషాం పశవో హ్య్ అవివేకినః । యథాదృష్టం విచేష్టన్తే కుత ఏషాం విచారణా
వాళ్లకు ఏ సందేహం ఉంటుంది? వివేకం లేని జీవులు ఏది కనబడితే అది చేస్తారు, విచారణ చేయరు — వాళ్లకు ఆలోచన ఎలా కలుగుతుంది?
యథా లోష్టో లుఠన్ వృక్షం వఞ్చయిత్వాశు గచ్ఛతి । అజ్ఞాత్వైవాజ్ఞజనతా తథాద్ర్యగ్నిసురాదికమ్
ఎలా మట్టి ముద్ద ఒక చెట్టును తాకి వెంటనే దూరంగా పోతుందో, అలాగే అజ్ఞానులు అగ్ని, పర్వతాలు, దేవతలు వంటి వాటిని తెలుసుకోకుండానే దాటి వెళ్తారు.
యథా స్వప్నవపుర్ బోధేన జానే క్వేవ గచ్ఛతి । అసత్యమ్ ఏవ తద్ యస్మాత్ తథైవేహాధిభౌతికమ్
ఎలా నిద్ర లేచినప్పుడు కలలోని శరీరం ఎక్కడికి పోయిందో నాకు తెలియదో, అలాగే ఈ భౌతిక లోకంలో అనుభవించే ప్రతిదీ అసత్యమే.
భగవన్ స్వప్నశిఖరీ ప్రబోధే క్వేవ గచ్ఛతి । ఇతి మే సంశయం ఛిన్ధి శరదభ్రమ్ ఇవానిలః
ప్రభూ, నిద్రలో కనబడే కలల శిఖరం మేల్కొనగానే ఎక్కడికి పోతుంది? దయచేసి నా సందేహాన్ని శరదృతువులో మేఘాన్ని గాలి ఎలా పారద్రోలుతుందో అలా తొలగించండి.
స్వప్నే భ్రమే ఽథ సఙ్కల్పే పదార్థాః పర్వతాదయః । సంవిదో ఽన్తర్ మిలన్త్య్ ఏతే స్పన్దనాన్య్ అనిలం యథా
కలలో, మాయలో, ఊహలో — పర్వతాలు వంటి వస్తువులు మన మనస్సులోనే ఉంటాయి. అవి గాలి తనలో కలిసిపోతుందిలా, అంతర్గతంగా మనసులోనే లయమైపోతాయి.
అస్పన్దస్య యథా వాయోస్ స్వస్పన్దో ఽన్తర్ విశత్య్ అలమ్ । అస్ఫురన్తీ తు తేనైవ యాత్య్ ఏకత్వం తదాత్మికా
ఎలా గాలి కదలిక ఆగిపోయినప్పుడు ఆ కదలిక మళ్లీ గాలిలోనే కలిసిపోతుందో, అలాగే మనస్సు కదలికలు ఆగిపోయినప్పుడు అవి కూడా తన స్వరూపంలోనే లయమైపోతాయి.
సంవిత్స్వప్నార్థయోర్ ద్విత్వం న కదాచన లభ్యతే । యథా ద్రవత్వపయసోర్ యథా వా స్పన్దవాతయోః
ఎప్పుడూ మనస్సు మరియు కలలో కనిపించే వస్తువులకు వేరుదనం ఉండదు. అది నీటికి ద్రవత్వం వేరుగా లేనట్టూ, గాలికి కదలిక వేరుగా లేనట్టూ ఉంటుంది.
యస్ త్వ్ అత్ర స్యాద్ ద్వితాబోధస్ తద్ అజ్ఞానమ్ అనుత్తమమ్ । సైషా సంసృతిర్ ఇత్య్ ఉక్తా మిథ్యాజ్ఞానాత్మికోదితా
ఇక్కడ ఎవరికైనా ద్వైత జ్ఞానం కలిగితే, అది అత్యంత అజ్ఞానం. ఇదే సంసారం అని అంటారు — ఇది కల్పితమైన ద్వైత భావన వల్లే ఉద్భవిస్తుంది.
సహకారికారణానామ్ అభావే కిల కీదృశీ । సంవిత్ స్వప్నపదార్థానాం ద్విత్వం స్వప్నే నిరర్థకమ్
సహాయక కారణాలు లేకపోతే, ఆవగాహన ఎలా ఉంటుంది? కలలో వస్తువుల ద్వైతం కూడా అర్థం లేనిదే.
యథా స్వప్నస్ తథా జాగ్రద్ ఇదం నాత్రాస్తి సంశయః । స్వప్నే పురమ్ అసద్ భాతి సర్గాదౌ భాతి అసజ్ జగత్
ఎలా కల ఒకటి ఉంటుందో, అలాగే మేలుకున్న స్థితి కూడా ఉంటుంది — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. కలలో నగరం అసత్యంగా కనిపిస్తుంది, సృష్టి ప్రారంభంలో ఈ లోకం కూడా అసత్యంగా కనిపిస్తుంది.
న చార్థో భవితుం శక్తస్ సత్యత్వే స్వప్నచోదితః । సంవిదో నిత్యసత్యత్వం స్వప్నార్థానామ్ అసత్యతా
కలలో కనిపించే వస్తువు నిజంగా ఉండలేను; శాశ్వతమైన సత్యం ఆవగాహనకే చెందింది, కలలోని వస్తువులు అసత్యమే.
ఝగిత్య్ ఏవ యథాకాశం భవతి స్వప్నపర్వతః । క్రమేణ వా తథా బోధే ఖం భవత్య్ ఆధిభౌతికః
ఎలా కలలో ఒక కొండ ఆకస్మాత్తుగా ఆకాశంలో కనిపించవచ్చు, లేదా కొంత కొంతగా కనబడవచ్చు, అలాగే మేల్కొన్నపుడు కూడా భౌతిక ఆకాశం దశలవారీగా ప్రकटమవుతుంది.
ఉడ్డీనో ఽయం మృతో వేతి పశ్యన్తి నికటే స్థితాః । జ్ఞానాతివాహికీభూతస్వస్వభావహతా యతః
దగ్గర ఉన్నవారు ఎవరో పైకి ఎగిరిపోతున్నట్టు లేదా చనిపోయినట్టు చూస్తారు, ఎందుకంటే వారి స్వభావం జ్ఞానప్రవాహం వల్ల దాటి పోయింది.
మిథ్యాదృష్టయ ఏవేమాస్ సృష్టయో మోహదృష్టయః । మాయామాత్రదృశో భాన్తి శూన్యాస్ స్వప్నానుభూతయః
ఈ సృష్టులు అన్నీ మాయ వల్ల కలిగిన తప్పుడు దృష్టులే; ఇవి ఖాళీగా, కలలో అనుభవించినట్టుగా, కేవలం మాయగా కనిపిస్తాయి.
స్వప్నానుభూతయ ఇమా మరణాన్తర్బోధభాతేతరభ్రమదృశస్ స్ఫుటసర్గభాసః । భాన్త్య్ ఆతివాహికశరీరగతాస్ సమస్తా మిథ్యోదితా మృగనదీమరణక్రమేణ
కలలో అనుభవాలు, మరణం తరువాత మేల్కొనడికి మధ్యలో వచ్చే భావనలు, ఇంకా ఇతర తలతిరుగుడు దృష్టులు అన్నీ స్పష్టంగా కనిపించినా, ఇవన్నీ మృగమాయా నదిలో నీరు పోయినట్టు, ఆతివాహిక శరీరంలో తప్పుడు భావనలే.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే జ్ఞప్తిర్ జీవం వైదూరథం పురః । సఙ్కల్పేన రురోధాశు మనసస్ స్పన్దనం యథా
ఈ మధ్యలో, జ్ఞానం తన సంకల్పబలంతో మనసు ఎలా ఆపుతుందో, అలాగే ఆ జీవాన్ని తన ముందున్న గుర్రంలా వెంటనే అదుపులోకి తీసుకుంది.
వద దేవి కియత్ కాలో గతో ఽయమ్ ఇహ మన్దిరే । సమాధౌ మయి లీనాయాం మహీపాలశవే స్థితే
దేవీ, నేను సమాధిలో లీనమై ఉండగా, రాజు శవం ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు, ఈ మందిరంలో ఎంత కాలం గడిచిందో చెప్పు.
ఇహ మాసస్ త్వ్ అతిక్రాన్త ఇహ దాస్యావ్ ఇమే ఉభే । రక్షార్థం వాసకగృహే స్వపతో వహితే స్థితే
ఇక్కడ ఒక నెల గడిచింది; నిన్ను కాపాడేందుకు ఈ ఇద్దరు దాసులు లోపల ఉన్న గదిలో ఉండి, నువ్వు నిద్రపోతూ, శరీరం ఇక్కడికి తీసుకురాగపడ్డాయి.
శృణు దేహస్య కిం వృత్తం తవేహ వరవర్ణిని । శరీరం కిల పక్షేణ చోత్క్లిన్నస్నాయుతాం గతమ్
వరవర్ణినీ, నీ శరీరానికి ఇక్కడ ఏమి జరిగిందో విను: పక్షంలోపే శరీరం స్నాయువులు కుళ్లిపోయే స్థితికి చేరింది.
నిర్జీవం పతితం భూమౌ సంశుష్కమ్ ఇవ పల్లవమ్ । కాష్ఠకుడ్యోపసంజాతం శవం తుహినశీతలమ్
ప్రాణం లేని ఆమె శవం నేలపై పడిపోయి, వాడిపోయిన ఆకులా ఎండిపోయింది. అది కలప గోడ పక్కన మంచు లాంటి చల్లదనంతో కనిపించింది.
తతో మన్త్రిభిర్ ఆగత్య మృతైవేయమ్ ఇతి స్వయమ్ । క్లేదలోకాద్ వినిర్ణీయ భీత్యా నిష్కాలితం గృహాత్
తర్వాత మంత్రిలు వచ్చి, ఆమె మరణించిందని నిర్ణయించి, కుళ్ళిన లక్షణాల ద్వారా ఇది తెలుసుకుని, భయంతో ఆమెను ఇంటి నుంచి బయటకు తీసుకెళ్లారు.
బహునాత్ర కిమ్ ఉక్తేన నీత్వా చన్దనదారుభిః । చితౌ ప్రక్షిప్య సఘృతం సహసా భస్మసాత్కృతమ్
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. వారు ఆమెను తీసుకుని, చందన కట్టలతో కూడిన చితపై పెట్టి, నెయ్యి పోసి, వెంటనే బూడిదగా మార్చేశారు.
తతో రాజ్ఞీ మృతే ఽత్యుచ్చైః కృత్వా రోదనమ్ ఆకులః । పరివారస్ తవాశేషః కృతవాన్ ఔర్ధ్వదేహికమ్
అనంతరం రాణి మరణించడంతో, పెద్దగా ఏడుపు, కలకలం మొదలయ్యింది. నీ సేవకులు అందరూ అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు.
ఇదానీం త్వామ్ ఇహాలోక్య సశరీరామ్ ఇహాగతామ్ । పరలోకాద్ ఆగతేతి మహచ్ చిత్రం భవిష్యతి
ఇప్పుడు నిన్ను ఇక్కడ శరీరంతో చూసి, పరలోకం నుండి తిరిగి వచ్చావని అందరూ గొప్ప ఆశ్చర్యంగా భావిస్తారు.
త్వం తు తేనైవ దేహేన సత్యసఙ్కల్పతస్ సుతే । దృశ్యసే స్వవదాతేన తేన చిత్తం తవోపరి
నీవు నిజమైన సంకల్పబలంతో, అదే శరీరంతో, నీ కుమారునిపై మనస్సు కేంద్రీకరించి ఇక్కడ కనిపిస్తున్నావు.
యద్వాసనా త్వమ్ అభవో దేహం ప్రతి తద్ ఏవ తే । రూపమ్ అభ్యుదితం బాలే తేన ప్రాక్సదృశం తవ
శరీరాన్ని గురించి నీకు ఏ భావన ఉన్నదో, అదే రూపం నీకు మళ్లీ ప్రकटమైంది, చిన్నవాడా, అది మునుపటిలాగే ఉంది.
స్వవాసనానుసారేణ సర్వస్ సర్వం హి పశ్యతి । దృష్టాన్తో ఽత్రావిసంవాదీ బాలవేతాలదర్శనమ్
ప్రతి ఒక్కరూ తమ భావనల ప్రకారం అన్నిటినీ చూస్తారు; దీనికి ఉదాహరణగా, బాలవేతాళుని దర్శనం తప్పు లేనిది.
ఆతివాహకదేహాసి సమ్పన్నా సిద్ధసున్దరీ । విస్మృతస్ తవ దేహో ఽసౌ ప్రాక్తనో నయతస్ స్వయమ్
సిద్ధి సాధించిన అందమైనవాడివి, నీవు ఇప్పుడు సూక్ష్మదేహాన్ని పొందావు. నీ పాత శరీరం నీకు మరచిపోయింది, అది ఇప్పుడు తానే తాను వెళ్లిపోతుంది.
దృఢాతివాహికదృశః ప్రశామ్యత్య్ ఆధిభౌతికః । బుద్ధస్య దృశ్యమానో ఽపి శరన్మేఘ ఇవామ్బరే
ఎవరికి సూక్ష్మదేహంలో దృష్టి బలంగా స్థిరపడిందో, ఆ వ్యక్తికి భౌతిక బాధలు తగ్గిపోతాయి. అవి కనబడినా, అవగాహన కలవారికి ఆకాశంలో మేఘంలా కనిపిస్తాయి కానీ బాధించవు.